ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIII. concepta, ingentes se pecuniarum acervos ibi corrasurum esse. 360 Sed enim ubi ejus rei fama vulgari coepit, et argentarii, quod antea fecerant, pecunias suas et opes publice in mensis non proposuere, ingentem Barbarorum vim noctu að imperiales ædes, ut eas incenderent, misit. Hli vero tantum abest ut aliquid egerint, ut cum ingenti etiam metu inde retro cesserint. Deus name que tum ostendit, quanta illi providentia et cura urbis fuerit. Cœlestis enim quædam vis ingentibus corporibus, insidiatoribus illis apparens, ita ens exterruit, ut terga verterent, et celeriter trepidi Gainæ significarent, novum ea nocte in urbem exercitum venisse. Ille autem fidem eorum dictis non habuit, quod non alios quam qui soliti fuerat in urbe milites esse sciret. Quapropter proxima etiam nocte alios eo misit. Ut vero et illi cadem quæ priores annuntiarunt, ipse co venit, et spectator oculis suis miraculi ejus fuit. Verum sua gratia milites eos ibi adesse arbitratus, qui interdiu quidem se occultarent, noctu autem vigiliia urbem et aulam imperatoriam custodirent, a day, mone se agitari assimulavit, et velut orationi vacaturus templum adiit, quod imperatoris pater. in Joannis Baptiste honorem in Septimo construxit. Exiit autem cum eo magua Barbarorum multitudo, quæ clam secum arma et vasa fictilia telis complęta, in muliebribus pilentis, et præterea aliis etiam quas machinati fuerant artibus, efferebat. Et consilium hoc ille in Romanorum scilicet detrimentum cepit. Cæterum id potius imperio coruin bono̟ fuit, ut rei exitus declaravit. Cum namque a portarum custodibus arma efferre deprehensi essent, atque ea in re inhiberentur, gladiis illi strictis excubitores interemerunt. Atque ubi, quemadmodum fieri solet, gravis tumultus urbem, perinde atque ea illico capi deberet, occupavit, consilium tamen bonum præsentia mala explicuit atque superavit. Nam civitas portis clausis atque obfirmatis, in tutum redacta est statum. Et imperator optimum secutus consilium, pullicitus Gainam hostem judicavit, et qui reliqui`in urbe erant Barbaros intra muros occidi jussit. Quapropter milites magnis animis γινομένης οἱ τὸν πλοῦτον προτιθέντες δημοσία πρό- sitas impetum facere constitit, maxima illa s χειρον ἐφυλάξαντο, βαρβάρων στίφος πολὺ νυκτὸς ἐπιπέμψας, τὰ βασίλεια ἐκέλευεν ἐμπιπρᾷν. Οἱ δὲ τοσοῦτον οὐδὲν ἤνυσαν, ὥστε καὶ ἐν δέει μεγάλῳ γενόμενοι καθυπέστρεφον. Παρεδείκνυ γάρ τηνι καῦτα Θεὸς, ὅπως προνοίας είχε περὶ τὴν πόλιν· οὐρανία γάρ τις δύναμις προφανεῖσα τοῖς ἐπιβούλεις ἐν μεγάλοις τοῖς σώμασι κατέπληξε. Καὶ ἀνεχώρουν ἐκεῖθεν, καὶ θᾶττον κατεπτηχότες, ήγγελλον Γαϊνα νύκτωρ νέηλυν ἐπιέναι τῇ πόλει στρατόν. Ο δ' ή. κιστα τοῖς εἰρημένοις ἠξίου πιστεύειν, μή τινας τῶν εἰωθότων ἐνδημῆσαι τῇ πόλει στρατιώτας εἰδώς. Ἔτι δὲ τῇ ἐχομένῃ νυκτὶ καὶ ἄλλους ἀπέστελλεν. Ως δὲ καὶ οὗτοι τὰ ἴσα τοῖς προτέροις διήγγελλον, αὐτὸς ἥκων αὐτόπτης ἐγένετο τοῦ παραδόξου θεάματος. Καὶ δὴ νομίσας ἐκείνου χάριν τοὺς τοιούτους. ἐλθεῖν στρατιώτας, καὶ κρύπτεσθαι μὲν ἡμέρας νύο ντωρ δὲ τὴν πόλιν φρουρεῖν καὶ αὐτὰ τὰ βασίλεια, ἐν σκήψει τοῦ δαιμονἂν ἐγίνετο· καὶ οἷα δῆτα εὐξόμενος, τὸν νεών κατελάμβανεν, ἂν ὁ τοῦ βασιλέως πατὴρ, Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν τιμῶν, ἀνίστα κατὰ τὸ Εδίσμον. Συνεξῄει δὲ αὐτῷ καὶ πολύ τι τῶν βαρβά ρων πλῆθος· λάθρα δὲ καὶ ὅπλα ἐξῆγον, καὶ κεράμους βελῶν ἐν γυναικείοι; οχήματι, καὶ ἄλλαις χρώ μενοι μηχαναίς. Τὸ δὲ βούλευμα τοῦτο ἐπὶ βλάβη δῆθεν Ῥωμαίων ἐποίει. Τὸ δ' ἐλυσιτέλει μᾶλλον, ὡς ἡ ἐκβασις ἔδειξεν. Ἐπεὶ γὰρ πρὸς τῶν φρουρούντων τὰς πύλας πεφώρανται ὅπλα ἐξάγοντες, καὶ ἐπείε χοντο τὴν τούτων εκκομιδὴν, ἐκεῖνοι τὰ ξίφη σπα σάμενοι, τοὺς φρουρούς διεχρήσαντο. Δεινοῦ δ' ὡ; εἰκὸς θορύβου τὴν πόλιν καταλαβόντος, ὡς ἁλωσομένης αὐτίκα τῆς πόλεως, ὅμως γνώμη ἀγαθὴ ἐκρά τει τοῖς παροῦσι. δεινοῖς. Η μὲν γὰρ πόλις ἀθρόον ἐν τῷ ἀσφαλεῖ ἐγεγόνει, τῶν πυλῶν κατὰ χώραν γεγενημένων χρηστῇ δὲ γνώμῃ χρησάμενος βασιλεύς, προφανή τε πολέμιον εἶναι τὸν Γαϊνᾶν δια γνοὺς, ἐκέλευε τοὺς ὑπολειφθέντας τῶν βαρβάρων ἔνδον τειχῶν ἀναιρεῖν. Καὶ δῆτ' ἀνδρείως ή στρατιά ἐπιθέμενοι, τοὺς πλείστους ἀνήρουν περὶ τὴν ἐκκλησίαν τῶν Γότθων· ἐκεῖ γὰρ ἡθροίσθησαν ὡς εἰς κρησφύγετον, τῶν πυλῶν ἐν τῷ ἀσφαλεῖ γενομένων μὴ δυνηθέντες διαφυγεῖν. Καὶ δὴ τὴν μὲν ἐκκλησίαν σφῶν πῦρ ἐνιέντες κατέπρησαν· πάντας δ' ἐκείνους ἀφειδῶ; ἔκτειναν. "Ο δὴ μαθών Γαϊνάς, τὸν ἐκούστον ἀποθέμενο; δαίμονα, καὶ μὴ τοῦ λοιποῦ προ- illos aggressi, plurimos apud eam quæ dicitur χωρεῖν τὰς ἀπάτας αὐτῷ, ἄρας ἐκεῖθεν, καὶ διὰ Θράκης ἐλάσας, ἧκεν εἰς τὴν Χερρόνησον, ἐκεῖθεν εἰ; δω περαιωθῆναι διανοούμενος. Πετο γὰρ ὡς εἰ τὰς ἐν Ἀσίᾳ πόλεις χειρώσαιτο, ῥᾳδίως αὐτῷ καὶ τὰ περικύκλῳ ἔθνη υποχείρια γένοιτο. Καὶ ὁ μὲν ἐν τούτοις ἦν· ὁ δὲ βασιλεὺς πρέσβεις πέμπειν ᾑρεῖτο· οὐδεὶς δ' ἐτόλμα την πρεσβείαν· τὸ γὰρ τῆς ἐκείνου γνώμης ὠμὸν ὑπείδητο ἕκαστος. Λιπόντες δὲ τοὺς ἄλλους, ἐπὶ τὸν μέγιστον ἔβλεπον ἀριστές. Ο δὲ μὴ τὴν γεγενημένην δείσας διαφορὰν πρὸς μικροῦ, πρέσβις αὐτίκα ἐπὶ Θράκης τῷ βαρβάρῳ ἐχώρει. Γαινας δὲ τὸν πρέπειν ἔστι; εἴη διεγνωκώς, καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς εὐσεβεία; παρρησίαν γεγενημένην αὐτῷ ἐν τῷ θέμενος· αίδε ιθεὶς δὲ εἴπερ τι μάλα τὴν τοῦ Gotthorum ecclesiam necarunt. Eo namque tanquam ad asylum et perfugium confluxerant, cum portis clausis profugere nequirent. 361 Ita ecclesiam eorum igne injecto cremarunt, et Barbaros omnes discrimine nulfo conciderunt. Quod ubi Gainas rescivit, dæmone quem voluntate sua sibi sumpserat, dimisso, quot sibi fraudulentas insidias suas deinde minus procedere cerneret, inde profectus, per Thraciam in Chersonesum pervenit, trajicere ex eo loco in Orientem cogitans. Existi mabat namque, si in Asia urbes cepisset, facilę quoque se finitimas in circuitu gentes sibi subjecturum esse. Αtque ille quidem have sic molieba tur. Imperator autem oratores fursum sibi ąd

μιας, παρωθέν τε ὑπήντετο· καὶ τὴν ἐκείνου δεξιὰν τοῖς ὀφθαλμοῖς παρετίθει καὶ κατησπάζετο· καὶ τοὺς παῖδας προσάγων, τοῖς ἱεροῖς ἐκείνου γόνασι προσεκόμιζε· καὶ τότε μὲν τὰ ὅπλα κατετίθετο, καὶ πειθήνιος ἦν. Οὕτω πέφυκεν ἀρετὴ καὶ τὸν σφί δρα γε δυσμενή αἰδοῦς τε καὶ καταπλήξεως ἐμπι· πλᾷν. Εν οὐ πολλῷ δ' ἑτέρων ἐπιγενομένων, ἐν τοῖς ἴσεις ἦν Γαϊνᾶς· καὶ ἐπεὶ ἐπέβαλε τὸν Ἑλλήσποντον διαπεραιούσθαι, καὶ ἐπὶ Λάμψακον διαβαίνειν, τῆς ἐλπίδος εψεύσθη, θείας αὖθις ροπῆς ταῖς τοῦ βασι λέως ἐπινοίαις τῶν Ῥωμαίων χρησαμένων. Ω; γὰρ οἱ βάρβαροι νεῶν ἐν ἀπορίᾳ καθεστηκότες, σχεδίας συμπηγνύντες, τὸν Ἑλλήσποντον διεκπλεῖν ἐπειρῶντο εἰς τὴν καταντικρὺ ἤπειρον, ὁ βασιλεὺς διὰ γῆς τε καὶ θαλάττης τούτοις ἐπῄει πολλῶν στρατηγικῶν τριήρεων καταθεουσῶν. Ἐν τούτοις δὲ τῶν πραγμάτων ὄντων, ἐξάπινα ζέφυρός τις ἐπιπνεύσας σφοδρός, τὰς σχεδίας διέλυε βίᾳ, καὶ κατ' ἐκείνων τὰς Ῥωμαίων ήλαυνε ναῦς. Καὶ οἱ μὲν βάρβαρος, διαλυθεισῶν τῶν σχεδιῶν, σὺν αὐτοῖς ἵπποις οἱ πλείους, οἱ μὲν ὑποβρύχιοι τῷ βυθῷ, οἱ δὲ τῷ κλύδωνι περιαγόμενοι, ἀναρριπτούμενοι ἀνὰ τὰς ἀκτὶς ἐξελιχμῶντο. Πολλοὶ δὲ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἐπιόντων αὐτοῖς ἀνῃροῦντο. Τὸ μὲν οὖν πλεῖστον τῶν βαρβάρων τῷ διέκπλῳ διέφθαρτο· Γαϊνᾶς δὲ σὺν ὀλίγοις ἀνὰ τὴν Θρᾴκην περισωθεὶς, ἀλώμενός τ' ἐκεῖσε καὶ φυγαῖς χρώμενος, ἑτέρα Ρωμαϊκῇ ἐνέ πιπτε στρατιᾷ, καὶ σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν βαρβάροις ἀπώλετο. Οὗ ἡ κεφαλὴ ταριχευθεῖσα εἰς τὴν Κωνσταντίνου ἀνεκομίζετο. Ἐν δὴ τῷ πολέμῳ τούτῳ Φλαβίτας ἀνὴρ Γότθος μὲν τὸ γένος, εὔνους δὲ μάλα Ρωμαίοις, καὶ τὰ πολέμια κράτιστος, λαμπρός τις φανεὶς καὶ ἄριστος, ύπατος ἀνηγόρευται· ὁπηνίκα τῷ βασιλεῖ παῖς ἐτίκτετο, ὁ καλὸς τὰ πάντα καὶ θεοφιλής Θεοδόσιος, τῷ πάππῳ ὁμώνυμος. Τῇ δ' ἑξῆς ὑπατείᾳ καὶ σεβαστὸς ἀνηγόρευτο. Επίσης δὲ Γαϊνᾷ καὶ ὁ ῥηθεὶ; Τριγίβιλδος Γότθος πέπονθεν. ὡς γὰρ ἐκείνῳ τὴν νίκην προδέδωκε Γαϊνάς, δῆθεν ἐκεῖνον φεύγων, τὴν Πισιδίαν καὶ Παμφυλίαν καταλαβὼν ἐλυμαίνετο. Επειτα καὶ αὐτὸς πλείσται; μάχαις καὶ δυσχωρίαις Ἰσαυρικαῖς περιθραυσθε!; τὴν ἰσχὺν, μόλις ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον διασώζεται. Περαιωθεὶς δ' ἐπὶ Θρᾴκην, ἐν οὐ πολλῷ καὶ αὐτὸς διαφθείρεται. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν περὶ τῶν Γαϊνα τολμη μάτων, καὶ οἴῳ τέλει ἐχρήσατο, ἐν ἐπιδρομῇ ἀπο χρώντως, οἶμαι, εἰρήκαμεν· εἰ δέ τῳ φίλον ἀκρι βῶς καὶ κατὰ λεπτὸν διειδέναι τὰ τῷ πολέμῳ τούτῳ γεγενημένα, τῇ Γαϊανείᾳ δέλτῳ ἐντυγχάνειν τοῦ τον κελεύομεν, ἣν ὁ σχολαστικός συνέταξεν Εὐσέβιος, ὁ παρὰ Τρωίλῳ φοιτήσας τῷ σοφιστῇ· ὃς τοῖς πράγμασι παρών, καὶ αὐτόπτης τοῦ πολέμου γενόμενος, τέτρασι βιβλίοις ἐν ἡρώῳ μέτρῳ λαμπρώς ἐπεξῆλθε. Νεαρῶν δὲ τῶν πραγμάτων ὄντων, σφόδρα ἐπὶ τῇ συγγραφῇ ἐθαυμάσθη. Καὶ ᾿Αμμώνιος δ' ἕτερος ποιητής, τὰ αὐτὰ ῥαψῳδήσας, εὐδόκιμος διεκρίθη ἐπὶ τῆς παρούσης ἡγεμονίας. Τοσαῦτα καὶ περὶ τούτων. eum mittendos duxit: sed nemo legationem eau άνδρὸς ἀρετὴν, κἂν καὶ βάρβαρός τις ἦν καὶ πολέsuscipere audebat. Omnes enim pro se quisque feritatem animți ejus suspectam habebant, adeo ut neque bello cum eo congredi quisquam vellet, neque legatione apud euin tulo se fungi posse putaret. Omnibus vero aliis relictis, in maximum illum heroen respiciebant. Ille porro nihil veritus, quod sibi non ita pridem cum eo intercesserat dissidium, orator statim in Thraciam ad Barbarum. est profectus. Verum enimvero Gainas postquam legatum ad se venientem, quisnam esset, intellexit, et libertatem dicendi, qua usus apud se pro veriore pietate fuerat, in mentem revocavit, nihilominus si quid aliud, et virtutem viri ejus reveritus, quamvis et barbarus et hostis esset, longius ei honoris causa progressus est obviam, et dextram ejus oculis admovit, et osculatus est, liberosque suos adductos sacris illius genibus adhibuit. Et tum quidem ille arma deposuit, et legaționi ei morem gessit. Usque adeo virtus etiam acri hosti pudorem et terrorem incutere consuevit. Brevi autem post, cum aliud quiddam accidisset, ad ingenium suum Gainas rediit. Et ubi Hellespontum trajicere, Lampsacumque occupare contendit, spes eum fefellit, cum Romani divini Numinis auxilium per imperatoris consilia rursum sibi adfuisse senserunt. Postquam enim Barbari navium copia destituti, ratibus compactis Hellespontum trajicere, et in ulteriorem continentem evadere voluerunt, imperator terra marique contra eos duxit, multis militaribus triremibus subsequentibus. In hoc rerum statu vehementior derepente zephyrus amans, rates vi magna dissolvit, atque in eas Romanorum naves impulit. Barbari ratibus disjectis, plures cum ipsis equis in allo demerei sunt: nonnulli fuctibus rapli alque circumacti, hinc et inde in littore ejecti, multi etjam ab invadentibus eos militibus jugulati sunt. 362 Plurimi saue ex hostibus in transitu periere. Gainas autem cum paucis incolumis Thraciam pererrans, et fugam sæpe mutans, in alias Romanorum incidit copias, atque ibi cum fuga comnitibus barbaris cæsus est. Cujus caput exsiccatum, Constantinopolim est delatum. In bello hoc, Flavila, Gothicæ gentis vir, Romanis η antem maxime fidus, et scientia militari præstantissimus, quod optime se et splendidissime gessisset, consul est renuntiatus. Quo tempore etiam¸ imperatori filius prognatus est, modis omnibus bonus, Deoque charus Theodosius, avo, sicuti diximus, cognominis: sequenti autem consulatu eliam Augustus est renuntiatus. Idem quod Gainas, Trigibildus, quem supra nominavimus, Gotthus passus est. Postquam enim is victoriam Gaine, per collusionem scilicet, prodidit, atque ex pugna profugit, Pisidiam et Pamphyliam percurrens alDixit. Postea plurimis pugnis, et locorum in Isauria incommoditatibus, viribus ejus accisis, vix et ipse in Hellespontum salvus evasit. Atque ubi inde in Thraciam trajecit, non multo

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIII. post intériit. Sed enim de audacibus Gaine conatibus, interituque ejus, bæc cursim dicta, ut opinor, sufficiunt. Si quis autein accuratius pleniusque res eo bello gestas cognoscere velit, eum Gaineum librum legere jubemus, quem Eusebius scholasticus composuit, Troili sophista sectator. Qui cum rebus gerendis spectator ipse belli interfuisset, in quatuor libellis heroico versu id luculenter exposuit: quod scriptum, propter rei novitatem, in magna admiratione fuit. Sed et Ammonius poeta alter, qui idem bellum carminibus composuit, præclarus proximo imperio, sedecimo junioris Theodosii consulatu, quem cum Fausto gessit (tum enim poema id publicavit), labitus est. De his hactenus. Ως Ἰωάννης τὸν λαὸν ταῖς διδασκαλίαις ἐκράτει· καὶ περὶ τοῦ γεγονότος θαύματος τῷ ἱερῷ καὶ τιμίῳ δώρῳ ἐν μιᾷ γυναικὶ, καὶ τὰ Μακεδονίου φρονούσῃ. 363 CAPUT VII. Ut Joannes doctrina sua populum quo vellet, duxerit: et ut miraculo, non sine Dei numine, intercedente, Joannes mulierem quamdam sectæ Macedonianæ ad frugem reduxerit. Divus Joannes, pro eo atque par est, Ecclesiam gubernans, multos ex Græcæ superstitionis sectatoribus, multos etiam ex hæresibus, doctrina sua pellexit. Multos insuper quam longissime a vitiosis affectibus et perpessionibus assidua verborum rigatione abduxit. Infinita quoque quotidie multitudo ad eum confluxit, partim eum auditura, et utilitatem aliquam ex sermone ejus perceptura: partim hominem visura, periculumque de cœ factura. Omnes autern ille simul cepit, et ilem Ἰωάννης δὲ ὁ θεῖος, ὡς χρεών, τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Ἐκκλησίας ιθύνων, πολλοὺς μὲν ἐξ Ελλήνων, πολλοὺς δ' ἐξ αἱρέσεων ταῖς διδασκαλίαις ὑπῆγεν. Οὐκ ὀλίγους δὲ καὶ τῶν παθῶν ὡς ποῤῥωτέρω ἐ ποίει τῇ συνεχεῖ τῶν λόγων ἀρδείς. "Απειρα δὲ στίφη καθεκάστην συνέῤῥει, οἱ μὲν ἐπ' ὠφελείᾳ τῶν λόγων, διακουσόμενοι, οἱ δὲ καὶ πεῖραν ληψόμενοι. "Απαντάς τε αθρόον ᾔρει, καὶ ἐπίσης δοξάζειν αὐτῷ περὶ τὸ θεῖον ἔπειθεν. Ἐπὶ τόσον δὲ τὰ πλήθη πρὸς απ τὸν κεχηνότα ἦσαν, ἀκορέστως τῶν λόγων ἔχοντες, ὥστε καὶ κινδυνεύειν προσῆν ἐκείνοις, ὠστιζομένει; secum de Deo sentire persuasit. In tantum vero καὶ περιθλιβομένοις ἀλλήλων, τῷ πλησίον ἕκαστον ἐθέλειν καὶ ἐγγὺς ἰέναι βιάζεσθαι, ὡς ἂν ἀκριβέστερον ἐκείνου λέγοντος ἀκροῷτο. Διά τοι τοῦτο κἀκεῖνος κοινὸν πᾶσιν ἑαυτὸν παρέχων, ἐπὶ τοῦ τῶν ἀναγνωστῶν βήματος μέσος καθήμενος, ἄφθονον, οἷα δὴ κοινὴν χάριν, τὴν διδασκαλίαν παρείχεν. Ι δὲ πληθὺς τῷ ἡδεῖ τῶν λόγων κατακηλούμενοι, προὐλάμβανον ἕκαστος, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, ὡς εἰ πεῖν, τῷ νεᾧ παρεδρεύοντες. Οὐκ ἄκαιρον δέ μοι δοκεῖ καὶ δ ἐπ' αὐτοῦ παράδοξον ἐγεγόνει, νῦν διη· γήσασθαι. 'Ανήρ τις τὰ Μακεδονίου νοσῶν γυναικ! Επίσης φρονούσῃ συνῴκει. Καὶ δή ποτε ὥς γε χρὴ δοξάζειν περὶ Θεοῦ τῷ μεγάλῳ περιτυχών διαλεγομένω, εὐθὺς τὴν δόξαν ἀφεὶς μετεβάλλετο, καὶ ἐπ· ναι τὰ εἰρημένα. Επίσης δὲ μεταθεῖναι καὶ τὴν γυναῖκα τὴν δόξαν ἠνάγκαζεν. Ἐπεὶ δ᾽ ἐξεχομένη τῆς συνηθείας καὶ ταῖς τῶν γνωρίμων γυναικών ὁμιλίαις, ἥκιστα τὸν λόγον προσίετο· ὡς πολλάκις π ῖραν προσάγων οὐδαμῶ; ἔπειθε, τέλος ἔλεγεν, ὡς Εἰ μὴ τῶν θείων καὶ τῆς δόξης ἐμοὶ κοινωνήσεις, οὐκ ἄν σοι καὶ τοῦ συνοικεῖν ἐμοὶ γένοιτο. 'Η δὲ γυνή σχηματισαμένη κατάνευσιν, τῶν θεραπαινίδων μιᾷ ἐκοινοῦτο ὁ ὁρᾶν ἔμελλε, παραπείθειν εἰς ἐξαπάτην τὸν ἄνδρα. Καὶ παρὰ τὸν τῆς μυσταγωγίας καιρὸν προσιοῦσα, εδέχετο μὲν τὸ δῶρον ὥσπερ ἦν ἔθος· καὶ δήτ' ἀσφαλῶς ἔχουσα, οἷα δῆθεν εὐχομέ να κατέκρυπτεν· ἤ γε μήν θεράπαινα παρεστώσα, λαθραίως ἂν οἴκοθεν ἄρτον κοινὸν ἐπεφέρετο, άντε. δίδου· δν δὴ καὶ προσφέρουσα, εἰς λίθου μεταπήγνυσθαι φύσιν ἐκεῖνον ἐμάνθανε, τοῖς ὁδοῦσι δῆθεν πειρωμένη λεαίνειν. Καὶ τῷ δέει ἡ γυνὴ συσταλεῖσα, δείσασά τε μή τι πάθῃ θεόθεν ἐπὶ τῷ παραδόξω; συμβάντι, οἱ τάχους εἶχε, τῷ μεγάλῳ προτεφοίτα Πατρί· τό τε πραχθὲν ἤγγελλε, τόν τε λίθον ἐπε» δείκνυ, ἐπ' ἀκριβές τὴν εἰκόνα τοῦ δήγματος φέ G plebs doctrinæ ejus, qua satiari non poterat, inhiabat, ut periculum etiam sibi homines crearent, dum inter se conserta turba premerentur, cubitis alii alios submoventes atque repellentes, quod pro se quisque ad eum quam proxime accedere conaretur, quo certius clariusque illum dicentem au; dire posset. Quam ob causam ille quoque communem se omnibus præbuit: et in lectorum suggestu, in media turba considens, uberem doctrinam quasi communem quamdam gratiam omnibus ima periit. Εt ex multitudine quisque suavitate oras, tionis ejus delibutus, anticipara locum properabat, die nocteque, ut ita dicam, in templo eum prestolans. Non intempestivum vero videtur, insigne. quod sub eo accidit, miraculum hoc loco commemorare. Vir quidam Macedonii morbo laborans, uxorem eadem contagione infectam habebat. flic cum aliquando in magnum illum virum incidisset, quomodo de Deo sentiendum sit, disserentem, statim priore opinione relicta mutatus, dicta illius laudavit: conjugemque ut itidem et ipsa sententiain suam mutaret, cogere institit. Ubi vero illa ex consuetudine et colloquiis quotidianis familiarium muliercularum pendens, admonitionem ejus, non suscepit, et maritus re sæpius tentata, nihik effecit, postremo ei denuntiavit, nisi communem. atque eandem secum de Deo obtineret opinionem, minime, se eam secum habitare passurum esse, Mulier postquam id per simulationem annuit, ex ancillis quam fidam sibi esse credebat, uni, quiɖ factura esset, credidit, ut per fraudem virum fal - leret. Et sacrorum mysteriorum tempore, 364. accedens illa, donum, sicuti mos erat (qui ɛacris instituti sunt, quid dicam, intelligunt), accepit: atque id retinens, perinde atque orationi vaca

tura, se Inclinata submisit, mysteriumque sacro- ροντα, ἁγνῶτα μὲν τὴν ὅλην, ξενίζον δὲ καὶ τὸ χρώμα ὥσπερ προβεβλημένον. Αἰτήσασα δὲ συγγνώμην, τοῦ λοιποῦ διαγέγονε τὰ ἴσα τῷ ἀνδρὶ φρο νοῦσα. Ὁ δὲ λίθος εἰς πίστιν τοῦ θαύματος τοῖς ιεροῖς κειμηλίοις τῆς Ἐκκλησίας ἐς πολύ το χρό vου διατηρούμενος ἦν, θαῦμα τοῖς ὁρῶσι γενόμεν sanctum occuluit: et quæ ei assistebat ancilla, pro eo panein communem domo allatum obtulit, quem illa ori admovens, in lapidis naturam induratum esse, dum dentibus atterere conatur, sensit Itaque timore percita, ne quid gravius per Dei vindictam pateretur, propter miraculum, quod præter opinionem acciderat, nulla interposita mora, ad magnum illum actam ei exponit, et lapidem ostendit, certo et aperte morsus indicium exhibentem, qui jam materiam ignotam, novumque et alienun colorem obtineret. Et venia delicti petita, deinceps in eadem cum marito opinione perduravit. Lapis iste ad fidem miraculi ejus faciendam longo tempore inter ecclesiæ donaria asservatus, spectatoribus miraculo fuit. CAPUT VIII. De frequentibus in divinis templis populi conventibus, el de psalmodiis hymnisque alternis decantatis; qua ex causa et quomodo morem cum psallendi primum Ecclesia Dei acceperis. νος. accedit Patrem, rem Περὶ τῆς εἰς τοὺς θείους νεώς συνεχούς σχολῆς τῶν λαῶν· καὶ περὶ τῶν ἀντιφώνων ὕμνων καὶ ψαλμῳδιῶν, ὅθεν καὶ ὅπως ταῦτα τὸ ἐξ ἀρχῆς ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία παρέλαβεν. Διά τοι τοῦτο προθυμότερον ὁ τῆς Κωνσταντίνου λεὺς τοῖς τε ἑωθινοῖς καὶ νυκτερινοῖς ὕμνοις μάλιστ' ἐχρῶντο ἐξ αἰτίας τοιάσδε γεγενημένης τὸ ἐξ ἀρχῆς. Οἱ Ἀρειανοὶ ἐπὶ Θεοδοσίου τῶν εὐκτηρίων οίκων ἀπελαθέντες, πρὸ τῶν τειχῶν ἐκκλησιάζοντες ἦσαν. Πρότερον δὲ νύκτωρ ταῖς δημοσίαις στοαῖς ἀθροιζόμενοι, καὶ εἰς συστήματα διακρινόμενοι, ᾠδάς τινας τρόπον ἀντιφώνων ποιοῦντες, πρὸς τὸ ἐκείνοις δοκοῦν τῆς αἱρέσεως ἐμμελῶς ᾔδον· καὶ τὸ πλεῖστον δὴ τῆς νυκτὸς ἐπὶ τούτοις ἀνήλισκον. Υπὸ δ' ἔω δημοσίᾳ καὶ ταῦτα ψάλλοντες, ἔξω πυλῶν εἰς τοὺς τόπους ἔνθα καὶ ἐκκλησίαζον, ἐπορεύοντο. Ταῦτα δὲ μάλιστ᾽ ἐποίουν ἔν τε ταῖς ἐπισήμοις τῶν ἑυρτῶν, καὶ τῇ πρώτῃ καὶ τελευταίᾳ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρας, ἣν Κυριακὴν ὀνομάζομεν· ἐν αἷς καὶ αἱ συνάξει; κατὰ τὰς ἐκκλησίας ειώθασι γίνεσθαι. Ε; ὕστερον δὲ καὶ ἐριστικῶς τὰ μέλη ἐτίθουν· «Πού εἰσι, λέγοντες, οἱ Τριάδα ὁμοούσιον καὶ ὁμότιμον σέδοντες;» καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα ταῖς ᾠδαῖς παρε μίγνυον. Δείσας τοίνυν ὁ Ἰωάννης μή τινες τοῖ; τοιούτοις κατακηλούμενοι μέλεσιν, οἱ ὑπ' αὐτῷ ἐκε κλησίαζον, ὑπαχθῶσιν ἐκείνοις, τὸν ἴσον ἐπενόει τρόπον ἀντιπράττειν αὐτοῖς. Ἐν βραχεῖ δ' ἐπιση μέτεροι τῶν δι' ἐναντίας γενόμενοι, κατά τε πλήθο, καὶ προόδῳ τιμῆς ἐκείνους ὑπερβάλλοντες ἦσαν· Porro populus Constantinopolitanus nocturnis matutinisque lymnis maxima alacritate incubuit, ex ejusmodi primum causa. Ariani sub Theodosio sacris ædibus expulsi, extra urbis mœnia ecclesias ‹onventusque suos agebant. Prius autem nocturno tempore in publicis porticibus congregati, atque in chóros suos segregati, carmina quædam alternis antiphonorum modo sibi invicem respondentia, ad hæresis suæ placita accommodata, concione canelant, et nocten multam in ejusmodi psalmodia consumebant. Sub auroram autem publice eadem concinentes, extra urbem in ea ubi ecclesias habebant loca procedebant. Faciebant id maxime solemnioribus festorum dierum temporibus, et prima eademque ultima hebdomadis dic, quam Dominicam vocamus: quibus temporibus etiam synaxes in ecclesiis fieri solent. Postea vero cantus tales ad contentionem quoque instituebant: c Ubinam sunt (dicentes) qui Trini tatem ejusdem substantiæ et ejusdem honoris colunt?» Hæc et alia praterea ejuscemodi verba carminibus aspergebant. 365 Sed enim Joannes, ne aliqui ex ecclesia sua ejus generis cantibus demulsi, ab illis seducerentur, ad eumdem modum contra illos psalmodiam suam instituit. Et brevi ra celebu for, quam adversariorum esset, facta σταυροί γὰρ ἀργύρεοι κηρῶν ἐπ' αὐτοῖς ἀνημμένων, est ut quæ et multitudine et honorifico progressu illos superaret. Nam eam cruces argenteæ cereos incensos habentes præibant, Eudoxia imperatoris conjuge impensas ad eam rem præbente, quæ hoc Brisoni cubiculi sui præfecto injunxit, ut hymnorum cantus procuraret, et ad cum usum quam plurimum lucernarum pararet. Qua re Ariani ad æmulationis ardorem perciti, ad vindictam se contulere, et manus cum nostris conserere sunt aggressi. Adhuc enim ex oa quam ante habuerant potentia et dominatione, animnis flagrabant, et ad pugnam committendam parati erant, nostrosque adeo despiciebant. Itaque nocte quadam inter se congressi, non pauci utrinque ceciSozom. cap. 5, lib. vii. αὐτῶν προηγοῦντο, τῆς βασιλίδος Εὐδοξίας τὴν δα πάνην χορηγούσης αὐτοῖς. Καὶ Βρίσωνα τὸν ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος αὐτῆς Εταττε τοὺς ὕμνους παρασκευάζειν, καὶ ἄφθονον εὐτρεπίζειν τὸ φῶς. Ζηλοτυπήσαντες δ' ἐντεῦθεν οἱ ἐξ ᾿Αρείου, καὶ εἰς ἄμυγαν χωρούν τες, συμπληγάδας ἐπεχείρουν ποιεῖν. Καὶ γὰρ ἔτι ἐκ τῆς προλαβούσης δυναστείας ένθερμοι όντες, προ; χειροκρασίαν έτοιμοι ἦσαν, καὶ ὑπερεώρων αὐτούς. Καὶ δή ποτε μιᾷ τῶν νυκτῶν συγκρούσαντες ἀλλή λοις, πίπτουσιν ἑκατέρωθεν οὐκ ἐλάχιστοι. Λίθῳ δὲ καὶ κατὰ τὸ μέτωπον βάλλεται βρίσων ὁ εἰρημένος τῆς γαμετῆς τοῦ βασιλέως τηνικαῦτα τῶν θαλαμη πόλων εὐνούχων προεστηκώς. Περιοργής δὲ διὰ ταῦτα γενόμε ος ὁ κρατῶν, τοῦ λέι· οὗ τὰς τοιαύτας Serum. coll. cap. 8.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB XIII. τῶν Ἀρειανῶν περιεῖλε προόδους, εἴτουν συνόδους· derunt: et Brison, quem diximus, imperatricis οἴ γε μὴν τῆς καθόλου Εκκλησίας ἐκεῖθεν τὴν ἀρ cubiculariorum eunuchorum princeps, in fronte χὴν εἰληφότες οὕτως ὑμνεῖν ἄχρι καὶ ἐς δεῦρο διέ lapide ictus est. Hac vero de causa commotus μειναν τὸν ἴσον ἐκτελοῦντες τρόπον. Τὴν δὲ τῶν imperator, tales Arianoruin processiones sive ἀντιφώνων συνήθειαν ἄνωθεν ἀπὸ τῶν ἀποστόλων conventus sustulit. Catholica autem Ecclesia prinἡ Ἐκκλησία παρέλαβε, Καὶ γάρ φασι τὸν θεοφόρου cipio ejusmodi psalmodiæ hymnorumque canenἸγνάτιον, ὃς τρίτος Ιεράρχης τῆς ᾿Αντιόχου μετά dorum inde sumpto, ad hunc usque diem consueΠέτρον τὸν ἀπόστολον ἐγεγόνει, καὶ σύναμα τοῖς tudinem eam retinet, et sacris cantilenis operatur.· ἀποστόλοις πᾶσι τὸν πλεῖστον χρόνον διήγαγεν, ἐν Morem autem antiphonorum, hoc est, alternis per ἐκστάσει γενόμενον, ὀπτασίαν ξένην θεάσασθαι· responsionem carminum concinendorum, Ecclesia ἑώρα γὰρ τοὺς θείους ἀγγέλους ἀντιφώνοις ᾠδαῖς antiquitus jamn inde ab apostolis accepit. Divinum τὴν ἁγίαν Τριάδα ὑμνολογοῦντας. Καὶ τὸν τύπον namque Ignatium, qui tertius in ecclesia Antioπρῶτος τῇ ᾿Αντιοχέων Εκκλησίᾳ ἐδίδου· ὅθεν ὡς chena a Petro apostolo hierarcha fuit, et cum ἀπὸ πηγῆς καὶ ἐπὶ τὰς ἄλλας πάσας ἐκκλησίας apostolis omnibus plurimo tempore vixit, cum Θεοῦ ἡ τοιαύτη διεδόθη παράδοσις. Τοιαῦτα καὶ περὶ per exstasim animi consternatus esset, visionem τῶν ἀντιφώνων ὕμνων πυθόμενος καθιστόρησα. novam vidisse ferunt: sanctos scilicet angelos, alternis et sibi invicem respondentibus carminibus sanctam Trinitatem hymnis et laudibus vehentes. Et ipse primus hanc concinendi formam Antiochenorum ecclesiæ dedit (i). Unde quasi a fonte in alias ecclesias Dei omnes ejusmodi consuetudo est propagata. Hæc quæ de antiphonis, et respondentibus sibi invicem hymnis accepi, memoriæ posteritatis commendanda duxi. Ὣς εἰς τὴν ᾿Ασίαν ὁ ἱερὸς διέβη Χρυσόστομος, καὶ τοὺς ἐκεῖσε ἀναξίως ἱερωμένους καθεῖλε καὶ περὶ Γεροντίου τοῦ Νικομηδείας· καὶ περὶ Σεραπίωνος καὶ Σενηριανοῦ καὶ ᾿Αντιόχου, καὶ τῆς κατ' αὐτοῦ τῶν ἀπεληλαμένων τῶν ἐκκλησιῶν ὕβρεως· καὶ ὡς τὴν μετ' αὐτοῦ καὶ Σενηριανοῦ τῶν Γαβάλων διένεξιν ή βασιλίς Εὐδοξία διέλυεν. Ἐπεὶ δ' ὁ μέγας επύθετο παρά τινων μὴ ἀξίων τὰς ἐν Ἀσίᾳ ἐκκλησίας οὐ καλῶς διοικεῖσθαι, καὶ τοὺς μὲν χρήμασιν, οὓς δὲ χάριτι, τὴν ἱερωσύνην ἀπεμπολοῦντας· πεζῇ καὶ βάδην τὴν Ἔφεσον και τελάμβανε· καὶ τρεῖς πρὸς τοῖς δέκα ἐπισκόπους καθελών, οὓς μὲν ἐν Λυκίᾳ καὶ Φρυγίᾳ, τοὺς δὲ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀσίᾳ, ἑτέροις τοῖς θρόνοις ἀντικατέ στησεν. Καί τινα Ηρακλείδην ἀρχιδιάκονον τῶν ὑπ' αὐτὸν μοναχῶν τῶν ἐκ τῆς Σκήτεως, Εὐαγρίου τοῦ μοναχοῦ φοιτητήν, ἄνδρα γένει Κύπριον, τῇ Ἐφεσίων μητροπόλει καθίστησιν· ἔτυχε γὰρ τηνικαῦτα θανὼν Αντώνιος ὁ τὴν ἐκεῖσε ἐκκλησίαν ἐπιτροπεύων. Οὐ ταῦτα δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν Νικομη δείας Γερόντιον τῆς ἐκκλησίας ἐξήλαυνε· διηκονεῖτο μὲν γὰρ οὗτος ᾿Αμβροσίῳ τῷ πάνυ, ὃν Μεδιολάνων ἐπίσκοπον ὁ λόγος ἔφθη δηλώσας. Οὐκ οἶδ' ὅ τι δὲ παθών, κἄν τε τερατευόμενος, εἴτε καὶ φά σματι δαιμονίῳ ληφθείς, πρός τινας ἔφη, ὡς νύκτωρ ὀνασκελίδα λαβών, ξυρήσει μὲν τὴν κεφαλὴν, καὶ μυλῶνι ταύτην ἐμβαλεῖν. Οἷα δὲ ἀνάξια ρήματα ἐπειπόντα διακόνῳ Θεοῦ, 'Αμβρόσιος ἐκέλευσε, κολάζων τὴν γλῶτταν, τοῦ λοιποῦ καθ᾿ ἑαυτὸν εἶναι, καὶ μεταμέλῳ τὸ ἁμάρτημα ἐκκαθαίρειν. Γερόντιος δὲ ἰατρικὴν ἐξεπιστάμενος ἄριστα, καὶ λέγειν καὶ πείθειν, φίλους τε περιποιεῖν ἑαυτῷ ῥᾳδίως ἔχων, οἷα δὴ Αμβροσίου καταμωκώμενος, εἰς τὴν Κωνσταντίνου ἀφίκετο. Οὐ πολλῷ δὲ χρόνῳ τοὺς κατά τὰ βασίλεια δυναμένους εὐφυῶς μετελθὼν, ῥᾷστα φίλου; εἶχε, καὶ τὴν Νικομηδέων ἐκκλησίαν διοικεῖν Socr.lib. vi, cap. S. 366 CAPUT IX. Ut sanctus Chrysostomus in Asiam profectus, eos qui. sacerdotio non recte fungerentur, dignitate ea privaverit et de Gerontio Nicomediae episcopo, et de Serapione: de Severiano et Antiocho: et de injuriis quibus Joannem illi affecerunt, quibus episcopatum abrogaverat. Et ut dissidium inter Joannem et Severianum Gabalorum episcopum ortum imperatrix Eudoxia composuerit. Postquam magnus iste vir ecclesias in Asia a quibusdam indignis perperam administrari audivit; quod nonnulli quidem pecunia, quidam autem gratia episcopatus redemptos obtinerent: Ephesum est profectus, et tredecim episcopis dignitatem ademit, partim in Lycia et Phrygia, partim in Asia ipsa, atque in illorum thronos alios substituit. Heraclidem etiam archidiaconum, ex eis qui sub dioecesis suæ administratione erant, monachis, qui in Sceti Evagrii monachi discipulus fuerat, virum Cyprium, metropoli Ephesiorum præfecit. Mortuus enim tum ibi forte fuit Antonius, qui Ecclesiæ ei præfuerat. Illi vero Gerontium quoque Nicomediensi exegit Ecclesia: diaconus is magni illius Ambrosii, quem Mediolani antistitem fuisse supra memoravimus, fuerat: qui nescio quomodo affectus, sive monstra portentose loqueretur, zeu spectro quopiam territus, dæmoniove amatus esset, ad quosdam dixit, noctu se sibi ὀνοσκελίδα, μου est, dæmonem asininis cruribus adjuncturum, ejusque caput tonsurum, atque in pistrinum conjecturum esse. Ambrosius igitur illum verba minime diacomo et ministro Dei digna prolocutum coercens, linguam de cælero continere, et peccatum id pœnitentia repurgare jussit. Gerontius autem, qui artem medicam optime nosset, et ad dicendum atque persuadendum non ineptus, facila amicos sibi comparare posset, Ambrosium veluti ridens, Constantinopolim migravit: atque ill

στον brevi eis se, qui in imperatoris aula aliquid poς- Α' ἐπιτρέπεται. Τὰς ἱερουργούς δ' επετίθει χεῖρας sent, cum dexteritate quadam insinuans, ami is facillime usus est: quorua opera ecclesiæ Nicomediensis procurationem est consecutus. Manus autem sacras ei imposuit felladius, Caesare Cappadocum post Basilium magnum episcopatum sortitus. Eamque is illi retulit gratiam, quod au, ctoritate ejus filius suus splendidum in imperiali aula consecutus esset locum. Porro ubi id divus Ambrosius rescivit, ad Nectarium Constantinopolitanæ Ecclesiæ episcopum scripsit, ne illum ita insolescere per contumeliam pateretur, sed episcopatum ei potius adimeret: siquidem illi, quem in ecclesiis conservatum oporteret, ordinis cura esset. 367 Et Nectarius, ut Ambrosio satisfaceret, multa tentavit. Cæterum rem aggressus est, quam, nt ita dicant, perficere non posset, Nam Nicomedienses magnis animis partes ejus tuebantur. Joannes autem vix tandem id perficere potuit. Et Geroutio episcopatu abrogato, in locum ejus Pansophium subrogavit, qui olim imperatoris conjugis pædagogus fuerat, vir perquam mansuetus, el valde religiosus, Nicomediensibus autem ingratus atque invisus. Nectarii sane tempore publice et privatim seditiosi Gerontii dotes commemorabant, afluentemnque ejus doctrinam atque singularem erga omnes locupletes simul et pauperes dexterifatem atque liberalitatem, nec non reliquas quæ ei inerant virtutes referebant. Atque etiam in supplicationibus, perinde quasi in terræ motibus, aliisque vel in patria ipsa sua, vel aliis in locis, ire diviuæ indiciis, psallebant, precanicsque Deum orabant, ut sub illo pastore eis esse liceret. Postremo vero sane quam inviti, cum immenso luctu et dolore illum quidem amiserunt: et Pansophium, contra animi sui sententiam, cum metu et odio episcopum suscepere. Itaque non solum illi quibus ita ademptæ erant ecclesiæ, verum etiam quibus aliqua cum illis intercedebat necessitudo, Joannem criminabantur, perinde alque novas in Ecclesiam res ipse princeps induceret, et antiqua ordinationum episcopaliumn jura abolere institueret; et dolore immoderato transversim acti, etiam ea quæ ratione optima consulto egisset, opi. pionem nullorum sequentes calumniabantur. At Joannes amorem erga se vulgi magis atque magis accendit: odiumque potentiorum, et eorum qui clero you bene vellent, in se concitavit, quoniam homines jnjuriam alijs facero solitos arguendo admonebat, delicatosque et divites, et alios qui parum sancle yivebaut, ad virtutem quoad Geri posset, adducere αὐτῷ Ἑλλάδιος ὁ Καισαρείας τῆς Καππαδοκών μετὰ τὸν μέγαν Βασίλειον τὴν ἐπισκοπὴν κληρωσά μενος, χάριν νέμων ἐκείνῳ, ὅτι περ τῷ ἐκείνου παιδι αἴτιος ἐγεγόνει λαμπρῶς εὐτυχῆσαι τοῖς βασιλείοις. “Ο δὴ μαθὼν ὁ θεῖος 'Αμβρόσιος, Νεκταρίῳ τῷ τῆς Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησίας προϊσταμένῳ ἔγραφε, μὴ οὕτως ἐκεῖνον περιυβρισμένον ὁρᾷν, ἀλλὰ Γερόντιον τῆς ἱερωσύνης ἐκβάλλειν, εἴπερ μέλει αὐτῷ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας. Καὶ πολ λὰ μὲν Νεκτάριο; ἔσπευσε θεραπεύειν Αμβρό ἐπεχείρει δ' ὡς εἰπεῖν ἀνηνύτοις, γενναίως τῶν Νικομηδέων τούτου ἐξεχομένων. Αλλ' Ιωάννης μόλις ἴσχυσε τοῦτο διαπραξάμενος. Καθελών γὰρ αὐτὸν, ἐχειροτόνει Πανσόφιον, ὃς τῆς τοῦ βασιλέως συζύγου πάλαι παιδαγωγὸς ἐχρημάτισεν. "Ην δὲ οὗ τος πρᾶος μὲν λίαν ἀνὴρ, καὶ εὐλαβὴς ἐσάγαν, Νι κομηδεῦσι δὲ λίαν ἄχαρις καὶ ἀνέραστος. Καὶ δὴ κοινῇ καὶ πρὸς ἕκαστον στασιάζοντες, τὰ προσόντα Γεροντίῳ χρηστὰ ἀπηρίθμουν, τό τε τῆς ἐπιστήμης ἄφθονον, καὶ τὸ περὶ πάντας πένητάς τε καὶ πλουσίους δεξιόν τε καὶ μεταδοτικὸν, καὶ τὰς προσούσας ἐκείνῳ λοιπὰς τῶν ἀρετῶν διηγοῦντο. Καὶ λιτὰς δὲ ποιοῦντες ἐπί τε σεισμοῖς καὶ ἄλλαις θεοσημείαις ἀνὰ τὴν πατρίδα καὶ ἀλλαχοῦ, ἔψαλλον σὺν ἱκεσίᾳ τὸν θεὸν δυσωποῦντες, ὑπ' ἐκείνῳ δῆτα ποιμένι τάττεσθαι. Τέλος βιασθέντες, σὺν ἀπείρῳ πένθει καὶ ἐδυρμούς, ἐκείνου μὲν ἀπηλλάττοντο· Πανσόφιον δὲ ἄκοντες, μετὰ δέους καὶ μίσους ἐδέχοντο. Κἀντεῦθεν οὐ μόνον οἱ τὰς ἐκκλησίας ἀφαιρεθέντες, καὶ ὅσοι τούτοις ἐπισ τηδείως εἶχον, τὸν Ἰωάννην ἐν αἰτίαις ἐποιοῦντο, ὡς νεωτέρων πραγμάτων ταῖς ἐκκλησίαις ἀρχηγὸν ἐσυτὸν καθιστάντα, ἀλλὰ καὶ ὡς τὰ τῶν χειροτονιῶν ἐκ πολλοῦ δίκαια καινοτομούντα δῆθεν καὶ ᾑρημένον ἁρπάζειν. Αύπῃ δὲ ἀμέτρῳ ἀγόμενοι, καὶ ὅσα λόγου ἐκείνῳ ἄξια πεπραγμένα ἦσαν, διαβάλλειν ἐπεχείρουν τῇ τῶν πολλῶν δόξῃ ἑπόμενοι. Ἰωάννης δὲ πρὸς μὲν τὸν δῆμον ὑπανῆπτε τὸ φίλτρον· μῖσος δ' ἐκ τῶν δυναμένων καὶ τῶν οὐχ ὑγιῶς τῷ κλήρῳ διακειμέ νων ἐκτᾶτο· ὅτιπερ τοὺς μὲν ἀδικοῦντας διήλεγχε, τοὺς δ' ἐν τρυφῇ καὶ πλούτῳ καὶ ἄλλως ἀσέμνως διαβιοῦντας πρὸς ἀρετὴν ὡς ἑνὸν ἑδιάζετο ἐπανάγειν. Μάλιστα δὲ τὴν πρὸς τὸν κλῆρον ἀπέχθειαν καὶ τὰς ύβρεις Σεραπίων αὐξῆσαι ἐποίησεν, ἀρχιδιάκονος αὐτοῦ χρηματίζων, ἀνὴρ τὸ μὲν γένος Αἰγύπτιος, δύσοργος δὲ καὶ πρὸς ὕβρεις μάλιστα ἑτοιμότατος· ἔτι δὲ καὶ οἱ πρὸς Ολυμπιάδα τὴν θείαν συνεδριά σεις καὶ συμβουλαί· περὶ ἧς ὕστερον ἐροῦμεν. Οὐκ αὐτὰ δὲ μόνα, ἀλλὰ καὶ πρὸς πολλοὺς τῶν μοναχῶν διάφορος καθειστήκει· ἔνδον γὰρ τῶν μοναστηρίων ᾑρημένους φιλοσοφεῖν, καὶ τὰ οἰκεῖα πράττειν, ἠγάπα copabatur. Mexime vero hominum in clerum odium τε καὶ διὰ τιμῆς εἶχε. Καὶ ὅπως μὴ παρά τινο; ἀδι et contumelias Serapion auxit, archidiaconus ejus, κοῖντο, καὶ ἐν ἀφθόνοις τῶν χρειωδῶν ἀπολαύειν, genere Egyptius, vir iracundus, et ad contumelias σφόδρα επιμελείας ἠξίου. θύραζε δὲ προϊόντας, καὶ oppido quam proclivis. Huc accessere agitata consilia ἀνὰ τὰς τῆς πόλεως ἀγυιὰ; περιιόντας, καὶ τὸ φιλοet consessus Joannis cum sacra Olympiade, de qua σοφεῖν ἐνυβρίζοντας, λόγοις εὖ μάλα ἐπειλημμένος, ὠνείδιζέ τε καὶ ἀπεσείετο. Εστι δ' ὅτε καὶ ἐπιπλήτε postea dicemus. Quin ille etiam monachorum multorum inimicitias sibi conciliavit. Quicunque των ελοιδόρει τοῖς προσήκουσι καθαπτόμενος. Ἐκεί enim intra monasteria philosophiarentur, et res νο: τοί αν οὕτω διελεγχόμενοι ήχθοντο, καὶ ἀνθύβρι

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIII. ζον ὠμόν τε καὶ ἀπηνῆ, ὀργίνον τε καὶ ὑπερήφανον, suas agerent, eos magnopere charos habuit, et καὶ θυμώδη ἀποκαλοῦντες. Καὶ τὰ περὶ τοῦ βίου ἡρέμα πρὸς τοὺς πολλοὺς ἐπεχείρουν διαβάλλειν· καὶ πείθειν εἶχον τοῖς προειρημένοις, καταιτιώμενοι ὅτι μή τινι συνεσθίων ἑωρᾶτο, μηδ' ἐφ' ἑστίαν ἰων, μηδ' ἐπὶ συνουσίαν ἀρίστου· καὶ ὅτι πάστιλον μετὰ τὴν τῶν θείων μετάληψιν ἀπογεύετο· ἐν οἷς ἐκεῖνοι δῆθεν ἐπερειδόμενοι, τὰς ἀῤῥήτους ἐξύφαινον ἐκείνῳ διαβολάς. Οὐκ ἐλαχίστη δὲ πρόφασις αὐτῷ ἐγεγόνει καὶ πρὸς τὴν βασιλέως γαμετὴν διὰ Σεκεριανὸν τὸν Γαδάλων τῆς Συρίας ἐπίσκοπον. Καὶ γὰρ οὗτος σύνο ἅμα τῷ Ἀντιόχω, Πτολεμαΐδος δὲ τῆς ἐν Φοινίκῃ οὗτος ἐπίσκοπος, Ελλόγιμοι τε ἐγένοντο, καὶ εἰς ἄκρον τὸ ἐπ᾿ ἐκκλησίας διδάσκειν ἐξησκηκότες. Αλλ' ὁ μὲν τοσοῦτον πρόχειρος ἦν λέγειν, καὶ εὖ μάλα στρογγύ λως τε ἅμα καὶ εὐήχως ἀπεστομάτιζεν, ὅτι γε προς τινων καὶ Χρυσόστομος ὠνομάζετο· Σεβηριανὸς δὲ τῷ τῶν νοημάτων πυκνῷ, καὶ τῇ μαρτυρίᾳ τῶν θεο πνεύστων λογίων, ἀμείνων εἶναι ἐδόκει· τὴν δὲ Σύ ρων δασύτητα ἐπὶ τῆς γλώττης ἔφερε μᾶλλον. Καὶ ὁ μὲν 'Αντίοχος πρότερον την πόλιν καταλαβών, καὶ χρήματα πολλὰ συλλεξάμενος, εἰς τὴν οἰκείαν ἐπανἦλθε πόλιν. Τοῦτο δὴ ζηλώσας και Σενηριανός, καὶ αὐτὸς ἐκεῖσε ἀφίκετο. Εὔνου δὲ Ἰωάννου τυχὼν, πολλάκις ἐξεχωρήθη καὶ ἐπ᾿ ἐκκλησίας εἰπεῖν· καὶ λέγων μάλιστα ἐθαυμάζετο, καθὰ δὴ καὶ ᾿Αντίοχος • καὶ ταῖς ἐκείνου τιμαῖς πολύς τε ἐν δυνάμει ἐγένετο, καὶ γνώριμος καθίστατο βασιλεί, καὶ τῇ βασιλίδι ἐπὶ μᾶλλον κεχαρισμένος. Ηνίκα δὲ Ἰωάννῃ ἐδόκει καὶ πρὸς τὴν Ἀσίαν ἀποδημεῖν, αὐτῷ τὰ κατὰ τὴν σφετέραν Εκκλησίαν ἀνετίθει, ὥστ᾽ ἐπιμελεῖσθαι ταύτης, καὶ ἀντ᾽ ἐκείνου τὴν διδασκαλίαν αὐτοῖς χορηγεῖν. Καὶ γὰρ ἐνόμιζε φίλον ἔχειν αὐτὸν σπου δαιότατον, ταῖς κολακείαις πυκνῶς περιέποντα. Ο δὲ χαρίζεσθαι τῷ πλήθει μᾶλλον διὰ σπουδῆς ἐποιεἶτο, καὶ τοῖς λόγοις ἐπάγειν, καὶ πρὸς ἑαυτὸν πᾶσι τρόποις μεθέλκειν καὶ ἰδιοῦσθαι. "Α δὴ πυθόμενον Ἰωάννην, Σεραπίωνος ἐρεθίζοντος, οὐκ ἀνασχέσθαι· ἀλλὰ θᾶττον ἐκ τῆς ᾿Ασίας την Κωνσταντίνου κατα λαβεῖν. ὡς δ' ἐπανῆλθε, συνέβη που Σευηριανὸν παριέναι· ἰδόντα δὲ Σεραπίωνα μηδαμῶς ἀναστῆναι, ὥσπερ ἐξεπίτηδες τοῖς παροῦσι παραδεικνύμενον, ὡς ἐν οὐδεμιᾷ φροντίδι τὸν ἄνδρα ποιεῖται. Ὁ δὲ σφόδρα χαλεπήνας ἐπὶ μέγα εβόησεν· Εἰ Σεραπίων Χριστιανὸς ἀποθάνοι, οὐκ ἐνηνθρώπησεν ὁ Χριστός. Ἐπὶ δὴ τούτῳ παρὰ Σεραπίωνος δίκην υπου στὰς, ἐξηλάθη τῆς πόλεως ὑπὸ Ἰωάννου, ὡς δῆθεν εἰς Θεὸν ἐξυβρίσας. Μαρτύρων γὰρ παραχθέντων, οἱ μὲν ὡς εἴρηκε Σευηριανὸς ἐμαρτύρησαν· ὅσοι δὲ προσέκειντο Σεραπίωνι, πάντ' ἀποκρυψάμενοι, μόν νον ἐκεῖνον διεμαρτύραντο εἰπεῖν Σευηριανόν, «Ὡς ἄρα οὐκ ἐνηνθρώπησεν ὁ Χριστός. Ὁ δὲ Ἰωάννης, οὐχὶ εἰ καὶ τοῦτο μόνον ἦν ἐν αἰτίαις ετίθει, ἀλλὰ καὶ τἆλλα ὅσα ἐκεῖνος προσθεῖναι διετείνετο. Οὐδὲ γάρ, «Εἰ Σεραπίων, ἔλεγε, μὴ ἀποθάνοι Χριστιανός, Χριστὸς παρὰ τοῦτο οὐκ ἐνηνθρώπησεν., Η μέντοι βασίλισσα Ευδοξία ἅμα τε τὴν μεταξὺ τῶν ἐπισκέ (1; Zelotypia quadam dartes, (Socr.) honoravit: 368 et ne illi a quopiam injuria afficerentur, atque etiam ut rebus necessariis abundarent, plurimua curæ habuit. Circumforaneos autem, et qui per urbis plɔteas cursitarent, notam philosophiæ suæ inurentes, verbis ita ut decebat, reprehendens, acriusque carpens, repudiabat. Nonnunquam etiam conviciis eos corrigens incessebat, et convenienti objurgatione perstringe bat. Atque illi ad eum modum reprehensi, graviter id ferre, et verba contumeliosa in eum jacere, ferum, crudelem, iracundum, superbum et furibundum appellare, necnon quietam ejus vitam apud multos taxare, cavillari et carpere, aggredi. Et persuadere id eis quas diximus rebus potuere, reprehendentes insuper in eo quod cibum cumn nemine sumere videretur, quodque neque in convivio neque in prandio alicujus esset: denique quod post divinorum mysteriorum perceptionem pastillum degustaret. Quibus illi scilicet rebus nixi, innumeras adversus eum texuere calumnias. Non minima vero et illa ei ab imperatoris uxore, per Severianum Gabalorum in Syria episcopum, accidit odii occasio. Nam et hic, una cum Antiocho, Ptolemaidis Phoenicia episcopo, præclarus fuit; uterque sane ad summum, verbis ad populum in ecclesia faciendis, exercitatus. Antiochus quidem tanta in dicendo facilitate fuit, et tam rotunde simul et suaviter pronuntiavit, ut a quibusdam ipse quoque veluti aureum os habens, Chrysostomus diceretur. Severianus autem sententiarum frequentia et divinitus inspiratorum oraculorum testimonio melior habitus est, quod scilicet Syrorum magis densitatem in lingua ferret. Antiochus prior in urbem venerat: atque ibi pecunia multa collecta, in civitatem suam est reversus. Quem æmulatus Severianus, et ipse eo venit. Et quod benevolo Joanne uteretur, sæpe etiam is ei, ut cum populo in ecclesia agerct, permisit. Qua. in re eum omnes maxime sunt, sicuti et Antiochum, admirati. Et Joannis honoribus cum multum apud populum potuit, tum in imperatoris notitiam pervenit, et ejusdem conjugi perquam gratus fuit. Atque cum Joanni in Asiam proficisci visum esset, huic ipsi Ecclesiam suam commendavit, ut curam ejus gereret, et vicem suam populum doctrina pasceret. Putaverat enim ille optimo se eo usurum amico, qui per assentationem eum tam sedulo assectatus fuisset. 369 At ille studio magis habuit ut multitudini gratificaretur, eamque oratione duceret, et ad se modis omnibus pertraheret, suamque prorsus redderet. Quod ubi Joannes absens audivit, Serapione instigante non tulit, sed quamprimum ex Asia Constantinopolim rediit. Eo reverso accidit, ut Severianus alicubi præteriret, et ei Serapion, qui illum viderat, non assurgeret: veluti ex composito cis qui aderant, osten

deus, nihil se virum eum curare. Atque ille plu- πων διαφορὰν ἔγνω διὰ τῶν Σευηριανοῦ σπουδαστών καὶ τὴν ὑπερορίαν, καὶ εὐθὺς πέμψας, της Χαλκη δόνος αὐτὸν μετεστέλλετο. Ιωάννης δ' ἥκιστα παρεἶχεν ἑαυτὸν εἰ; ὁμιλίαν ἐκείνῳ, καίπερ ἱκετευόντων πολλῶν· ἕως οὗ ἡ βασιλὶς ἐν τῇ ἐπωνύμῳ τῶν ᾿Απο στόλων ἐκκλησίᾳ, Θεοδόσιον ἔτι νήπιον ὄντα, δι ἐκεῖνος τῷ βαπτίσματι υἱ θέτει, τοῖς γίνασιν ἐπιβρίπτουσα, δεομένη τε καὶ ὅρκους καταδεσμοῦσα, μόλις ἔπειθεν εἰρηνικὰ φρονῆσαι τῷ Σε υηριανῷ, καὶ εἰ; φιλίαν αὖθις ἐλθεῖν. Καὶ ταῦτα μὲν ὧδε ἐγέ γοντο. rimum indignatus voce majore exclamavit: e Si Serapion Christianus diem suum obierit, Christus homo factus non est.. Et hoc nomine a Serapione accusatus, a Joanne urbe est ejectus, ut qui contumeliosus in Deum fuerit. Et cuni testes in causa producerentur, quidam sicuti Severianus dixerat, testificati sunt. Qui autem Serapioni favebant, omnia alia celantes, hoc unum Severianum dixisse asseverarunt, Quod Christus homo factus non essel.» Joannes vero non id tantum, an hoc so lum dixisset, sed alia etiam quæ ille se adjecisse contendebat, in crimine esse dixit: ‹ Non enim, inquit, etiamsi Serapion Christianus mortuus non fuerit, propterea Christus homo factus non est. › Imperatrix Eudoxia simul atque dissidium, quod episcopis intercessit, et Severiani proscriptionem ex fautoribus ejus cognovit, statin eum, quibusdam missis, Chalcedone revocavit. Joannes autem, quamvis multi pro illo deprecarentur, colloquium tamen et consuetudinem ejus detrectavit: quoad imperatoris conjux, in ea ecclesia quæ de apostolorum nomine appellata est, Theodosium etiamnum infantem, quem Joannes per baptismum sibi filium arrogaverat, ad genua ejus admovens, multaque deprecans et adjurans, vix tandem persuasit, ut se ad placabilitatem daret, et Severianum rursum in amicitiam reciperet. Atque hæc sic acta sunt. 370 CAPUT X. De quæstione quæ tum in Ægypto est mola, An Deus humana sit forma: et de dissensione, quæ interim Theophilo Alexandriæ episcopo cum monachis Egyptiis accidit: et de quatuor fratribus monachis, quibus cognomen erat Longorum. Eodem tempore in Ægypto, quæ paulo ante exstiterat, rursum mota est quæstio: opusne / sit Deum hominis forma et corporali specie esse, opinari, an ab humano habitu prorsus esse alienum credere. Et nonnulli quidem simplicitate imperita, ca quæ in Scriptura, ex consuetudine ejus, dicuntur, excipientes, ita ut dici audiebant, faciem et manus et alia corporis membra Deo attribuebant: alii autem abstrusiorem quæ in litteræ recessu latet, sententiam ejus considerantes, contrarium maxime sentiebant; atque aliter opinantes, impios esse, et blasphemare in Deum dicebant; inter quos præcipue Theophilus Alexandrinus fuit. Atque is persæpe în ecclesia etiam cos perstrinxit, qui de Deo tam crasso opinarentur, ut humana forma cy:n esse existimarent. Quam sententiam in epistolam quoque eam retulit, quam ex consuetudine de Paschalibus feriis scribere solitus erat: Oportere scilicet Deum incorporeu'n et ab humana forma alienum mente concipere, docens. > He ubi cognoverunt qui in Ægyptiis asceteriis vivebant monachi, illis relictis, quam celerrime Alexandriam venerunt, tantam cam ob causam selitionem concitantes, ut Theophilumn veluti impium et blasphemum hominem e medio tollere voluerint. He autem consilio eo deprehenso, arte quadam rem eam expedivit. Atque in seditiosorum ronspectum veniens, assentatione eos fefellit: • Sic, inquiens, vos vidi ut faciem Dei. loc verbum illis, ut iram remitterent, persuasit. Proinde statim intulerunt: Siquidem quod ore piders, cole etiam sentis, Origenis libros te Περὶ τῆς τηνικαῦτα γεγενημένης ἐν Αἰγύπτῳ ζητήσεως, εἰ ἀνθρωπόμορφον τὸ θεῖόν ἐστι, καὶ περὶ τῆς μεταξύ γενομένης διαφοράς θερ φίλῳ τῷ Ἀλεξανδρείας καὶ τοῖς ἐν Αἰγύπτῳ μοναχοῖς· καὶ περὶ τῶν τεσσάρων ἀδελφῶν μα ναχῶν, τῶν ἐπίκλην Μακρῶν. Κατ' ἐκεῖνο δὲ καιροῦ κατ' Αίγυπτον καὶ ἡ μικρῷ πρόσθεν ἀρξαμένη ζήτησις αὖθις ἀνεπινεῖτο· εἰ χρεὼν τὸ θεῖον ἀνθρωπόμορφον είναι δοξάζειν και εἰ σωματικοῖς ὑπόκειται τοῖς σχηματισμοῖς, ἢ τῶν ἀνθρωπίνων σχημάτων παντάπασιν Αλλοτρίωται. Οἱ μὲνοὖν ἀβασανίστῳ ἁπλότητι τὰ ἐν τῇ Γραφῇ φερόμενα εκδεχόμενοι, καὶ πρόσωπον καὶ χεῖρας καὶ ὅτα τοῦ σώματο; ἐξ ἔθους ἐκείνῃ ἀκούοντες, Θεῷ περιἧπτον· οἱ δὲ τὸ ἐγκεκρυμμένον τῷ γράμματι βάθος διανοούμενοι, ἐναντίως μάλιστα εἶχον· καὶ τοὺς ἄλλως δοξάζοντας ἀσεβεῖς εἶναι, καὶ βλασφημεῖν εἰς τὸ θεῖον ἔλεγον, ἧς δὴ καὶ Θεόφιλος ὁ ᾿Αλεξανδρείας δίξης μάλιστα ἦν· καὶ ἐπὶ τόσον, ὥστε πολλάκις καὶ ἐπ' ἐκκλησίας καταδραμεῖν τῶν παχυμερῶς οὕτω περὶ Θεοῦ δοξαζόντων, καὶ ἀνθρωπόμορφον αὐτὸν οἰομένων· ἐγγράψαι δὲ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἐξ ἔθους γινομένῃ τῆς Πασχαλίας ἑορτῇ· Χρῆναι γὰρ ἀσών μα τον νοεῖν τὸν Θεὸν, καὶ σχήμασιν ἀνθρωπίνοις ἀπηλλαγμένον.» Ως δὲ ταῦτ' ἔγνωσαν οἱ τοῖς τῶν Αἰγυπτίων ἀσκητηρίοις ἐνδιαιτώμενοι μοναχοί, ἐκεῖνα διαφέντες, ὅσον τάχος ἦχον εἰς Ἀλεξάνδρειαν. Στασιάζοντες δ' ἐν ταυτῷ, ὡς ἀσεβῆ τε καὶ βλάσφη μον τὸν Θεόφιλον ἀναιρεῖν ἐβούλοντο. Ἐκεῖνος δὲ φωράσας τὸν δήλον, τέχνῃ δὴ τὸ πρᾶγμα μετήρχετα καὶ τοῖς στασιώταις ἀναφανείς, κολακεία ὑπάγει τους ἄνδρας, οὕτως εἰπὼν· «Οὕτως εἶδον ὑμᾶς ὡς πρόσο ωπον Θεοῦ.» Τὸ δὲ ῥηθὲν καθυφεῖναι τῆς ὁρμῆς ἔπειθε. Καὶ αὐτίκα ἐπέλεγον. «Εἰ ἅπερ στόματι λέγει; καὶ καρδίᾳ δοξάζεις, δεῖ σε καὶ τὰς Ἀριγένους βίβλους ἀποκηρύξαι· ἐκείναις γὰρ τῶν ἀσκουμένων τινὲς ἐντυγχάνοντες, οὕτω φρονεῖν ἀναπείθονται, καὶ ἡμῖν ἐναντίω; φέρονται. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο δρᾶν ἐθελε -

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XIII. μάθ iu corum lectionem inciderunt, ut ita sentiant, persuasi sunt, nobisque adversantur: sin id facere noles, penas nunc dabis, qui impiam et Deo repugnantem opinionem sequaris.» Tum Theophilus: c Sed et mea dudum, inquit, haec fuit sententia, et quod vobis placitum est, id facere paratus sum. Non minus namque, quam vobis, et mibi Origenis scripta, quique ea recipiunt, gravem molestiam adferunt. Atque ille quiden tum monachorum turbam deceptam a se removit, et seditionem composuit. 371 Fortasse autem quæstio quoque ista finem tum suum habuisset, nisi eam Theophilus inimicitiarum suarum gratia, veluti intermortuam, ad vitam, ut ita dicam, reσοις, δίκας ἄρτι δώσεις ἡμῖν, ἀσεβοῦς καὶ θεομάχου damnare oportet. Nam quia ex monachis nonnulli Τόξαν κληρούμενος., Θεόφιλος δὲ, ο 'Αλλ' ἐμοὶ τοῦτο ἐκ πάνυ πολλοῦ δέδοκται, καὶ 8 φίλον ὑμῖν δρᾷν ἕτοιμο;· οὐχ ἧττον γὰρ ὑμῶν κἀγὼ τοῖς Ωριγένους συγγράμμασιν άχθομαι, καὶ τοῖς αὐτὰ παραδεχομένοις.» Ὁ μὲν οὖν οὕτω τό τε στίφος τῶν μοναχῶν ἀποβουπολήσας τε καὶ παρακρουσάμενος, την στά- · σιν διέλυεν. Ίσως δ᾽ ἂν καὶ ἡ περὶ τούτου ζήτησις τηνικαῦτα τέλος εἶχε καὶ παντάπασιν ἀπεπαύετο, εἰ μὴ Θεόφιλος ἰδίας χάριν ἔχθρας τεθνηκυίαν ὥσπερ ἀναζῇν αὖθις τὴν τοιαύτην ἐποίει ζήτησιν, άντικρυς διὰ μάχης των ᾿Αμμωνίῳ καὶ Διοσκέρῳ, Ευσεβίῳ τε καὶ Εὐθυμίῳ, οἱ ἀδελφοὶ μὲν ἦσαν, τὸ ἐπίκλην δὲ Μακροὶ ἐπεφέροντο διὰ τὴν ἡλικίαν τοῦ σώματος· οἱ εὐδόκιμοι τῶν ἐν Σκήτει πάλαι γενόμενοι, ὥσπερ ἔφημεν, τηνικαῦτα τῶν κατ' Αίγυπτον ἡγοῦντο vocasset, aperte Ammonio, Dioscoro, Eusebio, et ἀσκητηρίων, βίῳ καὶ λόγῳ διαπρεπεῖς. Πολὺς δ' αὐτ τῶν λόγο; ἔν τε ᾿Αλεξανδρείᾳ καὶ παρά Θεοφίλῳ μας λιστα ἦν· καὶ διὰ τοῦτο τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναχών μάλιστα κεχαρισμένοι ὄντες ἐτύγχανον. Καὶ τὰ πολλά συνομίλου; τε εἶχε, καὶ ἐφ' ἑστίαν ἐκάλει, καὶ διαφερόντως ἐτίμα τοὺς ἄνδρας· ὧν καὶ ἕνα τὸν Διόςκαρον καὶ Ερμουπόλεως καθίστα ἐπίσκοπον, πολτὴν βίαν ἐπαγαγών. Τοὺς δύο δὲ παρεκάλεσε συν εἶναι αὐτῷ. Καὶ μόλις μὲν ἔπεισεν· οἷα δὲ ἐπίσκοπος καὶ ἠνάγκασε· καὶ τῷ ὑπ' αὐτὸν κλήρῳ συγκαταλέ ξας, τὴν τῆς Ἐκκλησίας οἰκονομίαν διέπειν ἐχείρι ζεν. Οἱ δὲ τῇ βίᾳ νικώμενοι, ὡς χρεών μὲν ἦν, τῇ οικονομία διέπρεπον· ἀνίας δ᾽ ἦσαν μεστοί, ὅτι, ὡς μὴ καθάπαξ προέθεντο, τῇ φιλοσοφίᾳ προσέκειντο. Ἐπεὶ δὲ προϊόντι τῷ χρόνῳ κατὰ ψυχὴν βλάπτεσθαι ᾤοντο, τὸν Θεόφιλον βλέποντες τὸν χρηματιστικὸν βίον μεταχειριζόμενον, πάντα τ᾽ ἐξαργυρίζεσθαι πεποιημένον σπουδὴν, καὶ πάντα λίθον, τὸ τοῦ λόγου, κινοῦντα ὥστε τῆς ὀσμῆς τοῦ χρυσίου ὀσφραί νεσθαι, τὸ συνεῖναι ἐκείνῳ παραιτησάμενοι, την ἐρημίαν αὖθις ήσπάζοντο, τῆς ἐν ἄστει προτιμῶντες διαγωγής. Ο δὲ, ἕως μὲν ἐκεῖνοι ἐλάνθανον ἄλλα προφασιζόμενοι, μένειν τε παρεκάλει, καὶ τὴν μετ' ἐκείνου ἠξίου διατριβήν· ὡς δὲ ἔγνω κατεγνωσμένος ἐκείνοις ὤν, θυμοῦ ἐπληροῦτο, καὶ οὐκ ἔληγεν ὀργιζόμενο;· καὶ ἐπείλει πᾶν εἴ τι δεινὸν ὁρᾷν ἐκείνοις. Οἱ δὲ τῶν ἠπειλημένων μικρὰ φροντίσαν. τες, ἐχώρουν αὖθις κατὰ τὴν ἔρημον. Θερμὸς δὲ μάλιστα Θεόφιλος ὢν, ραγδαίως εφέρετο κατ' αὐτῶν σκευωρήσασθαι τοὺς ἄνδρας διανοούμενος· καὶ δὴ καὶ εἰς μῖσος ἐχώρει τἀδελφῷ Διοσκόρῳ, ἐν Ἑρμουπόλεως ἐπίσκοπον καταστήσειεν. Ηνία δὲ τοῦτον μάλιστα τὸ τοὺς ἐν ἀσκήσει διαφέροντας προσκεί σθαι, καὶ πολύ τι σέβας νέμειν αὐτοῖς· καὶ εἰς νοῦν ἀνήγεν, ὡς ἐν οὐδενί τινί τρόπῳ ἐξέσται παραβλάψαι αὐτοὺς, εἰ μὴ καὶ τὸ τῶν μοναχῶν στίφος τουτοῖς ἐκπολεμώσεις. Ταῦτ᾽ οὖν βουλευόμενος, το ύ τῇ χρῆται τῇ μηχανῇ· ἐξ ὧν γὰρ πολλάκις αὐτῷ συγγινόμενοι περὶ Θεοῦ διελέγοντο, ἀκριβῶς ᾔδει φρονοῦντας ὡς ὁ μὲν Θεὸς ἀσώματός ἐστι, καὶ ἀνθρωπίνῃ μορφή και σχήματι πάμπαν ἀλλότριος δι' ἀνάγκης γὰρ ἐνεῖναι τῷ ἀνθρωπομόρφῳ τὸ ἀν θρωποπαθές. Ο δὴ καὶ παρὰ τῶν παλαιῶν ἐξηκρίEuthymio adversatus, qui fratres germani erant, et cognomentum Longorum propter corporis pre ceritatem habebant. lli praclari dudum, quenadmodum diximus, in Sceti fuerant: tum autem in Ægypto monasteriis præsidebant, et vila et doctrina percelebres. Multa autem corum fama Alexandriæ et potissimum apud Theophilum erat, qui gratia et nomine supra alios Ægyptios monachos pollentes. Frequens cum eis Theophilo consuetudo fuit. Convivio enim eos excipiebat, et summopere honorabat. Dioscorum quoque, magna vi adactum, lermopolis episcopum constituit. Duos autem, ut secum essent, hortatus est: et vix eis tandem persuasit, seu potius ut episcopus id eos facere coegit. Itaque eis in cleri ordinem cooptatis, Ecclesia economium seu dispensaliouem gerendan demandavit. Porro illi vi coacti, ita ut decuit, dispensationis ejus munere obeundo enituerunt: mærore autem pleni erant, quod pro co atque non seinel constituissent, philosophiæ suæ non incumberent. Postquam autem tempore procedente, in animis ipsi suis se lædi putarent, quod Theophilum, per avaritiam, quæstuosam vilan sequi, atque omnia magno studio in argentum redigere, omnemque adeo lapidem, quod proverbio dicitur, movere, ut auri odore perfruere - tur, viderent: convictum ejus declinantes, in solitudinem rursum, quam urbanæ vitæ præferebant, se contulerunt. Theophilus, quoad illi rem ipsam celantes, prætextum alium obtenderunt, eos ut manerent, et consuetudine sua uterentur, colore tatus est. Ubi vero se judicio eorum condemnatum esse comperit, ira percitus, excandescere non desiit, et illis se mala omnia facturum esse minatus est. At illi minas ejus nihil morati, in solos, ut dictum est, rursum locos se receperunt. Theophilus autem homo vehementissimus, quod impeu quodam ferretur, insidiosis consiliis adoriri cos constituit: et odisse etiam fratrem eorum Dioscorum cœpit, quem Hermopoli episcopum præfecerat. Dolebat homini plurimum, monachorum præstantissimos quosque illis favere, magnumque præstare honorem: tum autem et illud in animo

φιλοσοφῶν διαγέγονεν. "Α δὴ καὶ διαφερόντως δοξά ζων μάλα Θεόφιλος, ἀμύνασθαι δ' ᾑρημένο; τοὺς ἄνδρας, ὡς χρησάμενος τῷ καιρῷ, ἀνατρέπειν τὰ καλῶς αὐτῷ δεδογμένα οὐκ ὤχνησε. Καὶ δὴ συγκρούει τὸ τῶν μοναχῶν σύστημα πρὸς αὐτούς· συναρπάζει τε πολλοὺς ἐκείνων, ἄνδρας ἀκεραίους μὲν τὸν βίον, ἰδιώτας δὲ ἄλλως, καὶ τοὺς πλείονας ἀγραμμάτους· καὶ γράμματα πέμπων τοῖς ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀσκητηρίοις, μὴ δεῖν πείθεσθαι Διοσκόρο καὶ τοῖς ἀδελφοῖς εἰσηγεῖτο, ἀσώματον διαρρήδην τὸν Θεὸν δογματίζουσιν. Ο γὰρ Θεός, ὡς ἡ θεία λέγει Γραφή, καὶ ὀφθαλμοὺς ἔχει, καὶ ὦτα, καὶ χεῖρας, καὶ πόδας, καὶ τὰ λοιπὰ, καθὰ καὶ οἱ ἄν θρωποι. Οι γε μὴν περὶ Διόσκορον ξένα τινὰ εἰση γοῦνται, καὶ βλάσφημον δόγμα νεωτερίζουσιν, Ωριγένει ἑπόμενοι μήτε χεῖρας, μήτε πόδας, μήτ' ἄλλο τι τὸ θεῖον ἔχειν ἰσχυριζόμενοι. Ταῦτα δὴ τ φιζόμενος, τοὺς πολλοὺς εἰς ἔριν ἀνῆψε τῶν μοναχῶν, καὶ στάσις ἐκράτει πολλή· καὶ οὐκ ἐν κόσμῳ πρὸς ἀλλήλους τὰς διαλέξεις ποιούμενοι, τέλος εἰς ξέρεις καθίσταντο. Οἱ μὲν οὖν γεγυμνασμένοι τὸν νοῦν καὶ πεπυκνωμένοι τὰ αἰσθητήρια, ούτε τη Θεοφίλου σοφιστείᾳ ἡρπάζοντο, καὶ τοῖς περὶ Δισ κορον ὡς καλῶς λέγουσιν εἶποντο, καὶ πρὸ ἐκείνων μάλιστα Ωριγένει· οἱ δέ γε ἁπλότητι διαζῶντες, καὶ θερμὸν μὲν, οὐ μὴν κατ' ἐπίγνωσιν ζῆλον απο χοῦντες, πρὸς ἀλλήλους παρατριβόμενοι, ἐρεσχε λοῦντες ἦσαν, καὶ ὡς ἀσεβοῦντας τοὺς ἀδελφούς διέσυρον. Οσοι μὲν οὖν Θεοφίλῳ προσέκειντο Ώρι γενειαστὰς τοὺς ἄλλους ἐκάλουν· ὅσοι δὲ ἀσώματ τον τὸ θεῖον ὡρίζοντο εἶναι καὶ ἀσχημάτιστον, Ανθρωπομορφιανούς τοὺς ἐρεθιζομένους ὑπὸ Θελω φίλου καὶ τἀναντία φρονοῦντας ὠνόμαζον. Καὶ μετ ταξὺ τῶν μοναχῶν πόλεμος ἄσπονδος ἀνερράγη, παρατριβῆς οὐ σμικρᾶς γινομένης. Ως δ' ἔγνω Θεόφιλος εἰς ἔργον αὐτῷ τὸν σκοπὸν προχωρήσαντα, σὺν πολλῷ πλήθει καὶ στρατιᾶς ἑπομένης, τὸ τῆς Νιτρίας κατελάμβανεν όρος, ἔνθα μάλιστα πλείστα ἦσαν τὰ μοναστήρια· καὶ ἐπλίζει τὰ στίφη των μοναχῶν κατά τε Διοσκόρου καὶ τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν· καὶ πῦρ ἐνιέντες τῷ μοναστηρίῳ ἐκείνων, πόν: ἀθρέον δαπάνην αὐτοῦ ἐποιοῦντο. Οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ ἐν χρῷ κινδύνου γενόμενοι, μόλις γυμνοὶ τῶν φρεά considerabat, nihil se illis detrimenti allaturum Ά σωται, καὶ μάλιστα Ωριγένης περί τούτου ἄριστα esse, 372 nisi monachorum nianum ad inimicitias contra eos suscipiendas commoveret. Re ita deliberata, ejuscemodi comminiscitur dolum. Quod namque sæpe cum co in familiari consuetudine de Deo collocuti essent, certo sciebat eos opinari, Deum incorporeum, et a forma atque specie bumana prorsus alienum esse qui enim humana forma sit eum etiam affectionibus et perpessionibus humanis necessario obnoxiam esse scientes; id quod a veteribus accuratissime est disputatum atque decretum, et Origenes potissimum pulcherrine hor tractavit. In qua sententia cum Theopbilus maxime esset, et ulcisci tamen viros eos statuisset, veluti tempori inserviens, ut quæ recte opinaretur, everteret, grave sibi esse non putavil. " Itaque monachorum turbam adversus eos concitat. E. multos ex eis ad se rapit, viros moribus simplices et idiotas, plures etiam illiteratos. Et litteras ad monasteria in solitudine mittens, non parendum esse Dioscoro et fratribus ejus, quod aperte Deum incorporeum esse opinarentur, docuit. Deus namque, inquit, sicuti divina Scriptura testatur, et oculos habet, et aures, manus, pedes, et alia, sicuti et homines, nembra. Dioscorus autem, et ejus sectatores, novum quoddam et blasphemum dogma afferunt, Origenem secuti: neque manus, neque pedes, neque aliud quidquam Deum habere asseverantes. Hac sic cavillans, monachos multos ad contentionem excitavit, et seditio ingens orta est parumque decore a disputationibus inter se agitatis, postremo ad contumelias pervenere. Atque equidem qui mentem exercitatam et sensuum robur densius obtinebant, Theophíli cavillatione non movebantur: et Dioscoro recte sentienti, et in prinus Origeni adhaerebant. Qui vero simpliciores erant, et flagrantem quidem, sed non secundum scientiam, zelum spirabant, conflictantes inter se nugabantur, et fratres illos tanquam impie senLientes proscindebant. Ita factum, ut ingens Asce tis inter se intercederet dissidium. Qui Theophili partium erant, Orígenistas alios vocabant. Qui autem Deum incorporeum, et a forma alienni esse statuebant, eos qui a Theophilo concitati aliter opinabantur, Anthropomorphianos nominabant. των ἀναθορόντες, τὸν ὑπὲρ κεφαλῆς κίνδυνον δέIta inter monachos non parvo conflictu exorto, δρασχον. implacabile bellum concitatum est. 373 Theophilus ubi consilium suum sibi succedere vidit, magna multitudine, militibus etiam consequentibus, montem Nitriæ, ubi plurima erant monasteria, occupat, et monachorum catervas adversus Dioscorum et fratres ejus armis instruit: igneque injecto monasterium eorum incendit, et prorsus vastat. Atque illi in summum discrimen conjecti, vix tandem nudi ex puteis, quo se abdiderant, evadentes, capitis periculum effugerunt. CAPUT XI. Ut fratres Longi propter inimicitias Theophili se Joanni conjunxerint. Item de Isidoro, ut Theophilo sit adversatus: et ut Augusta cos beniyne susceperit. Hec in Ægypto agebantur, et Joannem tum latebant, qui doctrinæ incumbens maxime enitebat, propter consentientem omnium de eo famam Ὣς οἱ Μακροὶ τῷ Ἰωάννῃ προσῆλθον, Θεοφίλῳ ἀπεχθανόμενοι· καὶ περὶ Ἰσιδώρου, ὡς διά φορος Θεοφίλῳ κατέστη· καὶ ὡς ἡ βασίλισσα αὐτοὺς ἠξίου ἀναδοχής. Καὶ κατὰ μὲν Αἴγυπτον ταῦτα γινόμενα τὴν Ἰωάννην τέως ἐλάνθανον· ἐκεῖνος δὲ ἀνθῶν ταῖς διδασκαλίας μάλιστα διετέλει, περιβόητος άπαντα-

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. χοῦ τῇ ἐξ ἁπάντων φήμη γινόμενος. Οἱ δὲ περὶ ulique celebris et clarus. Dioscorus autem cuni Διόσκορον τὰ μὲν πρῶτα εἰς Ἱεροσόλυμα ἦχον· ἐκεῖθέν τε εἰς Σκυθόπολιν μετεχώρουν, ἐπιτηδείαν αὐτοῖς πρὸς κατοικίαν οὖσαν διὰ τὸ τῶν φοινίκων πλῆθος· τοῖς γὰρ φύλλοις ἐκείνων ἐχρῶντο πρὸς τὰ μοναχοῖς ἀνδράσιν ἀνήκοντα ἔργα. Καὶ ἄνδρες δ τούτοις τῆς ἐρήμου ἐκείνης εἶποντο ἀμφὶ ὀγδοήκον τα. Θεόφιλος δὲ δείσας, εἰς τὴν Κωνσταντίνου εὐθὺς ἔπεμπεν, ὥστε αὐτοὺς σκευωρῆσαι διαβολαῖς, ἐμε ποδών τε καταστήναι, εἴ γε περί τινος βασιλέως δέοιντο δ δὴ οἱ περὶ Αμμώνιον καὶ Διόσκορον διαγνόντες, εὐθὺς καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν Κωνσταντίνου ἀπέπλεον. Συνῆν δὲ αὐτοῖς καὶ Ἰσίδωρος, δι' οὗ τῆς ἔχθρας καὶ τοῖς περὶ Διόσκορον εἰς μίσος κατέ στη Ισίδωρος, ὁ πάλαι μὲν ἐπὶ τόσον Θεοφίλῳ χεχαρισμένος, ὅτι γε καὶ μετὰ Νεκτάριον ἐπίσκοπον τῆς Κωνσταντίνου χειροτονεῖν ἐσπούδαζε· τότε δὲ ἀπηχθημένος τὰ μάλιστα δι' αἰτίαν τοιάνδε· Πέτρος τις ἦν πρῶτος τῶν ἐν 'Αλεξανδρείᾳ πρεσβυτέρων, ὃν ἀμύνασθαι Θεόφιλος βουληθείς διά τινα συμβα σαν ἀπέχθειαν, τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀξίας ἐξῶσαι διενοείτο· μέμψιν δ' ἐπῆγεν αὐτῷ, ὡς γυναῖκά τινα τῆς Μανιχαϊκῆς αἱρέσεως οὖσαν, πρινὴ ταύτην ἀπαγορεῦσαι τὴν αἵρεσιν, θείων μυστηρίων κατα ξιῶσαι. Καὶ ἄλλως δὲ αὐτῷ ἀπηχθάνετο. Ο δ' ἀρχιπρεσβύτερος, καὶ κατὰ νόμον τῆς Ἐκκλησίας ἐκείνῃ προβῆναι τὸν νόμον ἔλεγε. Καὶ αὐτοῦ δὲ προτροπῇ Θεοφίλου, εἰς τὰ μυστήρια παραδεδέχθαι τὸ γύναιον διετείνετο. Ο δ' ἐτ -κοπο; Αγανάκτει, καὶ οἷα συκοφαντούμενος διεπρίειο. Πέτρος δὲ εἰς πίστιν τοῦ πράγματος, καὶ τὸν Ἰσίδωρον μάρτυρα ἐκάλει, ὡς εἴη τὴν γυναῖκα κατὰ γνώμην τοῦ ἐπισ σκόπου τοῖς μυστηρίοις εἰσδεδεγμένος. Απόδημος δὲ τηνικαῦτα εἰς Ρώμην ἐτύγχανεν ὧν ὁ Ἰσίδωρος. Διερεθίζοντος γὰρ Ἰωάννου, πρὸς Θεόφιλον ἐπέμε πετσ εἰς τὸν τῆς Ῥώμης επίσκοπον Δάμασον, ὥστε τὰ ἐν μέσῳ διαλύσαι διὰ τοῦ Φλαβιανοῦ ὅρκον γεγε νημένα, καὶ καταλλάξαι αὐτούς· διάφοροι γὰρ ἔτι οἱ Ευσταθίῳ καὶ Μελετίῳ προσκείμενοι ἦταν Φλα Γιανῷ, ὡς καὶ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν. Ἐπεὶ δ' ἐπανῆλ δεν Ἰσίδωρος, ἀληθῆ λέγειν τὸν Πέτρον διεμαρτύρα το, ὡς κατὰ γνώμην τά ἐπὶ γυναικὶ γενόμενα τοῦ ἐπισκόπου προέβη. Ὡς διαβληθεὶς δὲ χαλεπήνας σφόδρα Θεόφιλο;, καὶ ἄμφω τῆς Ἐκκλησίας ἐξήλασε. Καὶ μία μὲν αὕτη αἰτία τοῦ καὶ Ἰσίδωρον διάφορον Θεοφίλῳ καταστῆναι· καὶ ἄλλην δὲ ἔγνων, ἣν δὴ καὶ ταύτην ἐκθέσθαι εύλογον ήγημαι. Επίτροπος ἦν τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίς πτωχῶν ὁ Ἰσίδωρος· πολλῶν δὲ χρημάτων ἐκείνων χάριν χορηγουμένων, ἀπηξίου Θεοφίλῳ διδόναι, ἐπιχειροῦντι διαρπάζειν, καὶ εἰς ἐκκλησιῶν δαπάνας ἀναλίσκειν αὐτά. Εἰσηγεῖτο γὰρ • ἄμεινον μάλλον εἶναι τὰ τῶν καμνόντων σώματα, θ δὴ καὶ ναοὶ Θεοῦ κυριώτεροι, δι' οῦς καὶ ἡ τῶν χρημάτ των εἰσφορά, ταῖς ἀνηκούσαις θεραπείαις ἀνανεοῦν, η τοίχους ἀψύχους ἐγείρειν, καὶ εἰς κάλλος οἰκοδομεῖν.» Εἴτ᾿ οὖν αὕτη, εἴτ᾿ ἐκείνη αἰτία τῆς πρὸς Ἰσίδωρον δυσμενείας ἐγίνετο, τέως ἀπελαθεὶς πρὸς τοὺς ἐταιρους τῶν μοναχῶν ἀνὰ τὴν Σκῆτιν ἐγένετο· καὶ ἐγκοτῶν Θεοφίλῳ καὶ αὐτὸς διετέλει. Αμμώνιος δὲ PATROL. GR. CXLVI suis Hierosolyma primum concessit, deinde Scythopolim se conwlis: quem locum idoneum sibi atque suis esse ad incolendum putavit propter palmarum frequentiam, quod earum foliis ad opera sua monachi recte uterentur. Sequebantur autem eos solitudinis illins viri circiter octoginta. At Theophilus sibi metuens, statim Constantinopolim suos misit, qui cum illis per calumnias insidias struerent, tum etiam si quid illi ab imperatore peterent, impedimento eis essent. De quo ubi Ammonius et Dioscorus certiores sunt facti, confestim et ipsi Constantinopolim navigarunt. Fuit enim cum eis Isidorus, propter cujus inimicitias Dioscorum quoque germanosque ejus Theophilus magis odisse cœpit. Hic vir quidem adeo Theo. philo charus antea fuerat, ut illum etiam post Nectarii mortem magna contentione episcopum Constantinopolitanum factum voluerit. Tum autem bostili maxime in eum erat animo, cum alias ob causas, tum propter hanc potissimum. Erat Alexandriæ primarius quidam presbyter Petrus, queni Theophilus propter simultatein quamdam, qua eis intercessit, ulcisci volens, abrogare homini dignitatem ecclesiasticam cogitabat, illo ei objecto crimine, quod mulierem quamdam Manichææ hæresis prius ad divina mysteria percipienda admisisset, quam illa hæresi nuntium legitime remisisset. 374 Oderat vero eum aliis etiam de causis. Archipresbyter constitutionem Ecclesiæ in ea muliere servatam, eamque ipsius Theophili cohortatione ad mysteria admissam esse coufirmavit. Episcopus indignari, et perinde atque calumniis oneratus esset, furere. Petrus ad fidem rei faciendani, Isidorum testem laudare, quod de episcopi sententia mulier ad mysteria recepta esset. Isidorus autem Romæ tum erat, instincta Joannis a Theophilo ad episcopum Romanum Damasum missus, ut dissidium quod propter Flaviani juramentum emerserat, tolleret, et episcopos inter se in gratiam reduceret. Dissentiebant enimn adbuc a Flaviano, qui Eustathii et Meletii partes secuti fuerant, sicuti supra a nobis est dictum, Postquam autem Isidorus rediit, verum Petrum dicere, ex voluntate videlicet episcopi de muliere acta esse omnia, testificatus est. Theophilus autem, veluti ci calumnia intentata esset, vehementius indignatus, utrumque ex Ecclesia deturbavit. Hec una causa est, quam ob rem Isidoro et Theophilo dissidium intercesserit. Cognovi vero et aliam, quam et ipsam ut exponerem, convenire est visum. Pauperum in ecclesia curam gerebat Isidorus: quorum gratia cum hominum liberalitate multa esset collata pecunia, eam Theophilo rapere, et in ecclesiarum structuram impendere volenti, Isidorus dare renuit. Rectius enim esse asseruit, pecunia tali ægrorum corpora, quæ veriora essent Dei templa, quandoquidem præcipue in eum usum comportata esset, cura convenienti restituere,

quam parietes inanimatos magnifice excitare at- διαλύειν θέλων τὸ σκάνδαλον, καὶ ἄλλους τινὰς τῶν que construere. Sive vero hæc, seu alia inimicitiarum Theophili erga Isidorum causa fuerit, tum quidem ille Alexandria pulsus, ad monachos tanquam amicos in Scetim se recepit, et male in Theophilum et ipse animatus fuit. Ejuscemodi offensam Ammonius abɔlere volens, ascitis sibi aliis quibusdam monachis, ad Theophilum venit, et ut Isidoro communio redderetur, ab eo petiit. dille se facturam recepit. Et vero satis multum temporis præterift, et illi nihil egerunt, Theophilusque aperte præ se tulit, tempore extrahendo, verbis eos ludere velle: vehementiore ardore eum aggressi, ut promissum ad finem suum perduceret, • supplicando postularunt. 375 Et ille quemdam cx monachis comprehensum custodiæ inclusit, ut aliis exterritis, molestia ea qua illum frequenter impetebant, liberaretur. Tantum autem abest ut consilio eo quidquam effecerit, ut Ammonius una cum reliquis quos coegerat monachis, sua sponte carcerem sit ingressus. Cum enim eam de se custodibus præbuissent opinionem, veluti illam ob causam eo venissent, ut vinctis res necessarias præberent, liberum habuere in carcerem ingressum, atque inde egredi noluerunt. Quod ubi Theophilus intellexit, ad se eos venire jussit. Illi autem primum ei significarunt, ut ipse ibi præsto essel, et exeundi eis potestatem concederet. Oportere enim propalam eis exitum permitti, qui tam aperte contumelia ab eo affecti essent. Vix autem deinde μοναχῶν προσεταιρισάμενος, πρὸς Θεόφιλον εκε καὶ τὴν κοινωνίαν αὖθις Ισιδώρῳ δοῦναι ἐδεῖτο· ὁ δ' ὑπισχνείτο. ὡς δὲ χρόνου ρέοντος οὐδὲν μᾶλλον ἤνυον, δῆλος δ' ἐγίνετο καὶ Θεόφιλος ἐκείνους ταῖς ἀπάταις τῶν λόγων παρακρουόμενος, θερμότερον εἰσπεσόντες, περαίνειν τὸ ἔργον κατηντιβόλουν. Ο δ' ἕνα τῶν μοναχῶν συλλαβών, ἐδίδου φρουρά, ὡς ἂν τοὺς ἄλλους φοβήσας, ἀπαλλαγείη τῆς συχνής ἐπιθέσεως. 'Ο δὲ τοσοῦτον τοῦ σκοπού διημάρτα νεν, ὥστ᾽ Αμμώνιος καὶ τοὺς λοιποὺς ἀθροίσας τῶν μοναχῶν, ὑπὸ τὴν φρουρὰν ἐκὼν ἐγεγόνει· δίκησιν γὰρ τοῖς φρουροῖς παρασχόντες, ὡς εἰς μετάδοσιν τῶν ἐπιτηδείων τοῖς καθειργμένοις ήκον, ἄνετον εὗρον τὴν εἴσοδον. Ἐκεῖσε δὲ γεγονότες, οὐκέτ' ἐξιέναι ἡβούλοντο. Γνοὺς δὲ ταῦτα Θεόφιλος, πρὸς ἑαυτὸν αὐτοὺς μετεστέλλετο. Οἱ δὲ πρῶτα μὲν διεμήνυον, αὐτὸν ἐκεῖνον παραγενόμενον ανιέναι τὴν ἔξοδον· χρῆναι γὰρ παρρησίᾳ ὁρισμένους, ἐν φανερῷ καὶ τὴν ἔξοδον γεγενήσθαι· μόλις δ' ἐνα δόντες, παρ' αὐτὸν ἦκον. Παραίτησιν δὲ τοὺς ὡς οὐκέτι λυπήσει, ἀλλ' ἐκτελέσει τὸ ἔργον, ἀπέπεμπε· καθ' ἑαυτὸν δ' ἐπλήττετο καὶ ἡγανάκτει, καὶ κακύν τι δρᾷν ἐμελέτα τοὺς ἄνδρας, οὓς ἴσα καὶ ψυχῇ φιλῶν διετέλει. Ἐν ἀπόρῳ δὲ καθεστὼς ὅ τι δράσ σειεν, ἄνδρας πλὴν τοῦ σώματος μηδὲν κεκτημένους, καὶ πάντ' ἐν δευτέρῳ πρὸς τὸ φιλοσοφείν ποιουμέν νους, τὴν ἡσυχίαν αὐτῶν ἐπειρᾶτο οχλαγωγεῖν· καὶ τὸ περὶ τῆς Ωριγένους δόξης ζήτημα, ως γε εἴρηται, τούτοις ἐπῃτιᾶτο. Ταύτην μὲν οὖν ἔγνων πρόφασιν τοῦ καὶ τὸν εἰρημένον Ισίδωρον σὺν τοῖς περὶ Διόσκορον τὴν Κωνσταντίνου καταλαβεῖν· ὥστε κοινῇ δὴ προσιόντες παρά τε βασιλεῖ καὶ Ιωάννῃ κριταῖς, τὰ κατ' αὐτῶν ἐσκευωρημένα διελεγχθῆναι· καὶ γὰρ φοντο Ιωάννην ἐνδίκου παρρησίας ἐπιμελούμενον, τῶν δικαίων μὴ ἀστοχῆ σαι. Ο δὲ φιλοφρόνως τοὺς ἄνδρας δεξάμενος, ἐν τιμῇ εἶχε· καὶ τῶν μὲν ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας εὐχῶν μετεδίδου, θείων δὲ κοινωνεῖν αὐτοῖς μυστηρίων ἀπηξίου· μηδὲ γὰρ θεμιτόν εἶναι πρὸ διαγνώσεως, τούτων αὐτοῖς μεταδοῦναι. Γράμμα δὲ καὶ Θεοφίλῳ ὑπὲρ αὐτῶν ἔστελλεν, ἢ τὴν κοινωνίαν αὐτοῖς ἀποδοῦναι, ὀρθῶς τὸ θεῖον δοξάζουσιν· εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλά τινα πέμπειν αὐτοῖς δικασόμενον, ὃς αὐτῷ ἐπιτήei cedentes, ad eum sunt progressi. Ille depreca- Ο tione interveniente, pollicitus se eis postea molestum non fore, sed re ipsa promissum expleturum esse, eos absolvit. Intra seipsum autem se excrucians indignabatur, et mali quidpiam viris eis facere moliebatur, quos antea nou secus atque suam ipsius animam dilexisset. Cum autein animi dubius esset, quomodo tandem ægre illis faceret, qui præterquam corpora nihil possiderent, et res omnes monastica philosophiæ suæ postponerent, quietem eorum interturbare aggressus est, et quæstionem eam de Origenis opinione quæ dicta est, eis criminis loco objecit. Has fuisse causas cognovi, cur Isidorus, quem diximus, cum Diosoro et fratribus ejus Constantinopolim venerit: δειος· είγε τέως δίκῃ δεῖν ἔλοιτο τὰ κατ' αὐτοὺς vimirum ut publice sub imperatore ipso et Joanne udicibus, injuria atque insidiæ, quibus expetiti iuerant, cognoscerentur. Existimabant enim, Joannem pro consucta sibi libertate, qua legitime utepatur, a jure et æquitate non aberraturum esse. fle virus benigue acceptos in honore habuit, et ad communes in ecclesia preces adhibuit, ad divinorum autem mysteriorum communionem non admisit. Neque enim fas erat, ante causain cognitam ea cum illis communicare. Ad Theophilum vero pro eis litteras dedit, ut vel illis communioδιακρίνασθαι. Ἐπὶ πολλοῦ δὲ καιροῦ τῆς ἐν πλει διατριβής τοῖς μοναχοῖς γενομένης, ἐφ᾽ ὁδοῦ προῖούσῃ τῇ βασιλίδι Εὐδοξί, οἱ ἀμφὶ ᾿Αμμώνιον ἐκεῖνοι προσῆλθον, ἐπαιτιώμενοι Θεόφιλον οἷς κατ' αὐτῶν ἐβουλεύσατο. Ἡ δ' αἰσθομένη την κατ' αὐτοὺς ἀδικίαν, τιμῶσα τοὺς ἄνδρας, τοῦ πρόσω ἰέναι ἔστη καὶ τοῦ βασιλικοῦ ὀχήματος προκύψασα, τῇ κεφαλῇ ἐπένευε, καὶ, ο Εὐλογεῖτε, ἔφη, εὐχάς τε ὑπὲρ τοῦ βασιλέω; καὶ ἐμοῦ καὶ τῶν παίδων ποιεῖτε. Ἐγὼ δ ὅσον τάχος σπεύσω Θεόφιλον ἀφικέσθαι.» Καὶ ἡ μὲν τάδε εἰποῦσα διέδη. nem redderet, qui recte de Deo sentirent: vel idoneum aliquem Constantinopolim mitteret, qui cum illis ambigeret, siquidem ci visum esset, cum eis judicio contendere. Et cum diutius in urbe monachi morarentur, et imperatrix Eudoxia in publicum progressa esset, 376 Ammonius cam

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XIII. fratribus suis ad eam in vin accessit, Theophilum propter injurias eis insidiose illatas accusavit. Illa autem nbi inique cum eis actum esse sensit, honorem ¡viris exhibens, constitit, atque ex imperiali curru prospiciens, capite eis annuit et, • Benedictionem, inquit, nobis impertite, et Deum pro imperatore et me, liberisque nostris, orate. Ego vero quam celerrime curabo, ut Theophilus hic praesto sit.» Hæc postquam illa dixit, ulterius processit. 'Ως Θεόφιλος κατὰ ᾿Ιωάννου γενόμενος, καὶ Ἐπιφάνιον τὸν Κύπρου προσεταιρισάμενος, τὰ πρῶτα ἐκείνῳ διάφορος ῶν, ὡς Ωριγένιαστὴν τὸν Ἰωάννην διέβαλε, καὶ συνόδους ἐποίει ἀθετούσας τὰ 'Ωριγένους συγγράμματα, Ιωάννην καὶ τοὺς Μακροὺς δῆθεν ἐπαιτιώμε γος. Φήμη δὲ ψευδῆς ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν ἔφθανεν, ὡς εἴη Ιωάννης καὶ μυστηρίων αὐτοῖς μεταδούς, ἐπικουρῆσαί τε διανοούμενος. Θεόφιλος δὲ παντοῖος ἦν, οὐ μόνον ἀμύνασθαι τοὺς περὶ Διόσκορον, ἀλλ' εἴ γε δύναιτο, καὶ αὐτὸν Ἰωάννην τῆς ἐπισκοπῆς καθελεῖν. Ενδομυχῶν δὲ ταῦτα καὶ συσκευάζων, τοῖς κατὰ πόλεις ἐπισκόποις ἐπέστελλε, κρύπτων μὲν τὴν ὠδῖνα, τοῖς Ωριγένους δὲ βιβλίοις ἐπιμεμ φόμενος· οἷς δὴ πρὸς αὐτοῦ ὁ πολύαθλος Αθανάσιος τῆς οἰκείας πίστεως εἰς σύστασιν ἀπεχρήσατο πλει στάκις ἐν τοῖς κατὰ Ἀρειανῶν αὐτῷ πονηθεῖσι συγ γράμμασι. Λογισάμενος δὲ πολύ τι συνοίσειν τῷ προκειμένῳ σκοπῷ, εἰ καὶ Ἐπιφάνιον τὸν Σαλαμίνης τῆς Κύπρου ἐπίσκοπον πρὸς κοινωνίαν τῆς σπουδῆς Εταιρίσοιτο, περιβόητον ἄνδρα τῶν κατ' αὐτὸν, ἐπίσ σημόν τε βίῳ καὶ αἰδοῖ ἀρετῆς λαμπρυνόμενον, εὐθὺς πέμψας, φίλον τε ἐποιεῖτο, καίπερ τὰ πρῶτα τούτῳ διαφερόμενος, ὡς ἀνθρωπόμορφον τὸ θεῖον δοξάζοντι· τότε δ᾽ ὡς ἐκ μετανοίας τὴν ὀρθὴν ἐσχηχως δόξαν, ὁμόφρων δῆθεν αὐτῷ καθειστήκει. Οὕτω τοίνυν ἔχων Θεόφιλος, καὶ διατωθάζων τοὺς ἀνθρω πόμορφον τὸ θεῖον δοξάζοντας, διὰ τὴν πρὸς ἑτέρους ἀπέχθειαν τῷ φαινομένῳ παρητεῖτο ὰ ἐδόξαζε. Τότε δ' οὖν, ὡς εἴρηται, φίλον ποιήσας τὸν Ἐπιφάνιον, ὁμοφρονεῖν προσεποιεῖτο ταῖς περὶ Θεοῦ δόξαις αὐτῷ· παρεκίνει τε τοῦτον, εἰς τὴν τῶν Ωριγένους βίβλων διαβολὴν, ὡς αἰτίων δῆθεν δογμάτων διεφθομάτων. Επιφάνιος δ' ἔκπαλαι ἀπεχθῶς τοῖς Ωριγέν τους έχων συγγράμμασιν, ἁπλοῦς τε ῶν, καὶ ἄκρα εὐλαβεία συζῶν, ῥᾷστα τῇ Θεοφίλου σπουδῇ πειθήνιος ἦν· καὶ τοὺς ἐν Κύπρῳ. ἐπισκόπους εὐθὺς ἀθροίσας, ἀπηγόρευε τὴν τῶν Ωριγένους λόγων ἀνάγνωσιν· καὶ τὰ τῇ συνόδῳ ἐγνωσμένα, ἄλλοις τε έπεμπε, καὶ τῷ τῆς Κωνσταντίνου ἀρχιερεῖ. Ἐν οἷς κἀκεῖ. νον προτρέπετο, συνοδόν τε ποιεῖν, καὶ τὰ ἴσα κατὰ τῶν Ωριγένους λόγων ψηφίζεσθαι, καὶ τοῦ λοιποῦ δ᾽ ἀπαγορεύειν τὰ Ὀριγένους ἀναγινώσκειν βιβλία. Θεόφιλος δὲ τὸν περιβόητον Επιφάνιον συναρπάσας, πολλοὺς ἐπαινέτας ἔχοντα, καὶ διὰ τὸ περιὸν τοῦ βίου, ὅπερ ἂν φρονοίη, δοξάζοντας, παρα πλήσια καὶ αὐτοὺς τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπους συναγαγών, εψηφίζετο· καὶ μακρὰν ἐποιεῖτο διαβολὴν, Ωριγένους ἤδη πρὸ διακοσίων ἐτῶν τελευτή Et pro imperio Romano. Sosom. Constantia: Socr. Sic enim quoque ca urbs est dicta. CAPUT XII. Ut Theophilus Joanni adversans, se in amicitiam Epiphanii Cyprii episcopi, cui antea fuerat inimicus, insinuaverit, et Joannem tanquam Origenistam per calumniam arguerit, synodosque coegerit, quæ Origenis scripta aboleverunt, in koc ut Joannem et Longos criminando traduceret. Fama vero falsa Alexandriam pervenit, Joannem cum illis mysteria communicasse, opemque illis ferre constituisse. Porro Theophilus varia in animo agitabat consilia, ut non solum Dioscorum et germanos ejus ulcisceretur, verum etiamn Joannem, si fieri posset, episcopatu dejiceret. Atque hæc secum ipse tacitus volvens, et insidiose moliens, ad urbium plerarumque episcopos scripsit, consilium quidem quod parturiebat occultans: Origenis autem libris insultans, quibus Athanasius ille multorum certaminum victor ante eum ad fidem suam comprobandam, in lucubrationibus suis adversus Arianos editis sæpenumero est usus. Postquam autem ei in mentem venit, multum caplo suo profuturum esse, si Epiphanium Salaminis in Cypro episcopum ad conatus ejus societatem sibi ascisceret, ætatis suæ perquam celebrem, vitaque præclarum et virtutis reverentia spectatum virum, statim ad eum misit, sibique amicum fecit, cum quidem dudum ab illo dissensisset, utpote qui Deum humana forma esse opinaretur, tum autem, veluti per pœnitentiam ipse Theophilus rectam complexus esset sententiam, suffragator ei est factus. Ea scilicet mente Theophilus fuit, ut qui humanam formaro Deo tribuentes rideret, propter quorumdam inimicitias aversari se ca quæ recte opinaretur, signifcationem per fucum de se præberet Tum igitur quemadmodum dice tum est, ubi Epiphanium amicum sibi reddidit, consentire ei se in opinione de Deo assimulavit, eumdemque ad librorum Origenis calumniosam suggillationem, perinde atque pravorum dogmatum causa essent, incitavit. 377 Epiphanius autem, qui dudum Origenis scripta exosa habebat, quod simplex esset, et in summa religione viveret, facillime pedibus in Theophili sententiam ivit. Et illico episcopis in Cypro congregatis, Origenis librorum lectionem edicto imibuit. Et synodi ejus decretum cum ad alios multos, tum ad Constan - tinopolitanum antistitem misit: quem etiam horlatus est, ut synodo coacta, illem de Origenis scriplis statueret, ac deinceps sibi ipsi eorum lectione interdiceret. Theophilus, ubi Epiphanium, multos Socr. lib. vi, cap. 10. Sozom. lib. viii, cap.

ἀμύνασθαι τοὺς περὶ Διόσκορον ᾑρημένος. Ο δὲ θεσπέσιος Ἰωάννης τὸ μὲν περὶ τὰ τοιαῦτα σπου δάζειν οὐδὲ λόγου ἠξίωσε· τὰ δέ γ' Επιφανίου καὶ Θεοφίλου γράμματα ἐν οὐδεμιᾷ ἐποιεῖτο φροντίδι τῶν δὲ συνήθων τῆς διδασκαλίας είχετο ἔργων, καὶ κατ' αὐτὴν μάλιστα ήνθει, τῶν κατ' αὐτοῦ σκευω ρευμένων μηδένα λόγον ποιούμενος. Ως δὲ Θεόφι λος καταφανής ἦν, σπουδὴν πᾶσαν ποιούμενος τοῦ θρόνου κατασπάσαι τὸν Ἰωάννην, τότε δὴ οἱ δυσμε νῶς Ἰωάννῃ ἔχοντες, πολλοὶ μὲν τοῦ κλήρου, οὐκ ὀλίγοι δὲ καὶ τῶν ἐν τέλει καὶ τὰ μέγιστα δυναμέ νων, καιρὸν εὑρηκέναι νομίσαντες, καθ᾽ ἂν τὸ προστ ἐν τῆς ἀμύνης ἐπὶ Ἰωάννῃ ἐνδείξαιντο, διαβολάς συνέῤῥαπτον ὅθεν δή ποτ' ἐρανιζόμενοι τὰς συκο φαντίας, καὶ σύνοδον μεγάλην ἀνὰ τὴν Κωνσταντί νου γενέσθαι παρεσκευάζοντο, οἷς μὲν ἐπιστέλλον τες, τοὺς πλείους δὲ καὶ ἀγράφως μεταστελλόμενο: “Ο δὴ καὶ Θεόφιλος γνούς, ἔτι μᾶλλον ἐν σπουδῇ ἦν. Καὶ τοὺς μὲν Αἰγυπτίους ἐπισκόπους καταπλέειν ἐποίει· ἔγραφε δ' Ἐπιφανίῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ἀνὰ τὴν ἕω ἐπισκόποις σπουδῇ ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου διαπερᾷν. Αὐτὸς δὲ πεζῇ ἐλαύνων ἀνῄει. habentem laudatores, qui propter vitæ ejus prae- σαντος, οὐ τοῦτο προηγούμενον πάντων ἔχων, ἀλλ stantiam, quod ipse sentiret, opinione sua comprobabant, ad partes suas pertraxit; convocatis et ipse qui sub eo erant episcopis, decretum in eamdem sententiam fecit, et prolixam Origeni intendit calumniam, qui etiam ante ducentos annos e vita excesserat: non ille quidem hoc præeipne propositum sibi consilium habens, sed illud maxime agens, ut Dioscorum ulcisceretur. At admirandus Joannes res ejusmodi indigniores esse putavit, quam ut eorum cura et studio occuparetur, Epiphaniique et Theophili litteras nihil prorsus est moratus, verum consuetis sibi doctrinæ laboribus incumbens, in ea maxime florebat, insidiarum quæ ei sinistre tendebantur, nullam habens rationem. Ubi autem manifesto constitit, Theophilum id studio omni conari, ut Joannem throno dejiceret, tum vero qui hostili in eum erant animo, ex clero quidem multi, non pauci vero etiam ex magistratibus et eis qui potentia et auctoritate valerent, commodum se tempus invenisse rati, quo vindictæ suæ in Joannem cupiditatem ostenderent, obtrectationes undecunque calumniis et sycophantiis emendicatis texuerunt, atque ut ingens synodus in urbe Constantinopolitana celebraretur, instituerunt episcopis quibusdam ea de causa scribentes, plures autem sine scripto evocantes. Et Theophilus ea re cognita, studium etiam suum magis intendit, et Ægyptiis episcopis, ut Constantinopolim trajicerent, auctor fuit: Epiphanio autem, et aliis in Oriente episcopis scripsit, se celeriter Constantinopolim conferrent. Ipse porro pedestri itinere eo profectus est. 378 CAPUT XII. De Joannis et Epiphanii in urbe Constantinopolitana dissidio. et ut pœnitentia ductus Epiphanius in Cyprum navigans, vilam morte commutarit, ita ut Joannes prædixerat. Parva intercessit mora, et Epiphanius primus navi advectus, ad Septimum urbi vicinum venit, decretum contra Origenem scriptum secum ferens: in quo non Origenem ipsum excommunicavit, sed libros tantun ejus damnavit. Et postquam in ejus loci ecclesia precationem peregit, et diaconum ordinavit, Constantinopolim est ingressus: quem Joannes advenientein, clero omni honorifice ei obviam misso, excepit. Ille autem aperte præ se Theophili suasionibus se duci tulit. Nam admonisus ut in ædibus ecclesiasticis maneret, conditioņem eam repudiavit, et in eumdera cum Joanne locum convenire, Theophilo nimirum gratificatús, renuit. Episcopis etiam advenis scorsum ad se evocatis, abolitionem Origenis scriptorum exhibuit: son ille quidem, quod contra ea diceret, habens, sed de Theophili sententia rejicere ca tentans. Et reperii quidam sunt, qui sua erga Epiphanium observantia decretum id chirographis suis conûrmarunt, plurimi vero id facere detrectarunt. Porro Theotimus Scytharum episcopus, Epiphanium etiam Mirum profecto est, quod Nicephorus, Sozomenum secutus, Anthropomorphitam Epiphanium esse scripserit, cum eum diversæ sententiæ assertorem fuisse constet, in Panario opere contra Περὶ τῆς Ἰωάννου καὶ Ἐπιφανίου διαφορᾶς ἐν τῇ Κωνσταντίνου· καὶ ὡς τὰ ἐν μέσῳ διαλύ σας Επιφάνιος, εἰς Κύπρον πλέων τον βlcr μετήλλαξεν, ὡς Ιωάννης προήγγειλεν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καταπλεύσας πρῶτος ὁ Ἐπιφάνιος, εἰς τὸ πρὸ τῆς πόλεως Εβδομον ἧκε· καὶ τὰ κατὰ Ὠριγένους ψηφισθέντα επιφερόμενος, ἐν οἷς οὐ μόνον Ωριγένους, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ μόνα τὰ βιβλία καταιτιᾶται. Τῇ δ' ἐκεῖσε ἐκκλησίᾳ εὐξάμενος, καὶ διακόνου χειροτονίαν τελέσας, τῇ Κωνσταν τίνου εἰσήγετο. Εἰσιόντι δὲ ὁ Ἰωάννης τῇ ἀπαντῇ τοῦ κλήρου παντὸς πέμψας ἐτίμα. Ἐκεῖνος δὲ δῆλος ἦν ταῖς εἰσηγήσεσι Θεοφίλου πειθόμενος. Οἰκήμασι γὰρ ἐκκλησιαστικοῖς προτραπείς καταμένειν, ἥκιστα προσεδέχετο. Εξέκλινε δὲ καὶ εἰς ταυτὸν Ἰωάννῃ ἐλθεῖν, χαριζόμενος Θεοφίλη. Τοὺς δ' ἐνδημοῦντας τῶν ἐπισκόπων κατ' ἰδίαν μεταστελλόμενος, τὰ και θαιρετικὰ τῶν Ωριγένους ἐπεδείκνυ λόγων, ούτι κατ' αὐτῶν λέγειν ἔχων, κατὰ δόξαν δὲ Θεοφίλου ἐλαύνειν ταῦτα πειρώμενος. Καί τινες μὲν αἰδοῖ τῇ πρὸς Ἐπιφάνιον τὰ ψηφισθέντα καὶ ἰδίαις ἐπεχύ ρουν γραφαῖς· οἱ δὲ πλείους μάλιστα παρητήσαντο. Θεότιμος δὲ ὁ Σκυθίας καὶ σχεδόν Ἐπιφανίου τοῖς λόγοις καθίκετο, εἰπών· «Εγώ, ὦ Επιφάνιε, οὐχ ὅσιον ἤγημαι τὸν πάλαι τεθνηκότα ὑβρίζειν, εξύ Audianos hæreticos disputantem: Qui opinati falso sunt, quod Deus ad imaginem et similitudinem suam hominem creaverit, propterea Deum hominis formam obtinere.

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. ὡς ἔτυχεν ἀποῤῥίπτειν τὰς τῶν ἀρχαιοτέρων συγ- verbis prope perstringens: i Ego, inquit, ο Εpiγραφὰς αἱροῦμαι· βλασφημίας γὰρ οὐκ ἐκτὸς τὴν ἐκείνων κρίσιν ἐκβάλλειν, καὶ τὰ καλῶς ἐκείνοις τε καὶ τῷ χρόνῳ δοκιμασθέντ᾽ ἀθετεῖν οὐ μοὶ δοκεῖ σωφρόνων εἶναι.» Ταῦτα λέγων, καί τι τῶν Ώρι γένους συγγραμμάτων εἰς μέσον προῆγε· καὶ ὡς ἀναγκαῖα καὶ χρειώδη ἐκεῖνα ταῖς ἐκκλησίαις ἀποδείξας, ο Ατοπον, ἔλεγε, πράττουσιν οἱ ταῦτα δια βάλλειν ἐπιτηδεύουσιν· οὐ ταῦτα γὰρ, ἀλλὰ περὶ ὧν οἱ λόγοι κινδυνεύουσι καθυβρίζειν.» Ο δὲ Ἰωάννης μὴ μεμψάμενος Επιφάνιον, οἷς παρ' ἐνορίαν χειροτονίαν ἐποίει, δι' αἰδοῦς ἦγε τὸν ἄνδρα, παρε κάλει τε συνεκκλησιάζειν αὐτῷ, καὶ εἰ βούλοιτο συνοικεῖν. Ο δὲ καὶ ἀμφότερα παρῃτεῖτο, εἰ μὴ πρότερον καὶ αὐτὸς ἐπίσης τῶν Ωριγένους βίβλων καταψηφίσηται, καὶ τοὺς περὶ Διόσκορον τῆς πόλεως ἀπελάτῃ. Τοῦ δὲ κοινῆς συνελεύσεως ἄνευ λέγοντος μὴ δεῖν εἶναι προπετές τι ὁρᾷν, καὶ ἀναβαλλομένου τὴν αἴτησιν, οἱ δυσμεναίνοντες Ιωάννῃ ἐπὶ ἑτέραν · βουλὴν μετῆγον τὸν Ἐπιφάνιον. Εἰσηγοῦντο καὶ γὰρ, μελλούσης μεγίστης συνάξεως γενέσθαι ἐπὶ τῇ τῶν Ἀποστόλων ἐπωνύμῳ ἐκκλησίᾳ, ἐκεῖσε προελθεῖν ἐκεῖνον, καὶ δημοσίᾳ μὲν ἐκκηρύξαι τὰς ὥρι γένους βίβλους, ἔτι δὲ καὶ τοὺς περὶ Διόσκορον, ὡς τὰ ἴσα ἐκείνῳ πρεσβεύοντας· πρὸς δὲ καὶ τὴν Ἰωάν νου διασύραι δόξαν καὶ διαβαλεῖν, οἷα δὴ αὐτοῖς προστιθεμένου. Καὶ οἱ μὲν ἐν τούτοις ἦσαν· ᾤοντο δ' αὐτὸν οὕτω πρὸς τὸ πλῆθος συγκρούειν. Καὶ δὴ ἐπὶ τούτῳ προελθὼν Επιφάνιος, ἐγγὺς ἤδη τῆς Εκκλησίας ἦν. Υπήντα δὲ αὐτῷ Σεραπίων πρὸς Ἰωάννου ἀπεσταλμένος· ἐπύθετο γὰρ τὰ βεβουλευμένα τοῖς πονηροῖς· καὶ ἐμαρτύρετο μήτ' ἔννομα πράττειν αἱρεῖσθαι, μήτε οἱ αὐτῷ συνοίσοντα. • Πρῶτον μὲν γὰρ, φησίν, ἐν ταῖς ὑπ' ἐμὲ ἐκκλη σίαις χειροτονεῖν εἴλου, ἰδίᾳ αὐθεντία μὴ προσταγείς λειτουργήσας· προτραπείς τε αὖθις κοινωνεῖν, παρητήσω. Καὶ νῦν, ὥς γε πυνθάνομαι, άτοπα πράττειν διανοῇ· φυλάττειν οὖν δέον, μή, στάσεως ένα · τεῦθεν τῷ πλήθει γεγενημένης, αὐτὸς τὸν ὑπὲρ τούτου κίνδυνον ὑποστήσῃ, αἴτιο; τοσαύτης συγχύσεως γεγονώς. Καὶ ὁ μὲν εὐλαβηθείς, τῆς ἐπὶ τοῦτο ἀνεκόπη ὁρμῆς· ἐν τούτῳ δὲ συνέβη, νόσῳ τὸν τοῦ βασιλέως παῖδα βληθῆναι. Ἡ δὲ βασιλίς περὶ τῷ παιδὶ δεδοικυῖα μή τι πάθοι, πέμψασα ᾔτει Ἐπιφάνιον ὑπὲρ αὐτοῦ εὔχεσθαι. Ὁ δὲ παρηγγύα ζήσεσθαι τὸν παῖδα, εἴ γε τῆς πόλεως ἀπελαβεῖεν οἱ περὶ Διάσκορον. Ἡ δὲ Εὐδοξία, «Ὁ μὲν ἐμὸς, ἔφη, παῖς, εἴ γε Θεῷ δοκοῦν ἐστι, ζήσεται· εἰ δ᾽ οὖν, ὁ δούς, εἰ καὶ πάλιν ἕλοιτο ἀφελέσθαι, ταύτῃ ἔστω. Σὺ δ' εἴπερ οἷος ἦσθα νεκροὺς ἀνιστῶν, οὐκ ἂν θα νάτῳ ὁ τὸς ἀρχιδιάκονος ἐτελεύτα. ο Καὶ γὰρ πρὸ βραχέος ἐτελεύτα Κρισπίων, ὅ; ἀδελφὸς ἦν Φούσκω νος καὶ Σαλάμου τῶν ἐπ' ἀρετῇ διαβοήτων μοναχών, ὧν ἐν τῇ κατὰ Ουάλεντα συγγραφῇ ἐμνήσθην. Ον καὶ σύνοικον ἔχων, καὶ ἀρχιδιακόνου τάξει ἐτίμα. Οἱ δὲ περὶ Ἀμμώνιον καὶ Διόσκορον, οὕτω γὰρ τῇ Ευδοξία ἐδόκει, ἦχον πρὸς Ἐπιφάνιον. Ἐκείνου δ' ἐρωτήσαντος, τίνες εἶεν, ὁ ᾿Αμμώνιος επιφέρει, • Οἱ Μακροί, ὦ δέσποτα. Αλλ' εἴ ποτε συντάγμα phani, nefas esse puto, contumelia eos qui dudum sunt mortui, afficere: neque ita temere vetustiorum scripta abjicienda censeo. Extra blasphemiam enim non est judicium illorum proculcare, et quæ rite atque ordine ab eis statuta, et tempore ipso comprobata sunt, abrogare, minime mihi videtur prudentium virorum esse. > Cum hisce verbis librum quemdam Origenis in medium produxit, atque ubi quam necessaria et utilia Ecclesiæ in eo essent indicavit: • Absurde, dixit, faciunt, qui hæc calumniari student: non enim hæc tantum, sed ea etiara de quibus in libris tractatur, pericu lose contumelia afficere videntur. Joannes Epiphanium, quod extra ditionis suæ fines ordinandi provinciam sibi usurpasset, non reprehendit, sed potius virum reveritus, ut secum in ecclesia conventus ageret, atque etiam si placitum ei esset, hospitio domus suæ uteretur, hortatus est. 379 Hle autem utrumque renuit, nisi prius et ipse Origenis libros damnasset, et Dioscorum cum fratribus suis urbe ejecisset. Postquam vero Joannes nihil temere et cupide extra publicum conventum agendum esse dixit, et causam talem differendam censuit, obtrectatores illius aliud. Epiphanio suggessere consilium. Suadebant enim, cum synaxis maxima celebranda esset, in divorum apostolorum templo, ut in id progrederetur, et publicitus Origenis libros damnaret: Dioscoruna etiam et sectatores ejus, ut qui cum illo cadem docerent, proscriberet: Joannis denique, qui illis conjunctus esset, existimationem ac famam laxaret atque criminaretur. Hoc ita illi agebant, quod eum sic existimarent cum populo conflictaturum esse. Atque Epiphanius ejus rei gratia progressus, non longe ab ecclesia abfuit, cum Serapion ei ab Joanne missus occurrit. Audierat is manque, quæ illi malevoli suasissent. Proinde illum consilia capere attestatus est, quæ, ut illegitima, ci nequaquam profutura essent. • Primun uamque, inquit, in ecclesiis meis ordinandi potestatem tuapte aucto - ritate, ministerio tibi eo non commisso, sumpsisti: deinde ad communionem invitatus, cam detrectasti. Nunc porro etiam, sicuti audio, rem indige nam incipere cogitas. Cavendum vero tibi est, ne seditione ea de causa excitata, ipse causa dicenda periculum subeas, veluti turbæ et confusionis tanta auctor.» Epiphanius hisce verbis cauuor lactus, a coepto destitit. Accidit interca, ut imperatoris filius gravi corriperetur morbo. Et Augusta de puero ne quid humanitus ei accideret, cum timore sollicita, Epiphanium accitum, ut pro salute ejus oraret, petiit. Et ille, puerum convaliturum csso pollicitus est, si Dioscorus cum suis urbe exigeretur. Eudoxia autem, • Filius quidem, inquit, meus, si Deus volet, vivet. Sin eum, qui dedit, auferre constituit, ejus voluntas fiat. Tu vero si mortuos exsuscitare posses, archidiaconus tuus defunctus non esset. Nuper enim admodum

θεῖν ἐφίεμαι. ο Απειπόντος δ' ἐκείνου, πάλιν ἠρώτα πόθεν δὴ αἱρετικοὺς ἐκείνους νομίζοι, μὴ τῆς γνώ. μης ἐληλεγμένης; Εἰπεῖν δ᾽ Επιφάνιον, παραλαβεῖν ἀκοῇ· ο 'Αλλ' ἡμεῖς δὲ, ἔφη, πᾶν τοὐναντίον ἐσμὲν πάσχοντες. Καὶ γὰρ συγγράμμασί τε καὶ φοιτηταῖς σοῖς ἐνετύχομεν, κακείνῳ μάλιστα τῶν συγγραμμάτων 8 τὴν τοῦ ᾿Αγκυρωτὸς ἔχει ἐπιγρα φήν. Πολλῶν δ᾽ ἀκονώντων λοίδορον ἐκείνοις γλῶτο ταν, καὶ ὡς αἱρετικόν διαβάλλειν ἐπιχειρούντων, Ἡμεῖ;, εἶπον, ὑπὲρ Πατρὸς εὐλόγως ἀπολογούμεθα, ὡς ἀρίστως εἴη γεγραμμένα τακείνου ὑπερασπί ζοντες. Ούκουν ἐχρῆν ἡμῶν ἐρήμην οὕτως ἀπολογε σθαι δίκην, ὧν αὐτὸς ἥκιστα κατέγνως, εκ τινων εἰκότων ἀναπεισθεὶς, οὔτ᾽ ἀμείψασθαι οὕτω τοῖς και μᾶλλον προσκειμένοις ἐπὶ καλῷ· Ἐπιφάνιος Criplon vitam finierat, qui frater fuerat Physconis σιν ἡμετέροις ἢ μαθηταῖς ἐντυχεῖν σοι ἐγένετο, μα. et Salami, præclarorum virtute monachorum: horum autem in historia Valentis meminimus. 380 Crispionem sane cum familiarem habuisset, in locam etiam archidiaconi Epiphanius evexerat. Ammonius et Dioscorus, hoc sic Eudoxia jubente, ad Epiphanium venere. Et cum illos Epiphanius, quimain essent interrogaret, Aminonius inferens: Longi, inquit, domine. Ceterum an unquam in scripta aut sectatores nostros incideris, scire percupio. Atque illo negante, rursum Ammonius interrogans Quid ita igitur, ait, hæreticos eos censes, quorum sententiam non exploraris aut redargueris? Quod id ita audivisset, Epiphanius respondit. At nos, ille intulit, contra fecimus. Nam et cum discipulis tuis fuimus, et scripta tua legimus, et ex eis illud maxime, quod αγκυρωτού, lioc est ancorali, inscriptionem habet. Cumn au tem multi conviciatrices acuerent linguas, ut id proscinderent, et tanquam hæreticum calumniari aggrederentur, nos optima ratione Patrem defendimus, atque illius scripta veluti rectissime composita propugnavimus. Proinde minime conveniebat, ut nos ita, indicta causa, veri quadam similitudine adductus rejiceres, quos ipse non condemnasti: aut talem referres gratiam eis, qui tecum sunt in rebus bonis et honestis conjuncti. Epiphanius hisce verbis ad poenitentiam conjectus, modestius homines et accepit et dimisit. Cum autem non diu, quasi sententia sua seipsum dannans, moraudum sibi Constantinopoli duceret, aut Deus etiam, ut ego puto, mortem ei suam oraculo indicaret, in Cyprum navigavit, atque inter navigandum mor. tuus est. Et cum episcopi eum ad mare deducerent, et ipse vavim conscendere deberet, dixisse ad eos fertur: «Urbem hanc et imperatoriam aulam, vi1æque hujus actionem et fabulam vobis relinquo: ego vero abeo, in civitatem aliam transire properanɛ. › Illud quoque sempiterna memoria dignum verbum protulisse eum dicunt, quod hodie quoque in auribus multorum personat. Quemadmodum enim Joannes Epiphanio mortem in mari prædixerat, sic ipse illi episcopatus abrogationem prænuntiavit. Nam cum inter se dissiderent, Epiphanius Joanni dixit: • Ego te episcopum moriturum esse non puto.» Ad quem Joannes contra: Ego vero, inquit, scio te in Cyprum perventurum non esse. ) Et habuit utrumque hoc dictum eventum suum. Neque enim Epiphanius in sedem suam rediit, 381 et Joannes paulo post throno suo ejectus est, sicuti hoc historia procedens docebit. CAPUT XIV. De dissidio inter Joannem et Eudoxiam imperatricem, et de Theophili adversus Joaunem insidiis, et de Cyrino episcopo Chalcedonensi. Postquam Epiphanius discessit, Joannes a quibusdam certior fit, Epiphanium ab imperatoris conjuge adversus cum excitatum esse, cum varias alias ob injurias quas subditis illa intulerat, tum maxime propter vineam illam viduæ Callitropæ. Quam rem Joannes com reprehensione carpere prius non desiit quam illa muliercule possessionem suam redderet. Et ut ille in ejusmodi delictis corrigendis ardentior atque in concionibus acrior δὲ μετάμελος ἐξ ὧν ἤκους γεγονώς, μετριώτερόν τε προσήκατο καὶ ἀπέπεμπεν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ τῆς ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου ἀφίξεως ἑαυτὸν καταγνούς, ή οἶμαι καὶ Θεοῦ τὸν οἰκεῖον θάνατον χρήσαντος, ἐπὶ Κύπρον ἀπέπλευσε. Καὶ ἔτι τῷ πλῷ χρώμενος, ἐτελεύτα. Λέγεται δὲ τοῖς ἐπὶ θάλασσαν προπέμψα σιν ἐπισκόποις εἰπεῖν, ἐπιβαίνειν μέλλων τοῦ σκά φους· «Τὴν μὲν πόλιν καὶ τὰ βασίλεια καὶ τὴν ὑπόκρισιν ὑμῖν καταλείπω· ἐγὼ δὲ ἄπειμι, λίαν σπεύδων ἐπὶ ἄλλην πόλιν μεταχωρεῖν· ο κἀκεῖνο δὲ τὸ ἀείμνηστον ἐπειπεῖν, ὅ πολλῶν εἰς δεῦρο ἀκοαῖς περιφέρεται· ὡς Ιωάννης μὲν Επιφανίῳ τὴν ἐπὶ θάλασσαν τελευτήν προεμήνυεν, αὐτὸς δ' ἐκείνῳ τὴν τῆς ἐπισκοπῆς ἀφαίρεσιν. Ἐν ᾧ γὰρ πρὸς ἀλλή λους διεφέροντο, ὁ μὲν ἐδήλωσεν Ιωάννῃ, ὡς «Έλα πίζω σε μὴ ἀποθανεῖν ἐπίσκοπον· ο ὁ δ᾽ αὖθις ἐμήνυς», «Εγὼ δὲ οἶδα ὡς οὐδὲ σὺ ἐπιδήσῃ τῆς Κύπρου.» "Α δὴ καὶ ἀμφότερα εἰς ἔργον ἐξέβη. Οὔτε γὰρ ἐκεῖνος τῆς πατρίδος ἐπέβη, καὶ Ἰωάννης μικρὸν ὕστερον ἀπηλάθη τοῦ θρόνου, ὡς προτοῦσα ἱστορία δηλώσει. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ τῆς Ιωάννου πρὸς τὴν βασίλισσας Εὐδοξίαν διενέξεως· καὶ περὶ τῆς κατ' αὐτοῦ ἐπι χειρήσεως Θεοφίλου· καὶ περὶ Κυρίνου τοῦ Επισκόπου Χαλκηδόνος. Ἐπεὶ δ' ἀπέπλευσεν Επιφάνιος, πυνθάνεται πρός τινων Ἰωάννης, ὡς Ἐπιφάνιον ἡ βασίλισσα κατ' αὐτοῦ ἐξώπλισε, καὶ δι' ἄλλα μὲν αὐτῆς ἀδικήματα διαφόρως ἐπιγενόμενα· μάλιστα δὲ, καὶ διὰ τὸν τῆς χήρας Καλλιτρόπης ἀμπελῶνα ἐκεῖνον· ἦν ἐλέγχω χρώμενος οὐκ ἀνίη, ἕως οὗ τῇ γυναικὶ τὸ οἰκεῖον ἀποτίσειε κτῆμα. Οἷα δὲ περὶ τὰ τοιαῦτα θερμότατος καὶ πρὸς λόγους ὀξύς, ἐπ' ἐκκλησίας κοινὸν λόγον κατὰ πονηρῶν γυναικών διεξῆλθεν.

ECCLESIASTICAE HISTORIA LIB. XIII. Εδοξε δὲ τῷ πλήθει, ὡς αἰνίγματι κατὰ τῆς βασι- erat, orationem in ecclesia pro concione habuit, λίδος ἐκείνῳ μάλιστα συντεθῆναι τὸν λόγον. Καὶ ὁ λόγος τοῖς δυσμεναίνουσιν ἐκληφθεῖς, ἐπὶ τὴν βασίλισσαν ἄγεται. Ἡ δὲ θᾶττον τἀνδρὶ προσιούσα τὴν οἰκείαν ἀπωδύρατο ὕβριν. Καὶ προσετίθει αὐτοῦ γε τοῦ κρατοῦντος ὕβριν εἶναι τὴν ἑαυτῆς. Καὶ θάττον παρασκευάζει ἐλθεῖν τὸν Θεόφιλον, καὶ τὴν κατ' αυ τοῦ κατήπειγε σύνοδον. Συνέπραττε δὲ ταῦτα καὶ Σευηριανὸς ὁ Γαβάλων, υποσμύχων ἔτι τὴν λύπην, καὶ μὴ τῆς κακίας ἀπαλλαγείς. Αλλ' εἴτε ὡς ἔτυ χεν Ἰωάννης τὸν τοιοῦτον ἐκκλησιάζων προήνεγκε λόγον, εἴτ' αἰνιγματωδῶς τῆς βασιλίδος κατατρέχων ἐποίει τῇ πρὸς Ἐπιφάνιον ἔριδι, εἰς ἀκρίβειαν λέ γειν οὐκ ἔχω. Αλλ' οὐ πάνυ πόῤῥω Θεόφιλος τε παρῆν· καὶ πολλοὶ τῶν ἐπισκόπων, οἱ μὲν προστάγ ματι βασιλέως ἧκον, οἱ δὲ Θεοφίλου κινοῦντος· μᾶλλον δ' ἐκεῖνοι σπουδαίως ἔτρεχον, ὅσοι πρὸς Ἰωάννου κατὰ τὴν Ασίαν ἐνδίκως τὰς ἐπισκοπὰς ἀφηρέθησαν· καὶ ἄλλοι ἑτέρῳ τρόπῳ πρὸς αὐτὸν ἀπηχθάνοντο. Ηδη δὲ καὶ νῆες ἐξ Αἰγύπτου κατέπλεον, &ς Θεόφιλος περιέμενεν. Ἐπεὶ δ' ήθροίσθησαν ἅπαντες κατὰ τὴν εἰς Βιθυνίαν Χαλκηδόνα, και συνιόντες, ὅπως ἡ κατὰ τοῦ Ἰωάννου ἐπιχείρησις προβαίη, βουλὴν ἐποιοῦντο. Τότε δὴ Κυρῖνος ὁ τῆς Χαλκηδόνος ἐπίσκοπος, Θεοφίλῳ τε κατὰ γένος προστ ήκων, καὶ τὰ πολλὰ αὐτῷ χαρίζεσθαι ᾑρημένος, (ἦν γὰρ Αιγύπτιος), διάφορος τὰ μάλιστα Ἰωάννη καθεστηκώς, πλεῖστα παριών ελοιδόρει τὸν Ἰωάννην, ἀσεβῆ καὶ ἀλαζόνα καὶ ἀγόνατον ἐκεῖνον ἀποκαλῶν. Καὶ οἱ μὲν ἐπίσκοποι τούτων λεγομένων ἐνήδοντο· ταχεία δ' ἐκείνῳ τῶν ὕβρεων θεόθεν μέτω εισι δίκη. Ο γὰρ τῆς Μεσοποταμίας ἐπίσκοπος Μαρουθᾶς ἄκων θάτερον τοῖν ποδοῖν τοῦ Κυρίνου ἐπάτησεν. Χαλεπῶς δ᾽ ἐκεῖθεν διατεθείς, συνδιαβήκαι τοῖς λοιποῖς ἐπισκόποις πρὸς τὴν Κωνσταντίνου οὐδαμῶς ἐδυνήθη· καίπερ ἀναγκαῖος εἶναι δοκῶν πρὸς τὰς κατὰ Ἰωάννου ἐπιβουλάς. Ἔπειτα πρὸς τὸ χεῖρον γενόμενος, διαφόρως ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ἀπεπρίσθη τὸ σκέλος. Σηπεδὼν γὰρ ἐκεῖθεν ἐπιγενομένη τὸ πᾶν σῶμα μετῄει, ὡς καὶ τὸν ἕτερον πόδα τὰ ἴσα παθεῖν τῇ μεταδόσει τοῦ πάθους. Αλλ' ὁ μὲν οὐ πολλῷ ὕστερον τῇ τοῦ σκέλους πληγῇ ἐτελεύτα τὸν βίον, Αρσακίου τὸν θρόνον διέποντος, ἀξίαν ἀμοιβὴν τῶν κατὰ τοῦ ὁσίου ὕβρεων είληφως. qua communiter in mulieres malas invectus est. Multitudini autem visum est, orationem eam quasi sub involucro contra Augustam maxime ab eo compositam esse: quæ etiam ab adversariis ejus excepta, ad eam est delata. Et illa maritum statim adiit, et apud eum contumeliam suam deploravit, injuriam eam mariti communem esse dictitans. Confestim etiam ut Theophilus adveniret, curavit, atque ut quamprimum synodus adversus Joannem cogeretur, egit. Adjuvabat autem eam Severianus quoque, Gabalorum episcopus, dolorem adhuc suum tectum in animo fovens, quippe qui nondum malevolentiam in Joannem suam deposuisset. Cæterum sive Joannes casu quopiam hujusmodi in· ecclesia habuit orationem, seu subobscure in imperatricem est invectus, propter eam quæ sibi cum Epiphanio intercessit contentionem, quod affirmare certo non possum; Theophilus quidem profecto non multo post affuit, et multi præterea episcopi, partim imperatoris jussu, partim Theophili instinctu, Constantinopolim advenere. Potissimum vero magno illi studio concurrerunt, quibus in Asia a Joanne legitime episcopatus adempti fuerant, quique ei alias etiam ob causas hostiliter adversabantur. Jam naves quoque quas Theophilus exspeclarat, ex Ægypto appulerant. Atque ubi Chalcedone Bithynorum congregati omnes convenere, quomodo rem adversus Joannem aggredi deberent, consultarunt. Erat tum Chalcedone episcopus Cyrinus, 382 Theophili popularis, Egyp tius videlicet. Ilic multum illi gratificari studuit, Joanni quam maxime inimicus. Itaque progressus, Joannem conviciis plurimum proscidit, impium illum, insolentem et inflexibilem nominans: quibus dictis episcopi sunt delectati. Verum illum, parva intercedente mora, ob injurias ejusmodi divina vindicta persecuta est. Maruthas enim, Mesopotamiæ episcopus, imprudens alterum pedum ejus calcavit: unde ille male habere cepit, et propterea cum reliquis episcopis Constantinopolim pro@cisci nequaquam potuit, quamvis ad struendus Joanni insidias necessarius esse videretur. Deinde autem cum deteriores multo res ejus fierent, crus Dei a medicis etiam est resectum. Putredo enim inde exorta ita reliquum corpus invasit, ut contagione alterum quoque itidem pedem occuparit. Quin non multo etiam post ea ipsa plaga vitam finiit, gratiam eam contumeliis, quibus virum sanctum affecerat, acceptam ferens. Cujus thronum Arsacius recepit Περὶ τῆς ἀθροισθείσης κατά Ιωάννου συνόδου · ἐν τοῖς 'Ρουφίνου· καὶ ὡς ἐρήμην αὐτοῦ κατεδίκασε. Ἐπεὶ δὲ καὶ Θεόφιλος τῇ Κωνσταντίνου διεπεραιώ θη, οὐδεὶς τῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὥσπερ ἦν ἔθος, υπήντητο κληρικῶν. Δῆλος γὰρ ἦν ἐς ἄκρον τῷ ἐπισκόπῳ δυσμενής καθεστώς. Τὸ δὲ τῆς ᾿Αλεξανδρέων ναυτικὸν, καὶ μάλιστα ὅσον διὰ τὴν σιτηγίαν CAPUT XV. De synodo ad basilicam, cui nomen erat Rufini, contra Joannem congregata: et uti Joannes absens indicta causa sit damnatus, Ubi vero Theophilus Constantinopolim pervenit, nemo illi, pro recepta consuetudine, ex Constanti nopolitano clero obviam processit, quod omnibus constaret, inimicum eum episcopi csse. Naute veraAlexandrini, et maxime qui frumentum eo adveseIlæc verba de Arsacio apud Socratem et Saromenim non reperiuntur. -

9°4 rant, congregati, cum faustis acclamationibus cu- ήκεν, ἀθροισθέν τὴν εὐφημίᾳ καὶ προθυμία εξέ pide eum susceperunt. Et quod ecclesiasticum hospitium aversatus fuerat, in imperiales quasdam ades, quæ instructe ei fuerant, divertit. Placidiauæ hae nominantur. Tum vero nulla librorum Origenis mentio erat, sed ad alia absurda crimina animos converterunt. Atque ubi multi accusatores convenere, Theophilus ex voluntate sua rebus dispositis, Constantinopoli in suburbanum navale Chalcedonis transiit: cui nomen est Apɔ̃, hoc est Quercus quod etiam ad hunc usque diem Rufini consularis appellationem obtinet, splendidem r. giam ecclesiamque maximam et celeberrimam habens, 383 quam ille in Petri et Pauli apostolorum honorem construxit, locumque Αποστολεῖον, hoc est apostolatum, sive apostolorum ædem, nominavit: in propinquo quoque plurima monachorum qui in ecclesia cleri mun'a obirent, domicilia ædificavit. Ibi episcoporum conventu coacto, Thenphilus librorum quidem Origenis non meminit, monachos autem, qui ex Sceti venerant, primum ad pœnitentiam invitavit, præteritarum injuriarum se obliturųın, neque eos postea offensurum esse pollicitus. Et cum Theophili partium studiosi, et ipsa synodus, pro ipsis per simulationein et fucum supplicum more deprecarentur: monachi ea re seducti, et quod in multorum episcoporum præsentia, etiamsi ipsi injuria affecti essent, faciendum hoc sibi esse putarent, solitum illum verbum: • Ignosce,», dixerunt. Theophilus porro non gravate eis indulsit, eosdemque ad communionem admisit: atque ita inquisitio de eis finem suum habuit. Quod quidem judicio meo factum non Saisset, si Dioscorus et Ammonius adhuc vixissent. Dioscorus namque Constantinopoli prius mortuus, in templo Mocii martyris sepultus est. Ammonius autem brevi post, cum synodus adornaretur, valetudine affecta in Quercum quidem venit, sed illic morbo propter trajectionem invalescente, paulo post et ipse diem suum obiit, atque ibi a monachis suis honorifice est tumulatus. De morte ejus certior factus Theophilus illacrymasse, atque illud propalam exclamasse fertur: c Nullum jam esse, qualis Ammonius fuerit, monachum reliquum, etiamsi ille ipsi turbarum causa fuerit.» Cæterum mors quoque ea ex sententia ejus cecidit. Theophilus et synodus ipsa Constantinopolitanæ urbis clerum omnem evocavit, dignitatis abrogationem, si quis adventum differret, comminata. Illi vero Joannem quoque, ut causam diceret, ibi adesse, et cum eo Serapionem quoque et Tigrium eunuchum presbyterum et Paulum quemdam lectorem venire jusserunt. Hi namque una cum illo rei agebantur. Sedenim Joannes cum alios quosdam familiares ex clero suo, tum Demetrium Pessinuntium eo misit, et concilio verba hæc renewliari praecepit.. Non ego Judicium fugio, parac χοντο. Παραιτησάμενος δὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴν οἱ κίαν ἐπὶ μίαν τῶν βασιλικῶν οἰκιῶν ἦλθεν, ἢ αὐτῷ προηυτρέπιστο, ᾗ Πλακιδιαναὶ ἦν ὄνομα. Τὸ δ' ἐντεῦθεν, οὐκέτι μνεία τις ἦν τῶν Ωριγένους βιβλίων, ἀλλ᾽ ἐπὶ ἑτέρας ἀτόπους κατηγορίας ετρέποντο. Ω: δὲ πολλοὶ κατήγοροι συνελέγοντο, Θεόφιλος ἐκείνῳ ἐδόκει προδιαθέμενος, ἀπάρας τῆς Κωνσταν τίνου, εἰς τὸ πρὸ τῆς Χαλκηδόνος ἐπίνειον, ᾧ Δρῦς ὄνομα, ἔβαινεν· ὅ 'Ρουφίνου τοῦ ὑπατικοῦ εἰς ὄνομα ἐς δεῦρο καλεῖται· ἐν ᾧ λαμπρά τα βασίλεια ἦν, μεγίστη τε καὶ περιφανῆς ἐκκλησία, ἣν Ρουφίνος ἐκεῖνος, Παῦλον καὶ Πέτρον τοὺς ἀποστόλους τιμῶν, ἀνήγειρε, καὶ ᾿Αποστολεῖον τὸν τόπον ὠνόμασεν - ἐγγειτόνων δὲ, καὶ συνοικίαν ἀρκοῦσαν ήθροιζε μοναχῶν, οἱ τῆς ἐκκλησίας τὸν κλῆρον ἐπλήρουν. Ἐκεῖσε δὲ συνελθὼν σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἐπισκό τοις, Θεόφιλος τὰ μὲν περὶ τῶν βίβλων Ωριγένους οὐδὲ μνείας ἠξίου· ἐκάλει δὲ πρῶτον τοὺς ἀπὸ Σπή τεως μοναχοὺς εἰς μετάνοιαν, υπεσχημένος του λοιποῦ μήτε μνησικακεῖν, μήτε μὴν αὐτοὺς λυπεῖν. Ἐν προσποιήσει δὲ τῶν τε σπουδαστῶν καὶ τῆς συνόδου ἱκετευόντων ὑπὲρ αὐτῶν, παραχθέντες οἱ μοναχοί, καὶ τοῦτο δεῖν εἶναι λογισάμενο: ἐπὶ παρουσίᾳ πολλῶν ἐπισκόπων εἰπεῖν κἂν ἀδικῶνται, τὸ σύνηθες τοῦ λόγου, Συγχώρησον, ἔφασαν· ἑτοίμως δὲ παρεῖχε δῆθεν Θεόφιλος, καὶ κοινωνίας μεταδούς τὴν περὶ αὐτῶν ἐξέτασιν διελύετο. Οίμαι δὲ μὴ τοῦτο γενέσθαι, είπερ αὐτοῖς ζῶντες ἦσαν Διόσκορος καὶ 'Αμμώνιος. Ὁ μὲν γὰρ πρότερον ἐπὶ τῆς Κωνσταντίνου τελευτῇ χρησάμενος, ἐν τῷ τοῦ μάρτυρος Μωκίου κατετέθη νεῷ. Ο δ' Αμμώνιος οὐ πάνω πότερον τῆς συνόδου εὐτρεπιζομένης αρρώστως δια τεθεὶς, ἧκεν εἰς Δρῦν. Σφοδρότερον δὲ τῆς νόσου έπεισπεσούσης τῇ περαιώσει, μετὰ μικρὸν καὶ αὐ τὰς ἐτελεύτα· καὶ πρὸς τῶν οἰκείων μοναχῶν ἐκεῖ κατετέθη λαμπρᾶς ἠξιωμένος ταφής. Λέγεται δὲ μαθόντα Θεόφιλον τὸν ἐκείνου μέρον δακρύσαι, καὶ παρρησίᾳ ἀναβοῆσαι, ὡς «Οὐδείς ἐστιν ἕτερος μου ναχός οἷος Αμμώνιος, εἰ καὶ ταραχῆς αἴτιος ἐμοὶ ἐγεγόνει.». Ομως δὲ καὶ τοῦτο συμβάν, κατά γνώ μὴν ἐκείνῳ ἀπέβη. Θεόφιλος δὲ καὶ ἡ σύνοδος, καὶ τοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅπαντας μετεστέλλετο κληρικούς, καθαίρεσιν ἀπειλήσασα τοῖς ἀναβαλλομένοις. Παρεἶναι δὲ πρὸς ἀπολογίαν καὶ τὸν Ἰωάννην ἐκέλευε· σὺν αὐτῷ δὲ ἥκειν καὶ Σεραπίωνα προσέταττε, καὶ Τίγριον εὐνοῦχον πρεσβύτε μον· πρὸς δὲ καὶ Παῦλον ἀναγνώστην τινά. Οὗτοι γὰρ ἐκείνῳ συμμετεῖχον τῶν ἐγκλημάτων. Ο δὲ Ιωάννης ἄλλους τέ τινας τῶν οἰκείων αὐτῷ τοῦ κλήρου, καὶ δὴ καὶ Δημήτριον τὸν Πισσινοῦντος διαπεμψάμενος πρὸς τὴν σύνοδον ἔλεγε, «μὴ φυ γοδικεῖν· ἔτοιμον δὲ πρὸς ἀπολογίαν εἶναι, είγε τέως τίνες οι κατηγοροῦντες εἶεν, ἐκμάθοι· καὶ ὅσα γράφοιτο, πρότερον διασκέψοιτο.» Καὶ ἐπὶ μείζονι καὶ ἐντελεστέρα συνάδῳ ἀπολογεῖσθαι ᾑρεῖτο· μηδὲ γὰρ οὕτως ἀνόητον ὑπομένειν αἱρεῖσθαι πράγμα, Sozom. cunuchum non habct, Socrates habct.

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. ὥσθ' ὑπὸ περιφανῶν ἐχθρῶν ἀνέχεσθαι κρίνεσθαι. tusque adeo ad dicendam causam sum, si modo Χαλεπῶς δ' ἐκείνων διατεθέντων, οἷάπερ ἀπειθεῖν ἐγνωκότος συνέδῳ τοιαύτῃ, οἱ μὲν πεμφθέντες, οὐκ. ἔτι ὀπίσω ἀνέστρεφον Δημήτριος δὲ καὶ ὅσοι την Ιωάννου συνουσίαν τῆς κενῆς προετίμων δόξης, πρὸς τὸν ἅγιον ἐπανῆκον. Κατ' ἐκείνην δὲ τὴν ἡμέραν ταχυγράφος καὶ ταχυδρόμος ἐκ βασιλέως πεμφθέν τες, τὸν μὲν κατήπειγον πρὸς τὴν σύνοδον ἀπαντᾶν· τοὺς δὲ μὴ ἄχθεσθαι διαμέλλοντας περὶ τὴν ἀπόφα σιν. ὡς δὲ καὶ τετράκις κληθεὶς οὐκ ἀπήντα, ὡς ἐχθροὺς ἐκείνους παραγραφόμενος, καὶ οἰκουμενικὴν σύνοδον ἐπεκαλεῖτο, ἐκεῖνοι ἐρήμην τοῦ ἀνδρὸς καταψηφισάμενοι, καθεῖλον αὐτὸν, οὐδὲν ἄλλο απο τιασάμενοι, πλὴν ὅτι τετράκις κληθεὶς οὐκ ἀπήν τησεν. qui accusatores mei sint, cognovero, et quæ illi mihi crimina objiciant, prius dispexero. 384 In majore autem frequentioreque synodo respondere constitui; neque enim tam sum stupidus, ut rem talem subire, et tam manifestorum inimicorum judicium ferre velim. Graviter hoc episcopi, perinde ɔtque ille synodo tantæ minus parere constituisset, accepere. Et qui ab eo legati fuerant, reversi ad eum non sunt. Demetrius autem, et qui inanemi gloriam post Joannis consuetudinem habuere, d virum sanctum rediere. Eo ipso die notarius et cursor expeditus ab imperatore missi, Joanni quidem ut in synodum veniret, acriore mandato jusserunt: episcopis autem, ut sibi sententia differen da negotium non facesserent, significarunt. Ut autem ille quater citatus non comparuit, judices illos ut sibi inimicos exceptione submovens, et ad universalem synodum provocans, illi ei quod al judicium non adfuisset, condemnato episcopatum abrogarunt, nihil aliud ei objicientes, quam quod qualer evocatus, judício se non stitisset. Περὶ τῆς ᾿Ιωάννου προτέρας εξορίας, καὶ τῆς του δήμου καταβοῆς· καὶ ὡς ἄκων, πάλιν ἐπανῆκε τῷ θρόνῳ, εἰρήνην ἐπειπὼν τῷ λαῷ. Ἐπεὶ δὲ τὸ πλῆθος τῆς Κωνσταντίνου περὶ δείτην οψίαν ἔγνω τὸ γεγονός, ἀθρον πρὸς στάσιν μεγίστην ἀνήπτετο· καὶ τὴν ἐκκλησίαν καταλαβόντες, πλεῖστά τε ἄλλα ἀνέκραγον, καὶ τὸν κρατοῦντα διελοιδοροῦντο· καὶ ὡς δέοι μείζονι συνόδῳ ἐπιτρέπειν τὰ κατ' αὐτὸν καὶ τοῖς ἐκ βασιλέως πεμφθεῖσι καθέλκειν τοῦ θρόνου γενναίως ἀνθίσταντο· καὶ διανυχτερεύοντες, εἰς ἐξορίαν ἀπάγεσθαι οὐδαμῶς ξυν εχώρουν. Ο δὲ Ἰωάννης δείσας μή τι ἕτερον ἔγε κλήμα προσπλακῇ τούτῳ, ἢ ὡς θεσπίσματι βασιλικῷ ἀντιπράττοντι, ἢ ὡς τὸν δῆμον εἰς στάσιν διερεθίζοντι, ἡμερῶν τριῶν μετὰ τὴν καταψήφισιν διαγενομένων, περὶ μεσημβρίαν διασπαρὲν τὸ πλῆς θος όπου δή ποτ' ἐπὶ τὰ σφέτερα ήθη, λαθὼν ἐκείνους, τοῖς ἀπάγουσιν ἐκδίδωσιν ἑαυτὸν, ἐκ τῶν ἑῴων ἀπάρας πυλῶν. Καὶ πρῶτα τὸ πρὸς τῷ στον ματι τοῦ Πόντου κείμενον κατέλαβεν ἱερόν· οὕτω γὰρ τὸ ἐπίνειον ἐκεῖνο καλεῖται· ἔπειτα διὰ τῆς Βιθυνῶν ἤγετο. Χαλεπῶς δὲ τὸ πλῆθος ἔφερε, καὶ δεινῶς ἐστασίαζε· βασιλέα τε ἔσκωπτον, πρὸς δὲ καὶ Σευηριανὸν καὶ Θεόφιλον· ἄμφω δὲ ἀρχηγώ τῆς κατ' ἐκείνου ἦσαν ἐπιβουλῆς· καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ Σευηριανός τηνικαῦτα ἐπ' ἐκκλησίας διδάσκων, ἐπῄνει ὡς δικαίαν τὴν Ἰωάννου καθαίρεσιν, εἰπὼν, • Εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο Ιωάννῃ προσῆν ἔγκλημα τὴν καθαίρεσιν σχεδιάζον, αὐτό γε μὴν τὸ ἀλαζόνα εἶναι ἀρκεῖν· τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τῶν ἁμαρτημάτων τὸ θεῖον τοῖς ἀνθρώποις ἀφίησιν· αὐτὸς δὲ Θεὸς τοῖς ὑπερηφάνοις προφανῶς ἀντιτάσσεται, ὡς ἡ θεια λέγει Γραφή.» Τούτων εἰρημένων, ενεμέσα μᾶλλον τὰ πλήθη, καὶ τὴν ὀργὴν ἀνεκαίνιζεν. Ασχετα δ' έστασίαζε· καὶ οὔτ᾽ ἀγοραῖς, οὔτ᾽ ἐν ἐκκλησίαις ἠνείχετο ἠρεμεῖν. Οδυρμοῖς δὲ καὶ ὅλο λυγαῖς σὺν δεήσεσιν ἄχρι καὶ τῶν βασιλείων ἥκον τες, τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ποιμένο; ἐξῄτουν· καὶ ἰδεῖν CAPUT XVI. De priore Joannis exsilio, populique ob id concitati tumultuoso clamore: et ut invitus sedem suam receperit, pacem atque benedictionem populo precatus. Plebs Constantinopolitana ubi circiter crepusculam factum hoc rescivit, ad tumultum maximum excitata, alque ecclesiam ingressa, cum quamplurima alia verba vociferata est, tum imperatorem conviciis proscidit, et causam eam majori synodo committendam esse censuit. Eis denique qui ab imperatore ut illum throno suo detraherent, missi fuerant, fortiter restitit: atque ibi pernoctans, in exsilium Joannem abduci non permisit. Perro Joannes, ne quid alterius criminis ei impingeretur, quod vel contra imperialen jussionem veniret, vel populum ad seditionein commoveret, timens, tribus a condemnatione diebus elapsis, postquam multitudo circa meridiem dispersa, alius alio in domicilium suum se contulit, illos fallens se eorum potestati, qui eum abducerent permisit: et porta Orientali egressus, primuni ad id quod ad os Ponti situm est, lɛpòv, hoc est, sacrum (ita enim statio navium illa vocatur), venit, deinde per Bithyniam ductus est. Multitudo hoc moleste ferre, graviter tumultuari, imperatorem perstringere, nec minus Severianum et Theophilum conviciis proscindere. Ambo enim insidiarum illi struct: rum auctores erant: 385 præcipue quod Severianus in ecclesia tum docens, condemnationem Joannis tanquam justam laudabat: «Etiamsi mihil aliud criminis esset, quamobrem ita celeriter Joannes exauctoratus esset, sufficere tamen unum hoc, dicens, quod superbus et insolens esset: quod alia quidcm delicta Deus hominibus remileret, arrogantibus autem manifeste resisteret, quemadmodum sacra testaretur Scriptura.» His ab co verbis dictis, populus magis etiam factum propter ejus indignitatem reprehendit, iramque renovavit. Et tumultu ingenti commoto, homines neque in

foro neque in templis taciti esse potuerunt, sed À ἐκεῖνον σφόδρα ἐφίεντο, οὗ τῆς γλώττη καθεκάστην, ὡς εἰπεῖν, τὸ χρυσοῦν ἐκεῖνο γάλα ήταν ἀμέλγοντες. Οἷα δὲ φιλεῖ πολλάκις γίνεσθαι, καὶ πολλοὶ τῶν πρὸς ἐκείνου ἀπεχθανομένων μεταβαλλόμενοι, συκοφαντεῖσθαι τὸν ἄνδρα διισχυρίζοντο, οὗ μικρὸν πρόσθεν τῆς καθαιρέσεως μάλιστ᾽ ἐφίεντο. Διά τοι ταῦτα καὶ πλείους ἦσαν οἱ καταβοώμενοι τοῦ τε κρατοῦντος καὶ τῆς συνόδου καὶ τῶν ἐπισκόπων, καὶ μάλιστα Θεοφίλου· λανθάνει γὰρ οὐκέτ' οἷός τε ἦν, ὡς ἐκ πολλῶν τεκμηρίων ἐδείκνυτο. Η γοῦν βασιλὶς δυσωπηθεῖσα τῇ τοῦ δήμου δεήσει καὶ τῷ νύκτωρ ἐπιγενομένῳ σεισμῷ, πείθει ἐπι· νεῦσαι τὸν ἄνδρα τὸν ὅσιον ἀγαγεῖν. Καὶ δὴ Βρίσ σωνα τὸν αὐτῇ πιστὸν ὄντα θαλαμηπόλον πέμψασα, ἐκ Πραινέτου τὸν ἅγιον ἐπανάγει, ἀθῶον εἶναι τῶν κατ' αὐτοῦ σκαιωρηθέντων διαμήνυσαμένη, ἐπαγγελλομένη τε τοῦ λοιποῦ ὡς ἱερέα Θεοῦ καὶ δι' αιδοῦς ἔχειν αὐτὸν, καὶ ὡς μυσταγωγὸν τῶν ἐκείνης παίδων γεγενημένον, καὶ ὡς τῆς θείας κολυμβήθρας τοῦ ἱεροῦ τόκου αὐτῇ κοινωνήσαντα. Ο δ' ἐπανελθὼν ἔν τινι τῶν ἐν τῷ ἀνάπλῳ προαστείων, ᾧ Μαρεαναὶ ἦν ὄνομα, διατρίβων ἦν· καὶ πρὸς μεζωνος συνόδου διάσκεψιν παρητείτο τὴν εἴσοδον, ἵν' ἔκδηλον γένοιτο, λέγων, ὡς ἀδίκως ἀφαιρεθείη τὴν προεδρίαν. Παρέλκοντος δ' οὕτω τὴν εἴσοδον, ἔτι μᾶλ λον ἠγανάκτει τὸ πλῆθος, καὶ τοὺς κρατοῦντας διελοιδορεῖτο. Διὰ πολλὰ βιασθείς, ἀνάγκης ἐπικειμένης ε σῄει τὴν πόλιν. Καὶ πλήρης μὲν τῶν πλεόντων ὁ Βόσπορος ἦν, ἁλιᾶσι καλυπτόντων τὴν θάλασσαν· τὸ δὲ πλῆθος σύμπαν εὐθὺς προσυπήντα, κηρούς questibus atque lamentis cnm precibus mistis ad imperialem domum progressi, pastoris revocationem flagitarunt, eumque videre magnopere desiderarunt, ex cujus ore quotidie aureum (ut ita dicam) lac hausisçent. Et quod sæpe fieri solet, non pauci qui hostili erga eum crant animo, sententia mutata, sycophantiis virum eum expeti affirmarunt, cujus paulo ante abrogationem quam maxime concupiverant. Proinde plures contra imperatorem et synodum atque ipsos episcopos, in primis vero adversus Theophilum vociferati sunt. Latere enim is cum sinistris machinationibus suis, propter multa manifesta indicia, non potuit. Itaque Augusta ipsa, populi precibus exorata, et terræmotu qui noctu factus fuerat adducta, viro suo persuadet, ut sancti viri restitutioni annuat: et Brisone fidissimo cubiculario suo misso, ex Præneto B.thyniæ emporio, ex adverso Nicomedia sito, Joannem reduxit, immunem se et alienanı ab insidiis contra illuin structis esse testificata: a:que insuper eum de cætero se ut sacerdotem Dei, liberorumque suorum in rebus divinis doctorem, qui per divinum lavacrum sacri partus cum ea societatem atque communionem inierit, reverituram csse pollicita. Joannes reversus, sub urbe, ad transitum, in regione' quæ Marianæ dicitur, moratus est: neque ante frequentioris synodi disceptationem atque judicium urbem ingredi voluit, ut manifesto apparere per injuriam inique ei episcopatum ademptam esse. Cum autem ad eum ανημμένους ἐπιφερόμενοι, σὺν ψαλμῳδίαις πρὸς τὸ modum ingressum in urbem proferret, magis etiam plebs est indignala, conviciis principes perstringens. Quapropter tanta sibi imposita necessitate, oppido quam invitus urbem est ingressus. Tum navigantibus Bosporus repletus, et piscatoriis navibus marc contectum est, 386 et plebs universa ei statim obviam prodiit, cereos accensos ferens, et psalmodias ad rem præsentem apte et eleganter compositas concinens; eumque ad ecclesiam produxit, reluctantem admodum et affirmantein, eos qui sententia sua se inique condemuassent, episcopos, legitime rursus, pro eo atque par esset absolvere debere. Vi autem eum plurima cogentes, in sede episcopali cellocarunt, ut pacem populo ex superiore loco annuntiaret et precaretur. His rebus ita ex necessitate quadam actis, orationem tum quoque ex tempore ad populum habuit, argumentis cum magna gratia appositis usus. Dixit enim, Theophilum per contumeliam conatum esse Ecclesiæ suæ injuriam facere: perinde atque rex olim Ægypti in patriarchæ Abrahæ conjuge insanierit, quemadmodum hoc Hebræorum libri commemorant. Et plebis propensam alacritatem laudibus prosecutus, benevolentiam quoque principum erga se celebravit, et multitudinem ut imperatorem et imperatricem faustis auspicatisque vocibus ornarent, adeo excitavit, ut orationem ad finem perducere non posset, sed in dimidia ejus parte dicere desisteret. η παρὸν συντεθειμέναις εὐκόσμως ὑπάδοντες, καὶ ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν προπέμψαντες ἄγουσι, πλεῖστα δὴ παραιτούμενον καὶ ἰσχυριζόμενον, χρῆναι λέγοντα τοὺς καταψηφισαμένους αὖθις ἱερέας, ᾗ θέμις, ἀπο ψηφίσασθαι. Πλεῖστα δ' ἀναγκάσαντες, ἐπὶ τὸν ἐπισκοπικὸν θρόνον αὐτὸν ἀνεβίβασαν, ὥστ᾽ εἰρήνην ἀνειπεῖν τῷ λαῷ. Ταῦτ' ἐξ ἀνάγκης πεποιηκώς, και τινα σχέδιον τηνικαῦτα διεξῆλθε λόγον, χαριεστάτας ἀφορμὰς περισάμενος· ἐδήλου γὰρ Θεόφιλον μὲν ἐπιχειρῆσαι ὕβριν καταχέαι τῆς Ἐκκλησίας, ὡς τὸν Αἰγυπτίων βασιλέα· ἐπιμανῆναι δὲ καὶ τῇ τοῦ παρ τριάρχου ᾽Αβραὰμ γαμετῇ, ὡς ἱστοροῦσιν Εβραίων βίβλοι. Επαίνοις δὲ καὶ τὸν λαὸν τῆς προθυμίας ἀποδεξάμενος καὶ τοὺς κρατοῦντας τῆς περὶ αὐτὸν εὐνοίας, πλεῖστ᾽ ἀνευφημῆσαι τὸ πλῆθος βασιλέα τε καὶ τὴν βασιλίδα ἠρέθισεν, ὡς μὴ δυνηθῆναι καὶ τὸν λόγον εἰς πέρας ἐλθεῖν, ἀλλ' ἡμιτελή καταλεί ψαι.

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. Περὶ ὧν πάλιν ἐκακούργει Θεόφιλος, καὶ εἰς φυγὰς ᾤχετο, εἰς στάσιν τοῦ πλήθους χωρήσαντος· καὶ περὶ τοῦ ὁσίου Νιλάμμωνος τοῦ ἀσκητοῦ, καὶ τῶν βίβλων Ωριγένους, καὶ τῆς ὑπὲρ Ἰωάννου συνόλου. CAPUT XVII. De iis quæ denuo Theophilus male perperamque egit: et ut fuga sibi consuluerit, populo per seditionem in partes discedente et de sancto Nilammone monacho, librisque Origenis: præterea de synodo pro Joanne coacta. Απορῶν δ' ὅ τι χρήσαιτο τοῖς παροῦσι Θεόφιλος, καίπερ εἰς τὸ προφανές Ἰωάννην διαβάλλειν πρόθυ μος ὤν, οὐκ ἐθάρρει, ὡς δῆθεν μετὰ καθαίρεσιν Ιερώμενον. Ακριβῶς γὰρ ᾔδει τοῖς κρατοῦσι προσκρούσων. Ἐκεῖνοι γὰρ αὐτὸν τῷ δήμῳ κινούμενοι, ἐξεδίασαν παραιτούμενον. Ηρακλείδου δὲ τοῖς κατο ηγόροις, καίπερ ἀπόντος, δικαστήριον ήνοιγεν. Οιό μενος γὰρ ἦν ἐντεῦθεν προχείρως ἐπὶ τὴν Ἰωάννου καθαίρεσιν μᾶλλον ἐλθεῖν. Ηρακλείδης μὲν γὰρ οὐ παρῆν. Κατηγόρητο δ' οὖν καὶ ἀπῶν, ὡς εἴη ἀδίκῳ χειρὶ τυπτήσας τινάς, καὶ δεσμίους ἁλύσει ὑπαγαγών, διὰ μέσης τῆς Ἐφεσίων ἐθριάμβευσε πόλεως. Τῶν δὲ προσκειμένων Ιωάννῃ λεγόντων μὴ χρῆναι τὸν μὴ παρόντα ὑπὸ δίκην γίνεσθαι, οἱ περὶ Θεόφιλον δεῖν μᾶλλον ἔλεγον, τάς τε Ηρακλείδου δέχεσθαι κατηγορίας, καὶ ἀπόντα κρίνειν τὸν ἀναξίως ἱερασάμενον. Ἔρις ἐντεῦθεν ἀνήφθη μεταξύ 'Αλε ξανδρέων καὶ τοῦ τῆς Κωνσταντίνου λαοῦ. Καὶ συμπλοκῆς γενομένης, πολλοὶ μὲν τραυματίαι ἐγένοντο οὐκ ὀλίγοι δὲ καὶ ἀπώλοντο. Δείσας δὲ Θεόφιλος τὴν τοῦ πλίθους ὁρμὴν, καὶ οἱ περὶ αὐτὸν ἐπίσκοποι, πλὴν τῶν Ἰωάννου ἐπιτηδείων, φυγῇ τὴν Κωνσταν τίνου λιπόντες, ἐπὶ τὰ οἴκοι ἕκαστος μετεχώρουν. Θεόφιλος δὲ σύναμα Ισαακίῳ τῷ μοναχῷ, ἀρχομένου χειμῶνος, τὴν Ἀλεξάνδρου κατέλαβε. Συμβάν, δ' erant episcopi, præterquam qui Joanni conjuncti Theophilus in hoc rerum statu consilii dubius, quamvis propalam Joannem calumniari percuperet, ut qui post abrogationem nihilominus episcopalibus fungeretur muneribus, facere id tamen non audebat. Certo namque sciebat, se ea re principes offensurum esse. Illi enim propter vulgi motum, Joannem ut id faceret, per deprecationem reluctantem, coegerant. Itaque Heraclidæ accusatoribus quamvis absentis, judicium injuriarum dedit. Inde enim facile se ad Joannis abrogationem perventurum esse putavit. Heraclides quidem, ut dixi, non affuit absens tamen accusabatur, quod per vim quosdam pulsatos, et catenis vinctos, per mediam Ephesiorum urbem veluti in triumpho duxisset. Porro cum Joannis fautores absentem reum agi non debere dicerent, et qui a Theophili partibus stabant, accusationes lleraclidis admittendas, judiciumque etiam contra absentem dandum esse contenderent, qui episcopali functione indignus esset: 387 rixa inde inter Alexandrinos et plebem Constantinopolitanam exorta est: et quod res ad conflictum pervenit, multi vulnerati, non pauci etiam cæsi sunt. Proinde Theophilus impetum multitudinis metuens, atque itidem qui cum eo erant, Constantinopoli profugientes, ad sua se quisque recepit. Theophilus una cum Isaacio monacho hieme ineunte Alexandriam venit. Accidit autem ut Geras appelleret, oppidum circiter quinquaginta stadia a Pelusio situm. Quod autem ibi tum episcopus mortuus esset, incolæ et cives in locum ejus Nilammonem legerunt, virum bonum, et propter virtutem percelebrem, monasticaque philosophia præclarum. Degebat autem ante oppidum parvæ case inclusus, cujus aditum saxis obstruxerat: et cum episcopalem dignitatem suscipere detrectaret, Theophilus ei, ut a se consecrationem susciperet, suasit. Postquam vero eum sæpius perneganten non expugnavit: «Cras ille οὕτως, ἐκ πελάγους εἰς Γέρας κατῆρε· πόλις δὲ αὕτη μικρά, ἀμφὶ στάδια πεντήκοντα τοῦ Πηλουσίου κατῳκισμένη. Τοῦ δ' ἐκεῖσε τηνικαῦτα τελευ τήσαντος ἐπισκόπου, οἱ ἐγχώριοι Νιλάμμωνά τινα ἐπ' ἀρετῇ διαβόητον εψηφίσαντο, ἄνδρα ἀγαθὸν, καὶ ἐπὶ μοναστικῇ φιλοσοφία περιφανή. Την δ' οἴκησιν σμικρὰν πρὸ τοῦ ἄστεος οἰκίσκῳ καθειργμένος οὗτος ἐκέκτητο, οὗ τὴν εἴσοδον λίθοις ἀνέφραξεν. Ἐκκλί νοντα δὲ ἱερᾶσθαι, Θεόφιλος συνεβούλευε την χειροτονίαν παρ' αὐτοῦ καταδέχεσθαι. ὡς δὲ πολλάκις ἀπειπόντα οὐκ ἐδυσώπει, «Αὔριον, ἔφη, εἰ σοι βού-, λησις, ὦ πάτερ, πρᾶξον ὅπερ αἱρῇ· ἐμὲ δὲ σήμερον ἔα καλῶς τὰ καθ' ἑαυτὸν διαθέσθαι.» Ως δὲ τῇ ὑστεραίᾳ ήχων Θεόφιλος, κατὰ τὰ συγκείμενα ἀνοίγειν τὴν θύραν ἐκέλευεν, ὁ Νιλάμμων, «"Αγε δή, tandem, inquit, si ita placet, ο Paler, quod constiπρῶτον, ἔφη, Θεῷ τὴν εὐχὴν ἀποδῶμεν.» Ο δὲ κατετίθετο, καὶ εὐχὴν ἔπραττεν ῾Ο δὲ Νιλάμμων σύναμα τῇ εὐχῇ καὶ τὸν τῇδε βίον ἀπέλιπεν. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν τέως ηγνόει Θεόφιλος ἔξω ἑστὼς, καὶ ὅσοι περὶ αὐτὸν ἦσαν· ἐπεὶ δὲ τὸ πλεῖον τῆς ἡμέρας παρῴχετο, καὶ σφόδρα φωνούντων, οὐδὲν μᾶλλον ἤκουεν ὁ Νιλάμμων, τοὺς πρὸς τῇ θύρᾳ καθελόντες λίθους, νεκρὸν ἐκεῖνον εὑρίσκουσι· καὶ ὡς χρεὼν περιστείλαντες, περιφανεστέρας ἠξίωσαν τῆς τα φῆς· οἶκόν τε εὐκτήριον ὑπὲρ τοῦ τάφου ἀνήγειραν οἱ ἐγχώριοι, καὶ τὴν τῆς κοιμήσεως ἡμέραν ἐς δεῦρο ἐπιτελοῦσι γηθόμενοι. Καὶ Νιλάμμων μὲν οὕτως Sozom. habct, ipsius Heraclidis fauiores. ο tueris, facito me autem hodie res meas agere atque disponere sine., Ubi postridie Theophilus ad eum venit, pro eo atque inter cos conveneral, et fores aperire jussit, Nilammon, 4 Age vero, inquit, Deo primum precationem oferamus.» Approbavit hoc Theophilus, et orationem peregit. Nilammon autem inter precandum vitam finiit: idque tum Theophilus, et qui cum eo foris stabant, ignorabant. Atque ubi plurima diei pars præteriit, et clamorem eorum Nilammon non exaudiit, revolutis ab ostio saxis, mortuum illum repererunt: eumque, sicuti convenit, ccopertum atSozom. lib. viii, cap. 9.

que compositum magnifice sepelierunt. Super se- ἀπεδίω, εἰ χρεὼν θάνατον καλεῖν, ἐν ηύξατο ὑπη στῆναι πρὶν ἱερεὺς γενέσθαι, ἀνάξιος διὰ τὸ μέτριον τοῦ ἤθους λογιζόμενος εἶναι· τῶν δὲ πραγμάτων οὕτω γεγενημένων, κατέγνωστο μὲν παρὰ πάντων Θεόφιλος· πολὺ δ' ἔτι μᾶλλον τὸ κατ' αὐτοῦ μίσος ηύξανε, τὸ πάλιν αὐτὸν μηδὲν ὑποστελλόμενον, τὰς Ωριγένους ἀσκεῖσθαι βίβλους, ὧν μικρῷ πρόσθεν κατεψηφίζετο. Καὶ δή ποτ' έρωτηθείς παρά τινος πῶς ἅπερ ἀπεκήρυξε περιέπει πάλιν, φασὶν ἀποκρί νασθαι, ὡς τὰ Ωριγένους συγγράμματα λειμώνι πολυανθεῖ ἔοικε καὶ εὐώδει. "Οσον οὖν ἐκεῖθεν χρήσιμον εὕρω, ἐρανιζόμενος δρέπομαι· ὅσον δ᾽ ἀκαν θῶδες προσβάλλει, εκτρέπομαι, καὶ ὡς πλῆττον πα ρατρέχω. Ταῦτα Θεόφιλος ἔλεγε, μὴ τὸ τοῦ σοφοῦ Σολομῶντος ἐν νῷ θέμενος, ὅτι λόγοι σοφῶν, ὡς τὰ βούκεντρα· καὶ λακτίζειν οὐ χρὴ πρὸς αὐτούς, οἷς ὑπὸ τῶν θεωρημάτων κεντεῖσθαι καὶ τῆς ἀληθείας συμβαίνει. Διὰ ταῦτα μὲν ἐν ἀπείρῳ καταγνώσει παρὰ πάντων ἦν ὁ Θεόφιλος. Ο δὲ θεσπέσιος Ιωάννης τῇ Κωνσταντίνου ἐπανελθὼν, ἐπὶ μᾶλλον ἦν ἐρά σμιος τῷ λαῷ, ὡς ἐκκαίεσθαι τοῦτον ἐπὶ τοῦ θρόνου ὁρᾶν ἐκδιδάσκοντα. Συνῆλθον δὲ ἀμφὶ ἑξήκοντα τῆς Κωνσταντίνου ἐπίσκοποι· καὶ ἄκορα εἶναι τὰ ἐν τῇ Δρυΐ πεπραγμένα συνεψηφίζοντο· καὶ αὐτὸν τὴν ἐπισκοπὴν κατέχειν μηδὲν ὑπειδόμενον. Καὶ τοῦ λοιποῦ ἱερώμενος διετέλει, χειροτονῶν τε ἅμα καὶ τάλα ᾖ θέμις τὰ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἀρίστως οικονομῶν· ὁπηνίκα καὶ Σεραπίων:, δι᾿ ἂν τὸ κατ' αὐτ τοῦ μίσος πλέον ἀνήφθη, τῆς ἐν Θράκῃ Ηρακλείας τὴν ἐπισκοπὴν ἀνεχείριζεν. pulero ejus cives precatoriam domum condidere, obitusque ejus diem ad hoc usque tempus festum læti peragunt. Ita Nilammon mortem oppetiit: siquidem mors dicenda est, quam sibi ipsi potius precibus votisque exoptavit, quam ut episcopus fieret, indignum se ea dignitate, propter modestiam et submissionem animi, esse ratus. Verum enimvero rebus his ita gestis, Theophilus ab omnibus damnaius est: 388 qui hominum erga se odium eo etiam magis auzit, quod rursum eitra dissimulationem, reformidans, libros Origenis eos in manibus habebat, quos paulo ante condemnaverat. Et interrogatum aliquando a quopiam, cur quæ antea abolenda judicasset, scripta rursum versarel: respondisse dicunt: Origenis lucubrationes prati instar esse, quod varios et bene olentes flores proferat. Quapropter se si quid in eis fructuosum reperiret, colligentem decerpere: si quid autem spinosum se ci offerret, id aversari et tanquam perniciosam præterire dixit. Hoc sic Theophilus dicebat, non satis Solomonis secum eputans dictum, quod verba sapientum tanquam soum stimuli sunt ', adversus quos calcitrare non oporteat eos quibus contemplationum et veritatis stimulos sentire contigit. Quas ob causas in inmensa omnium condemnatione Theophilus fuit. Divus autem Joannes, Constantinopolim reversus, in eum amorem et gratiam populi pervenit, ut cupiditate eum ethrono suo docentem videndi magis atque magis accensi Dagrarent. Convenerunt autem eo prope sexaginta episcopi, qui irrita esse quæ in Quercu acta fuerant, sanxerunt, et Joannem episcopatum nihil metuentem retinere jusserunt. Ita deinceps episcopalia munia obiens, clerum consecrabat, aliaque peragebat quæ episcopum exsequi fas est, ecclesiam quam optime administrans: quo tempore etiam Serapionem, propter quem`multorum in eum odium maxime accensum fuerat, Heracleæ in Thracia episcopum fecit. CAPUT XVIII. De altera synodo adversus Joannem convocata, et de abrogatione exsilioque ejusdem. Non longe post bellum aliud adversus Ecclesiam rursum motum est, ab hujusmodi initio: Statua argentea in porphyretici marmoris columna sub nomine Eudoxie Augustæ in meridionali parte ecclesi, pro magni consilii curia, in sublimiore loco chlamyde amicta stabat (uon adeo prope, neque adeo longe a templo cui Sapientiæ nomen est). 389 Latior enim intercedebat via. Ad hanc plausus et spectacula publica saltationum et minicorum ludorum, ingentesque clamores edebantur. Joannes autem cum Ecclesiæ contumelia hæc fieri arbitratus, solita libertate dicendi sua excitata, aurcam linguam adversus eos movit, quí ludicris cjusmodi navabant: atque in concione quadam vehementer est in eos invectus. Imperatrix autem priores adbuc dolores in recenti memoria retinens, 1 Eccle. πι1, 11. Profecto enim indignus est sacerdotio, nisi fuerit ordinatus invitus. I. Si quemquam. G. De Περὶ τῆς δευτέρας κατὰ Ἰωάννου συνόδου, και καθαιρέσεως καὶ ὑπερορίας. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον πάλιν ἕτερος κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀνεῤῥιπίζετο πόλεμος, ἐντεῦθεν ποθεν είληφὼς τὴν ἀρχὴν· ἐπὶ πορφυροῦ κίονος ἀνδριὰς ἀρ γύρεος ἵστατο, εἰς ὄνομα τῆς βασιλίδος Εὐδοξίας εγηγερμένος· ὃς πρὸς τῷ μεσημβρινῷ μέρει τῆς Εκκλησίας ἦν πρὸ τοῦ οἴκου της μεγάλης βουλής. Εφ᾽ ὑψηλοῦ δ᾽ ἑστὼς βήματος, χλαμύδα ημφίεστο, οὔτ᾽ ἐγγὺς οὔτε πάνυ πόρρω τῆς ἐκκλησίες ᾗ Σοφία ἐπώνυμον. Διεῖργε δ' ἄμφω πλατεία κατά μέσον ὁδός· ἐφ' οὗ κρότοι καὶ θέατρα δημοτικὰ καὶ ὀρχη στῶν καὶ μίμων ἦσαν βοαί. Ο δε Ιωάννης ἐφ' ύβρει τῆς Ἐκκλησίας γεγενῆσθαι ταῦτα νομίζων, τὸ σύν ηθες τῆς παρρησία; ἀναλαβὼν, την χρυσήν ἡκόνα γλῶτταν κατὰ τῶν οὕτω διαπράττεσθαι ᾑρημένων καὶ ἔν τινι τῶν ὁμιλιῶν τὰ γεγενημένα σφοδρώς περιέσυρεν. Η δὲ βασίλισσα ἔτι προσφάτων ὄντων epist. et cler. Socr. lib. vi, cap. 12.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIII. λυπηρῶν, εἰ; ἑαυτὴν αὖθις τὰ εἰρημένα ἐλάμβανε· dicta ea rursum in se contulit: et ira percita, θυμοῦ τε ἐπίμπλατο, καὶ σύνοδον αὖθις ἑτέραν ἀθροί ζεσθαι ἔσπευδεν. Ο δ' αἰσθόμενος, τόσον οὐκ ἀνεδύετο, ἀλλ' ἔτι σαφέστερον καὶ ἕτερα ἐπ' ἐκκλησίας λέγων, εἰς ὀργὴν ἐκείνην ἀνέκαιεν· ἐπηνίκα δὴ καὶ τὴν περιβόητον καὶ ἀοίδιμον ἐκείνην ἐπ' ἐκκλησίας ὁμιλίαν ἐξεῖπεν, ὧδέ πη τοῦ λόγου ἀρξάμενος • Πάλιν Ηρωδιάς μαίνεται, πάλιν ταράσσεται, πάλιν ὀρχεῖται, πάλιν τὴν Ἰωάννου κεφαλὴν ἐπὶ πίνακος σπουδάζει λαβεῖν.» Καὶ τὸ ἔν τινι τῶν ὁμι λιῶν ἐκεῖνο ἀείμνηστον, ε οὐκ ἀεὶ τὴν εὐδοξίαν ἐμί σησα, τὴν δὲ ἀδοξίαν ἠγάπησα;, καὶ τὴν κατὰ 13ζαβέλ καὶ τοὺς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης ἱστορίαν ἐπισυνείρων. “Ο δῆτα εἰς ὦτα ἐκείνῃ ἐλθὸν, εἰς μέγα τὸν θυμὸν ἀνῆπτε. Καὶ μετ' ὀλίγον ἄλλοι τε παρῆσαν ἐπίσκοποι, καὶ Λεόντιος ὁ ᾿Αγκυρανῶν τῆς μικρᾶς Γαλατίας, Αμμώνιος ὁ Λαοδικείας τῆς ἐν Πισιδίᾳ, Βρίσσων Φιλίππων τῶν ἐν Θράκῃ, Ἀκάκιος ὁ τῆς ἐν Συρίᾳ Βεῤῥοίας, καί τινες ἕτεροι, ἐφ᾽ ὧν οἱ πρώην λόγοι αὖθις ἀνεκινοῦντο. Ἰωάννη; δ᾽ ἐπὶ τούτοις θαῤῥῶν, ἠξίου τὰ κατηγορήματα ἐπὶ μέσου ζητεί σθαι. Ηδη δ' ἐνστάσης τῆς γενεθλίου τοῦ Χριστοῦ ἑορτῆς, ὁ κρατῶν ὥσπερ εἰώθει οὐκ ἀπήντα τῇ ἐκ. κλησίᾳ. Διεμήνυε δὲ Ἰωάννῃ, μή πρότερον αὐτῷ εἰ; ἔψιν ἐλθεῖν, πρινὴ ἀποδύσηται τὰ ἐγκλήματα. Ἐπεὶ δὲ πρόθυμος εἰς ἀπολογίαν παντὶ τῷ βουλομένῳ ἀντεδήλωσεν, οἱ κατήγοροι δέει ληφθέντες, ἐπιθέσθαι τοῖς ἐγκλήμασιν οὐκ ἐθάῤῥουν. Τοῖς δ᾽ ἐπισκόποις ἐδόκει, μὴ αὖθις εἰς κρίσιν ἄγειν τὸν ὅπως δή ποτε τὸν θρόνον ἀφαιρεθέντα. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα εἰ; ἐξέτα - σιν παρῃτοῦντο· πρὸς δὲ τοῦτο μόνον ἀπολογίαν ήτουν τον Ιωάννην, πῶς μετὰ καθαίρεσιν μὴ τῆς συνόδου αὖθις ψηφισαμένης, αὐτὸς ἑαυτῷ τὴν ἱερω σύνην ἐδίδου, καὶ εἰσπηδήσας ἀνέβη τὸν θρόνον. Τοῦ δὲ προβαλλομένου τῶν κοινωνησάντων ἐκείνῃ ἑξήκοντα ἐπισκόπων τὴν ψῆφον, οἱ περὶ Λεόντιον, • ᾿Αλλὰ πλείους, φασὶν, ἦσαν, ὦ Ἰωάννη, σοῦ και ταψηφισάμενοι, καὶ ταῦτα καὶ ἱερατικοῦ κανόνος ἀπαγορεύοντος.» Ἐκεῖνος, • Αλλ' οὐ τῆς Ἐκκλησίας οὗτος κανών, τῶν δ' 'Αρειανῶν, οἱ ἐν ᾿Αντιο χείᾳ στρατεύσαντες κατὰ τῆς ὁμοουσίου πίστεως, συκοφαντήσαντες ᾿Αθανάσιον, τὴν ᾿Αλεξανδρέων Ἐκκλησίαν ἀφείλοντο καὶ τὴν τῶν πραγμάτων δεν διότες μεταβολήν, τὸν κανόνα τοῦτον ἐξέθεντο, σπου· δὴν τιθέμενοι, τὰ ἐπ' ἐκείνῳ τούτοις θηρευθέντα, ἵνα μὴ φωραθείεν ὄντες κακοί, ἀνεξέταστα διαμέ νειν. ὁ Πρὸς ταῦτα ἐκεῖνοι μηδὲν ἀπολογησάμενοι, τὴν τῆς καθαιρέσεως ψῆφον ἐξήνεγκαν. Εκεῖνος δὲ τὰ δόξαντα ἐκείνοις μεμαθηκώς, οὐκέτι ἐκκλησίαζεν, ἀλλ' ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ ηρέμει διατελών. Ληγούσης δὲ τῆς Τεσσαρακοστῆς, κατ' αὐτὴν τὴν τοῦ μεγάλου Σ265 του ἡμέραν πέμψας ἐμήνυς βασιλεὺς Ιωάννη, κατιέναι τοῦ θρόνου ὑπὸ συνόδων ήδη καθῃρημένῳ δνεῖν. Ο δὲ μέγας, «Εγώ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἱερατεύειν κληθεὶς, οὐ μεθήσω, λέγει, τὸν θρόνον. Εἰ δέ σοι τοῦτο κατὰ γνώμην, ὦ βασιλεῦ, πρὸς βίαν με έξωσοι. › Εκεῖνοι δὲ δεδοικότες μή τι αὖθις δεινὰν ἐπιγένοιτο, τέως τῷ καταγωγίῳ καὶ ἔτι διατρίΕπιν εἴασαν. Εκείνου δὲ τῇ ἐπισκοπῇ ἠρεμοῦντος, synodum aliam cogi quamprimum curavit. Joannes porro ubi id sentit, tantum abest ut verba suà retractarit, ut apertius etiam in ecclesia alia prolocutus, ad iram illam accenderit, cum decantatam illam et celebrem orationem in templo ail populum habuit, ejusmodi eam verbis exorsus: • Rursum Herodias furit, rursum turbas ciel, rure sum saltat, rursum Joannis caput in disco excipere festinat. Atque illud insuper in Homilia quadam sempiterna memoria dignum usurpavit verbum: c An non semper εὐδοξίαν, hoc est veram gloriam, odi: άδοξίαν autcm, hoc est infamiam, dilexi?, de Jesabele et sacerdotibus, turpitudinis historiam insuper adducens. Quod ubi ad aures Eudoxiæ pervenit, magnopere animum ejus ira accendit. Breve intercessit tempus, et cum alii plerique episcopi, tum Leontius Ancyre minoris Galatia, Ammonius Laodicea in Pisida, Brisson Philipporum Thraciæ, Acacius Berrhœæ in Syria, et nonnulli alii autistites adfuere: apud quos causa prior renovata est. Joannes autem, magnum obtinens animum, petiit, ut de criminibus in medium productis quæreretur. Et jam natalis Christi festus dies instabat, atque imperator de more suo pristino in ecclesiam non venit: et Joanni denuntiavit, non prius se in ejus conspectum venturum esse, quam ille se de objectis criminibus purgasset. Porro ubi Joannes se alacriter ad dicendamn causam, quicunque eum accusaret, exhibuit, adversarii ejus timore capti, criminari cum ausi non sunt. Et episcopis visum non est, denuo eum in judicium trahere, cui qualicunque de causa thronus antea esset ademptus. Et cam de rebus aliis inquirere supersederunt, tum ut de co solo causam Joannes diceret, postularunt: 390 cur post abrogationem ejus, synodi decreto et auctoritate non intercedente, ipse sibi episcopatum contulisset, thronumque involans conscendisset. Atque abi Joannes suffragia sexaginta, qui cum communicaverant, episcoporum prætendit, Leontius et qui cum eo erant: Sed plures, dixere, erant, o Joannes, qui te condemnarunt: et accedit, qui loc feri prohibet, sacerdotalis canon. Tum ille: «Atqui is non Ecclesia, sed Arianorum est canon, qui cum Antiochiæ adversus ὁμοουσίου, consubstantialis, fidei professionem decertarent, of Athanasio per sycophantiam circumvento Ecclesiam Alexandrinam adimerent, reruin mutationem veriti, canonem istum ediderunt: hoc præcipue magno studio agentes, ut ea quæ ipsi contra illum insidiose machinati fuerant, ne scilicet malitia eorum et improbitas deprehenderetur, in disquisitionem non vocarentur. › Contra hæe verba illi cum nihil dixissent, condemnationis sen - tentiam in eum tulere. file decreto eorum cognito, conventus in ecclesia amplius non egit, sed las cpiscopali domo tacitus permansit. Quadragesimas vero diebus exactis, ipso magni Sabbati die, inis eo

τες, τὸ μὲν Πάσχα τῷ δημοσίῳ λουτρῷ, ᾧ Κωνσταν τιαναὶ ὄνομα, ἐπετέλουν· σὺν αὐτοῖς δὲ πολλοὶ ἐπ!- σκοποι καὶ πρεσβύτεροι, καὶ ἄλλοι ἐκκλησιαστικού τάγματος ἐξ ἐκείνου τὰς συναγωγὰς ἐν διαφόροις τόποις ποιούμενοι, Ἰωαννῖται προσηγορεύθησαν. Κατὰ δὲ τὴν ἱερὰν νύκτα, ἣν ἡ τοῦ Πάσχα εὐθὺς διαδέχεται φωτεινὴ ἑορτὴ, ὁ βασιλεὺς τοὺς ἐπισκό πους ἀθροίσας, τί δέοι πράττειν, ἠρώτα, καὶ εἰ τὰ γινόμενα κατά γνώμην εἴη Θεῷ. Οἱ δ᾽ ἅμα πάντες μια φωνῇ ἀνεφθέγξαντο, ο Ἐπὶ τὰς κεφαλὰς ἡμῶν ἡ Ἰωάννου εἴη καθαίρεσις.» Οι τῆς μερίδος τοιγαροῦν Ιωάννου, ἐν τῷ εἰρημένῳ λουτρῷ τὴν ἐπιλύχνιον τῆς Χριστοῦ ἀναστάσεως ἐπιτελοῦντες πανή γυριν, τὰ πάνδεινα πάσχουσι πρὸς τῶν δυσμενών Ιωάννου καί τινων ἀτάκτων ἐπιθεμένων αὐτοῖς. ᾿Αλλὰ τί δεῖ λέγειν αὐτὰ, ἑνὸν διὰ τῆς ἐκείνου χρυσῆς γλώττης ἀκριβέστατα διελθεῖν; Γενναίως γὰρ ὑποστὰς τὰ δεινά, καὶ φιλαληθῶς αὐτὰ διηγήσεται. Τῷ Ρώμης γὰρ ἐπισκόπῳ Ἰννοκεντίῳ, τὰ πεπραγμένα οἱ δηλῶν, καὶ ταῦτα προστίθησιν· sis ad Joannem quibusdam, imperator ei, ut de oἱ αὐτῷ προσκείμενοι τῆς ἐκκλησίας ἀναχωρήσαν throno tandem a duabus synodis exauctoratus descenderet, significavit. Ibi magnus ille vir • Ego, inquit, a Servatore ad episcopale munus vocatus, thronum non relinquamn At si tibi, ο imperator, hoc ita visum est, vi me inde deturba. › Illi vero, ne grave quidquam rursus accideret, metuentes, tum quidem eum in domicilio manere passi sunt. Cum autem ipse in episcopatu quiete ageret, qui partium ejus erant, ab ecclesia, unde ejecti fuerant, secedentes, ferias Paschales in publico lavacro, cui Constantianum nomen est, celebrarunt Cum quibus episcopi multi, et presbyteri, aliique ecclesiastici ordinis, ab eo tempore variis in locis conventus agentes, Joannitæ sunt cognominati. Sacra vero ea nocte, quam luculentus Paschæ feriarum dies consequitur, imperator episcopis convocatis, quid facto opus esset, et an ea quæ sic gererentur, Deo placita essent, interrogavit. Qui uno ore simul omnes exclamarunt: «In capita nostra abrogatio seu condemnatio Joannis redundet. › 391 Sectatores porro Joannis in eo quod diximus lavacro illustrem resurrectionis Christi ad lucernas peragentes conventum, perquam graviter a Joannis inimicis, dissolutisque et improbis quibusdam, qui eos agressi fuerant, sunt accepti. Qua de re quid opus est dicere, cum eam ejus ipsius aurea lingua accuratissime commemorare liceat? Qui enim generose ea mala pertulit, vere quoque ca referet. Igitur ad Innocentium urbis Romæ episcopum, de rebus suis scribens, hæc quoque addidit: CAPUT XIX. Epistola divi Chrysostomi, ea quæ ei acciderunt, ο commemorans, et de iis qui ei exsilii tempore præsto fuere. ‹ Quomodo vero tandem quæ sic acta sunt, et tragœdiam omnem longe superant, explicem? Quæ oratio ea recenseat? Quæ aures sine horrore excipiant? Cum enim nos ea quæ antea diximus, prætenderemus, militaris manus confertim, ipso magni Sabbati die jam ad vesperam vergente, in ecclesias irrumpens, clerum una nobiscum per vim ejecit, et armis sanctuarium circumvallatum est; et mulieres eo tempore in ædibus sacris, propter baptismum vestibus depositis, nudæ, præ timore gravis ejusmodi impressionis profugere; neque eis honestum suum habitum, qui feminas maxime decet, sumere, seque amicire permissum ο est. Multæ vero vulneribus etiam acceptis expulsæ sunt. Lavacra ipsa sanguine repleta, et sacri latices purpureo sanguinis colore infecti. Verum ne in hoc quidem ærumna hæc constitit. Sed ubi sancta sunt reposita, eo milites ingressi; quorum nonnulli, sicuti accepimus, Christianis sacris initiati non erant; et penitus omnia perlustrarunt, et sanctissimus Christi sanguis, in tanto scilicet tumultu, in eorum qui dicti sunt, militum vestiΕγώ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἱερατεύειν κληθείς, οὐ μεθήσω τὸν θρόνον. Εἰ δὲ σαὶ τοῦτο κατὰ γνώμην, ὦ βασιλεῦ, προς βίαν με ἔξωσον. Idem verbum usurpavit Ambrosius apud Valentiniarum juniorem lib. xit, cap. 19. Tempore paschali præcipue im catechumeni ΚΕΦΑΛ. ΙΘ. Επιστολή του θείου Χρυσοστόμου, διεξιοῦσα περὶ ὧν αὐτῷ συνέβη, καὶ τοῖς περὶ αὐτὸν ἐν τῷ τῆς ἐξορίας καιρῷ. • Πῶς ἂν τὰ ἐνταῦθα διηγησαίμην λοιπὸν πᾶσαν ὑπερβαίνοντα τραγῳδίαν; Τίς αὐτὰ παραστήσεις λόγος; Ποία χωρίς φρίκης δέξεται ἀκοή; Ημῶν γὰρ ταῦτα, καθάπερ ἔμπροσθεν εἶπον, προτεινόντων, ἀθρόον στρατιωτῶν πλῆθος αὐτῷ τῷ μεγάλῳ Σαββάτῳ πρὸς ἑσπέραν λοιπὸν τῆς ἡμέρας έπειγο μένης, ταῖς ἐκκλησίαις ἐπεισελθόντες, τὸν κλῆρον ἅπαντα τὸν σὺν ἡμῖν πρὸς βίαν ἐξέβαλον, καὶ ὅπλοις τὸ βῆμα περιεστοίχιστο· καὶ γυναῖκες τῶν εὐκτηρίων οίκων πρὸς τὸ βάπτισμα ἀποδυσάμεναι κατ' αὐτὸν τὸν καιρὸν, γυμναὶ ἔφυγον ἀπὸ τοῦ φόβου τῆς χαλεπῆς ταύτης ἐφόδου, οὐδὲ τὴν πρέπουσαν γυναι ξὶν εὐσχημοσύνην συγχωρούμεναι περιθέσθαι. Πολ λαὶ δὲ καὶ τραύματα λαβοῦσαι, ἐξεβάλλοντο· καὶ αἵματος αἱ κολυμβήθρας ἐπληροῦντο, καὶ τὰ ἱερὰ ἀπὸ τῶν αἱμάτων ἐφοινίσσετο νάματα. Καὶ οὐδὲ ἐν ταῦθα εἱστήκει τὸ δεινόν· ἀλλ᾽ ἔνθα τὰ ἅγια ὑπέκειντο εἰσελθόντες οἱ στρατιῶται, ὧν ἔνιοι, καθώς ἐπέγνωμεν, καὶ ἀμύητοι ἦσαν, πάντα τε ἑώρων τὰ Ενδον, καὶ τὸ ἁγιώτατον τοῦ Χριστοῦ αἷμα, ὡς ἐν τοσούτῳ θορύβῳ, εἰς τὰ τῶν προειρημένων στρα τιωτῶν ἱμάτια ἐξεχείτο· καὶ ὡς ἐν αἰχμαλωσία μαρ baptizabantur, per hebdomadam totam, sicuti et per septimanami Pentecostes, Beatus Rhenanus hoc observavit, in Tertull. adnotationes scribens: et testantur hoc nunc quoque cantilenæ solemnes, hymui et precationes Ecclesiæ.

ECCLESIASTIC HISTORIE LIB. XIII. βαρικῇ πάντα ἐτολμάτο. Καὶ ὁ δῆμος πρὸς τὴν ἐρη- meula elfusus: omnia denique perinde atque in barbara captivitate per audaciam ɔcta sunt. Plebs ad solitudinem ejecta, et populus universus extra urbem egit. Ecclesi: in tanto die festo vacue hominibus fuere: ac plures quam quadraginta episcopi nobiscum communicantes, 392 una cum populo et clero præter causam omnem pulsi sunt. Ululatus et luctus passim in domibus et solitudinibus auditi, et quævis urbis pars calamitatibus bisce repleta est. Nam propter immensam injuriæ tantæ immanitatem, non solam qui cam ferebant, verum etiam qui nihil tale sustinebant, nobiscum doluere: nec qui nostræ opinionis sunt modo, sed etiam hæretici et Judaei, et Græce superstitionis cultores, non aliter quam urbe vi et μίαν ἠλαύνετο· καὶ ἅπας ὁ λαὸς τῆς πόλεως ἔξω διέτριβε· καὶ κεναὶ ἐν ἑορτῇ τοιαύτῃ τῶν λαῶν αἱ ἔχω κλησίαι ἐγίνοντο· καὶ πλείους ἢ τεσσαράκοντα ἐπί σκοποι οἱ κοινωνοῦντες ἡμῖν μετὰ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ κλήρου εἰκῆ καὶ μάτην ἠλαύνοντο. Καὶ ὀλολυγαί καὶ οίμωγαὶ κατὰ τὰς οἰκίας, καὶ κατὰ τὰς ἐρημίας καὶ πᾶν τῆς πόλεως μέρος τῶν συμφορῶν ἐπληρο το τούτων. Διὰ γὰρ τὴν ὑπερβολὴν τῆς παρανομίας, οὐχ οἱ πάσχοντες μόνον, ἀλλὰ καὶ οἱ μηδὲν τοιοῦτο ὑπομένοντες, συνήλγουν ἡμῖν· οὐχ οἱ ὁμόδοξοι μόνον, ἀλλὰ καὶ οἱ αἱρετικοὶ, καὶ Ἰουδαῖοι, καὶ Ελληνες, ὡς τῆς πόλεως κατακράτος ἁλούσης. Οὕτως ἐν θορύβοις καὶ ταραχαῖς καὶ ὀλολυγαῖς ἅπαντα ἦν. Καὶ ταῦτα ἐτολμάτο παρά γνώμην τοῦ εὐσεβεστά του βασιλέως, νυκτός καταλαβούσης, ἐπισκόπων αὐ- armis capta. Adeo in tumultu et turba et planctu τὰ κατασκευαζόντων, καὶ πολλαχοῦ στρατηγούντων εἰ οὐκ ᾐσχύνοντο καμπιδούκτωρας ἀντὶ διακόνων προηγουμένους ἔχοντες. Ημέρας δὲ γενομένης, πᾶσα ἡ πόλις ἔξω τειχών μετῳκίζετο, ὑπὸ δένδρα καὶ νάπας καθάπερ πρόβατα διεσπαρμένα τὴν ἑορ τὴν ἐπιτελοῦντες.» Αλλ' οὕτω μὴν ἡ χρυσῆ γλῶττα, τοιαῦτα κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα οἱ καλοὶ ποιμέ νες καὶ τῶν ψυχῶν τὴν προστασίαν πεπιστευμένοι, τῷ ἀναστάντι ἐκαρποφόρουν. Τί τὸ ἐπὶ τούτοις; Διατάγματα πανταχοῦ ἐφοίτα, τό τε Ιωάννου ὄνομα καὶ τὴν κοινωνίαν ἀπείργοντα· & δὴ τοὐναντίον μᾶλ λον ἦσαν διαπραττόμενα. Επιπλεῖστον γὰρ τοὺς πολεμουμένους ἐῤῥώννυον, ὥσπερ δὴ Θεοῦ νόμος, καιροίς τοιούτοις οἰκονομούμενος. 'Αμέλει τοι καὶ αἱ ἐκκλησίαι, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκείνῳ προστιθεμένων, ὅσαι ὧραι ηύξανε, καὶ ἐπιμήκιστον ἐπεδί δου. est, et ejusmodi temporibus dispositione quadam et eorum qui Joanni cupiebant, numerus, in horas *Ετι περὶ τῆς ἀδίκου ὑπερορίας Ιωάννου, καὶ ὅσα τοῖς περὶ αὐτὸν ἀπιὼν διεξῄει· καὶ περὶ τῆς πρὸς αὐτὸν τοῦ λαοῦ διαθέσεως. erant omnia. Atque hæc quidem audacissime, præter voluntatem et sententiam piissimi impera - toris, noctu sunt acta, episcopis procurantibus, atque in multis locis ordines ducentibus: quos non puduit campiductores pro diaconis anteambulones habere. Die porro exorta, civilas.tota extra muros secessit, sub arboribus et in silvis, veluti oves dispersae, ferias paschales celebrantes. Haec aurea illa lingua. Caterum ejuscemodi fructum ipso Paschæ festo die boui illi pastores, quibus animarum cura et præfectura credita est, ei qui a mortuis resurrexit, obtulerunt. Quid vero præterea factum? Mandata passim divulgata, quibus populo Joannis nomine et communione interdicebatur: quæ sale longe diversum habuere exitum. Plurimum namque eos qui affligebantur, confirmabat, quæ videlicet Dei lex et constitutio præcipue exercetur. Quapropter et ecclesiæ ipsa, augebatur, et incrementum maximum suinebat. CAPUT XX. Plura de injusto exsilio Joannis, et quæ ad sectatores suos abiens dixerit: et de populi erga eum affectione. Ubi autem Pentecostes dies advenit, episcopi rursum imperatorem adierunt, eumque verbis hisce sunt aggressi: «Tihi quidem humanorum negotiorum administratio a Deo, nobis autem ecclesiasticarum rerum procuratio eommissa est. Itaque ne tu vel sacerdotibus sacer magis, vel Ως δὲ τῆς Πεντηκοστῆς ἡμέρα κατέλαβεν, προσἴασιν οἱ ἐπίσκοποι βασιλεῖ αὖθις· καὶ, ο Σοὶ μὲν, φασί, τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἡ διοίκησις πρὸς Θεοῦ, τὰ δὲ τῶν ἐκκλησιῶν ἡμῖν ἐπετράπη. Αγε δὴ, μήθ᾽ ἱερέων Ιερώτερος, μήτε τῶν κανόνων ἔσο εὐθύτερος· ἀλλ᾽ ἡμῖν ἐπισκόποις οὖσι Θεοῦ τῶν τοιούτων ἐξίστασο. Εφθημεν γάρ σοι καὶ πρότερον εἰ- 1 canonibus rectior et æquabilior esse velis: sed πόντες, καὶ νῦν λέγομεν, Ἐπὶ τὰς κεφαλὰς ἡμῶν, ἡ Ιωάννου καθαίρεσις. Σκοπεῖν οὖν δέον, μήπως ἑνὸς περιποιούμενος, πλῆθος οὐκ ἐλάχιστον ἀπολέσῃς. ο Ταῦτ᾽ εἰ πόντων, πέμψας εὐθὺς ἐκεῖνος, ἐδήλου τῷ ἱερεῖ· «Οἱ σοὶ κατήγοροι τὸ σὸν κρίμα ὅπως ἂν ἔχοι, καὶ τὴν τῆς καθαιρέσεως ψῆφον, ταῖς ἑαυτῶν ἐπιτιθέασι κεφαλαίς. Τῷ Θεῷ τοίνυν ἐπιτρέψας τὸ σιν, τῆς Ἐκκλησίας ἀπόστηθι, ο Τί τοῦτο, ἀνδρῶν εὐμεταβολώτατε, καὶ κατ' αὐτό γε τὸ κρατεῖν, βασι λέων ἁπάντων ἀγεννέστατε καὶ ἀγνωμονέστατε; Ποῦ τὸ θερμὸν τῆς πρώην σπουδῆς, ἣν ἔσχες ἐξ Αντιοχείας μετακαλούμενος τὸν τοσοῦτον, καὶ τὴν nobis episcopis Dei taliam rerum cura cede. Diximus enim antea tibi, et nunc iterum repetentes dicimus, 393 in capita nostra condemnationem Joannis redundare debere. Quapropter to considerare æquum est, ne unum hominem defendens, non exiguam multitudinem perdas. › Hæc ubi dixere, confestim ille ad antistitem misit, qui ei indicarent: ‹ Accusatores tui propter judicium tuum, quomodocunque se id habeat, et condemnationis tuæ sententiam, capita ipsi soa devoverunt. Proinde causa tua Deo commissa, ab ecclesia discede. Quid hoc rei est, virorum

imperium admini- Χριστοῦ Ἐκκλησίαν χειρίζων; οὐ μὴ τῶν λόγων μόνον, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀρετῆς πλείστην έσχες τὴν πεί ραν. Τὸν τοίνυν τοσοῦτον καὶ σοὶ καταθύμιον ἁπλῶς οὕτως ἐξώσας τῆς Ἐκκλησίας ὑπερορίᾳ καταδικάζεις, ἄνδρα τοσοῦτον τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν στε ρήσας, οὗ κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον οὐδὲ ὁ πᾶς κόσμος ἀντάξιος; Αλλ' ὄντως καὶ σὲ παρείλε γυνή, καὶ ἐλεεινῶς τὰς εὐκόλους σου ἀκοὰς παρακρούσατο· ὡς γὰρ Μία διὰ τοῦ ὄρέως τῷ γεννάρχῃ, οὕτω καὶ σοὶ διὰ τῆς συμμορίας τῶν καλῶν ἱερέων,τὸν τὸν ὑπεξἡμεσε. Ταῦτ᾽ ἀκούσας ὁ μέγας, μηδὲν ἀγεννὲς ὑποδείξας, ἀλλὰ τὸν ἄνδρα κυρίως δείξας, είσεισι σὺν τοῖς περὶ αὐτὸν ἐπισκόποις τὸν θεῖον σηκόνο τῷ ἀγγέλῳ τε τῆς Ἐκκλησίας ὅσα εἰκὸς συνταξί μενος, κἀκείνοις ὅσ᾽ ἐχρῆν προσειπών, ἔχεσθαί τε τῆς πίστεως ἀμετ θέτως ἐγγυησάμενος, καθ᾿ ἑαυ τὸν διεσκοπεῖτο, ὡς ἂν θορύβων ἄνευ ἡ ἔξοδος γένηται. Ηδη γὰρ τὸ πλῆθος εἰσέῤῥει, οὐχ οἷόν τε την στέρησιν ὑπενεγκεῖν τοῦ ἀνδρός. Τὰ οὖν ὑποζύγιον ᾧ ἐπιβαίνειν ἔμελλε, διὰ τῶν δυτικῶν ἄγειν ἐκέ λευεν. Αὐτὸς δὲ διὰ τῶν ἔῴων ἐξῄει πυλῶν· τοῖς δ᾽ ἐπισκόποις καὶ τοῖς συνελθοῦσι τῶν ἱερέων ἐκέ λευεν ολοφυρομένοις τε καὶ κωκύουσι, μὴ συνθλίβειν ἐκείνῳ τὸ πνεῦμα, ἀλλὰ στέγειν τὰ ἐπερχόμε να, καὶ τῶν ἐκκλησιῶν μὴ ἀφίστασθαι· διὰ γὰρ πολλῶν θλίψεων τὴν τῶν οὐρανῶν δεῖν πραγματ τεύεσθαι βασιλείαν. Αλλ' ἀνάγκη, τὶς ἐκείνων ὑπολαβὼν ἔφη, ταῖς ἀρχαῖς τῶν ἐκκλησιῶν ἐπιμέ νοντας, τῇ κατὰ σοῦ κοινωνεῖν Εκκλησίᾳ, καὶ τῇ σῇ καθαιρέσει καθυπογράφειν.. Ὁ δὲ μέγας ἐκεῖ νος, μεῖζόν τι φρονῶν ἢ κατὰ ἄνθρωπον, φειδοῖ τῶν τῆς Ἐκκλησίας σχισμάτων ἠρέμα ἐπέφερε· «Κοι νωνῆσαι μὲν ὑμᾶς τοῖς ἐμοὶ ἐναντίοις ἐπιτρεπτέον ἔγωγε τίθεμαι· τῇ δ' ἐμῇ καθαιρέσει καθυπογρά φειν οὐκ ἐπιτρέπω· οὐδὲν γὰρ ἐμαυτῷ καθαιρέσεως ἄξιον σύνοιδα.» Ταῦτ᾽ εἰπὼν, ἐπὶ τὸν ἱερὸν βαπτι στῆρα εἰσῄει· καὶ ταῖς περὶ τὴν μακαρίαν Ολυμπιάδα ἐντετυχηκώς, πολλά τε σφόδρα κοπτομέναις τὴν στέρησιν φιλοσοφήσας, καὶ ὡς σύκέτι αὐτὸν άψονται προειπών, καὶ ἄλλα πλεῖστα ἐπισυνείρας τῷ κατεπείγεσθαι, τέλος καὶ ταῦτα προσέθηκε ο Ταύ τὴν δὲ ὑμῶν δέομαι δέησιν τὴν ἐσχάτην, μηδὲν τῆς συνήθους περὶ τὸν τοῦ Θεοῦ ναὸν προσεδρείας καὶ πίστεως καθυφεῖναι, καὶ ὃς ἂν ἐπὶ τὸν θρόνον τοῦτον ἀνέλθοι (τὸ γὰρ εἶναι τὴν Ἐκκλησίαν ἔρημον ἐπι σκόπου πάντως οὐκ ἔσται), τούτῳ, καθάπερ δὴ καὶ ἐμοὶ, τὰς κεφαλὰς ὑμεῖς ὑποκλίνατε, καὶ μοῦ τῆς ἀγάπη; ἐν προσευχαῖς μέμνησθε.» Ταῦτ' εἰπὼν, διὰ τῶν ἀνατολικῶν ἐξῄει πυλῶν, τοσοῦτον μεμφόμενος, ὅτι γε παρανόμως καὶ βίᾳ ἐλαύνετο, μὴ ἀξιωθεὶς κρίσεως, ἧς ἐκ νόμων καὶ μοιχοῖς καὶ ἀνδροφόνοι; καὶ γόησι μέτεστι. Καὶ καταχθεὶς ἔπλες, σμικρῷ κελητίῳ εἰς Βιθυνίαν περαιωθεὶς τὸ τῆς σοφίας ἀνεξ άντλητον πέλαγος· κἀκεῖθέν τε τῆς ὁδοῦ είχετο, εἴ; τι τῶν τῆς ᾿Αρμενίας πολίχνιον, τοῖς τέρμασι τῆς Ῥωμαίων γῆς κείμενον, πρὸς τῷ τοῦ Πόντου στήματι, δεινῶς ἔρημον, (ὦ δίκη καὶ νόμοι Θεοῦ 1 omnium levissime, et ad strandum ineptissime atque inconsideratissime? Ubi est pristinum illud studium tuum, et ardor, quem tum obtinuisti, cum ex ipsa Antiochia virum tantum evocasti, eique Ecclesiam Christi regendam attribuisti? cujus non solum doctrinam, verum etiam virtutem plurimam expertus satis es? Tantum igitur, et tam animo tuo charum virum, temere adeo ecclesia cjectum, exsilio mactas, Ecclesiam Christi rectore tanto orbans? cum quo, juxta divinum Paulum ', ut comparetur, universus mundus dignus non est? Sedenim te quoque mulier seduxit, miserandumque in modum faciles aures tuas titillando decepit. Quemadmodum enim Eva per serpentem, primo generis nostri auctori: sic et tibi per sodalitatem bonorum istorum episcoporum, illa clam venenum immisit. llæc ubi magnus ille audivit, nọn degenerem se exhibuit, sed virum præcipue esse ostendit. Cum episcopis enim qui cun eo erant, in divinum sacrarium ingressus, ubi angelo Ecclesiæ, quæ opus erat, commendavit, et ad illos quæ conveniebat, prolocutus, et ut' constanter fidem retinerent eos cohortatus est, secum ipse, quomodo absque tumultu urbe egrederetur, dispexit. Jam enit multitudo confluebat, ut co viro orbaretur, haudquaquam commissura. Jumentum igitur quod conscensurus erat, occidentali porta abduci jussit, ipse autem orientali exiit. Episcopos porro et sacerdotes, qui ad eum conveniebant, plorantes atque lugentes admonuit, ne spiritura ejus alligerent, sed res præsentes boni consulerent, nec ab ecclesiis discederent, per multas tribulationes parandum esse regnum cœlorum docens. Atque ibi ex illis sermonem ejus excipiens quidam: «At, inquit, si in magistratibus ecclesiarum permauserimus, necessitas nobis, ut cum Ecclesia tibi adversante communicemus, et abdicalioni tuæ subscribamus, incumbet.» Tum magnus 394, ille, majus quiddam quam pro homi nis captu cogitans, et occasionem schismatum et dissidiorum in Ecclesia præcidens, voce submissiore subintulit: ‹ Ut quidem cum adversariis meis communicetis, concedendum vobis esse duco: nt autem abdicationi meæ calculum vestrum adjicialis, non permitto. Nullius enim rei, cur abdicatione dignus sim, mihi conscius sum. Hæc prolocutus, in sacrum baptisterem ingressus est. Atque ubi ad beatam Olympiadem ejusque sectatrices pervenit, vehementer propter orbitatem et abitionem ejus plangentes, consolatus illas est, casque se amplius non visuras esse prædixit. Aliisque plurimis verbis inter festinandumn congestis, postremo et illa addidit:. Hoc a vobis, inquiens, postremo loco peto, ne quid de solita vestra circa Dei templum, cui assidetis, assiduitate et de remittatis. Et quicunque thronum hunc conscen1 llebr. x1, 58.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB XIII. ἀνοσίως ἀπελαυνόμενος, βασιλέως γράμμασι τὴν derit (haudquaquam enim Ecclesia episcopo pror ἐκεῖσε οἴκησιν καταδικασθείς. Κούκουσος δ' ἐν τῇ πολίχνῃ τὸ ἐπιχώριον ὄνομα. Τῶν δ' ἐπιβούλων ἐκεί νὰ τὸ στίφος, συνδιασκεψάμενοι ὡς εἰ πεῖραν τοῦ γενομένου ὁ τοῦ Θεοῦ λαὸς λήψαιτο, ἐπιδιώξοι αυτ θες, καὶ πάλιν βίαν προσθήσει καὶ ἐπανελθεῖν πείσει τὸν μέγαν, ἄλλος ἄλλον προφθάνοντες, τὰς τοῦ ναοῦ πύλας κατέκλειον. ὡς δ᾽ ἔγνωσαν οἱ ἀνὰ τὰς ἀγυιάς διόντες καὶ περικύκλῳ τὸν ναὸν ἔξωθεν ἑστηκότες, ἄλλοι μὲν ᾗ τάχους εἶχον, πρὸς θάλασσαν, οιόμενοι καταλήψεσθαι τὸν καλὸν ποιμένα, ἠπείγοντο· οἱ δὲ καὶ δεδοικότες, φυγάδες ἦσαν, τήν τε στάσιν καὶ τὸν πυκνὸν θόρυβον, ἔτι δὲ καὶ τὴν ἐκ βασιλέως ὀργὴν ὑπειδόμενοι. Οἱ δὲ περὶ τὸν νεὼν ἔτι μᾶλλον ἔφραττον τὰς εἰσόδους, ἐπὶ ταύτας τοῦ πλήθους συζ ῥέοντος καὶ περιωθοῦντος ἀλλήλους. Μόλις δὲ τῇ πολλῇ ἀνθολκῇ τῶν κατὰ νώτου όχλων ἐπικειμένων, ὧν δὲ καὶ λίθοις κατεαγότων, τας θύρας σὺν βία διαπετάσαντες, χύδην ἐπὶ τὴν θάλασσαν ἔξόπον. Ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖνον οὐκ ἔφθανον, ἀλλ' ἐπὶ πελάγους ἑώρων τάχει πολλῷ τὸ ῥόθιον διαθέοντα, καί τινες δ' ἐκ τοῦ βασιλικοῦ ξιφήρεις παρῆσαν, τὴν ὁρμὴν ἀναστέλλοντες πᾶσι τρόποις καὶ μηχανήμασιν, ἐκεῖνοι ὥσπερ ἀπειπόντες, τὰς ψυχὰς προεῖναι μᾶλλον ἢ βούλοντο. Σφόδρα δὲ τὴν τοῦ καλοῦ ποιμένος ολοφυράμενοι στέρησιν, καὶ τοῖς δάκρυσι τῷ ῥοθίῳ διαμιλλώμενοι, κατηγεῖς καὶ δεδακρυμέν νοι, ὅσον ἐξικέσθαι τὴν ὄψιν, τὴν ἁλιάδα θεώμε νοι, μόλις ὑπέστρεφον, κοπετόν οἷον οὐδεὶς ἀνθρώ πων ἐξ αἰῶνος ἢ εἶδεν ἢ παρέλαβεν ἀκοῇ, ποιησάμε sus carebit) ut ei ipsi non minus atque mihi capila vestra inclinetis, et dilectionis meæ in orationibus vestris memineritis.» Talibus verbis dictis, orientali exivit porta, nihil aliud questus, quam quod inique contra leges per vin expelleretur, judicio videlicet sibi denegato, quod legibus, adulteris quoque et homicidis et malefi: is daretur. Cæterum ad mare deductus solvit, et celoce parvo in Bithyniam inexhaustum sapientiæ pelagus trajecit: atque inde iter coeptum prosecutus est, ad oppi - dulum Armeniæ quoddamn, in finibus imperii Romani, ad os Ponti, in solitudine ingenti situm (ο vindicta et lex Dei) impie abductus, imperatoris litteris ad eum locum inhabitandum condemnatus. Vernaculum oppidi ejus nomen Cucusus fuit. Insidiatorum vero ejus manus secum ipsa reputans, populum Dei qui in ecclesia erat, si factum id rescisceret, rursum illum prosecuturum, vimque adhibiturum, et viro magno ut rediret, persuasurum esse, alius alium præveniendo, templi postes clauserunt. Ut autem qui in plateis ambulabant quique extra templum circumcirca stabant, rem eam cognoverunt, partim quidem quam potuerunt celerrime ad mare, comprehensuros se esse bonum pastorem existimantes, properarunt: 395 partim vero timore perciti, fugerunt, seditionem et tumultum gravem, imperatoris etiam iram metuentes. Qui vero ad templi custodiam constiterant, magis etiam magisque exitus ipsos, ad quos multitudo aliis alios inter se protrudentibus confluebat, obstruxere. Et vix tandem ingenti et adversa repressione turbarum, a tergo postibus imminentium, quarumdam etiam saxis fores confringentium, magna violentia ædes Sacra aperte sunt, et populus confertim ad mare percurrit. Postqua: vero illum ibi consecuti non zunt, sed in mari fluctus multa celeritate secantem viderunt, et armati quidam ex imperatoria cohorte ibi præsto fuere, qui modis molitionibusque omnibus hominum impetum inhibebant, iki reluti re desperata, vitam potius quam illum amittere optaverunt. Atque ubi orbitatem suam et boni pastoris abitionem vehementer deplorarunt, et lacrymarum vi cum fluctibus decertarunt, mæsti atque flentes, quantum oculis consequi potuerunt, naviculum intuiti, tandem urbem sunt reversi, cum eo planctu, quem nemo unquam a sæculo hominum vel vidit, vel accepit. vos. Περὶ τῆς κατὰ τοῦ ᾿Ιωάννου διὰ ξίφους ἐπιβουλῆς· καὶ περὶ τοῦ οὐρανόθεν πεμφθέντες θεηλάτου πυρὸς τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ τοῖς βασιλείοις αὐτοῖς. Οἷον δέ με τῷ πάθει συγχεόμενον μικροῦ παρέ δραμεν, ἔλεγχον μὲν ἀκριβὴ τῆς τῶν μοχθηρῶν και κα; ἔχον ἐμφανῶς παριστάν, ὅση δ' αὖ κηδεμονία τῷ μεγάλῳ προσῆν ἐκ Θεοῦ. Τὸ γὰρ πονηρὸν ἐκεῖνο συνέδριον, ἐπεὶ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ φονᾶν αὐτοὺς ἔδει, οἰκέτην τῶν τινος πρεσβυτέρων (Ελπίδιος ἦν αὐτῷ ὄνομα) πεντήκοντα χρυσίνων τὴν δεξιάν με σθωσάμενοι, εἰς φόνον τῷ ἁγίῳ ἀνέπεμπον. Τῶν τις δὲ παρατυχόντων τὸ τοῦ δρόμου τάχο; πυθόμενος, ὡς εἶχεν, ἐπέσχεν. Ο δὲ μηδὲν εἰπὼν, ξίφει παρα χρήμα παίει· εἶτα καὶ δεύτερον, τῇ τοῦ πρώτου πληγῇ ἐκβοήσαντα· ἐπὶ δὲ τούτῳ καὶ τρίτον ἄλλον ἐκέντες, Θορύβου δὲ, ὡς εἰκὸς, καὶ βοῆς ἐπιγενομέ νης, ἔφευγεν ἀνακράτος. Πολλῶν δ' ἐπιδιωκόντων καὶ PATROL. GR. CXLVI CAPUT XXI. agre in De subornatis Joanni percussoribus, et de igne a vindicta divina de cœlo in ecclesiam et imperatoris ædes misso. Illud porro luctu conturbatus parum abfuit quin præterirem, quod paulo ante discessum Joannis seu potius in ipso discessu ejus factum certo argumento manifestoque indicio est, cum improborum illorum malitiæ et iniquitatis, tum divinæ de magno illo viro curæ atque providentiæ. Malignum namque conciliabulum illud, quandoquidem cædem etiam eos super alia facinora patrare oportebat, servum presbyteri cujusdam Elpidii nomine, quinquaginta aureis dextra ejus conducta, ad cædem sancti viri submiserunt. Cujus cum accelerati ad episcopalem domum cursus causam quidam ei forte obvius requireret, eumque, ut potuit, retineret: ille nullo responso dato, statim hunc euse

f ποιεῖν τὴν φεύγοντα οἷα φόνους ἐξειργασμένον, ἐκ βαλανείου τις λελουμένος, ἐκ τοῦ παρήκοντος διών, συνελάμβανεν. Εὐθὺς δὲ καὶ οὗτος τῷ παραξιφιδίῳ πληγείς, νεκρὸς ἔκειτο. Ἐπεὶ δὲ πανταχοῦ διαφεύ γων ὑπὸ τοῦ πλήθους θηρευθεὶς ἐκυκλώθη, ἐπὶ τὰ βασίλεια ἄγεται. Τῶν δ' ἀπεχθανομένων Ιωάννη αὐτόν τε εἶναι ἕνα, καὶ τοὺς εἰς τοῦτο προαγαγόντας δίκην ήτουν λαβεῖν. Ο δὲ ὕπαρχος τοῦτον παραλα βὼν, ὡς ἐπὶ τιμωρίαν φυλάξων, τὴν βοὴν τοῦ δή μου μόλις κατέστειλεν. Καὶ ἄλλος δαιμονᾷν ὑποκρι νόμενος, ἐγχειρίδιον τῇ χειρὶ κατέχων, ὡς ἐπὶ σφαγὴν τοῦ ἁγίου παρεσκευάζετο. Μήπω δὲ τῇ πράξει ἐπιβαλὼν φωραθείς, ο άπερ νητὸς τῷ ὑπάρχῳ προς - transverberat; deinde alterum quoque jugulat, qui βοαῖς καὶ σχήμασι παρακελευομένων ὑπὸ χεῖρα ad primi illius ictum exclamaverat; tertium insuper confodit. Et cum, sicuti fieri solet, tumultus et vociferatio exorta esset, ille tamen violenter effugit: multisque eum persequentibus, atque clamoribus signisque denuntiantibus, ut percussor in fuga exceptus comprehenderetur, 396 ex balneo quidam post lotionem casu quodam progressus, hominem comprehendit. Verum et hic quoque confestim pugione ictus concidit, et mortuus est. Ubi autem in partes omnes profugiens, a multitudine, quæ eum circumdedit, captus est, in imperialem domum eum illa abduxit: et cum ab eo qui unus ex illis qui Joannem odissent, esset, tum ab eis qui illumn ad facinus tantun produxis-άγεται. Πρινή δ' αἰκίας λαβεῖν, Ἰωάννης ἐπισκή sent, pœnas sumendas esse flagitavit. Præfectus vcro bominem suscepit, veluti ad supplicium eum ccnservaturus, clamorenique plebis compeacuit. Alius quoque dæmonio agitari se assimulans, pugionem manu tenens ad cædem sancti viri se paravit: sed scelere nondum patrato comprehensus, tanquam ad flagitium id mercede conductus, ad præfectum itidem abductus est. Priusquam autem tormenta illi adhiberentur, Joannes missis qui cum eo erant episcopis, supplicio eum exemit, quod neminem sna causa pati quidquam vellet. Accidit quoque aliud quiddam, quod sane providentiæ Dei factum exstitit, ministri autem ejus esse visum est: id hic ad terrorem et commotionem hominum præcipitanter audacium et Lemnerariorum, quantum potero, exponam. Εo namque die quo magnum Ecclesiæ sidus, veluti occidens, in exsilium abiit, ignis ex medio throno, in quo doctrinæ illa lux considens coruscaverat, a nemine conjectus, emicans derepente per sacras catenas in sublime prorepsit, et ecclesiam ex omni parte carpsit, eamque prorsus percurrens depastus est deinde tecto quoque consumpto, ad tergum sacrarum ædium conversus, et vehementi violentoque inde vento exceptus, proximam meridiem versus senatus curiam, quamvis longiuscule dissitam, invasil. Gernere erat rem divinam fere, et valde admirandam. Flamma namque veluti animata esset, ædificia quæ in medio erant, præteriens transiliit, ne videlicet proxima quæque carpendo, humanum id quispiam factum esse putaret. Tribusque horis opus tantum, quod longo durasset tempore, materia quidem longe pretiosissima, forma autem multo pulcherrima constructum, ad excidium vergens conflagravit Porro incendium hoc proserpens difciis omnibus in circuitu consumptis, ab ædicula ea sola abstinuit, ubi sacera vasa sunt asservata. 397 Ac De id quidem absque divino numine factum esse puto, ut ne calumniatoribus occasio esset, sacraruin rerum jactura insignem sycophantiam suendi, virumque sanctum per reprehensionem carpendi. Flamina quæ circiter crepusculum grassari cœperat, ad auroram usque et ulterius progressa, materiam quæ reliqua adhuc erat, occupavit et combussit. Socrat. libro vi, cap. 18. Adversarii Joannis incendium hoc in sectatores ejus rejecerunt. At illi contra factum in adverc πους πέμψας τῶν ἀμφ' αὐτὸν, τῆς τιμωρίας ἐξεία λετο, μή τινα πάσχειν δι' αὐτὸν ᾑρημένος. Καὶ ἄλλο δέ τι συμβάν, ἔργον μὲν προνοίας Θεοῦ, δόξαν δὲ τοῦ οἰκείου θεράποντος, εἰς φόβον δὲ καὶ συναίσθησιν τῶν σφόδρα τολμηρῶν καὶ θρασέων, ὡς ἑνὸν, διηγήσ μαι. Καθ' ἦν γὰρ ἡμέραν ὁ μέγας τῆς Ἐκκλησίας ἀστὴρ ὡσαν:ὶ δύνων πρὸς τὴν ὑπερορίαν εχώρει, πῦρ ἐκ μέσου τοῦ θρόνου ἀναθορὸν ἐφ᾽ οὗ τὸ τῆς δια δασκαλίας προσεδρεύον φῶς κατεπύσσευεν, οὐδενὸς ἐμβαλόντος, ἐξαπίνης διὰ τῶν ἱερῶν ἀνεῖρπεν εἰς ὕψος ἁλύσεων, καὶ τὴν ἐκκλησίαν πάντοθεν ἐπεδί σχετο, πατάν τε ἀθρόον διαδραμὸν ἐνεμήθη· ἔπειτα καὶ τὴν στέγην διαφαγόν, κατὰ νώτου τῶν σεπτῶν δωμάτων εχώρει. Σφοδρὸν δ' ἐκεῖθεν πνεῦμα καὶ βίαιον ἐκλαβόμενον, ἐπὶ τὸν παρακείμενοι προς μετ σημβρίαν τῆς συγκλήτου βουλής οἶκον, καίπερ διὰ μακροῦ κείμενον, ἐξετίνασσε. Καὶ ἦν ἰδεῖν πράγμα θεῖον ὡς ἀληθῶς, καὶ λίαν ἐξαίσιον· ἡ γὰρ φλόξ, οἷ τις έμψυχος παραδραμοῦσα τὰ μεταξὺ ὑπερήλατο, ὡς ἂν μὴ τῇ ἐγγύτητι ἀνθρώπινον τις οιηθείη τὸ ἔργον. Καὶ εἰς τρεῖς ὥρας εἰσάπαν τὸ τοσοῦτον έργον καὶ χρόνου ὑπερτερῆσαν πολλοῦ, ὕλῃ μὲν ἐς πολυτέλειαν πρώτην ἀνῆκον, περικαλλὲς δὲ ἄλλως καὶ ὡραιότατον, παρανάλωμα γέγονε χωρήσαν πρὸς τὸ μὴ δν. Πάντα δὲ τὰ κύκλῳ παρέρπον τὸ πῦρ καὶ διανεμόμενον, τοῦ οἰκίσκου μόνου ἐφείδετο, δ τῶν θείων σκευῶν εἶχε τὴν φυλακήν. Καὶ τοῦτο οἶμαι γενέσθαι οὐκ ἀθεεί· ὡς ἂν μή τινι τῶν ᾑρημένων συκοφαντεῖν γένοιτο ἀφορμὴ τῇ τῶν ἱερῶν ἀπωλεία διαβολήν γενναίαν ῥάπτειν, καὶ μῶμον τῷ ἁγίῳ προστρίψασθαι. Τό γε μὴν πῦρ δείλης οψίας ἀρξά μενον, μέχρις ἕω καὶ περαιτέρω ἐχώρει πρὸς τὰς ἔτι συνεστώσας ύλας ἔρπον, καὶ θοίνην πάντα ποιούμενον. sarios regesserunt: quasi eos una cum ecclesia comburere vivos voluerint. (Sozom. lib. viii, cap. 22).

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. ΧΙΙ. Περὶ τοῦ γενομένου διωγμοῦ τοῖς προσκειμένοις τῷ Χρυσοστόμῳ· καὶ ὡς ἡ Ἐκκλησία διὰ τὴν ἐκείνου ἄδικον ὑπερορίαν διήρηται. Οἱ δὲ πονηροὶ δέον μᾶλλον ἐντεῦθεν συνιέναι τὸ δέον, μάλιστ' ἀφορμῆς καὶ ἄλλης δραξάμενοι, ἐπα:- τιώμενοι τοῖς προσκειμένοις Ιωάννῃ, ὡς ἐκείνῳ χα ριζόμενοι ἐνῆκαν τὸ πῦρ, δεινῶς ἐκόλαζον· καὶ πολύ λοὺς μὲν τῶν ἐπισκόπων, οὐκ ὀλίγους δὲ καὶ τῶν ἱερέων και κληρικῶν, καὶ τῶν ἄλλων οἱ τῆς ἐκείνου μερίδος ἦσαν καὶ ἐκείνῳ συνεξεληλυθότες, εὐθὺς συλλαβόμενοι, ἐν Χαλκηδόνι καθείρξαν. Ετεροι δὲ καὶ ἀνὰ τὴν πόλιν περιιόντες ἀπανταχοῦ, εἴ τινα τα ἐκείνου φρονεῖν καταμηνύοντο, εὐθὺς συλλαμβάνοντες, ὑπὸ φρουρὰν ἐποιοῦντο, καὶ ὑπὸ ἀνάθεμα τὸν ἅγιον ὑποβάλλειν ἠνάγκαζον. Τοὺς δ᾽ ἄλλους, οι τὴν τῶν πονηρευομένων ἐκκλησίαν ἐμίσουν, ἐξορίαι, δη μεύσεις, θάνατοι, πρὸς δὲ ποικίλαι κολάσεις διεμετ ρίζοντο. Ησαν δ᾽ οὗτοι ἐπίσκοποι καὶ ἱερεῖς, καὶ ἄλπως τὴν ἀσκητικὴν φιλοσοφίαν ήγαπηκότες. Εχρήν καὶ γὰρ τοῦ καλοῦ ποιμένος ἀνόμοις ἐκδοθέντος χερσί, τά τε πρόβατα διασκορπισθῆναι καὶ τῷ διδασκάλῳ ἐπίσης τῶν ἀνιαρῶν συμμετέχειν. Οἱ μὲν οὖν ἐπλήρουν τὰς ἔγγιστα φυλακάς, οἱ δ' ἐς τὴν ποῤῥω τέρω ἐστέλλοντο ἤπειρον, καὶ μακρὰν ἔπλεον θάλας. σαν, νήσους οἰκήσοντες, πρότερον πολλαῖς αἰκίαις κατεργασθέντες. Οἷα δὲ αὐτοῖς τὰ κατὰ τὰς ὁδοὺς συνέπιπτε, ποῖος λόγο; ἐκτραγωδήσεις»; ὑμεῖς γὰρ καὶ πονηροτάτοις ἐκδοθέντες ἀνδράσιν, ὁμῶς καὶ ἀπανθρώπως ἔπασχον, οὐδεμιᾶς φειδοῦς ἀξιούμενοι. c Καὶ οἱ μὲν ἀσπλάγχνως οὕτω καθ᾽ ὁδὸν κατετείνοντο οἱ δ' εφεστρίδων δίχα φόρτων δίκην γυμναῖς ἐπερρίπτοντο ήμιόνοις, ἱερεῖς καθάπερ ή σφάγια, κατὰ κεφαλὴν αἰωρούμενοι. Τὴν δ' ὑπεροψίαν, τὰ δ' ὀνείδη, ἀλλὰ τὴν χλεύην, τὸν βαρύν μυκτήρα, τους καταγέλωτας, &' πολλῷ δριμύτερον καθίενται τῆς ψυχῆς, ἢ πληγαὶ καὶ ἐπάλληλοι μάστιγες, ἃ μᾶλλον εὐκτὸν ἐποίουν τὸν θάνατον, τίς ἱκανὸς διηγήσασθαι λόγος; Εντρυφῶντες δὲ τῇ ἐκείνων αἰσχύνῃ, ἐν χιο μαιτυπείοις ἐποιοῦντο τὰς καταλύσεις, καὶ ἄλλοις αισχίστοις καταγωγίοις οἱ βδελυρίας μεστον, οὐκ ἐν ἱεροῖς οἴκοις, ἢ ἄλλοις ἐπιτηδείως ἔχουσι τόποις έγε κλείοντες· ἃ μικρὰ πάντως καὶ ὡς οὐδὲν ἐνόμιζον, ἢ τῆς Ἰωάννου μερίδος διαζυγῆναι. Εἰ δὲ καί τινες αὐτῶν διαφυγείν ἴσχυσαν, οὐδὲν ἧττον αὐτοὶ σφῶν ἐγίνοντο τιμωρεί, ἀοίκους καὶ ἀβάτους ἐσχατιάς ἑαυτοῖς καταψηφισάμενοι· τὴν μετὰ θηρίων οίκησιν μᾶλλον ἢ μετ' ἀνθρώπων οὕτως ἀγρίως καὶ ἀπηνώς ἐχόντων, ἔχειν ἑλόμενοι. Διαφερόντως μέντοι τὴν τοιαύτην ἀδικίαν οἱ τῆς Εὐρώπης ἐβδελύξαντο με ρεῖς. Τῆς γὰρ τῶν δεδρακότων κοινωνίας ἀποκρι θέντες ἦσαν καθ' ἑαυτούς. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ Ἰλλυριοὶ καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν πρὸς ἕω ἐπίσκοποι τῆς Ιωάννου μερίδος ἐγένοντο. Τὸ δὲ τῆς Ἐκκλησίας οὐκ ἐμερίσαντο σῶμα· ὥστε καὶ τοῦ μεγάλου Πατρός τελευτήσαντος, οἱ ἑσπέριοι ἱερεῖ;, οὐ πρότερον τῶν ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἔῳ, τῶν τ' ἐν Βοσπόρῳ καὶ Θράκη τὴν κοινωνίαν ήσπάσαντο, ἄχρις οὗ τὴν κλῆσιν τοῦ θεσπεσίου ἐκείνου ἀνδρὸς, τοῖς τεθνεῶσι συνέταξαν CAPUT XII. De persecutione quam ii pertulerunt qui Chrysostomo faverunt: et ut Ecclesia propter injustum ejus exsilium sit divisa. Sedenim homines perversi, cum id quod æquum erat conjicere atque intelligere inde deberent, occasione potius alia arrepta, Joannis fautores criminati sunt: atque in eos, veluti illi gratificati incendium id excitassent, graviter animadverterunt: multosque episcopos, nec paucos sacerdotes et clericos, aliosque item qui in Joannis partibus erant, et cum eo urbe exierant, statim comprehensos Chalcedone in vincula conjecerunt. Alii porro in urbe passim obambulantes, si quis eis ut Joannis studiosus indicatus esset, eum quoque citra moram rapuerunt, atque custodiæ mandarunt, et ut anathemate virum sanctum feriret, coegerunt. Alios autem quibus ecclesia malignantium exusa erat, exsilia, bonorum confiscationes, neces et tormenta varia disjunxerunt. Erant 20tem isti, episcopi et sacerdotes, et monastica philosophiæ sectatores. Oportebat etenim pastore bono impiorum manibus tradito, oves quoque dispergi, et earumdem cum magistro ærumnarum participes deri. Itaque alii custodias proximas coupleverunt; alii in ulteriorem missi continentem, vastumn trajecere mare, insulas inhabitaturi, cum quidem multis prius injuriis essent affecti. Quæ vero illis in profectione adversa acciderint, quenam oratio tragicis verbis exposuerit? Feris enim et improbissimis commissi hominibus, crudeliter et inhumaniter ab eis sunt tractati; neque eis quapiam in re est parsum. Et nonnulli quidem præter commiserationem omnem in via ita tractati sunt. Nonnulli vero sine amiculo clitellarum instar nudis injecti sunt mulis, haud aliter quam hostiæ aut victimæ in caput deorsum versum sublati. 398 Despicientiam vero, convicia, ludibria, graves sannas, illusiones, quæ acrius animum penetrant, aut plagas et alternata flagra, quæ mortem optabiliorem reddidere, quæ verba satis expresserint? Et quod in horum pudore et infamia sibi delicias facerent, in lupanaria atque alia fœdissima domicilia, et non in honestas ædes diverterunt, aliisve idoneis locis hos incluserunt, exsecratione pleni homines. Quæ tamen parva prorsus et pro nihilo potius isti habuere, quam ut a Joannis partibus sejungi se paterentur. Quod si nonnulli eorum profugere potuerunt, nihilominus ipsi a seipsis pœnas sumpserunt, ad loca sola inviaque et extremas ad oras seipsos condemnantes. Cum feris quippe illi, quam cum hominibus tam agrestibus et truculentis, habitare maluerunt. Ejusmodi injuriam seu iniquitatem summopere Europe detestati sunt episcopi. Nam ab corum qui talia aliniserant, communione discreti, in partibus constitere. Illyrici quoque, et plurimi in Oriente episcopi, factionis Joannis fuerunt, Ecclesiæ autem corpus non diviserunt. Et magno hoc Patre de-

χον ψιλῆς γοῦν προσρήσεως κατηξίωσαν· ἀλλ' οὐδ᾽ Αττικόν, δς μετ' Αρσάκιον ἐγεγόνει· καὶ γὰρ καὶ τοῦτον πολλὰ πρεσβευσάμενον, πολλάκις δὲ τῆς εἰμήνης τυχεῖν ἀξιώσαντα, χρόνῳ πολλῷ προσήκαν:ο ὕστερον, τὴν τοῦ μεγάλου προσηγορίαν τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἐγγράψαντα, ὡς μικρὸν προϊόντες δηλώ functo, episcopi Occidentales non prius Ægypti, ἡ ἐπισκόποις. Αλλ' οὐδ' Αρσάκιον τὸν ἐκείνου διάδο - Orientis, Bospori, et Thraciæ episcopos ad communionem suam admiserunt, quam nomen divini illius viri in mortuorum episcoporum catalogum retulere. Sed neque Arsacium successorem ejus vel compellatione sola dignati sunt. Quin et Atticum, qui Arsacio substitutus est, et legationes multas ad eos misit, sæpeque per pacificationem σομεν. conciliari eis studuit, longo post tempore susceperunt, ubi magni viri nomen sacris tabulis inscripsit, sicuti paulo post dicemus. 399 CAPUT XXIII De Tigrio presbytero, et Eutropio lectore, et ea quæ propter ipsum facta est in somnis Sisinio visione. Eo tempore maximo excitato metu, quoniam Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου Τιγρίου, καὶ Εὐτροπίου τοῦ ἀναγνώστου, καὶ τοῦ διὰ τοῦτον ὀνείρα τος. Τηνικαῦτα δὲ μεγίστου φόβου ἀνηρτημένου, ἐπειδὴ plebem quietam deinceps per seditionem nihil καὶ ὁ δῆμος λωφήσας δῆλος ἦν μὴ τοῦ λοιποῦ στα σιάζειν, ὁ τῆς πόλεως υπαρχος, Οπτᾶτος ὄνομα, δημοσία προκαθίσας, δῆθεν τὰ περὶ τῆς πυρκαῖᾶς καὶ τοῦ τῆς γερουσίας, εἴτουν τοῦ βουλευτηρίου εξ κου, ἐξήταζε. Πολλοὺς δὲ τῇ προφάσει τούτου δε:- νῶς ἐτιμωρήσατο· τὰ γὰρ Ἑλλήνων πρεσβεύων, ὥσπερ τοῖς ἡμετέροις κακοῖς ἐντρυφῶν, καὶ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς ἐπεγγελῶν συμφοραῖς, δι' ἡδονῆς είχε τὸ συμπεσόν. Καὶ δὴ τινα πρεσβύτερον, Τίγριον όνομα, συλλαβών, ὑφαιρεῖτό τε τὴν ἐσθῆτα, γυμνῷ τε κατά νώτου ἐπῆγε τὰς μάστιγας· καὶ ἐπὶ τόσον ηκέσατο, ἕως οὗ ἐκείνῳ διελύθη τὰ ἄρθρα· οι τε γὰρ πόδες καὶ αἱ χεῖρες ἀσφαλῶς δεσμευθείσαι, ἐφ' ὅσον ἐξῆν, διετείνοντο. Ὁ δὲ Τίγριος οὗτος τὸ μὲν γένος βάρβαρος ἦν, εὐνοῦχος δὲ οὐκ ἀπὸ γαστρός· δυνατῇ δὲ οἰκίᾳ δεδουλευκώς, ὡς χρεών, ἐπηνέθη, δόξαν οὐ κατὰ δοῦλον κτησάμενος· ὅθεν ἐλευθερία τιμηθεὶς, τῷ τοῦ τρόπου ἐπιεικεῖ πολλῷ τῷ μέσῳ χρόνῳ καὶ εἰς πρεσβυτέρου προῆλθεν ἀξίαν. *Ην δὲ τὸ ἦθος μέτριος καὶ ἐπιεικέστατος· λίαν δὲ δεξιᾶς εἶχε περὶ τοὺς δεομένους εἴπερ τις καὶ εἴ τις ἐπιξενωθείη αὐτῷ. Πρὸς δὴ τούτῳ καὶ Εὐτρόπιο; ἀναγνώστης προήγετο, καταμηνυθεὶς ἐπαφεἶναι τὸ πῦρ. Καὶ δὴ πρῶτα μὲν βοείαις κατατεινομέναις συχνάκις ηκίζετο· ἔπειτα ξύλοις καὶ ῥοπάλοις τὰ ὀστᾶ συνεθλᾶτο· ὄνυξιν ἐπὶ τούτοις τὰ μέλη εξαί νετο, πλευράς τε καὶ παρειά;· τέλος πυρσὸν ἀναφθέντα κάτωθεν ὑπεδέχετο. ὡς δὲ μηδὲν εἶναι δια μολόγει, μετὰ τὰς εἰρημένας βασάνους τῇ φρουρά moturam esse constabat, urbis præfectus Optatus publice pro tribunali, de incendio hoc, et quæ conflagraverat senatus curia, quæstionem exercuit, multosque eo sub prætextu graviter torsit. Quod enim superstitionem Græcam profitebatur, in nostris malis veluti delicias consectans, et ecclesiasticis cladibus illudens, casu eo delectabatur; ct presbyterum quemdam, cui nomen erat Tigrius, arripuit: cique vestibus detractis, nudo flagris in tergo plagas intulit: et eousque hominem excarnillcavit, donec articuli ejus solverentur. Manibus enim pedibusque arcte vinctus, quam maxime ficri potuit, distentus est. Tigrius vero iste genere barbarus quidem et eunuchus, non ab ipsa nativitate, ο fuit. Et quoniam in herili domo, pro eo atque debuit, servitutem serviit, præclariorem quam pro servi capiu laudem sibi comparavit. Quapropter libertate donatus, propter morum humanitatem et modestiam, multo intercedente tempore ad presbyteri evectus est dignitatem. Erat namque mo. deratus admodum, et æquabilitate vitae insignis. Erga indigentes, si quis alius, et ipse valde commodus, et in hospites qui ad eum divertissent, benignus. Deinde Eutropius etiam lector produc us est, cum quasi incendiarius per indices delatus fuisset. Et primum quidem boiis distentis sæpius tortus est, postea autem ei fustibus et clavis ossa comminuta, ungulis deinde membra, latera, et maxillæ concise, postremo flammam accensam in- κατεκλείετο, καὶ ταῦτα νέος καὶ ἀπαλόχρως μάλι· ferioris corporis partibus is excepit. Atque ubi nihil est confessus, post eos qui dicti sunt cruciatus custodiæ inclusus est, cum juvenis et tenero maxime corpore esset. Ubi etiam correptis putredine membris, brevi vitam finiit. Verum enimvero grave mihi non fuerit, somnium quoque quod de eo accidit, historiæ huic attexere. Sisinio namque episcopo dormienti assistere visus est vir quidam forma et proeeritate illustri, habitu etiam honesto et gravi, ad sanctam sacrificii aram, templi quod Stephano protomartyri dicatum est. 400 Constermata vero admiratione mente eum esse apparuit, quod viros bonos non invenerit, cujus rei gratia to.am perambulaverit urbem: et quod in tanta στα ὤν. Οπου δὴ συσσαπέντων αὐτῷ τῶν μελῶν, ἀπεβίω μετά βραχύ. Εγώ δ' οὐκ ὀκνήσω καὶ τὸ συμβὰν ἐπὶ τούτῳ ὄναρ τῇ συγγραφῇ παραδοῦναι. Σισινίῳ γὰρ τῷ ἐπισκόπῳ καθεύδοντι ἀνήρ τις ἐδή και παρίστασθαι, κάλλει καὶ μεγέθει διαφανής • σεμνῇ δὲ τῇ ἀναβολῇ κεχρημένος ἦν, παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ νεώ, δς Στεφάνῳ ἀνεῖτο τῷ πρωτομάρτυρι. Έχει δὲ ἀδημονεῖν, ὅτι μὴ ἀνδράσιν ἀγαθοῖς ἐντύχοι, καὶ ταῦτα τούτου χάριν πᾶσαν τὴν πόλιν περιεληλυθώς· ἐπὶ σπάνει δὲ τοσαύτῃ ἀνδρῶν ἀγαθῶν μόνον διαφανὴ εἶναι Εὐτρόπιον. Ἐν ἐκπλή ξει δὲ γενόμενον τῷ καινοτέρῳ τῆς ὄψεως τὸν Στί νιον, διαναστῆναί τε εὐθέως, καί τινι τῶν ὑπ' αὐτῷ πρεσβυτέρων τὸ ὄναρ ἐκδιηγήσασθαι, κελεύειν τε

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIII. τὴν πόλιν περιιόντα, ἀναζητεῖν εἰ πού τις εἴη Εὐτρό- proborum hominum penuria solus preclarus esset πιος. Ο δ' εὐθὺς συνέβαλεν, ἐκεῖνον εἶναι εἰπὼν, ὃς Εναγχος τοῖς ὑπὸ τὸν ἔπαρχον ἐξεταζομένοις πλεί στον διεγένετο ταῖς βασάνοις εγκαρτερῶν. Καὶ δὴ ἀνὰ τὸ δεσμωτήριον γεγονώς, ἐπιμελῶς ἡρεύνα, εξ τις ἔστιν αὐτοῖς Εὐτρόπιος ὄνομα· εὑρὼν δὲ, καὶ λόγοις προσομιλήσας, τὸ Σισινίου κατέλεγεν δνας. Δακρύων δὲ, ὑπὲρ αὐτοῦ εὐχὴν πράττειν κατηντικήλει. Καὶ τὰ μὲν περὶ Τίγριον καὶ Εὐτρόπιον οὕτως ἔσχε. Eutropius. Hac visione propter novitatem rei Sisinius ad stuporem redacius, celeriter consurrexit, et cuidam presbytero, qui sub eo erat, somnium exposuit: eumdemque per urbem circumn - euntem, si alicubi Eutropius quispiam adesset. inquirere jussit. Atque ille conjectura ductus, emm confestim esse dixit, qui nuper diutissime illata in quæstione sibi a præfecto tormen'a fortiter pertulisse ferebatur. Et in ipso carcere diligenter, si quis ibi Eutropius nomine esset, inquisivit: quem ubi invenit, collocutus cum eo, et Sisinii somnio commemorato, dens, ut pro se precaretur, ab eo petiit. IIec de Tigrio et Eutropio. Περὶ τῆς ἁγίας καὶ μακαρίας Ολυμπιάδος δια· κόνου γενομένης τῆς Μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως μερική τις τῶν κατ' αὐτ τὴν διήγησις. CAPUT XXIV. De beata et sancta Olympiade, diaconissa Magni templi Constantinopolitani: et singularis quædam rerum ejus gestarum commemoratio. In hisce ecclesiasticis calamitatibus virilis admodum animi specimen exhibuit beata Olympias, diaconissa, quæ vel solo nomine satis est clara et manifesta. Facerem vero historiæ huic injuriam, visi ejus quoque res referrem, cujus semel jam atque iterum mentio est facta. Sed laxanda venit oratio, ut nos virtutibus quoque ejus oblectemus. Genere ipso parentibus præclaris orta fuit, divitiis, formæ venustate, et omnibus vitæ ornamentis perquam illustris. Et collocata quidem illa viro in matrimonium est, non tamen idcirco virginitate orbata est. Viginti namque mensibus in conjugio «um illo exactis, postquam illum ei mors ademit, quanquam ea esset ætate, ut secundas non delonestaret nuptias, pudicitiam tamen complecti, atque in ea per vitam omnem acquiescere maluit. Et cum imperator cam ad cognatorum suorum connubium alliceret, præmiaque et honores convenientes deferret, nihilominus tamen illa persequendum sibi esse quam maxime juxta Ecclesi constitutiones philosophandi genus dixit. Proinde delicias omnes repudiavit, alieniores eas esse a præstantibus nobilitate feminis rata. Et cum abstinentiæ se non cibi tantum, 401 sed et sommi et crassiorum materiæ affectionum seu perpessionum dedisset, tam accurate corpus exercuit, ut administro illo, non insidiatore usa sit: pudicitiam vero non modo in contactu quorumcunque sen. suum, sed in mente ipsa constitutam habuit. Tum autem cum domina facultatum multarum esset, primum quidem prout sors tulit, petentibus eas distribuit. Cum vero eam hoc sic facere insigne Ecclesiæ lumen Joannes videret (Nectarius enim eam diaconissam legerat): Consilium sane, inquit, etinstitutum tuum, o mulier, de vanis hisco mundi rebus admiror. At dispensandi largiendique modum tenere eum oportet, qui ad perfectæ virtutis fastigium contendit. Ac tu quidem, quæ habentibus substantiam tuam distribuis, mari ipsi aquam inferre et mutuam dare videris. Illud autem te maxime spectare decet, quandoquidem tua sponte Deo ipsi bonis tuis cessisti, et dominio possessioΤαῖς δ' ἐκκλησιαστικαῖς ταυτησί συμφοραῖς μάλα ἀνδρεῖον διαγέγονεν ἐνδειξαμένη τὸ φρόνημα καὶ ἡ μακαρία Ολυμπιάς ἡ διάκονος. Δήλη δὲ πάντως αὕτη καὶ μόνῃ τῇ κλήσει. Αδικίην δ' ἂν καὶ τὴν συγγραφὴν αὐτὴν, εἰ μὴ καὶ τὰ περὶ αὐτῆς διαλής ψ αι, καὶ ἅπαξ καὶ δὶς ἤδη μνήμης ἀξιωθείσης. ᾿Αλλ' ἀφήσω ἤδη τὸν λόγον, ὥστε καὶ τοῖς αὐτῆς παρατρυφῆσαι καλοῖς. Γένει μὲν γὰρ τῶν λίαν ἐπισε μων ἦν αὕτη· πλούτῳ δὲ καὶ τοῖς κατὰ βίον ἅπασι διαφερόντως περιφανώς ἔχουσα, ἀνδρὶ πρὸς γάμου κ ινωνίαν ἐκδίδοται μὲν, οὐ μὴν δὲ καὶ τὸ παρθένος εἶναι προσαφαιρεῖται· εἴκοσι γὰρ ἐκείνῳ μῆνας συμβιοτεύσασα, ἐπεὶ θανάτῳ αὐτὸν ἀπέβαλε, καίπερ τὴν ἡλικίαν μὴ αἰσχύνειν δευτέρους γάμους ἔχουσαν, σω φρονεῖν τε ἡγάπα, καὶ στέργειν διὰ βίου ταύτην ᾑρεῖτο. Καὶ ταῦτα τοῦ βασιλέως πρὸς τοὺς ἐκείνῳ συγγενείς γάμους ἕλκοντος, καὶ γερῶν τῶν ἀνηκόντων καταξιοῦντος, ἐκείνη μᾶλλον εἰσάγαν ἐπέβαλε τὸ φιλοσοφεῖν κατὰ τὸν τῆς Ἐκκλησίας θεσμόν. Καὶ δὴ ἀπεωθεῖτο μὲν τὴν τροφὴν, οἷα δὴ ταύτην μᾶλλον οἰομένη ξένην ταῖς εὐγενέσι· νηστεία δὲ προσκειμένη, οὐχ ἧττον τροφῆς, ἀλλὰ καὶ ὕπνου καὶ τῶν ἐξ ὕλης παθῶν ἐπιμελῶς ἥσκεῖ τὸ σῶμα τοσοῦτον, ὡς συνεργών μᾶλλον, ἀλλὰ μὴ ἐπίβουλον κτήσασθαι. Τὸ δὲ σύφρον αὐτῇ οὐκ ἄχρι τοῦ θίγειν ἐν ὁποίᾳ δή ποτε τῶν αἰσθήσεων ἔστα, ἀλλ' ἐν αὐτῇ διανοίᾳ. Κυρία δὲ τῆς πολλῆς οὐσίας ἐκείνης γεγενημένη, πρῶτα μὲν, ὡς ἔτυχε, τοῖς αἰτοῦσι ταύτην προΐετο· ἣν οὕτω πράττουσαν ὁρῶν Ἰωάννης ὁ τῆς Ἐκκλησίας λαμπτήρ (διάκονον γὰρ ταύτην χειροτονήσας ἔφθη Νεκτάριος), «Την μὲν σήν, εἶπε, προαίρεσιν, ὦ γύναι, περὶ τὰ τοῦ κόσμου μάταια ὑπεράγαμαι· ἀλλ᾽ οἰκονομικὸν εἶναι χρεὼν τὸν εἰς ἄκρον ἀνιέναι τῆς τελείας ἀρετῆς σπεύδοντα. Σὺ δὲ τοῖς ἔχουσι τὸν σὸν ἐπιβάλλουσα πλοῦτον, ἔοικα; θαλάττη δανείζειν ὕδωρ. Ἐκεῖνο δέ σε μάλιστα συνορᾷν προσῆκεν, ἐπεὶ ἐκοῦσα Θεῷ τῆς οὐσίας ἐξέστης, καὶ τῆς ἐπὶ χρήμασι δεσποτείας ὑπανεχώρησες, διοικῆσαι ταῦτα μᾶλλον καλῶς δίν καιον, οἷα τοῦ λοιποῦ θεϊκά χρήματα· καὶ λόγου ἐνέχῃ δοῦναι, εἴ τι μὴ κατὰ λόγον ἐπὶ τούτοις ἐκε βαίη. Τοίνυν πρὸς τὴν τῶν αἰτούντων χρείαν, ἣν ἐμοὶ πείθῃ, μετρήσεις τὴν δύσιν· πλείους γάρ ε

nique pecuniarum renuntiasti, ut eas de catero οὕτως εὖ πράξοντες· οἴκτου τε ἄμα καὶ τῆς ἐπὶ veluti divini juris factas, rectius majore cum æquitate dispenses, obnoxiamque te rationi reddendæ, si quid de eis præter rationem factum fuerit, esse scias. Itaque liberalitatem, si mili obsequeris, petentium indigentia metieris. Plures enim hoc modo abundabunt, et misericordiam simul et dispensationis curam, quam in divina pecunia consectari convenit, conservabis, compensationemque et gratiam congruentem consequeris.» Ex eo igitur tempore in solam sanctorum curam opes suas impendere constituit, et liberali manu virtutis amatores prosecuta est, largitione convenienti cum hilaritate usa. Ac multos illa quidem alios propter excellentem hospitalitatem liberaliter et benigne excepit, in primis autem in Theophilo, amicum & illum et charum Deo esse rata, magnanimitatem suam ostendit: quamvis et ipsa improbitatem et eontumelias linguæ ejus non effugit, ob causam illam, quod et Dei amantes viros illos Ammonium et Isidorum hospitio excepit, eisque benigne fecit. Et cum qui pie secundum Deum viverent, omnes honoravit, flagrantique animo illos competenti cura dignata, eis inservivit: tum praecipue Chrysostomo Patri addicta et familiaris quam maxime fuit, tota ex illius nutu et ore pendens, et vestes atque cibum crassæ hujus materiæ expertem, cultumque illum pro eo atque decuit rite parans, 402 nec non in aliis rebus omnibus ei inserviens, et quodammodo perinde atque Thecla altera Pauρ lumn consequens. Sedenim incendii hujus prætextu et ipsa tum ad præfecti tribunal constitit. Atque illo interrogante, quid ita tandem Christianoruin ecclesiam incendisset?» composito placidoque animi statu illa, ‹ Non hoc, ait, o præses, vitæ meæ institutum est. Substantiam enim, quod ipse quoque nosti, meam non exiguam fere omnem in sacrorum fanorum instaurationem insumpsi. › Ubi vero ille subobscure se illius vitam scire significaret, Olympias, e Proinde judicis munus, inquit, relinque, accusatorisque personam sume, el alius nobis detur judex.» Porro quoniam crimen objectum testimoniis confirmare non potuit, eamque legitime arguere non licuit, ad alia sensim praefectus transiit. Et quasi consiliarii locum sus- η cepisset, eam reprehendit, quod Joannis necessitudinem retineret, et propterea Ecclesia commu- ´ nionem non reciperet. cum ei resipiscenti facile essel, negotio molestiaque omni liberari. Verum beata illa nefas esse dixit, eam quæ publice per sycophantiam delata, et in judicio de crimine objecto non convicta esset, ad alterius rei, quæ in crimen atque judicium non venisset, causam dicendam transire. • Quod si tibi, inquit, videtur, jube me patronos producere criminum eorum quæ proxime mihi sunt intentata. Nam si cogere voles, ut me contra leges synaxis et conventus cum iis quus minime decet participem faciam: facturam me non esse scito, quæ eis facere permissum nou τοῖς θεϊκοῖς χρήμασι κατεσπουδασμένης καὶ οἰκονο μικῆς φροντίδος ἐπιτεύξῃ, ἀνηκούσης εὐτυχήσασα ἀμοιβής. • Ἐξ ἐκείνου τοίνυν εἰς τὰς τῶν ἁγίων θεραπείας μόνας ἐκκενοῦν ἔγνω· φιλοτίμω τε χειρό τοὺς τῆς ἀρετῆς ἐραστὰς ἐξένιζε, καὶ θεραπείας ἠξίου τῆς ἀνηκούσης μεθ' Ιλαρότητος. Πολλοὺς μὲν οὖν καὶ ἄλλους διὰ τὸ περιὸν τῆς φιλοξενίας φιλοτί μως ἐδεξιοῦτο· ἀλλὰ δὴ καὶ ἐπὶ Θεοφίλῳ, ἅτε δὴ φίλον οἰομένη Θεοῦ, τὸ μεγαλόψυχον ἐπεδείξατο κἂν εἰσάπαν καὶ αὕτη τὸ ἰταμὸν τῆς ἐκείνου γλώτο της καὶ ἐφύβριστον οὐκ ἀπέδρασεν, αἰτίαν σχοῦσα, ὅτι καὶ τοὺς θεοφιλεῖς ἐκείνους ἄνδρας τοὺς περὶ Αμμώνιον καὶ Ἰσίδωρον ἐπιξενοῦσα εὖ ἔπραττεν. Πάντας μὲν οὖν τοὺς κατὰ Θεὸν ζῶντας ἐτίμα, καὶ θερμῶς ἐκήδετο, καὶ τῆς ἀνηκούσης προνοίας ἠξίου" τῷ δὲ Χρυσοστόμῳ Πατρὶ διαφερόντως μάλα προς - έκειτο, καὶ συνήθης εἴπερ τις ἦν, ὅλη τῆς ἐκείνου καὶ ροπῆς καὶ γλώσσης ἑαυτὴν ἐξαρτήσασα, ἱμάτιά τε καὶ ἄϋλον ἐκείνην τροφήν τε καὶ θεραπείαν ὡς εἰκὸς εὐτρεπίζουσα, καὶ τἆλλα πάντα γινομένη, καὶ τρόπου ἕτερον Θέκλα τις οἷον ἄλλη τῷ Παύλῳ ἐμεπομένη. Τῇ δὲ προφάσει τοῦ φλέγοντος καὶ αὕτη τηνικαῦτα, τῷ τοῦ ὑπάρχου παρίστατο βήματι. Ἐρομένου δ' ἐκείνου τί δή ποτε τὴν Χριστιανών ἐκκλησίαν ἐμπρήσειεν, ἐκείνη ήρεμαίῳ ψυχῆς καταστήματι, ο Οὐχ αὕτη, ὦ ἔπαρχε, ἔφη, τῆς ἐμῆς βιοτῆς ἡ προαίρεσις. Τὴν γὰρ ἐμὴν οὐσίαν πολλήν γε οὖσαν, ἐπίστασαι δὲ καὶ αὐτὸς, σχεδὸν τὸ πλεῖ στον, εἰς ἀνανέωσιν ἱερῶν σηκῶν ἐκδαπανῆσαι ἐγέ νετο.» Τοῦ δ' αἰσχρῶς αἰνιξαμένου τὸν ἐκείνης βίον εἰδέναι, «Οὐκοῦν ἀφεὶς δικάζειν, εἶπεν, εἰς σχῆμα κατηγορίας μετάβηθι, καὶ ἄλλος ἡμῶν ἐσεῖται κριτῆς. Ὁ Ἐπεὶ δ᾽ ἀμάρτυρον εἶχε τὸ ἔγκλημα, καὶ ἐν δίκῃ μέμφεσθαι οὐκ ἐνῆν, ἐφ᾿ ἕτερα ηρέμα μετο ἐβαινε· καὶ συμβούλου τόπον ὥσπερ ἀναλαβών, κατεμέμφετο ὅτιπερ Ιωάννου ἐξέχοιτο, καὶ διὰ τοῦτο τὴν τῆς Ἐκκλησίας κοινωνίαν οὐ καταδέχοιτο, ἐξὸν μεταμέλῳ χρησαμένην, ἀπηλλάχθαι πραγμά των. Ἡ δὲ μακαρία, ο μή θέμις εἶναι ἔλεγε την δημοσίᾳ συκοφαντίαν ὑποστᾶσαν, μὴ μέντοι διαχε στηρίῳ διελεγχθεῖσαν τοῖς κατηγορημένοις, εἰς ἄλλην ἀπολογίαν μεταχωρεῖν μέμψεων ἀνευθύνων, ᾿Αλλ' εἴ σοι δοκεί, οἷς με πρώην ἐγράψαντο, κέλευε συνηγόρους προστήσασθαι. Εἰ γάρ με βιάσαιο παρα νόμως συνάξεων συμμετέχειν οἷς οὐ χρεών, ἴσθι μὴ πράξουσαν ἃ μὴ ἐφεῖται οἷς εὐσεβεῖν αἵρεσις. Ὁ ὕπαρχος δ' οὖν ὡς ἔγνω μὴ πείσεσθαι τῇ Ἐκκλησία κοινωνεῖν, τότε μὲν δῆθεν ἡφίει συνηγόρους εὑρεῖν· ἄλλοτε δὲ τῷ δικαστηρίῳ παραγαγών, χρυσίου πολυ τοῦ κατεδίκαζεν· οἰόμενος γὰρ ἦν διὰ ταῦτα μετα θέσθαι τῆς δόξης. Ἐκείνη δὲ ταῦτα παρ' οὐδὲν λογισαμένη, οὐ κατά τι τοῦ σκοποῦ καθυφῆκε. Διά τοι τοῦτο καὶ τὴν Κωνσταντίνου λιποῦσα, τὴν ἐν Κυζίκῳ διατριβὴν κατασπάζετο. Εἶτ᾽ ἐκεῖθεν ὑπερορίαν φυγὴν ἐν τῇ Βιθυνῶν Νικομηδείᾳ κατεδικάζετο· ἀφθόνως δὲ τὰ χρειώδη Ιωάννῃ ἐν ὑπερορίας διάγοντι ἔπεμπεν, ὡς ἐκεῖνον ἐντεῦθεν πολλοῖς τε ἐπαρχεῖν, καὶ οὐκ ὀλίγους ὠνούμενον τῆς τῶν Ἰσαύ-

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIII. fectus postquam intellexit, persuaderi eam, ut cum Ecclesia communicaret, non posse, tum quidem ille eam advocatos sibi quærere permisit. Alio vero tempore in jus citatam, magno auri pondere per condemnationem multavit, sententiam eam suam, ob causam talem, mutaturam esse arbitratus. Verum illa hac pro nihilo duxit, neque quidquam de proposito consilio suo remisit. Quocirca Constantinopolim etiam reliquit, et Cyzicum, ut ibi degeret, se contulit. Deinde vero ex eo loco ad exsilium in Nicomediam Bithynorum est damnata. Abunde vero res necessarias Joanni exsulanti suppeditavit, adeo ut ille ex ea liberalitate multorum quoque inopiam sublevaret, et non paucos ex Isaurorum captivitate redemptos suis restitueret. Ibi cum illa aunos plurimos transegisset, 403 tentationumque procellas et afflictiones varias egregio in Deum amore fortiter sustinuisset, patientiae tandem coronam suscepit. Monasterium quod Constantinopoli constituit, Marine cognata sue relinquens, cam monasterii regulam inviolatam conservare jussit. Fuit id prope sanctæ Pacis et Verbi Dei Sapientiæ pristinum templum, et usque ad seditionem eam, quæ Νίκα, hoc est, Vinee, dicem batur, duravit. Tum vero Sapientiæ templo exuisto, et ipsum conflagravit. Cæterum maximo eo longe post templo restituto, monasterium hoc pristinam quoque recepit venustatem, atque ad veterem restiμων αιχμαλωσίας, τοῖς ἰδίοις ἀποδιδόναι. Ἐκεῖσε est, qui pie sibi vivendum esse statuerunt.» Pra δὲ πλεῖστα διαβιώσασα ἔτη, τὰς τῶν πειρασμῶν νιφάδας ποικίλας τῶν θλίψεων τῷ πρὸς Θεὸν ἔρωτι γενναίως ὑπενεγκοῦσα, τὸν τῆς ὑπομονῆς ἀνεδήσατο στέφανον· δ μοναστήριον ἐν τῇ Κωνσταντίνου συνεστήσατο, Μαρίνῃ καταλιπούσα τῇ συγγενίδι, ἀπα ράτρωτον ἐπισκήψασα τὸν τοῦ μοναστηρίου κανόνα διατηρεῖν. Εγγιστα δ' ἦν τὸ μοναστήριον τοῦ τῆς ἁγίας Εἰρήνης καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου Σοφίας προτέρου σηκοῦ· δ λόγος διαρκέσαι ἄχρι τῆς στάσεως Στις Νίκα ἐλέγετο. Τότε δὲ τοῦ τῆς Σοφίας ἱεροῦ ἐμπρησθέντος, κἀκεῖνο συνδιεφθάρη. Ἀλλὰ τοῦ μετ γίστου πολλῷ ὕστερον αὖθις ἀνεγερθέντος νεώ, και κείνο τὴν προτέραν ευκοσμίαν ἔσχε, καὶ εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀποκατέστη ἀξίωμα, Σεργίας ἡγουμένης αὐτοῦ· ἡ δὴ καὶ τὸν τῆς μακαρίας βίον συγγράμματι καταλέλοιπεν, ἐν ᾧ δὴ καὶ τοῦτο ἱστορούσης ἔστιν ἀκούειν, ὡς ἐπεὶ ἐν Νικομηδείᾳ ἡ ὁσία έτε λεύτα Ολυμπιάς, πρὶν ἢ τάφος αὐτὴν ὑποδέξαιτο, τῷ τότε ἱερατικῶς ἐξηγουμένῳ τῆς Νικομήδους ὄναρ ἐφίσταται, τὸ τίμιον λείψανον γλωσσοκόμῳ ἐνθέμενον, τῷ βυθῷ ἐπαρεῖναι· ὅπου δ' ἂν ἐκεῖνο σχάση τὸν πλοῦν, ἐκεῖ καὶ τὸ σῶμα τῆς ὁσίας καταξιοῦν. Καὶ τὸ μὲν ἐγίνετο· ἔφθανε δὲ τὴν παραλίαν, ᾗ ὁ τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ νεώς ίδρυται· Βρόχθοι ἐγχωρίως ὁ τόπος ὠνόμασται. Ενθα θείᾳ ὄψει εξιόντες οἱ τὸν τόπον οἰκοῦντες, τὸ ἱερὸν ἐκείνης πρὸς τῷ ἱερῷ θυσιαστηρίῳ κατέθεντο λείψανον, μυρίων νόσων θεραπείας ἀξιουμένων, δαιμόνων ἀπελαυνομένων, καὶ ἄλλων τεραστίων παρὰ δόξαν γεγενημένων. Ο tutum est dignitatem, Sergia ei præsidente, que Ἱστόρηταί γε μὴν μετὰ τοῦτο ἔθνους ἐπιδρομῇ συμμετασχεῖν τῆς πυρκαῖα; καὶ τὸν τοῦ ἀποστόλου νεών. Ἐγγὺς δὲ πρὸς θάλασσαν τοῦ λειψάνου κειμένου, τὸ μὲν γλωσσόκομον δαπάνην τῷ πυρὶ γενέσθαι, τὰ δέ γε λείψανα τοῖς θαλαττίοις παρεῤῥίφθαι ῥοθίοις· ὅπου δ' ἐκεῖνα γένοιτο, ὕφαιμον καὶ τὸ ὕδωρ καθίστασθαι, ὡσανεὶ ἐνδεικνυμένου Θεοῦ τὸ τῆς ὁμολο; ίας ἐκείνῃ μαρτύριον. Σεργίου δὴ τηνι καῦτα πατριαρχοῦντος, Ἰωάννην πέμψαι πρεσβύτε μον· καὶ τὰ ἱερὰ ἐκείνης ἀναλεξάμενον λείψανα, τῷ αὐτῆς μοναστηρίῳ ἐνθεῖναι, όπερ, ὡς εἴρηται, μέσον ταῖν δυοῖν ἐκκλησίαιν τῆς Σοφίας τε καὶ Εἰρήνης ἀνῳκοδόμησε. Διετείνετο δὲ ὁ εἰρημένος πρεσβύτε ρος, ὡς εἶδε πολύ τι αἷμα ὑπερούσαν αὐτῶν, ὁπηνίκα αὐτὰ ἀνελέγετο, ὥσθ' ὑπερδραμεῖν αὐτοῦ καὶ merabilium morborum cura, dæmonunque cxpuletiam beatæ hujus feminæ vitam conscriptam reliquit: in qua illud quoque cain commemorantem audire licet, quod postquam Nicomediæ sancta Olympias diem suum obiit, priusquam sepultura mandaretur, temporis ejus Nicomediensi episcopo in somnis praceperit, ut venerandas reliquias ar culæ impositas alto mari committeret, et quocunque locorum illa cursum teneret, ibi corpus ejus sepeliretur. Id ab episcopo factum, et arca ad maritimum locum delata est, ubi apostoli Thomæ delubrum positum est: ab incolis locus is Brochti dictus. Ibi divina visione admoniti qui regionem eam incolunt, exierunt, et sacras illius reliquias ad sanctam sacrificii aram reposuerunt, quas innuτὰ ἔπιπλα, καὶ κάτωθεν ῥεῦσαι. Τὰ ἴσα δὲ καὶ ἕτε sione, aliisque prodigiis, quæ supra hominum ρος εἶδε. Πολλῶν δὲ συῤῥευσάντων, Ιάματα παρά- opinionem ibi sunt exhibita, Deus dignatus est. δοξα ώφθη δαιμονίων πλείστων ἀπελαθέντων· ἐν δὲ Memoriæ quoque proditum est, postea incursione τούτων ἀστραγάλῳ γυναικὸς ἐμφωλεύον ἐξέωσεν. hostili templum hoc Apostoli incensum esse; el ᾿Αλλὰ τοσαῦτα μὲν περὶ τῆς μακαρίας Ολυμπιάδος. quod reliquiæ istæ prope maris undas sitæ essent, arcam quidem igni consumptam, ipsas autem in fluctus maris projectas esse. Quo vero loco illæ e ant, undam ipsam cruentam constitisse, Deo veluti exhibente martyris illius confessionem. Sergium porro qui tum patriarcham gessit, Joannem presbyterum eo misisse; eumque sacra ejus ossa collecta, monasterio illius intulisse, quod ipsa (sicuti dictum est) loco medio inter duo Sapientiæ et Pacis templa excitavit. Presbyter autem, quem diximus, confirmavit, cum reliquias eas colligeret, magnam vim sanguinis se super eis scaturientem vidisse, adeo ut vestem quoque ejus contigerit, atque inde defluxerit. 404 Eadem alius quoque vidit. Et cum multi confluerent homines, sanationes mirificæ exhibitæ sunt dæmonibus plarimis ejectis: quorum unus talo mulieris incubans, abactus est. Hæc de beata Olymviade.

CAPUT XXV. De conversatione et vita sanctæ Nicareta Nicomediensis. Περὶ τῆς πολιτείας καὶ ἀγωγῆς τῆς ἐσίας Νικα γέτης τῆς ἐκ Νικομηδείας. Πολλαὶ δὲ καὶ ἄλλαι ἦσαν τὸν ἴσον ἐκείνῃ δρόμον ἀνθαμιλλώμεναι, ἐπίσης τε καὶ τὸ φίλτρον τῷ μετ γάλῳ Πατρὶ τρέφουσαι· ὧν μία καὶ ἀγαθὴ λίαν ἐν ταύταις ἦν καὶ Νικαρέτη ἡ Βιθυνή· ευπατρίδης μὲν εἴπερ τις παρὰ Νικομηδεῦσι· γένος δὲ αὐτῇ περιδίητον· ἐπὶ δὲ ἀϊδίῳ παρθενίᾳ, καὶ τῇ λοιπῇ τοῦ βίου ἀρετῇ, λίαν εὐδόκιμος. Ατυφοτάτη δὲ λίαν ἦν τῶν ὅται σπουδῇ τοιαύτῃ ἐβίων. Τέτακτο δὲ αὐτῇ καὶ ἦθος καὶ λόγος καὶ δίαιτα. Τὰ δὲ Θεοῦ καὶ μέσ χρι θανάτου προετίμα τῶν ἀνθρωπίνων. ῏Ην δὲ καὶ ἄλλως ἱκανὴ πρός τε ανδρίαν καὶ δυσχέρειαν πραγμάτων βαστα ὑπενεγκεῖν· καὶ μήτε τὴν πολλὴν περιουσίαν ἀφηρημένην ἄχθεσθαι· τά τε περιλειπό μενα ὀλίγα πάνυ ἀρίστως οἰκονομοῦσαν, τῶν ἐπιτη δείων ἐπαπολαύειν, καὶ ταῦτ᾽ εἰς γῆρας προελθού σαν βαθύ, καὶ ἄλλοις ἀφθόνως μεταδιδόναι. Φιλόκα. λος δὲ λίαν γεγενημένη, προθυμία φιλοκάλῳ καὶ φάρμακα παρασκευάζειν, ἐπιτήδεια πρὸς χρείαν ποικίλων νοσημάτων ταλαιπωρουμένοις ἀνδράσιν, οἷς ἐπήρκει τῶν συνήθων πλείστοις, μηδὲν ἀποναμένοις τῶν ἰατρῶν. Ροπῇ γάρ τινι θειοτέρα οἷς ἐπιχειρήσειεν, εἰς χρηστὸν ἀπήντα τέλος. Ἐν συν τόμῳ δ' εἰπεῖν ὅσαι σπουδαίαι τῶν γυναικῶν, αὐτές μίαν ἄν τις ἄλλην εὗρεν, ἤθει τε καὶ σεμνότητι καὶ τῇ λοιπῇ ἀρετῇ ἐπιδεδωκυῖαν. Τοιαύτη δὲ οὖσα, ὀλίγοις ἦν γνώριμος· ἤθει γὰρ μετριότητος καὶ τῷ φιλοσόφῳ τοῦ τρόπου, περὶ πολλοῦ ἐπετήδευε τὸ λανθάνειν· ὡς μήτε εἰς διακονίας ἀξίωμα προελθεῖν ἐλέσθαι, ἀλλὰ μηδὲ χοροῦ παρθένων ἱερῶν καθηγή σασθαι, καὶ ταῦτα Ἰωάννου τοῦ πατριάρχου πολύ. 2κις ἐπὶ τούτῳ προτρεπομένου καὶ παραθήγοντας. Τοιαύτην μὲν καὶ ἡ περιώνυμος Νικαρέτη ἐτύγχα νεν· ἡμῖν δὲ ὁ λόγος ἐπὶ τὰ συνεχῆ τῆς ἱστορίας φερέσθω. Erant autem aliæ quoque plures eodem cursu cum illa concertantes, ea leaique erga magnum Patrem charitate flagrantes: quarum una bona admodum fuit, Nicareta Bithyna nobilibus maxime parentibus apud Nicomedienses orta. Gnus ei praeclarum erat: perpetua vero virginitate et reliqua vitæ virtute valde celebris fuit. Fastu prorsus caruit, humilitate inter eas quæ idem studium sequebantur, præcipue insignis. Ordinem in moribus, sermone et vita quotidiana servavit. Res humanas ad mortem usque divinis postbabuit. Ad fortitudinem quoque composita fuit, et rerum diflicultates facillime pertulit. Et quod divitiæ multæ ei ablatæ essent, non ægre ei Suit: atque eo quod ei ex illis reliquum fuit exiguum admodum, optime dispensando ad necessitatem est usa; cum quidem ad multam pervenerit senectutem, aliisque etiam liberaliter impertierit. Et cum munditiæ studiosa esset, remedia etiam egregia promptitudine condidit, ad variorum morborum usum commoda, quæ plurimis ægrotis dedit, qui nihil opis et adjume:ti a consuetis medicis retulere. Diviniore enim q odam nutu quascunque aggrederetur res, finem bonum illæ capiebant. Atque, ut in summa dicam, in feminis quæcunque apud nos laudatæ fuere, non aliam reperire fuit moribus, sanctitate et virtutibus reliquis praestantioremn. El talis cum esset, perpancis tamen nota fuit. Propter morum namque modestiam et mediocritatis studium, ut lateret, potissimum operam dedit, adeo ut neque diacomissa honorem suscipere, neque sacrarum virginum cœtui præcesse voluerit, quamvis ad id Joannes patriarcha eam sæpe cohortatus sit et excitarit. Talis quoque suo ipsius respondens historiam redeat. 405 CAPUT XXVI. De profectione Joannis in locum cui nomen Cucusus: et de episcopo Adelphio, et de admirabili visione quam is de Chrysostomo vidit. Fortis ille veritatis propugnator in oppidum nomini Nicareta fuit. Sed oratio nobis ad reliquam Περὶ τῆς εἰς Κουκουσὸν ἀφίξεως Ιωάννου, καὶ τοῦ ἐπισκόπου Αδελφίου, καὶ τῆς παραδόξου ὀπτασίας, ἣν διὰ τὸν Χρυσόστομον ἐθεάσατο. 'Ο μὲν οὖν τῆς ἀληθείας γενναῖος ἀγωνιστής εἰς Armeniæ Cucusum abductus est, ad quod tum τὸ τῆς ᾿Αρμενίας πολίχνιον τὴν Κουκουσὸν ἤγετο, multi excurrebant Isauri. Consulto vero id quoque factum puto, ut in sæviorum hominum manibus esset, quam illi qui eum eo abduxissent, fuissent. Quamvis id divina providentia ita etiam disposuerit, ut etiam illi qui veritatis lucem non vidissent, per ipsum manu ducerentur. Id quod accidit. Siquidem doctrina et factis mirificis multas' ibi cepit gentes, episcopos et presbyteros ibi creando, et sacras Scripturas eos docendo. Sedle enim apud oppidum Cucusum Adelphius quidam Arabissi episcopus, visione divina admonitus, eum πολλῶν τηνικάδε τοῦτο κατατρεχόντων Ισαύρων. Επίτηδες οἶμαι καὶ τοῦτο, ἵν᾽ ὑπὸ χερσὶν ἀγριοτέ ραις τῶν ἀγόντων γένηται· κἂν ἄλλως τῇ θείᾳ προνοίᾳ διῳκονόμητη· ἵνα μᾶλλον καὶ οἱ μὴ τοῦ φωτὸς τῆς ἀληθείας μετεσχηκότες δι' αὐτοῦ χειρα γωγηθεῖεν. Ο καὶ συνέβαινε. Τοῖς τε γὰρ λόγος καὶ τοῖς παραδόξοις τῶν ἔργων πολλὰ τῶν ἐκεῖσε ἐθνῶν ἐχειρώσατο, χειροτονίας ἐπισκόπων καὶ πρε σβυτέρων ποιῶν, καὶ τὰς ἱερὰς ἐκδιδάσκων τούτους Γραφάς. Αλλ᾽ εἰς μὲν Κουκουσὸν ᾿Αδέλφιος τις ἐπίσκοπος Αραβισσοῦ ὄψει τινὶ θειοτέρᾳ αὐτὸν ὑπου Hanc sibi cognitam Sozomenus Constantinopoli quoque, cum plurimis aliis in voluntarium exsilium discessisse scribit, lib. vi, cap. 25.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIII. δέχεται· ἐν λόγος ἔχει μετὰ κοίμησιν Ιωάννου excepit. Hunc fana est, post Joannis obitum, cum ἀδημονεῖν, καὶ Θεοῦ δεῖσθαι δεικνύειν οἱ χοροῦ καὶ στάσεως ἐκεῖνον ἠξίου. Ἐν ἑκστάσει δὲ γενόμενον, πάντας μὲν ἁγίους ἰδεῖν, κατὰ κύκλον ἐφεξῆς ἑστη κότας· ἐκεῖνον δὲ μὴ τούτοις ὁρᾷν ἐναρίθμιον. Δει νῶς δ᾽ ἀχθομένῳ, ἄγγελον αὐτῷ ἐπιστῆναι: ἂν καὶ τὸ τῆς λύπης ἄχθος ἀνέχοντα ἐπειπεῖν, ὡς Ἰωάννη ἄλλη τις ἐγγύτης Θεῷ, καὶ σὺν αὐτοῖς ἀγγέλοις εἰληφέναι αὐτὸν γέρας ὑμνεῖν τὸν Θεὸν, ἔνθα δ' ἐκείνῳ ἡ στάσις, οὐκ ἐφεῖται τοῖς πολλοῖς παρακύπτειν. • Απιθι τοίνυν, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἄλγος θεράπευε· τὸ γὰρ μὴ ὁρᾷν σε τοῦτον οὐ τὸ μὴ παρεἶναι, τὸ δὲ τῶν πολλῶν ὑπερεῖναι, καὶ τὸ περιόν τῆς τιμῆς ἐμποιεῖ.· Ἐκεῖνος μὲν οὖν αὐτὸν ὑποδέ χεται· τὰ δὲ κατὰ τὴν ὁδὸν ἄλλη τις τραγῳδία ἢ κακῶν Ἰλιὰς ἄντικρύς ἐστιν· ὅσα γὰρ ὑπέστη παντοδαποῖς προσπαλαίων κακοῖς, τίς ἂν ἄλλου λέγοντης ἥδιον ἢ ἀληθέστερον ἀκούσειεν ἢ αὐτοῦ ἐκείνου διηγουμένου; καὶ ταῦτα γὰρ ἡ χρυσὴ γλῶττα ἄρι στα καὶ ὡς ἐχρῆν διεξῆλθε. Κωνσταντίῳ γὰρ προσουτέρῳ εὐθὺς ἐκ Νικαίας γράφων, ταῦτα δηλοῖ, οὕτω κατὰ ῥῆμα διεξιών· in mærore ingenti esset, Deum orasse, ut siba indicaret, quanam sede et statione illum dignatus esset; atque cum in exstasi consternatus esset, sanctos quidem omnes circumcirca ordine consistentes vidisse, illum autem in ebrum numero non conspexisse. Quod ubi graviter tulit, angelum ei astantem doloris molestiam ademisse atque dixisse, aliam Joanni sedem, Deo propinquiorem, honoremque præstantiorem, ut una cum angelis Deum laudibus vehat, datum esse, ad stationemque eam perspicere non multis permissum esse. • Abi itaque, inquit, et animi dolorem omitte. Quod enim hunc non vides, non propterea is non adest, sed potius supra muitos est: atque id excellentis est honoris indicium.» flle sane, sicuti diximus, Joannem excepit. Quæ vero ei in itinere accidere, tragoedia alia, seu malorun Ilias prorsus sunt. Quanı variis enim cum ærumnis colluctatus sit, a nemine ea quam ab ipso commemorante jucundius aut verius quisquam cognoverit. Nam ea quoque mala aurea illa lingua, ita ut decult, optime exposuit. Ad Constantium siquidem presbyterum ex ipsa statim Nicara scribens, hæc verbiş talibus significat: Ἐπιστολὴ τοῦ θείου Χρυσοστόμου ὑπὲρ τῶν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν· καὶ μερικὴ τῆς κατ' αὐτὸν ἐξορίας διήγησις. 406 CAPUT XXVII. Epistola divi Chrysostomi, pro ecclesiis Dei: singularis de exsilio ejus narratio. Nicæa quarto mensis Julii die soluturus, hasce • Τῇ τετάρτῃ τοῦ Πανέμου μηνὸς μέλλων ἀπὸ τῆς Νικαίας ἐξορμάν, ταῦτα διαπέμπομαι τὰ γράμ- " ad pietatem tuam dedi litteras, ad id te cohortans, ματα πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν παρακαλῶν, ὅπερ ἀεὶ παρακαλῶν οὐκ ἐπαυσάμην· κἂν χαλεπώτερος τοῦ νῦν κατέχοντος γένηται ὁ χειμών, κἂν μείζονα τὰ κύματα, μὴ διαλείπειν τὰ σαυτοῦ πληροῦντα, εἰς τὴν οἰκονομίαν ἧς ἐξαρχής ήψω· λέγω δὴ τοῦ Ελληνισμοῦ τὴν καθαίρεσιν, τῶν ἐκκλησιῶν τὰς οἰκοδο μὰς, τῶν ψυχῶν τὴν ἐπιμέλειαν. Μὴ δή σε ύπτιον ποιείτω τῶν πραγμάτων ή δυσκολία· οὐδὲ γὰρ κυβερνήτης τὸ πέλαγος ὁρῶν μαινόμενον καὶ διαν:- στάμενον, ἀποστήσεται τῶν οἰάκων· ἀλλ οὐδὲ ἰατρὸς τὸν κάμνοντα βλέπων τῇ νόσῳ κρατούμενον, ἀναχωρήσει τῆς θεραπείας· ἀλλὰ τότε μάλιστα ἕκαστος τούτων τῇ τέχνῃ χρήσεται καὶ τῇ προθυμία. Μὴ δὴ ὕπτιον ποιείτω σε τὰ συμβαίνοντα· οὐ γὰρ ὑπὲρ ὧν ποιοῦσιν ἡμᾶς ἕτεροι κακῶν, λόγον δώσομεν· ἀλλὰ καὶ μισθὸν ληψόμεθα. Εἰ δὲ αὐτοὶ τὰ παρ' ἑαυτῶν μὴ εἰσενέγκοιμεν, ἀλλὰ ῥᾳθυμήσαι μεν, οὐδὲν εἰς τοῦτο ἡμῶν προστήσεται ὁ τῶν πραγ μάτων θόρυβος. Ἐπεὶ καὶ Παῦλος δεσμωτήρια οἰκῶν, καὶ τῷ ξύλῳ προσδεδεμένος, τὰ αὐτοῦ ἐποίει· καὶ Ἰωνᾶς ἐν γαστρὶ τοῦ θαλαττίου θηρίου φερόμε νος· καὶ οἱ τρεῖς παῖδες οἱ ἐν τῇ καμίνῳ διατρί βοντες· καὶ οὐδένα τούτων τὰ ποικίλα δεσμωτήρια ταῦτα ῥαθυμότερον πεποίηκε. Ταῦτ᾽ οὖν ἐννοῶν, δέσποτά μου, καὶ Φοινίκης καὶ 'Αραβίας καὶ τῶν κατὰ τὴν ἀνατολὴν μὴ παύσῃ φροντίζων ἐκκλησιῶν εἰδὼς ὅτι πλείονα λήψῃ τὸν μισθὸν, ὅσῳ καὶ τοσούτων ὄντων τῶν κωλυμάτων, τὰ παρὰ συτοῦ εἰσφέad quod nunquam cohortari desii: quamvis gravior presente tempestate procella, majoresque Aluctus ingruant, ut ne intermittas ea quæ officii tui sunt, in ea quam ab initio cepisti administratione, adimplere: Græcæ superstitionis exterminationem dico, ecclesiarum ædificationes, animarum curam. Neque to supinum aut socordem rerum difficultas faciat. Neque enim gubernator, ubi mare ipsum concitari et furere videt, a navis clavo et gubernaculis discedit: neque medicus, ubi ægrum morbo corripi cernit, curatione supersedet: sed tum maxime uterque istorum artem suam et promptitudinem adhibet. Non te ad socordiam redigant præsentia mala; non enim de eis quæ nobis inferuntur calamitatibus, rationem reddemus, quin potius mercedem accipiemus. Si vero ea quæ in nobis sunt, in Ecclesiam non contulerimus, sed desides fuerimus, nihil nos ea in re adjuvabit aut defendet malorum tumultus: quandoquidem et Paulus carcerem incolens, in vinculis officium suum fecit. Et Jonas in ventre belluæ marinæ inclusus fuit, et tres pueri in camino versati sunt: neque tamën horum quemquam vincula varia ad desidian redegere. Hæc ipsa tecum repatans, domine mi, ne omiseris Phoenicia, Arabiæ, et Orientis ecclesiarum curam gerere: illud persuasum habens, locupletem te mercedem receptųrum esse, si tol el tantis intercedentibus

ἀλλὰ καὶ πυκνότατα. Ως γὰρ ἔγνωμεν νῦν, οὐκέτι εἰς Σεβάστειαν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν Κουκουσὸν ἐκελεύσθη. μεν ἀπελθεῖν, ὅπου σαι καὶ εὐκολώτερον ἐπιστέλλειν ἡμῖν. Γράφε τοίνυν ἡμῖν, πόσαι τε ἐκκλησίαι ἐπ Έτος ᾠκοδομήθησαν, καὶ τίνες ἄνδρες ἅγιοι μετέστη σαν εἰς τὴν Φοινίκην, καὶ εἴ τις πλείων γέγονε προκοπή. Καὶ γὰρ ἀπὸ Νικαίας εὑρών τινα μονάζοντα ἐγκεκλεισμένον, ἔπεισα αὐτὸν ἐλθεῖν πρὸς τὴν σὴν εὐλάβειαν, καὶ ἀπελθεῖν εἰς τὴν Φοινίκην. Εἰ παρα γέγονεν οὖν, δηλώσαί μοι σπούδασον. Τοῦ Σαλαμίνος ἕνεκεν χωρίου τοῦ κατὰ τὴν Κύρον κειμένου, τοῦ ὑπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν Μαρκιωνιστῶν πολιορκουμέ νου, ήμην διειλεγμένος οἷς ἐχρῆν, καὶ κατωρθωκώς τὸ πᾶν· ἀλλ᾽ ἔφθην ἐκβληθείς. Εἰ τοίνυν μάθῃς τὸν κύριόν μου Κυριακὸν τὸν ἐπίσκοπον ἐπὶ τῆς Κωνσταντινουπολιτῶν διατρίβειν, ἐπίστειλον αὐτῷ ταύ τῆς ἕνεκεν τῆς ὑποθέσεως, καὶ τὸ πᾶν ἀνύειν δυνή σεται. Πάντας καὶ μάλιστα τοὺς παῤῥησίαν ἔχοντας πρὸς τὸν Θεὸν παρακάλει πολλῇ κεχρήσθαι τῇ εὐχῃ, πολλῇ τῇ ἐκτενείς, ὥστε τὸ τῆς οἰκουμένης τοῦτο ναυάγιον παύσασθαι· ἀφόρητα γὰρ καὶ τὴν ᾿Ασίαν κατέλαβε κακά, καὶ ἑτέρας δὲ πόλεις καὶ ἐκκλησίας. Απερ, ἵνα μὴ δοκῶ διενοχλεῖν, ἀφεὶς τὸ καθώ έκαστον λέγειν, ἐκεῖνο μόνον ἐρῶ, ὅτι εὐχῶν πολλῶν χρεία καὶ δεήσεων ἐκτενῶν.» Καὶ πάλιν ἐν ἄλλῃ τῶν ἐπιστολῶν οὕτω φησίν· «Εἰ γὰρ καὶ δεσμωτήριον οἰκεῖτε, καὶ ἄλυσιν περίκεισθε, καὶ μετὰ τῶν αὐχμώντων καὶ ῥυπώντων ἐστὶ κατακεκλεισμένοι, ἕνεκεν τοῦ μὴ συνθέσθαι τῇ τούτων παρανομία, ἀλλ᾽ οὖν σκιρτᾶτε καὶ ἀγαλλιάσθε, ὅτι πολλῆς ὑμῖν εμπορίας ὑπόθεσις ταῦτα· ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς ἀνηλώθη μεν, ἐδαπανήθημεν, μυρίοις ἀπεθάνομεν θανάτοις. Καὶ ταῦτα ἴσασιν ἀκριβέστερον ἀναγγείλαι οἱ καὶ βραχεῖαν ῥοπὴν ἡμῖν συγγενόμενοι· πρὸς ως οὐδὲ διαλεχθήναί τι ἐδυνήθην, ὑπὸ τῶν συνεχῶν πυρετῶν καταβεβλημένος· οὓς ἔχων καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ, ὁδοιπορεῖν ἠναγκαζόμην, καὶ θάλπει πολιορ κούμενος, καὶ ὑπὸ τῆς τῶν ἐπιτηδείων ἐρημίας ἀπολλύμενος, καὶ τῆς τῶν προστησομένων ἀπορίας. Καὶ γὰρ τῶν τὰ μέταλλα ἐργαζομένων, καὶ τὰ δε σμωτήρια οικούντων, χαλεπώτερα καὶ πεπόνθαμεν καὶ πάσχομεν. υψὲ δέ ποτε καὶ μόλις ἐπέτυχον τῆς Καισαρείας, ἀπὸ χειμῶνος εἰς λιμένα ελθών. 'Αλλ impedlinentis, ea que in te sunt, eis contuleris. ρεις. Καὶ γράφειν δὲ ἡμῖν συνεχώς μὴ κατέκνει. Neque tibi grave sit, creberrimas ad nos dare litteras. Nam sicuti nunc cognovimus, non Sebastiam, sed Cucusum exsulatum ire jussi sumus, quo tibi litteras mittere facilius erit. Scribes igitur nobis, quot anno quolibet ædificatæ sint ecclesiæ, et qui viri sancti in Phœniciam commigrarint, et si quæ majora accesserint incrementa. Etenim cum Nicænum quemdam monachum casæ suæ inclusum reperissem, ei ut ad pietatem tuam iret et in Phœniciam proficisceretur, persuasi. An is ad te venerit, fac sciamn. 407 De Salanine, quod oppidum est non longe a Cyro situm, et ab hæresi Marcionistarum oppressum est, acturus cum quibus oportuit, et rem omnem recte conformaturus ɓ faeram, nisi ejectus essem. Quod si dominum meum Cyriacum episcopum Constantinopoli esse cognoveris, scribe ad eum hac de causa, et perficere is omnia poterit. Cohortare omnes, et potissimum qui fiduciam apud Deum habent, ut multum et assidue orent, ut praesens orbis naufragium conquiescat. Intolerabilia enim Asiam, aliasque urbes et ecclesias invasere mala: quæ sigillatim, ne molestus esse videar, enumerare supersedeo: atque unum illud dico, multa nunc et assidua peropus esse precatione: • In alia rursus epistola ita inquit: Quod si in carcere degitis, catenisque vincti, et cum squalidis et sordidis hominibus in custodias inclusi estis, propterea quod istorum iuiquitati non consentitis, exsultate co nomine et gloriamini, quoniam ingentis lucri hæc vobis occasio sunt. Quandoquidem et nos attriti, consumpti et sexcentis mortis generibus confecti sumus id quod renuntiare certo possunt, qui brevi etiam momento nobiscum fuere: cum quibus colloqui non potul, propter continuas febres, quibus sum occupatus, quibusque diu noctuque alictus, iter tamen facere necesse habui, astu oppressus, insomnia labefactatus, rerum necessariarum penuria, curatorumque seu defensorum inopia confectus. Nam et iis qui vel in metallis opus faciunt, vel carcerem incolunt, longe duriora et passi sumus, et etiaunum patimur. Et vix tandem Cæsaream ex tempestate in portum venimus. Sed ne portus quidem iste recreare nos ex fuctunn et οὐδὲ ὁ λιμὴν οὗτος ἴσχυσεν ἀνακτήσασθα: τὰ ἀπὸ τοῦ undarum ærumnis potuit: adeo nos præteritum tempus prorsus confecit. Verumtamen Cæsaream cum venissen, non parum sum refocillatus, quod et puram b.berim aquam, et panem non sordidum atque durum sumpserim, neque in doliorum fragmentis lavarim, sed balneum qualecunque repererim, et quod in lecto tum cubare permissum mihi fuerit. Possem quideın plura istis commemorare: verum ne nimio vos dolore 408 alliciam, in bis consistam, uno illo adjecto, non debere vos exprobrare eis, casum scilicet nostrum, desinere, qui nos diligunt. Nam cum tot habeamus nostri studiosos, tanta potestate et auctoritate preditos, nºque eas res impetramus, quas damnati etiam κλυδωνίου κακά· οὕτω καθάπαξ ἡμᾶς ὁ ἔμπροσθεν χρόνος κατειργάσατο. 'Αλλ' ὅμως ἐλθὼν εἰς τὴν Καισάρειαν, οὐ σμικρὸν ἀνέψυξα· ὅτι καὶ ὕδατος ἔπιον καθαροῦ, ὅτι καὶ ἄρτου οὐκ ὀδωδότος οὐδὲ κατεσκληκότος μετέλαβον· ὅτι οὐκέτι ἐν τοῖς κλάσμασι τῶν πίθων ἑλουόμην· ἀλλ᾽ εὗρον βαλανείον οἷον δή ποτε· ὅτι συγκεχώρημαι τέως τῇ κλίνη προσηλώσθαι. Ἑνῆν καὶ πλείονα τούτων εἰπεῖν· ἀλλ᾽ ἵνα μὴ σφόδρα λυπήσω, μέχρι τούτων ίστημι, ἐκεῖνο προστιθεὶς, ὅτι μὴ παύσητε ὀνειδίζοντες τοὺς ἀγαπῶντας ἡμᾶς· τοσούτους γὰρ ἔχοντες ἐραστὰς, καὶ τοσαύτην δύναμιν περιβεβλημένους, οὐδὲ αὐτῶν τυγχάνομεν ὧν τυγχάνουσιν οἱ κατάδικοι, ὥστε εἰς ἡμερώτερον καὶ ἐγγύτερόν που καταδικασθῆναι τό

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. πον. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ σώματος ἡμῖν ἀπαγορεύσαντος, homines impetrant, ut in amcniorem viciniorem καὶ τοῦ φόβου τῶν Ἰσαύρων πάντα πολιορκοῦντος, τῆς μικρᾶς ταύτης καὶ εὐτελοῦς οὐκ ἐπετύχομεν χάριτος. Δόξα τῷ Θεῷ καὶ διὰ τοῦτο· οὐ παυόμεθα γὰρ αὐτὸν ἐπὶ πᾶσι δοξάζοντες. Εἴη τὸ ὄνομα αὐτοῦ εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Ιστε γὰρ ὡς πάντα θορύβων καὶ ταραχῆς πεπλήρωνται· καὶ οὐχ ὑπὲρ Κωνσταντινουπόλεως χρὴ μόνον παρακαλεῖν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης· ἐπειδήπερ ἐντεῦθεν ἀρξάμενον τὸ κακὸν, καθάπερ εἴρηται, πανταχού τῆς γῆς τὰς ἐκκλησίας λυμαίνεται. Εβδομήκοντα τοίνυν ἡμέρας ἀναλώσαντες κατὰ τὴν ὁδὸν, ὀψέ ποτε ἀπηντήκαμεν εἰς τὴν Κουκουσέν, τὸ πάσης τῆς οἰκουμένης ἐρημότατον χωρίον. "Οθεν λογίζεσθαι τῇ θαυμασιότητι ὑμῶν ἔξεστιν, ὅσα καὶ ἡλίκα πε πόνθαμεν κακό, πυρετοῖς ἀφορήτοις παλαίοντες, καὶ φόβῳ Ἰσαυρικῷ πολιορκούμενοι. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐκ ἀξιῶν ἐνοχλῆσαί τινα ὥστε ἡμᾶς μεταστῆσαι ἐντεῦθεν. Τὸ γὰρ χαλεπώτατον διηνύσαμεν τῆς ὁδοῦ τὴν ταλαιπωρίαν. Ἀλλ' ὑμᾶς χάριν αἰτῶ, τὸ συνεχῶς ἡμῖν γράφειν, καὶ ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν φρον τίζειν.» Καὶ αὖθις πάλιν φησίν·. Ἐπεὶ καὶ ἡμᾶς τρίτον ἔτος ἐν ἐξορίᾳ διατρίβοντας, λιμῷ, λοιμῷ, πολέμοις, πολιορκίαις συνεχέσιν, ἐρημίᾳ ἀφάτῳ, θανάτῳ καθημερινῷ, μαχαίραις Ιταυρικαῖς, οὐχ ὡς ἔτυχε παρακαλεῖ καὶ παραμυθεῖται τὸ διαρκές καὶ μόνιμον ὑμῶν τῆς διαθέσεως, τῆς παρρησίας τὸ ἀκλινές. "Οθεν εἰ καὶ τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν τειχῶν τῆς πόλεως ἐκβεβλήμεθα, τῆς δὲ κυρίως πόλεως οὐ μετωκίσθημεν. Εἰ γὰρ ὑμεῖς ἡ πόλις, μεθ' ὑμῶν δὲ ἡμεῖς ἀεὶ καὶ ἐν ὑμῖν, εὔδηλον ὅτι καὶ ἐνταῦθα διά γοντες, τὴν πόλιν οἰκοῦμεν ἐκείνην. Καὶ γὰρ ἐνδιαιτώμεθα ὑμῶν ταῖς ψυχαῖς· καὶ ὅπουπερ ἂν ὦμεν, πάντας ὑμᾶς τοὺς σφοδρούς ἡμῶν ἐραστὰς ἐπὶ διανοίας περιφέροντες ἄπιμεν. Περὶ 'Αρσακίου πατριάρχου Κωνσταντινουπό λεως, οἷος ἦν· καὶ ὡς τοὺς περὶ Ἰωάννην ἐδίωκε· καὶ ὡς ἐτελεύτησεν ἐν βραχεῖ. que locum condemnaremur. Verum cum et corpus ærumnas hasce tolerare deneget, et metus Isaurorum omnia circumvallet, parvam hanc et tenuem gratiam obtinere non possumus. Sit eo quoque nomine Deo gloria. Non enim glorificare eum in omnibus desinimus. Sit nomen ejus benedictum in sæcula. Scitis namque, loca omnia tumultibus et turbis esse plena: nec pro Constantinopoli sola, sed pro universo orbe oratione et cohortatione opus est. Inde enim initio sumpto, sicuti dictum est, malum loca omnia pervadens, ecclesias omnes turbat. Septuaginta diebus in itinere consumptis, aliquando laudem Cucusum pervenimus: locum totius orbis, propter solitudinem, gravissimum. Proinde reverentia vestra colligere potest, quæ et quanta pertulerimus mala, insustentabilibus febribus conflictati, et metu Isaurico circumvallati. Atque hæc quidem dico, non quod velim quemquanı cuiquam molestum esse, et petere ut alio inde transferar. Nam quod durissimum fuit, viæ scilicet ærumnam, pertulimus. Sed illam a vobis gratiam peto, ut crebro ad nos scribatis, et ecclesiarum curam geratis.» El rursus inquit: • Quandoqui dem et nos tertium jain annum in exsilio agentes, in fame, peste, bellis, continuis obsidionibus, solitudine incredibili, morte quotidiana, ensibus Isauricis, non mediocriter animnat et consolatur affectionis vestræ abundantia, et constantia, et Πducia stabilitas. Quapropter etiam si solo et menibus ejecti sumus, vera tamen civitate exacti non sumus. Si enim vos civitatem facitis, et nos vobiscum semper et in vobis sumus, satis constat, etiam dum hic agimus, urbem nos illam incolere. In animis enim vestris versamur: et ubicunque sumus, omnes vos vehementes nostri amatores in mente nostra circumferimus. › 409 CAPUT XXVID De Arsacio patriarcha Constantinopolitano, qualis is fuerit: et ut Jounnis sectatores persecutus sit, et paulo post mortuus. Epistolæ sic habent. Non multo vero post episcopus Constantinopolitanus ordinatur Arsacius, Nectarii, qui ante Joannem episcopatum eum gessit, Ταῦτα μὲν αἱ ἐπιστολαί· οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον χειροτονεῖται τῆς Κωνσταντίνου Αρσάκιος, Νεκτα ρίου τοῦ πρὸ Ἰωάννου τὴν τοιαύτην ἐπισκοπὴν διιθύναντος ἀδελφός· ἀνὴρ πρᾶος εἶναι δοκῶν, καὶ frater: vir placidus quidem judicatus, et erga Deun περὶ τὸ θεῖον μάλιστα εὐλαβής. Αχρείαν δὲ τὴν περὶ αὐτοῦ δόξαν ἐποίουν κληρικοί τινες, ἃ μὲν ἐβούλοντο δρῶντες, ἐκείνῳ δὲ τὴν αἰτίαν ἐπιγρα φόμενοι. Πολλῷ δὲ χείρονα μᾶλλον τοῦτον ἐποίει τὰ τηνικάδε συμβάντα περὶ τοὺς Ἰωάννῃ προσκειμέ νους. Ἐπεὶ γὰρ αὐτῷ τε καὶ τῇ κατ' αὐτὸν ἐκκλησία κοινωνεῖν ἢ συνεύχεσθαι ἀπηξίουν, ἅ τε δὴ τῶν τ᾽ ἐπιβούλων καὶ συκοφαντῶν Ἰωάννου ἀναμεμιγμένων αὐτοῖς, καθ᾿ ἑαυτοὺς δὲ ἐκκλησίαζον ἀθροιζόμενοι· ἀνά τε τὰς ἐσχατιὰς καὶ στοὺς τῆς πόλεω; λόγους περὶ τούτου προσῆγεν Αρκαδίῳ τῷ βασιλεῖ. Καὶ δὴ συνηγμένοις, πεμφθείς τις ἐκεῖθεν καὶ οὐκ ἀγεννῇ νεολαίαν προσεπαγόμενος, τὸ μὲν πλῆθος παίοντες ξύλοις καὶ λίθοις, ἐκεῖθεν ήλαυνον· ὅσοι maxime religiosus. Gloriæ autem ejus clerici quidam obfuerunt, qui quidquid voluere, fecerunt, et culpain omnem in eum contulerunt. Deteriorem vero eum multo fecere ea quæ Joannis sectatoribus accidere. Postquam enim cum eo et cum ecclesia ejus, in qua insidiatores et sycophants Joannis multi aliis permisti essent, communicare et orare noluerunt, et suos sibi conventus in extremis locis et porticibus civitatis egerunt, rem eam ad Arcadium imperatorem detulit. Itaque ad eos congregatos quidam cum non contemnenda militum manu missus. Illi multitudinem fustibus et saxis pulsantes, inde depulerunt. Quicunque autem inter illos ardentiore erga Joannem animo, et quasi multitu-

102' dinis columnæ, aliisque praclariores crant, eos eu- δ' ἐκείνων προθυμότερον τὸ φίλτρον περὶ Ἰωάννην stodia excepit. Et quod in ejusmodi turbis accidere solet, cum res novae militibus permittuntur, mulieribus quæ ibi simul congregatæ erant, multis capitis velamenta, aureæ zonæ, monilia, torques, et ornalus carum reliquus direptus est. Erant etiam, quibus una cum infima auricula inaures ablatæ sunt. Et cum ingens clamor et luctus in urbe esset exortus, tantum abest ut illi suum erga Joannem amorein mutarent, ut etiam ca ex re numerus eorum auctus sit, et ad partes eorum plures accesserint. Verum enimvero publice illi deinceps non conveniebant; multi vero etiam neque in forum neque in balnea prodibant. Quibusdam etiam dorui manere periculosum erat, qui sibi ipsis exsilio imposito urbem reliquerunt, et quo cuique visum est, concesserunt. Multi sane et alii honesti bonique viri, sed non minus mulieres, pari in Joannem ardore inter se decertarunt: inter quas Olympias et Bithyna Nicareta fuit, de quibus paulo ante diximus. Arsacius porro ubi non longius quam decem et quatuor menses in sede episcopali vixisset, 410 diem suum obiit: cum quidem, ut aliquis dicat, nullum viventis hominis opus pcregisset, longo tempore per frigidiorem naturæ ignaviam et stuporem quasi confectus nec minus ante naturalem finem præmortuus. Proh pudor, quis cui, inquit Eymeon, quasi quidam, ut ita dicam, vetus truncus, multa principum facilitate, substitutus est? Tiroclegesimum supergressus annum, tumulo magis c quam throno appositus, delirus quidam et desipiens, art dicendum quidem ineptissimus, ad cogitandum autem de rebus decentibus stupidissimus, ad ſaciendum vero ignavissimus, parum admodum ab inanimalis dissidens, lecto et angulo dignus: qui cum per seipsum esset inutilis, et populus Joannis amore teneretur, quod is ei ex parte altera obstaret, ingratus prorsus omnibus et illaudatus fuit. Talis Arsacius erat; el cum brevi tempore Ecclesiæ præfuisset, ita e vivis excessit. CAPUT XXIX. De Attico patriarcha, et persecatione ejus tempore facta. Et quæ ecclesiis in Asia tum acciderint, Fermultis autem Ecclesiam ambientibus, quarto post Arsacii obitum mense, ex presbyteris Attico ea committitur: qui in cleri ordinem allectus, unus ex Joannis obtrectatoribus fuit, Sebastiæ Armeniorum ortus, ab adolescentia autem philosophiæ operam navavit, sub magistris quibusdam monachis Macedonii hæresim sectantibus, qui tum Sebastiæ philosophiæ suæ officinam habebant. Erat autem ipse rursus Eustathii disciplinæ, quem Sebastia episcopum et monachorum optimum ducem fuisse in superioribus exposuimus libris. Cujus scriptum pulcherrimum quidam esse ferunt, qua Basilii Magni Ascetica, seu monastica dicuntur. Non hic autem est Eustathius, qui postea Antiochiam ἀνέκαιον, καὶ οἱονεὶ στήριγμα ἦσαν τῷ πλήθει καὶ ἐπισήμως εἶχον, τούτους δὲ ἄρα φρουρά διεδέχετο. Οἷα δὲ τοῖς τοιούτοις ἐπισυμβαίνειν φιλεῖ, στρατιω τῶν ἐπιτραπέντων νεωτερίζειν, πολλαὶ τῶν συνε λεγμένων γυναικῶν, αἱ μὲν ὅρμου; καὶ ζώνας χρυσᾶς, περιδέραιά τε καὶ στρεπτοὺς ἐληΐζοντο· καὶ ἄλλος ὅσος κόσμος ἐνὴν αὐταῖς. Ησαν δ' αἱ σὺν αὐτ τοῖς λάβοις ἐσκυλεύοντο τὰ ἐνώτια. Βοῖς δὲ μεγάλης καὶ οἰμωγῆς ἀνὰ τὴν πόλιν γεγενημένης, τοσοῦτον οὐ μετέθεντο τοῦ πρὸς Ἰωάννην φίλτρου, ὅσῳ καὶ μᾶλλον ἐντεῦθεν ηύξησαν, καὶ ἄλλους πολλούς προσελάβοντο. Οὐ μὴν δημοσίᾳ συνήεσαν πολλοί δ' ἐκείνων οὔτ᾽ εἰς ἀγορὰν, ἀλλ' οὐδὲ εἰς βαλανεία ἐφοίτων. Τισὶ δὲ καὶ τὴ ἐν οἰκίᾳ εἶναι κινδυνώδες ἦν. Μόλις δὲ ὑπερορίαν φυγὴν τῆς πόλεως ἐπιτάξαντες, τὴν πόλιν λιπόντες, ὅπου δή ποτε ἑκάστῳ ἐδόκει, ἐχώρουν. Πολλοὶ μὲν καὶ ἄλλοι ἀγαθοὶ καὶ σπουδαῖο: άνδρες, ἀλλὰ μὴν καὶ γυναῖκες οὐχ ἧττον πρὸς τὸν ἴσον ὑπὲρ Ιωάννου ζῆλον ἀνθαμιλλώμεναι ὧν αἱ περὶ Ολυμπιάδα καὶ τὴν Βιθυνὴν Νικαρέτην τὰς μικρῷ πρόσθεν εἰρημένας ἦσαν. Αρσάκιος δ' οὐ πλέον ἢ δέκα καὶ τέσσαρας μῆνας τῷ θρόνῳ ἐπιβιούς, ἐτελεύτα, μηδ' ὁτιοῦν, ὡς ἄν τις εἴπο:, ἔργον ζώντος διαπραξάμενος, τῷ πολλῷ χρόνῳ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ νωχελοῦς καὶ ἐπικώφου τῆς φύσεως οἷα κατεψυγμένου οὐχ ἧττον του φυσικού τέλους προτεθνηκώς. Φεῦ μετὰ τίνα τίς; φησὶ Συμεών· οἷον, φάναι, γεράνδριον κατὰ πολλὴν εὐχέρειαν των κρα τούντων ἀμείβεται; "Ανθρωπος ὑπὲρ τὰ ἐγδοήκοντα Έτη βεβιωκός, σερῷ μᾶλλον ἐπιτήδειος ἢ θρόνο ὑπόληρός τις καὶ τὸ φρονεῖν διασεσεισμένος· εἰπεῖν μὲν ἀμουσότατος, ἐννοῆσαι δέ τι τῶν δεόντων ἥλιο θιώτατος, πρᾶξαι δὲ ῥαθυμότατος, βραχύ τι τῶν ἐψύχων ἀπεοικώς, κλίνης καὶ γωνίας ἄξιος· ὃς ἔχων καὶ τὸ παρ' ἑαυτοῦ ἄχρηστον, εἶτα προσλαβών καὶ τὸ πρὸς Ἰωάννην τοῦ λαοῦ φίλτρον, ἑτέρωθεν αὐτῷ προϊστάμενον, ἀπόστοργος πᾶσιν ἦν ἀτεχνῶς καὶ ἀπό ῥητος. Ο μὲν οὖν Αρσάκιος τοιοῦτος ὤν, καὶ ἐπ' ὀλίγον τὴν Ἐκκλησίαν ἐπιτροπεύσας, οὕτω τὸ βιοῦν ἐξεμέτρει. Περὶ Αττικοῦ τοῦ πατριάρχου, καὶ τοῦ κατ' αὐ τὸν διωγμοῦ· καὶ περὶ τῶν ἐν Ασία γεγενημέ νων ταῖς ἐκκλησίαις. Πολλῶν δὲ τὴν Ἐκκλησίαν μνωμένων, μετὰ τέταρτον μῆνα τῆς τελευτῆς ᾿Αρσακίου ἐκ πρεσβυτέ ρων ἀνὴρ Αττικὸς τὴν Ἐκκλησίαν πιστεύεται· τῷ κλήρῳ μὲν ταύτης κατειλεγμένος, εἷς δὲ καὶ οὗτος τῶν Ἰωάννου ἐπιβούλων καθεστηκώς. Τὸ μὲν οὖν γένος οὗτος ἐκ Σεβαστείας τῆς ᾿Αρμενίας εἷλκεν· ἐκ νέου δὲ τὸ φιλοσοφεῖν ἐπετήδευε. Διδάσκαλοι δ' αὐτῷ καθίσταντο μοναχοί τινες, τὰ Μακεδονίου μὲν φρο νοῦντες, ἀνὰ δὲ τὴν Σεβάστειαν τηνικαῦτα τὸ τῆς φιλοσοφίας έργαστήριον ἔχοντες· οἱ πάλιν ἐκ τῆς Ευσταθίου ἦσαν διατριβῆς· ὃν Ευσταθίου δηλαδὴ Σεβαστείας ἐπίσκοπόν τε καὶ καθηγεμόνα γενέσθαι μοναχῶν ἀρίστων ἐν τοῖς ἀνόπιν ἔγνωμεν λόγοις· οὗ σύγγραμμα κάλλιστον, καὶ τὰ τοῦ μεγάλου Βα

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. illa inter Paulinum et Meletium, et Flavianum et Evagrium exstitere. Atticus ubi inter viros census est, Macedonii opinione rejecta, ad Ecclesiam universalem se contulit, non tam doctrina quam hatura prudens: quapropter in rebus agendis facile quod voluit assecutus est, instruendis simul et effugiendis insidiis dexteritate mira. 411 In noribus cjus hæ fuerunt illecebra, ut fere omnibus gratu et charus esset. In orationibus ecclesiasticis simplex fuit, easque tales edidit, ut neque ab auditoribus transcriberentur, neque omnino doctrina liberaliore et elegantia carerent. Et cum vir summa diligentia esset, opportunum tempus nactus, subinde oratores Græcos celebriores legendo se exercuit. Tum demum, cum idiota seu rudis esse videretur, testimonia ab illis mutuatus, eos etiam qui erudite cum eo agerent, fefellit. Cumque stu diosissimus et placidus maxime, erga ejusdem sententiæ sectatores, tum eis qui aliter quam ipse sentirent, formidabilis plurimum fuit. Eis facillime, dummmodo vellet, timorem incutere potuit: el rursum totus mutatus, ad comitatem se retulit. Talis ille fuit sicuti qui cum cognovere, memoriæ mandarunt. Eo autem Ecclesiam gubernante, ingentem Joannis studiosi tulere persecutionem, cum quidem maxima et Orientis et Occidentis pars Ecclesiæ ejus communionem aversaretur. Quo tempore Ephesii impunitate arrepta, quæ eis visa sami, omnia movere et mulare voluerunt. Itaque viros a bono pastore rite, et sicuti Deo gratumt est, in thronis collatos ejecerunt, eisque profanos quosdam et impuros prorsus homines substituerunt, nulla exploratione manuum impositioni præeunte: quippe ita vana et facilis ea res visa est, ut adt episcopatum promptissime suscipiendum satis esset, si quis id modo vellet, aut aliquid donaret. Proinde qui dulum a Joanne exauctorati fuerant, commode rerum talium contemptores aggressi, în Ecclesia sunt introducti, episcopatu (proh pudor!) pecunia redempto. Qui etiam Heraclidem illam, quem magnus Joannes Ephesi episcopum creaverat, suffragantibus ei aliis quoque septuaginta episcopis, ad annos, quatuor crudelissime carceri σιλείου ἀσκητικά τινες είναί φασιν. Οὐχ οὗτος δ' est translatus, et propter quent in Ecclesia offendicula ἐστὶν Εὐστάθιος, ὁ εἰς ᾿Αντιόχειαν ὕστερον μεταβάς, δι᾿ ἂν καὶ τὰ κατὰ Παυλίνον καὶ Φλαβιανὸν καὶ Εὐάγριον τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπισυνέβη σκάνδαλα. Ο δ' Αττικὸς εἰς ἄνδρας ήδη τελέσας, πρὸς τὴν καθόλου Εκκλησίαν μετέθετο, τὰ Μακεδονίου ἀποβαλών. Είχε δὲ τὸ φρονεῖν, οὐ μαθήσει κτησάμενος, ἀλλὰ φύσει. Διὸ κάν τοῖς πρακτέοις ἐπηβολώτατος ἦν· λίαν δ' ἐπιβουλεῦσαι καὶ διαδρᾶσαι αὖθις ἐπιβουλήν δεξιώτατος· τόσον δὲ τὸ ἦθος ἐπαγωγὸν εἶχεν, ὡς σχεδόν πᾶσι κεχαρισμένος εἶναι. Τὰ δὲ πρὸς τοὺς ἐκκλησ σιαστικούς λόγους ἀφελὴς ἦν, καὶ τοιούτους αὐτοὺς ἐξετίθετο, ὥστε μήτε παρὰ τῶν ἀκροατῶν μετεγ γράφεσθαι, μήτε μὴν παντάπασιν ἀμοιρεῖν παιδείας ἀνηκούσης λόγους. Επιμελής δ' εἰς ἄκρον ὤν, εἴ πη καιρὸν ἐθήρα, τοὺς παρ' Ελλησιν ἐπὶ ῥητορείᾳ εὐ δοκιμήσαντας ῥήτορας ήσκητο. Καὶ ἰδιώτης μὲν εἶναι ἐδόκει· ἐξ ἐκείνων δὲ μαρτυρίας παράγων, καὶ τοὺς ἐπιστημόνως μετιόντας ἐλάνθανεν. Επιμελέστατος δὲ πρὸς τὸ ὁμόδοξον ὢν καὶ ἤπιος, τοῖς ἄλλως ἢ ὡς ἐκείνῳ ἐδόκει φρονοῦσι φοβερός μάλιστα ἦν, ἐκ τοῦ ῥᾴστου τε ἔχων δέος ἐκείνοις ἐμβάλλειν μόνον βουλόμενος· πάλιν δ' αὖ ἀθρίου μεταβαλλόμενος, πρὸς τὸ πρᾶον μεταχωρεῖν. Ὁ μὲν οὖν τοιοῦτος ἦν, ὡς οἱ αὐτοῦ πεῖραν ειληφότες ἱστό ρησαν. Τούτου δ' ἐπὶ τῶν αἰάκων ὄντος τῆς Ἐκκίτ σίας, πολύς τις ἐγένετο τῶν Ἰωάννῃ προσκειμένων ὁ διωγμὸς, τοῦ πλείστου μέρους τῆς ἕω καὶ ἐσπερίου λήξεως ἐκτρεπομένου τὴν κοινωνίαν τῆς κατ' αὐτὸν Ἐκκλησίας. Καθ' δν δὴ χρόνον οἱ ἐν Ἐφέσῳ ἀδείας δραξάμενοι, ᾗ σφίσιν ἐδόκει, πάντ' ἐκίνουν καὶ μεταστρέφειν ἐβούλοντο. Καὶ τοὺς μὲν ὑπὸ τοῦ καλοῦ ποιμένος καὶ ὡς Θεῷ φίλον τοῖς θρόνοις ἐνιδρυμένους ἐξήλαυνον· βεβήλους δέ τινας καὶ παμμιάρους ἀντικαθίστων τοῖς θώκοις, μή τινος βασάνου τῆς χειροτονίας προηγουμένης· ἀλλ' οὕτως εἰκαίον ἐδόκει τὸ πρᾶγμα καὶ πρόχειρον ὡς μόνον βούλε σθαι, ή τι διδόναι, καὶ εὐχερέστατα τὴν ἱεραρχίαν λαμβάνειν. Καὶ δῆθ᾽ οἱ ἐκβληθέντες, δεξιῶς μετελ θόντες τοὺς τῶν τοιούτων καταφρονητάς, εισαγω γῆς ἐτύγχανον, χρημάτων, φεῦ! τὴν ἱερωσύνην ὠνούμενοι. Οἱ δὴ καὶ Ηρακλείδην ἐκεῖνον, ὃν ὁ μέγας Ἐφέσου πρόεδρος καταστήσεις, συνεπιψηφι ζομένων τῇ πράξει καὶ ἄλλων ἑβδομήκοντα ἐπισκόπων, ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ὠροτάτως καθείρξαντες, incluserunt: et postea dignitate ei abrogata ἔπειτα καθελόντες τὸν κατάπτυστον και προφανή κίναιδον άνδρα, τὸν βδελυρίας πάσης ἀνάμεστον, τὴν τοῦ τριβούνου Βίκτωρος εὐνοῦχον, τῷ τοῦ παρο θένου θρόνῳ (ὦ δίκη καὶ ἀναχή Θεοῦ! ἀναξίως ἐγκαθιστώσιν. Nemo gradum sacerdotii venalitate pretii mercetur. Quantum quisque meretur, non quantum dare´suflicit, æstimetur. Non pretio, sed precibus exsecrandum et manifestum cinædum, detestationis omnis plenum, tribuni Victoris eunuchum, in virginis viri throno (o vindicta et patientia Deil) indignissime collocarunt. orlinetur antistes. L. Si quemquam. C. de episc. et cier.

412 CAPUT XXX. De impurissimo Porphyrio, qui Antiochie Flaviano in episcopatu successil: et temporis ejus perse - cutione, et de constitutione quam Arcadius promulgavit. Tum quoque magno Flaviano, Antocheno episcopo, qui se cum Joannis adversariis non conjunxerat, et ad quieteni æternam translatus fuerat, Porphyrius successit: vir quidam grandævus, non minus improbitate veterator, quippe quæ cum illo diligenti cura nutrita coaluerat, quam ætate vetulus. Nam vita in libidine peracta, ne tempore quidem ipso quidquam de eo impetu remisit, atque in rebus turpibus ipsam quoque naturam vincere atque superare summopere contendit. Ubi vero eum etiam Antiochenæ ecclesia sedis per lyrannidem occupanda cupido capit, cum urbs tola, more recepto, tempore suo ad spectacula in luco Daphnes effusa esset, Severiano et Acacio, necnon Antiocho in amicitiam suam allectis, et administris tyrannica cupiditatis assumptis (simile enim simili amicum prorsus est), prædonum more thronum conscendit, veluti lupus quidam, non pastor: eademque ipsa hora ordinationem ab eis accepit. Adeo autem illis ea res deproperala est, ut receptos ritus plurimos in sacra initiatione prætermiserint. Porro operum tenebrarum patratores, fine suo maleficio tanto imposito, postea discesserunt, laxatis habenis sibi fuga consulentes, et per montes invios ad sua revertentes. At civitas ubi factum id sensit, ignem et materiam aliam incendio aptam manibus rapientes et congerentes, zelo scilicet divino et ipsi flagrantes, una omnes adversus eum iere, ipsum simul cum episcopal: domo comburere volentes. Vitam namque ejus, quam improba et detestanda esset, non ignorabant. Quod sic agi postquam ille cognovit, præsidi pecunia corrupto suadet, ut et ipse furorem alium contra pietatis cœtum obarmet. licet armatorum manus contracta, et cohors malorum contra illos coacta est. Proinde illi in conspectum istorum contra euntium venire ausi non sunt. Interea ingens etiam persecutio excitata est adversus ecclesias Dei. Attici instinctu (neque enim cum hoc quoque communicare quisquam, propter eam quo Joannem maxime prosequebantur, amorem, volebat) jussiones imperiales passim circumferebantur, in hac verba conceptæ: 413 • Si quis episcoporum cum Theophilo, Attico, Porphyrio communicare noluerit, extorris ecclesia esto, et facultatibus privator. Ex laicis autem seu popularibus qui magistratus gerunt, dignitate excidunto, milites cingulos deponunto. Vulgus autem et opifices auro damnantor.» Itaque qui sincere honestatem sequebantur, et res præsentes non magni faciebant, ne quid absonum et veræ pietatis instituto indignum committerent, ad solitudines inhabitandas profugerunt. Quædam inviti etiam coumunicare cum illis coacti sunt, quibus scilicet gloria et opibus excidere magnum visum est. Monachi vero in Syria plurimi Περὶ τοῦ αἰσχίστου Πορφυρίου τοῦ ᾿Αντιοχείας, ὃς μετὰ Φλαβιανὸν γέγονε, καὶ τοῦ κατ' αὐτὸν διωγμοῦ, καὶ τοῦ νόμου δν Αρκάδιος έθετο. Τηνικαῦτα δὲ καὶ τὸν μέγαν Φλαβιανὸν μὴ τοῖς κατὰ Ἰωάννου συνθέμενον, ὃς τῆς ᾿Αντιόχου ἡγεῖτο πρὸς τὴν ἀγήρω λῆξιν μεταχωρήσαντα, Πορφύριος ἀνήρ τις παμπάλαιος, οὐχ ἧττον δὲ γηραιὲς καὶ τὴν μοχθηρίαν, ἅτε δὴ καὶ σύντροφον καὶ ἡλικιῶτιν ἀκριβῶς αὐτὴν ἐσχηκώς διεδέχετο· ὃς ἀκολασία συνεζηκώς, οὐ τῷ χρόνῳ καθυφῆκε τι τῆς ὁρμῆς ἔν γε μὴν τοῖς αἰσχροῖς καὶ αὐτὴν ἐφιλονείκει την φύσιν ὑπερβαλέσθαι, καὶ ἥττω γε εἶναι. Εἰς ἄφεσιν δὲ γενόμενος καὶ τῆς Ἀντιόχου εκκλησίας τυρα νῆσαι τὸν θρόνον, ἐπείπερ ἡ πόλις ἅπασα, ειωθός ὂν, χρόνῳ εἰς τὰ κατὰ Δάφνην προϋκέχυτο θέατρα, τοὺς περὶ Σεβηριανὸν καὶ ᾿Ακάκιον, ἔτι δὲ καὶ ᾿Α τίοχον προσεταιρισάμενος, καὶ ὑπουργοὺς τῇ τυρα νικῇ ἐφέσει κτησάμενος (φίλον γὰρ παντὶ τῷ ὁμοίως τὸ ὅμοιον), λῃστρικῶς ἀναβαίνει τὴν θρόνον, οἷά τις λύκος, καὶ οὐ ποιμήν· καὶ ὑπ' ἐκείνων δὴ αἰθωρίν την χειροτονίαν λαμβάνει. Ἐπὶ τόσον δ᾽ ἐκείνοις ή πρᾶξις ἐσπούδαστο, ὡς καὶ τὰ πλεῖστα τῶν νενομι σμένων τῇ ἱερᾷ μυήσει παραλιπεῖν. Αλλ' οἱ τῶν σκοτεινῶν ἔργων ῥέκται, τέλος δῆθεν ἐπιθέντες τῇ κακουργίᾳ, ἔπειτα διεδίδρασκον ἀνέδην φυγῇ χρησά μενοι δι' ἀβάτων ὀρέων οἴκαδε απαγόμενοι. Η δὲ πόλις ὡς εἰς αἴσθησιν ἐγεγόνει τοῦ πεπραγμένου, πῦρ μετὰ χεῖρας καὶ ὅση ἄλλη ὕλη εύπρηστος επισ φερόμενοι, οὐχ ἧττον κἀκεῖνοι ζήλῳ θείῳ περικαιόμενοι, κατ' ἐκείνου πανδημεὶ ἐχώρουν, αὐτοὶ σύναμα τῷ τῆς ἐπισκοπῆς οἴκῳ ἐμπρῆσαι σπουδάζοντες. Ηδειξαν γὰρ τὸν ἐκείνου μάλιστα βίον, ὡς ἀνάγω - γός τις ἅμα καὶ βδελυρὸς ἦν. Ο δὲ τὸ μελετώμενον διαγνούς, χρήμασι διαφθείρας τὸν ἄρχοντα, έπειθε θυμὸν ἕτερον ἀνθοπλίζειν τῷ τῆς εὐσεβείας συστής ματι. Καὶ δὴ στρατὸς ἐφίστατο, καὶ θίασος πονηρών κατ' αὐτῶν συνηθροίζετο, μηδ' εἰς ὄψιν ήκειν τοῖς ἀντιφερομένοις ἐῶν. Ἐπὶ δὲ τούτῳ καὶ διωγμός ἀνεῤῥιπίζετο μέγιστος διατάγματά τε βασιλικά κατὰ τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ, ὑποβαλόντος Αττι κοῦ, ἀπανταχοῦ διεφοίτων (καὶ γὰρ οὐδ᾽ ἐκείνῳ τις κοινωνεῖν ἠξίου διὰ τὸ πρὸς Ἰωάννην μάλιστα φίλ τρον) τάδε κατὰ ῥῆμα διαγορεύοντα· «Εἴ τις τῶν ἐπισκόπων Θεοφίλῳ μὴ πείθοιτο κοινωνεῖν, Αττικῷ τε καὶ Πορφυρίῳ, ἀπόβλητος ἔστω τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τῶν ὄντων ἀποστερείσθω. Τῶν δὲ λαϊκῶν ὅσοι μὲν ἐν τέλει, τῆς τιμῆς ἐκπιπτέτωσαν, στρατιῶται δὲ τὰς ζώνας ἀποτιθέσθωσαν· ὅσον δὲ κοινὸν καὶ περὶ τέχνας ἐσχολακός, χρυσίῳ ἱκανῷ προστιμηθέντες, καὶ τῇ ὑπερορίῳ φυγῇ κατακρινέσθωσαν ὡς εἰκός.» Οσοι μὲν οὖν ἦσαν ἀκραιφνεῖς τοῦ καλοῦ, καὶ οὐδὲν μέγα ἐτίθεντο τὸ παρόν, φεύγειν είλοντο, καὶ τὰς ἐρήμους οἰκεῖν, μηδὲν ἀπᾶδον οἰόμενοι δρᾷν, καὶ εὐσεβοῦς πολιτείας ἀνάξιον· οἱ δὲ καὶ ἄχοντες κοινωνεῖν ἠναγκάζοντο, οἷς μέγα τὸ χρημάτων καὶ δόξης ἐκπεσεῖν ἐκρίνετο. Τῶν δ' ἐν Συρίᾳ πλεῖστοι μοναχῶν τῆς Ἐκκλησίας χωρισθέντες, καθ᾿ ἑαυτοὺς

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. τὰς συνάξεις ἐποίουν· οὗ χάριν καὶ πολλῶν δεινῶν ab Ecclesia sejuncti, synaxes et convenius suos ἐπειράθησαν. egere: quam ob causam multas etiam experti Περὶ τῆς ἐς 'Ρώμην πρεσβείας τῶν εὐσεβῶν ὑπὲρ τῆς Ἰωάννου δίκης. sunt ærumnas. CAPUT XXXI. De legatione quam pii Romam de Joannis judicio miserunt. Cum Ecclesia ita affligeretur, episcopi quidam et clerici, divino zelo pro Joanne et Ecclesia, cujus tam malus et miserandus status esset, flagrantes, ex Oriente Romam veterem sunt profecti, gravem - que tragoediam istam Honorio imperatori et Innocentio Romæ episcopo commemorarunt. Nam post magnum illum Damasum, Siricius quindecim aunis episcopatum Romanum tenuit. Ei autem defuncto, Anastasius subrogatus est. Qui ubi post triennium decessit, Innocentius locum ejus per successionem cepit. Tres illi secum attulere epistolas; quarum una aureæ illius linguæ erat, calamitates omnes exactissime recensens: secunda, totius Constantinopolitanae urbis cleri communis; tertia, quadraginta illorum episcoporum, qui communionis et partium Joannis erant. Eis redditis, tantum in illis zelum accenderunt, propter calamitates eas dolentibus, ut ambo ad imperatorem Arcadium litteras dederint, diuturnum in rebus hujusmodi somnum ejus reprehendentes. Carpebant vero alterum quoque exsilium, quo Joannes præter ecclesiasticas sanctiones affectus fuerat: oportere affirmantes, si quæ illi veræ honestatis et Ecclesiae tranquill tatis cura esset, 414 episcopum in sedem suam reduci, et synodum Thessalonicæ, quæ in medio e Roma et ex Oriente venientibus sit, cogi. Theophilum etiam Alexandrinum, qui omnia ea miscuisset, acciri: atque ita demum canonico, nullisque affectiouibus corrupto judicio, Joannis causain omnem rite et ordine decidi. Cujus rei gratia se Italos aliquot episcopos misisse addiderunt, conscientiam bonam et judicium rectum in cordibus suis obtinentes. Hæc sic ad Arcadium Honorius et Innocentius scripsere. Quæ vero Joanni etiam et clero rescripsere, ejuscemodi verbis continentur: quæ ego ex Romano sermone utraque in Græcam linguam translata inveni, et historiæ huic adjeci. Epistola ad Joannem sic habet: 'Αλλ' οὕτω κακῶς ἐχούσης τῆς Ἐκκλησίας, τῶν τινες ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν, ζήλῳ θείῳ διαφλε γέντες, ὑπὲρ Ἰωάννου καὶ τῆς πονηρῶς καὶ ἀθλίως ἐχούσης Εκκλησίας, τῆς ἕω ἀπάραντες, την προσβυτέραν κατελάμβανον Ῥώμην, καὶ τὴν χαλεπήν ἐκείνην τραγῳδίαν κατέλεγον, Ονωρίῳ παραστάν τες τῷ βασιλεῖ, ἔτι δὲ καὶ Ἰννοκεντίῳ τῷ Ῥωμαίων ἐπισκόπῳ. Μετὰ γὰρ τὸν πολὺν ἐκεῖνον Δάμασον Σιρίκιος τὴν ἐπισκοπὴν διεδέχετο. Τούτου δὲ ἔτη πεντεκαίδεκα διανύσαντος, Αναστάσιος εἰς τὸν θρό νον ἀνήγετο. Μετὰ δὲ τοῦτον τρία έτη διαβιώσαντα Ιννοκέντιος ταύτην ἐπλήρου την διαδοχήν. Καὶ ἂς ἐφέροντο δόντες ἐπιστολάς· τρεῖς δ᾽ ἦσαν, ὧν μία μὲν τῆς χρυσῆς καὶ γλώττης ἐκείνης ἦν, τὰ συμπε σόντα πάντα πρὸς λεπτὸν διιοῦσα· ἄλλη δὲ κοινὴ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως κλήρου ταντός· τρίτη δὲ τῶν τεσσαράκοντα ἐπισκόπων, οἱ τῆς Ἰωάννου μερίδος ἦσαν καὶ κοινωνίας. Ταύτας δὴ ἐγχειρίσαντες, τοσο οὗτον ζῆλον ἐκείνοις ἀνῆψαν περιπαθήσασι τοῖς δεινοῖς, ὡς καὶ ἄμφω ᾿Αρκαδίῳ τῷ βασιλεῖ διαπέμψασθαι γράμματα, τὸν ἐπὶ τοῖς πεπραγμένοι, μα κρὸν ὕπνον ἐκείνου διεγκαλοῦντας. [τιῶντο δὲ καὶ τὴν δευτέραν ὑπερορίαν ὡς μὴ θεσμοῖς γεγενημένην ἐκκλησιαστικοῖς· καὶ χρῆναι, εἴπερ τι ἐκείνῳ μέλλον τοῦ τε κυρίως καλοῦ καὶ τῆς κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν εἰρήνης, τὸν μὲν ἱερέα πάλιν εἰς τὸν οἰκεῖον ἐπανάγειν θρόνον· ἀθροῖσαι δὲ καὶ κατὰ Θεσσαλο νίκην σύνοδον, ἅτε δὴ μέσον κειμένην τῶν ἐξ ἕω καὶ Ῥώμης ἡκόντων· μεταστέλλεσθαι δὲ τῆς ᾿Αλεξάνδρου καὶ Θεόφιλον, δς τάδε πάντα συνέχες· καὶ τοῦτον τὸν τρόπον κανονικῇ καὶ ἀπαθεῖ διαίτῃ τὰ κατὰ τὸν Ἰωάννην ἅπαντα εὐθετῆσαι. Τούτου γάρ χάριν πέμψαι καί τινας τῶν Ἰταλῶν ἐπισκόπου, συνείδησιν ἀγαθὴν καὶ ἀψευδὴ δίκην ταῖς καρδίαις κεκτημένους, ἔλεγον. Τοιαῦτα μὲν ᾿Αρκαδίῳ ὅ τε Ονώριος καὶ Ἰννοκέντιος ἔπεμπον· ἃ δὲ Ἰωάννῃ καὶ τοῖς ἐν κλήρῳ ἀντέγραφον, τούτοις τοῖς ῥήμασι περιείχοντο· ἅπερ ἐγὼ ἐκ τῆς Ῥωμαίων διαλέκτου ἑκάτερα εὑρὼν, εἰς Ελληνα γλῶσσαν μεταβληθέντα, τῇ συγγραφῇ παρεθέμην. Ἡ μὲν οὖν πρὸς Ἰωάννην Έγραφε τοιάδε Ἰννοκεντίου πάππα 'Ρώμης επιστολαί δύο πεμφθεῖσαι τῷ τε ἱερῷ Χρυσοστόμῳ ἐν ὑπερορία διάγοντι, καὶ τῷ κλήρῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. • Εἰ καὶ πάντα δεῖ τὸν ἀναίτιον προσδοκἂν τὰ χρηστά, καὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ τὸν ἔλεον αἰτεῖν, ὅμως καὶ παρ' ἡμῶν τὴν ἀνεξικακίαν συμβουλευόντων, τὰ καθήκοντα γράμματα διὰ Κυριακοῦ τοῦ διακόνου ἐξαπέσταλται· ὥστε μὴ πλέον δυνηθῆναι τὴν ὕβριν ἐν τῷ συντρίβειν τὸ ἀγαθὸν συνειδὸς ἐν τῷ ἐλπίζειν. Οὐδὲ γὰρ ὀφείλεις διδαχθῆναι ὁ τοσούτων λαῶν δι δάσκαλος καὶ ποιμήν, τοὺς ἀρίστους ἀεὶ καὶ πολλάCAPUT XXXII. Innocentii papæ Romani epistolæ duæ, sancto Chrysostomo exsuli et clero Constantinopolitano missæ. ‹ Tametsi innocentem bona omnia exspectare, et a Deo misericordiam petere conveniat, tamen nos quoque, qui tolerantiæ malorum suasores sumus, litteras hasce, pro eo atque decuit, cum Cyriaco diacono ad te dedimus, ne adversariorum injuria plus possit, dumn alligit, quam bona conscientia, dum in spe cum illa luctatur. Non enim opus est doceri te, tot populorum ductorem et pastorem,

optinos quosque sape atque adeo semper pro κις δοκιμάζεσθαι, εἰ ἐν τῇ ἐκμῇ τῆς ὑπομονῆς πλο bari, an in vigore patientiæ persistant, neque alicui dolorum labori cedant. Et est profecto res st. bilis et firma, conscientia bona in malis quæ injuste accidunt, omnibus: quæ nisi quis patientia vincat, indicium de se malæ suspicionis præbet. Omnia namque sustinere debet, qui Deo primum, deinde suæ quoque confidit conscientiæ. Quando - quidem bonus atque honestus vir exerceri ad patientiam maxime potest, vinci autem non potest. Nam mentem ejus divinæ custodiunt Scripturæ. Abundant autem exemplis lectiones sacræ, quas po - pulo tradimus: et omnes prope sanctos variis modis et continenter malis afflictos esse, cum fide attestantur; quippe qui tanquam in aliquo judicio explorati, tandem sic ad coronam patientiæ pervenere. Consoletur igitur charitatem tuam, frater reverendissime, conscientia tua, quæ in tribulationibus solatium virtutis obtinet. 415 Inspiciente namque ipso Domino Christo, in portu pacis, pura constabit conscientia. › Hæc Innocentius ad divum Chrysostomum scripsit. Epistola autem ad clericos hæc est: «Innocentius episcopus presbyteris et diaconis, totique clero et populo Ecclesiæ Constantinopolitanæ, quae sub Joanne episcopo est, fratris bus dilectis, saluten. Ex litteris dilectionis vestræ, quas per Germanum presbyterum et Cassianum diaconum ad nos dedistis, scenam malorum, quam ob oculos posuistis, anxia sollicitudine cognovi: et quibus ærumnis malisque fides laboret, repetita sæpius lectione perspexi. Cui rei sola patientiæ consolatio medetur. Dabit enim brevi Deus noster afflictionibus tantis finem, quas sustinuisse proderit. Sedenim hanc ipsam necessariam consolationein, in initio epistolæ dilectionis vestræ positam, consilium propositumque vestrum laudantes intelleximus, multa patientiæ testimonia complectentem. Consolationem namque nostram, quam ad vos scribere debuimus, litteris ipsi vestris præoccupastis. Eam siquidem laborantibus Domi. nus noster prabere patientiam solet, ut in ipsis tribulationibus se ipsos Christi servi solentur, secum ipsi reputantes, eadem antea sanctis, quæ ipsi patiuntur, accidisse. Sed et nos ex ipsis litteris vestris afferre vobis solatium possumus. Non enin ab eo, ut vobis condoleannus, alieni sumus: siquidem et nos in vobis affligimur. Quis namque ferre possit, quæ ab illis designantur, quos maxime conveniebat pacificæ tranquillitatis et concordiæ studiosos esse? Nunc insolito more sedibus ecclesiarum suaruin innocentes ejiciuntur episcopi. Quod sane primus frater et collega noster, episcopus vester Joannes, per injuriam est passus, causa indicta, et crimine neque objecto, neque audito. Quæ vero hæc prohibita ratio est, ut judicii specimen non servetur, aut de causa non quæratur? In locum viventium episcoporum alii subrogantur: quasi, qui ab ejusmodi delictis prorumpunt, a quopiam judicari possint recte quidquam vel dicere vel facere ραμένουσι, καὶ οὐδενὶ πόνῳ κακοπαθείας ὑποπί. πτουσι. Καὶ ἔστιν ὡς ἀληθῶς βέβαιον πράγμα τη συνειδὸς εἰς πάντα τὰ ἀδίκως συμπίπτοντα· ἀπερ εἰ μὴ νικήσειέ τις υπομένων, τεκμήριον φαύλης υπολήψεως ἐκφέρει. Πάντα γάρ ὑπομένειν ὀφείλει, τῷ Θεῷ πρῶτον, εἶτα καὶ τῷ ἰδίῳ πεποιθὼς συνεδότι· ἐπότε μάλιστα γυμνάζεσθαι εἰς ὑπομονὴν ἡ καλὸς καὶ ἀγαθὸς δύναται, νικᾶσθαι δὲ οὐ· ἐπειδήπερ αὐτῷ τὴν διάνοιαν αἱ θεῖαι Γραφα! φυλάττουσι περιττεύουσι γὰρ ὑποδείγμασιν αἱ θεῖαι ἀναγνώσεις ἂς τοῖς λαοῖς παραδιδόαμεν· αίτινες πάντας σχεδόν τοὺς ἁγίους καταπεποιήσθαι διαφόρως και συνεχώς ἐπιστώσαντο, καὶ δοκιμάζεσθαι καθάπερ ἔν τινι διαγνώσει· οὕτω τι εἰς τὸν στέφανον τῆς ὑπομονῆς ἐληλυθέναι. Παραμυθείτω τὴν ἀγάπην σου αὐτὸ τὸ συνειδός, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ὅπερ ἐν ταῖς θλίψεσιν ἔχει τὴν παραμυθίαν τῆς ἀρετῆς. Εποπτεύοντος γὰρ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, ἐν τῷ λιμένι τῆς εἰρήνης καθαρισθεῖσα ἡ συνείδησις στήσεται. ο Ταῦτα μὲν πρὸς τὸν θεῖον Χρυσόστομον Ἰννοκέντιος ἔγραψεν ἃ δὲ καὶ πρὸς τοὺς κληρικούς, ἐν τούτοις ἦσαν· • Ἰννοκέντιος ἐπίσκοπος, πρεσβυτέροις καὶ διακόσ νοις, καὶ παντὶ τῷ κλήρῳ καὶ τῷ λαῷ τῆς Κωνταν τινουπόλεως Ἐκκλησίας τοῖς ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπου Ἰωάννην ἀγαπητοῖς ἀδελφοῖς χαίρειν. Ἐκ τῶν γραμμάτων τῆς ὑμετέρας ἀγάπης, ἅτινα διὰ Γερα μανοῦ τοῦ πρεσβυτέρου, καὶ Κασσιανοῦ τοῦ διακ νου ἀπεστάλκατε, τὴν σκηνὴν τῶν κακῶν ἦν προ τῶν ὀφθαλμῶν ἐθήκατε ἐν μερίμνῳ φροντίδι, κατ έμαθον· ὅσαις τε ἡ πίστις κάμνει ταλαιπωρίαις καὶ πόνοι, ἐπαναληφθείσας πολλάκις τῇ ἀναγνώσει κατεῖδον. Οπερ πρᾶγμα μόνη ή παράκλησις τῆς ὑπομονῆς ἰᾶται. Δώσει γὰρ ἐν τάχει ὁ ἡμέτερος Θεὸς ταῖς τοσαύταις θλίψεσι τέλος, καὶ ταῦτα συνοί σει συνενηνοχέναι. ᾿Αλλὰ γὰρ αὐτὴν τὴν ἀναγκαίαν παράκλησιν, ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπιστολῆς τῆς ὑμετέρας ἀγάπη; κειμένην, ἐγκωμιάζοντες ὑμῶν τὴν πρόθεσ σιν ἐπεγνώκαμεν, πολλὰς πρὸς τὸ ὑπομένειν μας τυρίας περιέχουσαν. Τὴν γὰρ ἡμετέραν παράκλησιν, ἣν ὀφείλομεν ὑμῖν ἐπιστεῖλαι, τοῖς ὑμετέροις γράμ μασι προεφθάσατε. Ταύτην γὰρ τοῖς κάμνουσιν ὁ ἡμέτερος Δεσπότης ὑπομονὴν παρέχειν εἴωθεν· ἵνα καὶ ἐν ταῖς θλίψεσι τυγχάνοντες, ἑαυτοὺς οἱ τοῦ Χριστοῦ δοῦλοι παραμυθῶνται, ἀναλογιζόμενοι ἐν αὐταῖ; καὶ πρότερον γεγενῆσθαι τοὺς ἁγίους ἅπερ αὐτοὶ πάσχουσι. Καὶ ἡμεῖς δὲ ἐξ αὐτῶν τῶν ὑμετέ των γραμμάτων δυνάμεθα ὑμῖν προσενέγκαι παράκλησιν· οὐ γὰρ τοῦ συναλγεῖν ὑμῖν ἐσμεν ἀλλότριο ἐπειδήπερ καὶ ἡμεῖς κολαζόμεθα ἐν ὑμῖν. Τίς γὰρ ἐνέγκα: δυνήσεται τὰ ἐξαμαρτανόμενα ὑπ' ἐκείνων; οὔστινας ἐχρῆν μάλιστα τοῦ γαληνοῦ τῆς εἰρήνης, καὶ αὐτῆς σπουδαστὰς εἶναι τῆς ὁμονοίας. Νέν ἐξηλλαγμένῳ τρόπῳ ἀπὸ τῆς προεδρίας τῶν ἰδίων ἐκκλησιῶν ἐξωθοῦνται ἀθῶσι Ιερείς. Ο δὴ καὶ πρῶτος ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν καὶ συλλειτουργός Ιωάννη; ὁ ὑμέτερος ἐπίσκοπο, ἀδίκως πέπονύς, μηδεμιέ; τυχών ακροάσεως· οὐδὲν ἔγκλημα επιφέρεται, ούδ' εἰσακούεται. Καὶ τί, ἡ ἀπηγορευμένη επίνοια, ένα

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIII. 416 fuisse, sed potius vetuisse cognovimus, ne cui in locum viventis per ordinationem alium sub stituendi sit potestas. Minime enim ordinatio reprola honorem adimere episcopo potest: quandoquidem neque episcopus ille esse potest, qui inique substituitur. Nam quantum ad canonum observantiam attinet, canonibus obsequendum esse scribimus, qui Niceæ sunt decreti: quos selas consectari decet Ecclesiam catholicam, et eos in medium affer: e. Sin alii a quibusdam proferuntur, a Nicænis ca onibus dissonantes, et hæreticos auctores referentes, ii a catholicis episcopis rejiciuntur. II. relico rum namque inventa catholicis canonibus non sunt adnectenda. Semper etenim illi per contraria et neraria decreta, Patrum Nicanorum consilium m nuere intendunt. Quapropter non solum hoc dicimus, istos sequendum non esse, verum etiam cu: hæreticis et schismaticis seu dissidiosis dogmatibus condemnandum: quemadmodum antea in Sardic usi concilio ab episcopis, qui nos præcesserunt, factum est. Nam quæ sic perperam subintroducuntur, magis damnare convenit, quam ut quæ directe contra canones statuuntur, aliquam Labeant, fratres reverendissimi, firmitatem. Cæterum quid contra istos in præsentia agendum? Synodali cognitione peropus est, quam dudum etiam cogendau esse censuimus. Sola enim illa talium procellaruu motus sopire potest: quam ut obtineamus, ulile μὴ πρόφασις κρίσεως γένηται ἢ ζητηθῇ; Εἰς τό- posse? Nunquam sane patres nostros talia auso; πους ζώντων ιερέων ἄλλοι ἀποκαθίστανται· ὡς δυο ναμένων τῶν ἐκ τοιούτου πλημμελήματος όρμωμέ νων, ὀρθῶς τι ἔχειν, ἢ πεπράχθαι, ἢ ὑπό τινος κριθῆναι; Οὐδὲ γὰρ πώποτε παρὰ τῶν πατέρων τῶν ἡμετέρων τοιαῦτα τετολμῆσθαι ἐγνώκαμεν· ἀλλὰ μᾶλλον κεκωλύσθαι τὸ μηδενὶ εἰς τόπον ζῶντος χειροτονεῖν ἄλλον δεδόσθαι ἐξουσίαν. Οὐ γὰρ χειροτονία ἀδόκιμος τὴν τιμὴν δύναται ἀφελέσθαι τοῦ ἱερέως· ἐπειδήπερ οὐδὲ ἐπίσκοπος δύναται είναι ἐκεῖνος, ὃς ἀδίκως ὑποκαθίσταται· ὅτι καὶ περὶ τῆς τῶν κανόνων παραφυλακῆς τούτοις δεῖν ἔπεσθαι γράφομεν, οἵτινες ἐν Νικαίᾳ εἰσὶν ὡρισμένοι· οἷς μόνοις ὀφείλει ἐξακολουθεῖν ἡ καθολική Εκκλησία, καὶ τούτους γνωρίζειν. Εἰ δὲ ἕτεροι ὑπό τινων προσφέρονται, οἵτινες ἀπὸ τῶν κανόνων τῶν ἐν Νικαίᾳ διαφωνούσι, καὶ ὑπὸ αἱρετικῶν ἐλέγχονται συντετάχθαι, οὗτοι παρὰ τῶν καθολικῶν ἐπισκόπων ἀποβάλλονται. Τὰ γὰρ ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν εύρε θέντα, ταῦτα οὐκ ἔστι τοῖς καθολικοῖς κανόσι προστ άπτειν. 'Αεὶ γὰρ διὰ τῶν ἐναντίων καὶ ἀθέσμων τὴν τῶν ἐν Νικαίᾳ μειοῦν βουλὴν ἐθέλουσιν. Οὐ μόνον οὖν λέγομεν τούτοις μὴ δεῖν ἐξακολουθεῖν, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτοὺς μετὰ αἱρετικῶν καὶ σχισματικῶν δογμάτων εἶναι κατακριτέους· καθάπερ καὶ πρότε ρον γέγονεν ἐν τῇ Σαρδικῇ συνέδῳ ὑπὸ τῶν πρὸ ἡμῶν ἐπισκόπων. Τὰ γὰρ πραχθέντα κατακρίνεσθαι μᾶλλον προσῆκεν, ἢ ἄντικρυς τῶν κανόνων γενό-´ μενα, ἔχειν τινὰ βεβαιότητα, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι. ᾿Αλλὰ τί κατὰ τῶν τοιούτων νῦν ἐν τῷ παρόντι ποιήσομεν; 'Αναγκαία ἐστὶ διάγνωσις συνοδική, ἣν καὶ πάλαι ἔφημεν συναθροιστέαν. Μόνη γάρ ἐστιν ἥτις δύναται τὰς κινήσεις τῶν τοιούτων καταστεί λαι καταιγίδων· ἧς ἵνα τύχωμεν, χρήσιμον τέως ὑπερτίθεσθαι τὴν ἰατρείαν τῇ βουλήσει τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Πάντα ὅσα νῦν τῷ φθόνῳ τοῦ διαβόλου πρὸς τὴν τῶν πιστῶν δοκιμασίαν τετάρακται, πραϋνθήσεται. Οὐδὲν ὀφείλομεν τῇ στερρότητι τῆς πίστεως παρὰ τοῦ Κυρίου ἀπελπίσαι. Καὶ γὰρ ἡμεῖς πολλὰ σκεπτόμεθα, ὃν τρόπον ἡ σύνοδος οἰκουμενικῶς συν αχθείη, ὅπως τῇ βουλήσει τοῦ Θεοῦ καὶ ταραχώδεις κινήσεις παύσωνται. Υπομείνωμεν οὖν τέως· καὶ τῷ τείχει τῆς ὑπομονῆς ὀχυρούμενοι, ἐλπίσωμεν πάντα τῇ βοηθείᾳ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀποκατασταθῆναι. Πάντα δὲ ὅσα ὑμᾶς ὑφίστασθαι εἰρήκατε, καὶ πρόσ τερον συνδραμόντων εἰς τὴν Ῥώμην τῶν ὑμετέρων ἐπισκόπων, εἰ καὶ τὰ μάλιστα διαφόροις χρόνοις, τουτέστι Δημητρίου, Εὐλυσίου καὶ Παλλαδίου, οἵτινες μεθ᾿ ἡμῶν ἦσαν, τελείᾳ ἐρωτήσει μεμαθήκα μεν.» Ταῦτα καὶ τὰ πρὸς τοὺς κληρικούς διελάμβανον γράμματα· ἐξ ὧν συνάγειν ἔστιν, ὁποία τις ἦν ἐκείνῳ ὑπὲρ Ιωάννου γνώμη τε καὶ σπουδή. Περὶ τῶν ἐκ 'Ρώμης πρέσβεων, ὅσα πεπόνθασιν ὑποβολαῖς Εὐδοξίας καὶ ᾿Αττικού. Τὰ γοῦν τοιαῦτα γράμματα, ἔτι δὲ καὶ τὴν τῆς συνόδου ψῆφον, ἢ διὰ τὴν Ἰωάννου αἰτίαν ἐν Ἰταλία Sozon. scribit, episcopos quinque, et presbyteros duos Ecclesiæ Rom. ad Honorium et ArcaPATROL. GR. CXLVI nunc fuerit, medicinam et opem hanc ad voluntatern magni Dei et Christi ejus, Domini nostri, referre. Omnia quæ diaboli invidia, ad fidelium explorationem sunt perturbata, pacabuntur. Stabilitate fidei nihil non sperare a Domino debemus. Nos quidem multum deliberamus et dispicimus, quomodo universalis synodus congregetur, ut de voluntate Dei turbulenti isti motus compescantur. Itaque interea sustineamus; et patientiæ muro circumvallati, omnia auxilio Dei nostri restitutum irisperenius. Quæcunque vero vos sustinuisse scripsistis, ea quoque omnia autea, quamvis diversis maxime temporibus, a collegis vestris episcopis, Demetrio, Eulysio et Palladio, qui Romam venerunt, et nobiscum fuerunt, percunctatione accurata cognovimus. 417 Hæc sunt, que ad clericos al Innocentio date litteræ continebant: ex quibus colligere licet, quæ illi sententia et studium de Joanne fuerit. CAPUT XXXIII. De legatis Roma missis, qualia ii Eudoxiæ et Attici suggestione sint passi. Litteræ ipsæ tales fuere. Insuper vero synodi decreto quæ Joannis causa in Italia coacta fuit, dium esse missos, qui locum et tempus synodi cogendæ peterent, lib. viii, cap. ult.

in manus recepto, Dei amans wylius Beneventi συνέστη, ἀνὰ χεῖρας λαβόντες οἱ περὶ τὸν θεοφιλή episcopus, Cathegius et Gaudentius, cum Valentio et Bonifacio presbyteris, Roma Byzantium profecti sunt. Sequebantur eos Cyriacus et Demetrius, una cum Palladio et Eulysio, qui Joannis partium studiosi eo venerant, et tragoediam malorum omnem illis exposuerant. Cum autem in Græciam pervenissent, in manus tribuni cujusdam, qui insidias eis tetenderat, inciderunt. Non enim latere potuerunt feminarum pessimain Eudoxiam legationis ejus mandata. Et quod eorum sententiæ seu consilio, qui legationem eam miserant, arte quadam adversaretur, actiones eorum contrariis actionibus prævenit. Quapropter Thessalonicam illis videre, atque papæ litteras, quas ad ejus urbis episcopum Anysium ferebant, reddere permissum " non est. Sed duobus navigiis impositi, postquam in unum ex suburbiis Constantinopolitanæ civitatis, quod Athyras vocatur, pervenerunt, per vim in custodiam sunt conjecti: quibus per calumniam objectum est, quod ditionem alienam ultra termi1:os suos turbarent, et cum Orientalis imperii contumelia ibi adessent. Romani igitur, et Cyriacus episcopus, quique cum eo erant, seorsim quisque in custodias inclusi, torti sunt et arumuis plurimis affecti, ut litteras flagitatas proferrent. Postquam autem illi se eas non prius daturos esse aflirmarunt, quam imperatorem vidissent, utpote al eum legati, postremo Valerius quidam, ex feritate et temeraria audacia nomen et celebritatem aucupans, episcopi unius, apud quem littera erant, pollice fracto, scripta ipsa et vascula quædan, adhæc quidquid illis ad res necessarias parandas crat argenti, ei eripuit: id quod ille non sine maligno consilio fecit, ut sumptibus omnibus spoliati, facere aliquid illi, quod prohibitum est, necessitate adigerentur. 418 Postridie ejus diei alii plurimi affuere, sive ab ipsa Augusta, seu ab Attico missi qui ab illis petierunt, ut tribus millibus nummorum aureorum receptis, cum AlLico communicarent, Joannis autem causam despicerent. Hoc illi se facturos prorsus negarunt. Accidit enim divinitus quiddam, quod eam rem prohibuit. Nam uni ex Æmylii diaconis, Paulo nomine, viro casto et moderato, divum Apostolumn Paulum apparentem dixisse ferunt: «Videte quomodo accurate (seu circumspecte) ambuletis, dies enim mali sunt; > promissam forte fraudem sic inhibentem. Sedenim cum illi promissionem seu conditionem oblatam non reciperent, sed reditum in Romanam urbem precibus peterent: Valerius, qui egregium illud viri optimi facinus in pollice patravit, ad male agendum strenuus, putri cuipiam et vetustate squalido navigio eos commissos, exiium eis struens videlicet, Romam reverti jussit. Alli cum summo periculo navigantes, ægre Lam- | sacum appulerunt. Inde navi nrulata, quatuor mensibus elapsis Romam pervenere, et apud Innocentium papam sigillatim quæ eis accidere, g Αἰμύλιον, Βενεύενδοῦ δὲ οὗτος ἐπίσκοπος, Καθηγιόν τε καὶ Γαυδέντιον, σὺν Οὐαλεντίῳ καὶ Βονιφατίω τοῖς πρεσβυτέροις, ἐκ Ρώμης πρὸς τὸ Βυζάντιον ᾔεσαν. Εἶπετο δ' αὐτοῖς Κυριακὸς καὶ Δημήτριος, σύναμα Παλλαδίῳ καὶ Εὐλυσίῳ· οἱ τῆς Ἰωάννου μερίδος ὄντες, ἐκεῖσε δὴ παρεγένοντο, καὶ πάντα ἐκείνοις ἐξετραγώδησαν. ᾿Ανὰ δὲ τὴν Ἑλλάδα γενόμενοι, ὑπό τινι ἐνεδρεύοντι τῶν χιλιάρχων εἰς χεῖρας ἐμπίπτουσιν. Οὐδὲ γὰρ ἦν λαθεῖν τὴν πονηροτάτην γυναικῶν Εὐδοξίαν τὰ τῆς στελλομένης πρεσβείας. ᾿Αντιτεχνωμένη δὲ τῇ γνώμῃ τῶν ἀποστειλάντων προέφθανεν ἀντιπράττουσα. Θεσσαλονίκην μὲν οὖν οὐ συνεχώρουν ἐκείνους ἰδεῖν· οὐδὲ γὰρ ἂ πρὸς τὸν ἐκείνης ἐπίσκοπον 'Ανύσιον τοῦ πάππα ἐπεφέροντο γράμματα, δοῦναι εἴων. Δυσὶ τοίνυν πλοίοις τούτους ἐπιβαλόντες, ἐπεὶ ἐς προάστειον τῆς πόλεως, 8 Αθύρας καλεῖται, ἔφθανον, βιαίως εἶργον φρουρά, ἅτε δῆθεν ὑπερόριον ἐνοχλοῦντας ἀρχὴν, καὶ ἐπὶ ὕβρει τῆς ἐνθάδε βασιλείας γεγενημένους, διαβολήν κατεσκεύαζον. Οἵ τε οὖν Ῥωμαῖοι, καὶ οἱ περὶ τὸν ἐπίσκοπον Κυριακὴν ἐγκλεισθέντες χωρίς, τάζοντο, καὶ δεινοῖς πλείστοις περιεβάλλοντο, τα γράμματα ἀπαιτούμενοι. Ὡς δ' ἐκεῖνοι τὸ μὴ δοῦναι διισχυρί ζοντο πρότερον, εἰ μὴ βασιλέα θεάσαιντο, πρέσβεις ὄντες, τέλος Ουαλέριος τις ἐκ θηριωδίας καὶ ιταμότητος ὄνομα ἑαυτῷ περιθεῖναι βουλόμενος, ἑνὸς τῶν ἐπισκόπων τὸν ἀντίχειρα διακλάσας παρ' ᾧ τὰ γράμματα ἦν, αὐτά τε ἀφείλετο τὰ πυκτία, καί τινα σκεύη, καὶ ὅσα δὴ πρὸς ὤνησιν τῶν ἐπιτηδείων ἀργύρια ἦσαν, οὐκ ἄπο καὶ τοῦτο πονηρᾶς γνώμης διαπρα ξάμενος, ἵνα τῶν πρὸς χρείαν ἐνδεείς καταστάντες, πράξαί τι τῶν ἀπηγορευμένων ἀναγκασθείεν. Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἄλλοι τε πλείστοι παρῆσαν, εἴτ' ἐκ τῆς βασιλίδος, εἴτε καὶ παρ' αὐτοῦ δὴ πεμφθέντες τοῦ 'Ατο τικοῦ· οἳ καὶ ἠξίουν, τρισχιλίους λαβόντας χρυσούς, κοινωνῆσαι μὲν 'Αττικῷ, τῆς δὲ Ἰωάννου δίκης και ταφρονεῖν· τοὺς δὲ πάμπαν ἀπαγορεῦσαι. Συνέβη γάρ τι καὶ θειότερον εἶργον, μάλα τὴν πράξιν. Ενὶ γὰρ τῶν Αἰμυλίου διακόνων, Παύλῳ τὴν κλῆσιν, σώφρονι καὶ μετρίῳ ἀνδρὶ, τὸν θεῖον ἀπόστολον Παῦ λον ἐπιφανέντα εἰπεῖν λέγεται·. Βλέπετε πως ἀκρι σω; περιπατεῖτε· αἱ ἡμέραι γὰρ πονηραί· ο ίσως τὴν ὑπεσχημένην ἀπάτην ἐπέχοντα. Μὴ τὴν εἰσήγησιν τοίνυν εἰσδεξαμένων, ἀλλὰ τὴν ἐς Ῥώμην ἀντιβολούντων ἐπάνοδον, Ουαλλέριος ὁ τὸ τοῦ ἀντίχειρος ἀριστούργημα διαπεπραγμένος, δεινὸς ὢν καὶ και κουργῆσαι, σαπρῷ τινι καὶ γεγηρακότι πλοίῳ τού τους πιστεύσας, ὡς ἂν πρόνοιαν ἀπωλείας πραγματ τευόμενος, πρὸς τὴν Ῥώμην ἀνάγεσθαι παρηγγύα. Καὶ δὴ τῷ πλῷ ἐν χρῷ κινδύνου μόλις τῇ Λαμψάκῳ προσσχεῖν ἐξεγένετο. Ἐκεῖθεν δὲ τὸ ἀκάτιον ἀμειψάμεν ναι, τεττάρων παρωχηκότων μηνῶν, τὴν Ῥώμην κατέλαβον· καὶ Ἰννοκεντίῳ τῷ πάππα ἐμφανισθέν τες, κατὰ μέρος τὰ συμπεσόντα ἀνήγγελλον, μηδὲν εἰδότες, εἴ τι δὴ τοῖς περὶ Κυριακὸν ἐπεγένετο ἀλλὰ μηδὲ περὶ Ἰωάννου, ὅ τι δὴ αὐτῷ συνέβη μα θεῖν ἐξισχύσαντες. "Α δὴ τὸν νωθρὸν ᾿Αρκάδιον διε λάμβανε τέως, ὡς ὕστερον ὑπῆρξε μαθεῖν. Ἐπὶ δὴ

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB XIII. τούτοις πλεῖστα ἀγανακτήσας ὁ τῆς Ρώμης ἐπίσκο- renuntiarunt, nihil scientes, quid vel Cyriaco πος Ἰννοκέντιος, τοιάνδε συνθέμενος τὴν ἐπιστολὴν, τοῖς περὶ ᾿Αρκάδιον, Αττικόν τε καὶ Θεόφιλον ἐξαπ έστειλεν, ἀφορισμῷ καὶ καθαιρέσει αὐτοὺς ὑπο βάλλουσαν· καὶ ταῦτα μαθών, οὐ πολλῷ ὕστερον καὶ τὴν τελευτὴν τῷ Πατρὶ ἐπιστῆναι, ἐπὶ πόρρω τῆς ἐξορίας ἀπαγομένῳ, ὡς μικρὸν προϊόντες δηλώσομεν. Ἡ μέντοι ἐπιστολὴ τούτοις τοῖς ῥήμασι περιείληπτο· ejusque comitibus, vel Joanni ipsi acciderit. Hæc tum segnem Arcadium latuere: id quod postea animadvertere licuit. Ilisce vero de causis Innocentius Romanus episcopus plurimum indignatus, epistolam compositam ad Arcadium, Atticum et Theophilum dedit, qua illos excommunicationi et exauctorationi subjecit, cum quidem cognovisset, non multo post Patrem illum morten oppetiisse, in longius exsilium abductum, quemadmodum paululum progressi exponemus. Epistola verbis hujusmodi conscripta fuit: Επιστολὴ Ιννοκεντίου πάππα Ρώμης πρὸς Αρκάδιον καὶ Εὐδοξίαν, ἀφορισμῷ αὐτοὺς ὑποβάλλουσα. • Φωνή αἵματος τοῦ ἀδελφοῦ μου Ἰωάννου βολ πρὸς Θεὸν κατὰ σοῦ, βασιλεῦ, ὥς ποτε Αβελ τοῦ δικαίου κατὰ τοῦ ἀδελφοκτόνου Κάϊν· καὶ παντὶ τρόπῳ ἐκδικηθήσεται. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο πέπραχας, ἀλλὰ καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης διωγμὸν μέγαν κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας καὶ τῶν ἱερέων αὐτοῦ συνε στήσω. Εξέωσας τον μέγαν τῆς οἰκουμένης διδάσκα λον ἐκ τοῦ θρόνου αὐτοῦ ἀκρίτως, συνεκδιώξης αὐτῷ καὶ τὸν Χριστόν· οὔτε γὰρ οὕτως ὀδύρομαι περὶ ἐκείνου (οὗτος γὰρ τὸν κλῆρον ἔλαχε μετὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ βασιλείᾳ), κἂν ᾖ ἀφόρητος ἡ συμφορά· ἀλλὰ θλίβομαι, φροντίζων πρῶτον μὲν τῆς σωτηρίας τῶν ὑμετέρων ψυχῶν, καὶ περὶ τῶν στε- c ρηθέντων καὶ λιμωξάντων τῆς ἐκείνου πανσόφου καὶ πνευματικῆς θείας διδαχῆς καὶ νουθεσία;. Οὐ γὰρ μόνον ἡ Κωνσταντινουπολιτῶν ἐκκλησία ἐζημιώθη τῆς ἐκείνου μελιού του γλώττης, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἡ ὑφήλιος ἐχήρευσεν, ἀπολέσασα τοιοῦτον ἔνα θεον άνδρα, πειθηνίας μιας γυναικός παραχωρησάσης τοῦτο γενέσθαι τὸ δραματούργημα. Πλὴν ἐκδέξηται τὴν ἐντεῦθεν τιμωρίαν καὶ τὴν μέλλουσαν ἀτελεύτητον κόλασιν, σὲ μετὰ πολλὰς ταύτας ἡμέτ μας επερχομένην αὐτῇ. Εἰ γὰρ καὶ ὁ μακάριος Ιωάννης τὸν βίον κατέλιπε, τὴν πίστιν τηρήσας, καὶ στηρίξας τοὺς σαλευομένους· ἀλλ᾽ εἰς ἄληκτον αἰῶνα τὴν ἀδαπάνητον τρυφήν καὶ ἀθάνατον ζωήν ἐκληρονόμησεν. Ἡ δὲ νέα Δαλιδάς Εὐδοξία, κατὰ μικρὸν τῷ ξυρῷ τῆς πλάνης ξυρήσασά σε, ἐπήγαγεν ἑαυτῇ κατάραν ἐκ πολλῶν στομάτων, δεσμεύσασα φορτίον ἁμαρτημάτων βαρὺ καὶ δυσβάστακτον, προστ θεῖσα τοῦτο τοῖς πρώην αὐτῆς ἁμαρτήμασι. Διὸ ἐγὼ ὁ ἐλάχιστος καὶ ἁμαρτωλός, ὡς πιστευθείς τὸν θρόνον τοῦ μεγάλου ἀποστόλου Πέτρου, ἀφορίζω σε τε κἀκείνην τῆς μεταλήψεως τῶν ἀχράντων μυστηρίων Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παντοῖον ἐπίσκοπον ἢ κληρικὸν ὄντα τοῦ τάγματος τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, τολμῶντας ἐπιχειρῆσαι καὶ μεταδοῦναι ὑμῖν, ἀφ᾿ ἧς ὥρας ἀναγνῶτέ μου τὸν παρόντα δεσμὸν, ὑπὸ καθαίρεσιν εἶναι. Εἰ δὲ βιάση σθέ τινα, ὡς ἐξουσιασταί, καὶ παρεξέλθητε τοὺς δοθέντας ὑμῖν κανόνα; παρὰ τοῦ Σωτῆρος διὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ἔσεσθε ἐπιστάμενοι, ὡς πρῶτον 419 CAPUT XXXIV. Epistola Innocentii papa Romani ad Arcadium et Eudoxiam, excommunicationi eos subjiciens. ‹Vox sanguinis fratris mei Joannis clamat ad Deum contra te, o imperator, sicuti quondam Abel justi contra parricidam Cain; et is modis omnibus vindicabitur. Nec id modo admisisti, sed etiam pacis tempore persecutionem magnam adversus Deum et Ecclesiam ejus concitasti. Ejecisti e throno suo, re non judicata, magnum totius orbis doctorem, et una cum eo Christumn persecutus es. Neque de illo ita queror (sortem emim, seu hæreditatem cum sanctis apostolis in Dei et Servatoris nostri Jesu Christi regno consecutus est), quamvis intolerabilis jactura ea sit: sed affligor propterea, quod primum de animarum vestrarum salute, deinde de eis qui sapientissima, spirituali et divina doctrina et institutione ejus orbati, ſante verbi Dei confciuntur, sum sollicitus. Non enim erclesia tantuni Constantinopolitana mellitæ illius linguæ jacturam fecit, sed et orbis sub sole totus ad orbitatem redactus est, viro tam divino amisso, persuasione unius malieris, fabulam hanc et spectaculum exhiberi sinente. Verum excipiet illa et præsentem hic pœnam et futurum sempiternum supplicium non post niultos hosce dies ei adveniens. Tametsi enim beatus Joannes vitam reliquit, fide servata, et fluctuantibus confirmatis; in æterna tamen sæcula sempiternarum deliciarum et immortalis vitæ hæreditatem est consecutus. Nova autem Dalila Eudoxia, quæ paulatim te erroris seu seductionis novacula totondit, exsecrationem ex multorum.ore sibi ipsi introduxit, grave et quod gestari nequeat peccatorum pondus colligans, atque id prioribus peccatis suis superaddens. Itaque ego minimus, et peccator, cui thronus magni apostoli Petri creditus est, segrego et rejicio te et illam a perceptione immaculatórum mysteriorum Christi Del nostri episcopum etiam omnem, aut clericum ordinis sanctae Dei Ecclesiæ, qui administrare aut exhibere ea vobis ausus fuerit, ab ea hora qua præsentes vinculi mei legeritis litteras, dignitate sua excidisse, decerno. 420 Quodsi, ut homines potentes, quemnquam ad id vi adegeritis, et canones vobis a Servatore per sanctos apostolos traditos transg essi fueritis.

scitote non parvum id vobis peccatum fore, in μὲν οὐ μικρὸν ὑμῖν τὸ ἁμάρτημα γενήσεται ἐν τῇ horrenda illa judicii die: cum neminem hujus vitæ honor et dignitas adjuvare poterit, arcana autem et abdita cordium sub oculos omnium effundentur atque exhibebuntur. Arsacium, quem pro magno Joanne in thronum episcopalem produxistis, etiam post obitum exauctoramus, una cuin omnibus qui consulto cum eo communicarunt episcopis, cujus etiam nomen sacro episcoporum albo non inscribatur. Indignus enim co honore est, ut qui episcopatum quasi adulterio polluerit. Omnis siquidem plantatio, quæ a Patre nostro in coelis plantata non est, eradicabitur '. Ad Theophili abrogationem addimus excommunicationem, auathematismum et absolutam a Christianismo alienationem. › Hæc Innocentius pro Joanne pugnans scripsit. Neque vero etiam Atticum, qui post Arsacium thronum magni illius involavit, non accusavit. Verum ut ea res composita postea sil, historia loco suo ostendet. CAPUT XXXV. De incursione gentium barbararum in fines Romanos, eo tempore facta: el de exortis tyrannis, Stilicone, Alaricho, Altalo, Saro, et aliis: et ut ab Alaricho Roma sit capta: et de formosæ cujusdam Romanæ mulieris castitate. φοβερᾷ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, οὔτε οὐ δυνήσεται ἀξίωμα βιωτικόν τινα ὠφελῆσαι· ἐκείνων δὲ τὰ ἐντὸς ἐκχυ θήσονται πρὸς ὑπόδειγμα πάντων. Αρσάκιον δὲ δι εἰσηγάγετε εἰς τὸν θρόνον τῆς ἐπισκοπῆς ἀντὶ τοῦ μεγάλου Ἰωάννου, καὶ μετὰ θάνατον καθαιρούμεν σὺν πᾶσι τοῖς συγκοινωνήσασιν αὐτῷ προθέσει επι σκόποις· οὗτινος μηδὲ τὸ ὄνομα ἐγγραφήτω τοῖς ἰ:ο ροῖς διπτύχοις· ἀνάξιος γάρ ἐστιν ὡς μοιχεύσας τὴν ἐπισκοπὴν· πᾶσα γὰρ φυτεία μὴ φυτευθεῖσα παρά τοῦ Πατρὸς ἡμῶν τοῦ ἐν οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσεται. Προστιθέμεθα τῇ καθαιρέσει Θεοφίλου ἀφορισμόν καὶ ἀναθεματισμὸν, καὶ τελείαν ἀλλοτρίωσιν Χριστιανισμού.» Τοιαῦτα μὲν ὁ Ἰννοκέντιος ἔγραψεν ὑπὲρ Ἰωάννου διαμαχόμενος· οὐκ ἔξω μέντοι αἰτίας ἱποίει καὶ 'Αττικὸν μετ' Αρσάκιον τῷ θρόνῳ τοῦ μεγάλου ἐπεισπηδήσαντα. Αλλ' όπως ταῦτα χρόνῳ ὕστερον διαλέλυται, ἡ καθεξῆς ἱστορία δηλώσει. Eadem tempestate, sicuti in omnibus episcoporum dissensiouibus reperire est, res etiam publicae tumultibus sunt repletæ. Hunni namque Istrum transgressi, Thraciam vastantes percurrerunt, Huldam ducem habentes. Et Isauri quidam praedones perquam feri, ingenti coacta multitudine Phoeniciam atque Cariam, et quæ in medio sitæ sunt urbes, excursionibus extremisque cladibus vexarunt. Stilico quoque, Honorii socer, opumque et copiarum illius omnium dux, vir summus, simul et Romanorum et barbarorum ad novas res spectantium studia sibi conciliata habens, cum præfectis eorum egit, et committere inter se imperatores tentavit. Atque ubi, ut Alaricho Gotthorum duci ducendarum Romanarum copiarum dignitas tribueretur, suffragio suo effecit, in Illyricos movit: et eo Jovium qucmdam præmisit, re ita composita, ut et ipse cum Romanis Arcadii ducibus congrederetur, 421 et regionis etiam ejus populos Monorii imperio subjiceret. Alarichus autem exercitu ex Dalmatia et Pannonia, terra barbara, suscepto in mediterraneas venit Græciaque et Athenis captis, vicinam quoque Dalmatiam vastavit. Deinde lyricum ingressus, atque aliquandiu ibi moratus, per Alpes in Italiam rediit, Stilicone angustias earum illum transire permittente, utpote qui insidias imperatori strueret. Postea Alarichus cum inde proficisci vellet, Honorii litte- * Matth. xi, 13. Αl. Huldin vocant. Περὶ ἐπιδρομῆς ἐθνῶν τηνικαῦτα γεγενημένης καὶ περὶ τῶν ἐπαναστάντων τυράννων, Στελίχωνος, 'Αλλαρίχου, Αττάλου, Σάρου, καὶ ἑτέ ρων· καὶ ὡς εάλω Αλλαρίχῳ ἡ 'Ρώμη· καὶ περὶ τῆς σώφρονος ἐν 'Ρώμῃ ὡραίας γυναι κός. Περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον, ὡς ἐπίπαν ἔστιν εύ ρεῖν ταῖς τῶν ἱερῶν διχονοίαις, καὶ τὰ κοινὰ θορύ των πλήρη γεγενημένα. Ούννοι μὲν γὰρ τὸν Ἴστρον διαπεραιωθέντες, τὴν Θράκην δηοῦντες κατέθεον, ήγούμενον Οὔλδην ἔχοντες. Ἰσαυροὶ δὲ λῃσταί τινε; θηριώδεις ἐς πολύ τι πλῆθος ἀθροισθέντες, Φοινίκην τε καὶ Καρίαν καὶ τὰς ἐν μέσῳ τούτων πόλεις κατά έδραμον, κακουργοῦντες τὰ ἔσχατα. Καὶ Στελίχων Ονωρίου μὲν κηδεστής, οὐ μὴν δ᾽ ἀλλὰ καὶ τῆς ἐκεί νου πάσης δυνάμεως ἐξηγούμενος, ἀνὴρ διαφερόν τως μέγας γενόμενος, τὸ παρὰ Ρωμαίοις καὶ βαρ βάροις νεωτερίζον έχων πειθόμενον, τοῖς ἄρχουσιν ἐκείνων εἰς λόγους ἐλθών, συγκρούειν πρὸς ἑαυτὰ τὰ βασίλεια πεῖραν προσῆγεν· 'Αλλαρίω τε τι ἡγουμένῳ τῶν Γότθων πρόξενος καταστάς, Ρω· μαίων στρατηγίας ἀξίωμα περιθεῖναι, Ἰλλυριοίς επανέστησεν, Ἰόδιόν τινα υπαρχον ἐκείνοις προκ2ταστήσας, συνθέμενος μετὰ τῶν Ρωμαίων συμβαλεῖν στρατηγῶν, ὥστε καὶ τοὺς ἀνὰ τόδε τὸ καί με ὑπηκόους 'Ονωρίῳ ὑποτάξαι δῆθεν τῷ βασιλεῖ. ᾿Αλλάριχος δὲ παραλαβὼν τὸν στρατὸν, από το Διλμπ τίας καὶ Παννονίας βαρβάρου τῆς εἰς τὰς ἠπείρου, ἐγένετο. 'Ελλάδα δὲ καὶ ᾿Αθήνας ἐλων, καὶ τοὺς προσεχεῖς Δαλμάτας ληίζεται. Επελθὼν δὲ τὴν Ἰλλυρίδα, καὶ ἱκανὸν χρόνον τοῖς ἐκεῖ διατρίψας, διά τῶν ᾿Αλπεων εἰς τὴν Ιταλίαν ἐπάνεισιν, Στελίχωνος αὐτῷ τὰς πύλας ἀνέντος τῶν ᾿Αλπεων, Στ' ἐπιβου· λὰς παλαμωμένου τῷ βασιλεῖ. Εἶτ' ἐκεῖθεν ἐκδημεῖν μέλλων, γράμμασιν 'Ονωρίου τῆς ἐπὶ τὸ πρόσω του floe Sozom. non habet lib. 15, cap. 4.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIII. ρείας ἐσχέθη. Υστερον δὲ αὐτὸς καὶ Ονώριον διε- ris ne coeptum iter persequeretur, prohibitus κώλυεν εἰς τὴν Κωνσταντίνου μέλλοντα ἐκδημεῖν φειδοῖ τοῦ ἀδελφιδοῦ, ὥστε πιστοὺς ἄρχοντας αὐτῷ καταστῆσαι ἄρτι ὀρφανισθέντι. Δεδιὼς καὶ γὰρ ἦν, μή τι διὰ τὸ τῆς ἡλικίας ἀτελὲς πάθοι ὁ παῖς Θεοδό σιος. Εκώλυε μὲν οὖν ἐκεῖνον, ἀναγκαῖον λέγων εξκαι μένειν ἐν Ἰταλίᾳ διὰ τὴν ἔναγχος τυραννίδα γεγενημένην ἐν Ἀρηλάτῳ παρὰ τοῦ Κωνσταντίνου • αὐτὸς δὲ πείσας καὶ θάτερον τῶν σκήπτρων λαβὼν, ο λάβαρον 'Ρωμαῖοι καλοῦσι, τέσσαράς τε στρατιωτῶν ἀριθμοὺς εἰληφώς, πρὸς δὲ καὶ γράμματα βασιλέως τὴν ἐπ' ἀνατολῆς ἄφιξιν ἐπιτρέποντα, ἤδη πρὸς τῇ ἐξόδῳ ἦν. Φήμης δὲ περιηγηθείσης ὡς τῷ υἱῷ Εὐχερίῳ, συνεργούντων τῶν ἐν δυνάμει, τυραννίδα καθίστησιν, ἐν στάσει τὸ στρατιωτικόν γενόμενον, ο πρῶτα μὲν κτείνουσι τὸν τῆς Ἰταλίας καὶ Γαλατῶν ὕπαρχον, καὶ ἄλλους βασιλικὰς ἀρχὰς ἐπιτετραμμέ νους. Οὐ πολλῷ δ' ὕστερον παρὰ τῶν ἐν Ραβέννῃ στρατιωτῶν καὶ αὐτὸς ἀναιρεῖται Στελίχων· ἔπειτα δὲ καὶ ὁ τούτου υἱὸς Εὐχέριο; κτίννυται. Οἱ μὲν οὖν οὕτω φωραθέντες κακόνους εἶναι τῷ βασιλεῖ ὧδε ἀπώλοντο· μετὰ δὲ τὴν τούτων ἀναίρεσιν τὸ σὺν ἐκείνοις βάρβαρον, τῷ προειρημένῳ ᾿Αλλαρίχῳ τῷ Γότθῳ συμμίξαν, τὴν Ῥώμην ἐπειρᾶτο πορθεῖν· ἔπειτα περὶ εἰρήνης Αλλαρίχου πρὸς Ονώριον πρέσβεις πέμψαντος, ἐπεὶ ἀπετύγχανε, πολλοὺς καὶ ἄλ λους βαρβάρους ἐπαγαγών, τὴν Ῥώμην αὖθις ἐπου λιόρκει παρακαθήμενος· καὶ τὸν ποταμὸν Θύμβριν συσχών, ὃς διὰ μέσου ῥέει τῆς πόλεως, διεκώλυε ταύτῃ τῶν ἐπιτηδείων τὴν εἴσοδον ἐκ Πόρτου ἀνάγεσθαι. Μέγιστον δ' ὁ Πόρτος τῆς Ῥώμης νεώριον τρισὶ λιμέσι περιγραφόμενον, καὶ εἰς μικρᾶς πότ λεως παρατεινόμενον μέγεθος (οὕτω γὰρ τὸ ἐκεῖσε ἐπίνειον Ρωμαίοι καλοῦσι). Λιμοῦ δ᾽ ἐπιγενομένου τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων, πρὸς δὲ καὶ λοιμοῦ, καὶ τῶν δούλων ἤδη πρὸς 'Αλλάριχον αὐτομολούντων, ἐδόκει θύειν πᾶσι ναοῖς. Θοῦσκοι δέ τινες μετακλη θέντες, ὑπισχνοῦντο σκηπτοῖς τισι καὶ βρονταίς τοὺς βαρβάρους ἐκεῖθεν ἐλαύνειν. Εἴργαστο γὰρ τοῦτο αὐτοῖς καὶ περὶ πόλιν ἄλλην, Λαρνίαν όνομα, ἣν οὐχ εἷλεν ᾿Αλλάριχος παριών. Οὐ μὴν ὤνησεν ἡ τοιαύτη ἐπίνοια. Οσοι γὰρ εὖ εἶχον φρονήματος, κατὰ μῆνιν θείαν ταῦτα πεπονθέναι Ῥωμαίους ἑνό μιζον τῇ πολλῇ ῥαστώνῃ καὶ ἀκολασίᾳ ἣν ἐπεδεί κνυντο, ὡς καὶ αὐτόν ποτ' Αλλάριχον τουτί παραδεῖξαι. ᾿Αγαθῷ γάρ τινι ἀνδρὶ παραινοῦντι Ῥώμης φείδεσθαι, καὶ μὴ αἴτιον τοσούτων κακῶν γίνεσθαι, ἐκεῖνον φάναι λέγεται, ὡς ι ἄκων ἐπιβάλλει τῷ ἔργῳ· ο συνεχῶς γάρ τινα ἐπικείμενον, ἐνοχλεί, » τὴν 'Ρώμην πορθεῖν. Ο καὶ ἐποίησε. Τότε μὲν οὖν χρήματα λαβών, τὴν πολιορκίαν διέλυε, συνθεμένων Ρωμαίων, βασιλέα πείθειν εἰς εἰρήνην αὐτὸν δέχε σθαι. Καὶ πρεσβείας γενομένης, οἱ τἀναντία φρασ Similiter haec ita dicuntur apud Paul. Diac. de ipso Alaricho: Qui cum discedere voluisset, Honorii litteris retentus est, sicut ipse confessus est. Sozomenus Alarichum præsidium militum frequens ad amnem Tiberim collocasse dicit. Συσχών, amune occupato. Sozom. ἐπιστήσας est. Deinde vero et Stilico Honorium impedivit, quominus Constantinopolim propter fratris filii curam concederet, ut fideles præfectos ei coústi· tneret, qui non ita pridem pupillus factus fuerat: veritus scilicet ille, ne propter teneram ætatem Theodosius puer adversi quidquam pateretur. Impediit hunc igitur Stilico, necessario eum in Italia manere debere dicens, propter proximam tyrannidem apud Arelatem a Constantino excitatam. Hoc cum illi persuasisset, alterum ex sceptris, seu vexillis potius, arripuit, quod Romani labarumı vocant: simulque quatuor militum ordines, et imperatoris litteras, quibus ei profectio Orientalis permittebatur, accepit, atque in expeditionem se dedit. Ubi vero fama increbuit, tyrannidem illum filio Eucherio, eis adjuvantibus qui cum potestate apud ipsum erant, parare; milites, seditione mo ta, primum Italie et Galliæ præfectum, aliosque quibus imperatorii magistratus commissi fuerant, necarunt: deinde paulo post Ravennæ a militibus et ipse Stilico, mox etiam filius ejus Euchorius jugulatus est. Atque isti quidem, quod adversus imperatorem conspirasse deprehensi essent, ad hunc modum interiere. Post eorum autem interitum, qui cum illis fuerant barbəri, ei quem diximus Alaricho Gottho conjuncti, Romam expugnare aggressi sunt. Ibi Alarichus de pace oratores ad Honorium misit: quam ubi non obtinuit, aliis quoque multis barbaris adductis, Romanam urbem obsedit: et Tiberim amnem qui per urben mediam fuit, cobibens ne res necessariæ ex portu in urbem importarentur, effecit. Portus autem maximum navale Romanorum est (sic enim i navium stationem appellant), tres labens receptus, amplitudine parvam referens urbem. 422 Cum igitur annonæ penuria, fames simut et pestis exorta esset, et jam servi ad Alarichum transfugerent, Romanis senatoribus Græcæ superstitionis, ut in Capitolio et templis omnibus sacrificia fierent, placuit. Acciti autem Thusci quidam, tonitru et fulminibus se barbaros inde propulsuros esse polliciti sunt. Nam id illi ad urbem aliam, cui nomen Larnie fecerant: quam urbem Alarichus obsessam non cepit: sed consilium cœptumque id frustra fuit. Siquidem qui rectam obtinebant mentem, vindicta divina Romanos hæc pati existimarunt, propter ingentes delicias, et quas exhibebant libidines. Li qued aliquando ipse quoque Alarichus ostendit. Nam bono cuidam viro cum cohortanti ut Rome parceret, neque tot malorum auctor fieret, dixisse fertur, invitum se cam rem aggredi. › τύβριδι. Adeo fames Rom invaluit, ut homines pro frumento castaneis uterentur. Greditam quoque est, quosdam humanis carnibus non abstinuisse. Sozom. Videtur legendum, Narnia. Monacho. Sozom.

Ἰννοκεντίου δὲ πρεσβευσαμένου, πεισθεὶς ᾿Αλλάρι χος βασιλέως γράμμασιν, εἰς Ἀρίμινον ήκε πόλιν, δέκα καὶ διακοσίοις σταδίοις διέχουσαν τῆς Ραβέννης· ἔνθα εἰς λόγους ἐκ τειχῶν Ἰόβιος ὁ τῆς Ἰταλίας ὕπαρχος ὁμιλήσας, τὸ βούλημα ἐδήλου τῷ βασιλεῖ, ὡς δέοι αὐτὸν δέλτοις τιμᾷν στρατηγὸν δυνάμεω; ἑκατέρας. Ο δὲ τἆλλα μὲν ἐδίδου, ἀξίας δὲ οὔποτε μεταδώσειν κατένευεν. Ιύβιος δὲ ἀβούλως τὸ δόξαν τῷ βασιλεῖ ἀναγινώσκειν ᾿Αλλαρίχῳ ἐκέλευεν. Ἐπὶ δὲ τῇ ἀρνήσει τοῦ ἀξιώματος ὀργισθεὶς ᾿Αλλάριχος, ὡς ὑβρισμένος, ἀθρόον τῇ σάλπιγγι σημήνας τὸ ενυάλιον, ἐπὶ Ῥώμην ήλαυνε. Δείσας δὲ Ἰόδιος, παρασκεύαζεν ὀμνύειν τοὺς περὶ αὐτὸν, μή ποτε εἰρηνικὰ καὶ τῷ βαρβάρω φρονῆσαι. Αλλάριχος δὲ τὸ ἀξίωμα παραιτησάμενος, ἕτερον τει μην δὲν Ῥωμαίοις τυγχάνον. ὡς δὲ δις πρεσβευτάμενος ἀπετύγχανεν, ἐλθὼν ἐπολιόρκει τὴν Ῥώ μην. Ελὼν δὲ τὸ ἐπίνειον Πέρτον, Ατταλόν τινα, ύπαρχον τηνικαῦτα τῆς πόλεως όντα, Ρω μαίους ἐδίαζε βασιλέα ψηφίζεσθαι· ὁ καὶ ἐποίησαν. Ἐκεῖνος δὲ πολλοὺς Ρωμαίων ἐπὶ τὰς ἀρχὰς προ βαλλόμενος, καὶ ᾿Αλλάριχον ἐχειροτόνει στρατηγὸν ἑκατέρας δυνάμεως· 'Αδαοῦλφον τὸν τῆς οἰκείας γαμετῆς ἀδελφὸν ἡγεμόνα τῶν ἱππέων καθίστα. Ατταλος δὲ συγκαλέσας τὸ πλῆθος, λόγον διεξῆλθε μάλα λαμπρόν, υπισχνούμενος τὰ πάτρια τῇ συγκλήτῳ ἀθιγῇ τηρῆσαι, τήν τε ἔω πᾶσαν καὶ Αιγυπτον ὑπήκοον Ἰταλοῖς ποιῆσαι. Καὶ ὁ μὲν ὧδ' Continue enim quemdam sibi imminentem, mo- νοῦντες Αλλαρίχῳ ἐμποδὼν τῇ εἰρήνῃ καθίσταντο. Festum esse, Romamque vastare jubere. Quod etiam tandem fecit. Ac tum quidem pecunia accepta, obsidionem solvit: cum Romani pacti cum eo essent, imperatori se suasuros, ut pacem cum eo iniret. Et legatione missa, qui Alaricho adversabantur, impedimento, ne pax ea constaret, fuere. Atque Innocentio legationem obeunte, imperatoris litteris persuasus Alarichus, ad Ariminum urbem concessit, quæ ducentis et decem stadiis Ravenna distat. Ibique cum eo e muro collocutus Jovius Italie praefectus, petitionem ejus imperatori ostendit, debere eum per litteras ducem prædici exercitus utriusque censens. Atque ille alia quidem ei concessit: dignitatem autem eam ut conferret, nondum statuit. Jovius inconsulto imperatoris decretum Alaricho legi jussit. Itaque ille propter dignitatem sibi denegatam, perinde atque injuria affectus esset, indignatus, tuba classico cani jusso, Romam contendit. Jovius autem metu perculsus, ne in suspicionem, perinde atque barbaro faveret, apud imperatorem incideret, imprudentius etiam quam autea jurisjurandi sacramento suos adegit, ne pacem unquam cum barbaro facerent. Porro Alarichus dignitate contempta, nihil plius quod Romani haberent, petiit. Et abi bis episcoporum legatione missa, quod postuJavit, non impetravit, Romam rursus obsidione cinxit: portuque capto, Romanos vi, ut Attalum, urbis tum præfectum, imperatorem crearent, επαιρόμενος, οὐδ᾽ εἰς ἐνιαυτὸν ἦρξε, μὴ πεισθεὶς coegit. Id illi fecere. 423 Attalus autem cum Romanis multis magistratus concessit, tum Alarichum utraruinque copiarum ducem fecit, Adaulphunique conjugis ejus fratrem præfectum equitum constituit. Et multitudine convocata, splendidam ad eam orationem habuit, patria jura inviolata senatui se conservaturum, Orientemque universum et Ægyptum Italis subjecturum pollicitus. Atque ille sic elatus, non integrum imperavit annum, quod Alaricho, ut Honorii militiæ duces exauctoraret, non paruerit. Et Honorius oratores ad Attalum misit, eumque ad imperii societaten, si arma poneret, invitavit. Ille il respuit: et Honorium insulam incolere, privatamque vitam, si vivere vellet, deligere, summorumque corporis membrorum amputatione salutem suam redimere jussit. Alarichus ubi Attalum non facile vel sibi vel necessariis aliis parere animadvertit, ab Honorio sibi mnetuens, clam cum eo, conditionibus acceptis, de reconciliatione pactus est. Atque omnibus ad urbem Ravennam congregatis, Alarichus Attalo persuasit, ut imper rii insignia, ducesque ejus cingulum quisque deponerent Honorius veniam omnibus dedit, In legatione posteriore Alarichus petiit, ut in societatem belli a Romanis susciperetur: et ut sibi cum mediocri frumenti pensione loca aliqua, quæ Romani non magnifacerent, incolenda darentur. (Sozom.) Quos domesticos vocant. (Sozom.) Αλλαρίχῳ τοὺς Ονωρίου καθελείν στρατηγούς. Ονώριος μὲν γὰρ πέμψας, Ατταλον κοινωνὸν ἐκάλει τοῦ κράτους τὰ ὅπλα ρίψαντα. Ὁ δ' οὐκ ἠνέσχετο, ἀλλ' ἐκείνῳ νῆσον οἰκεῖν ἐκέλευε, καὶ ἰδιωτεύειν αἱρεῖσθαι, εἴ γε βούλοιτο ζην, καὶ τῇ περιτομή τῶν ἀκρωτηρίων τοῦ σώματος τὴν τοῦ ὅλου σωτη ρίαν ὠνεῖσθαι. Αλλάριχος δὲ συνιδών Ατταλον, οὐ ῥᾳδίως ἐκείνῳ τοῖς γε ἀναγκαίοις πειθόμενον, δεί σας Ονώριον, λάθρα ἐκείνῳ συντίθεται συνθήκας λαβών. Καὶ δὴ πάντων συνηγμένων πρὸ τῆς Αφρων πόλεως, πείθει 'Αλλάριχος τὰ σύμβολα τῆς ἀρχῆς ἀποθέσθαι, καὶ τοὺς ἄρχοντας ἐκείνου τάς ζώνας. Συγγνώμην δ' ἅπασιν Ονώριος ἐδίδου, ὥσθ' ἔκα· στον τιμὴν καὶ ἀξίαν ἔχειν ἢν προτοῦ μετέλαχεν. Ατταλος δὲ ὑπὸ πόδας βήματος προτεθέντος γεγο νὼς Ονωρίου, τοὺς δύο τῶν δακτύλων μόνους ἀφαιρεῖται, καὶ εἰς Λίπαρα τὴν νῆσον φυγαδεύεται. Αδαοῦλφος δὲ πρός τινος τῶν οἰκείων μαχαίρα σφάττεται. 'Αλλάριχος δὲ οὐ πάνυ πόρρω της Αλπεις καταλαβὼν (χωρίον δὲ τοῦτο ἀμφὶ ἐξήκοντα στάδια τῆς Ραβέννης διέχον), εἰς λόγους εἰρηναίους ἦλθε τῷ βασιλεῖ. Καὶ δή τις Σάρος ὄνομα, ἂς μετά Στελίχωνα την στρατηγικὴν ἀρχὴν Ονωρίου δεδω κότος εἶχεν, εἰς ἄκρον τὰ πολέμια ήσκηκώς, ὕποπτος Ad reliquas imperii Rom. clades accessit, quod Gildo comes Africae, Theodosio defuncto, Libyam et bonam Africae partem per tyrannidem occupavit. Sozom, lib. ix, cap. 8.

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIII. ῶν ᾿Αλλαρίχῳ διὰ προτέραν ἔχθραν, ἀμφὶ τριακο- ita ut quisque quem antea habuisset honorem ob. σίους ἔχων εὔνους αὐτῷ καὶ μάλα ἀρίστους, λογισάμενος μὴ ἑαυτῷ γε συνοίσειν τάς μεταξύ Ρωμαίων καὶ Γότθων σπονδὰς, ἐξαπίνης προσβαλών, οὐκ ὀλίγους τῶν ᾿Αλλαρίχου κτείνει· κρατήσας τε τῇ μάχῃ, τῆς Ραβέννης ἀποδιώκει. Περιοργής δὲ γενόμενος ὁ ᾿Αλλάριχος, περικαθεσθεὶς τὴν Ῥώμην ἴσχυσε προδοσίᾳ ἑλεῖν· καὶ τοῖς ὑπ' αὐτὸν ἐκέλευε τὴν Ῥωμαίων πλοῦτον ἁρπάζειν, ὡς δύναμις, καὶ λεΐζεσθαι τοὺς οἴκους αὐτοῖς, μόνον ἄσυλον εἶναι προστεταχὼς τὸν περὶ τὴν θείαν σορὸν τοῦ ἀποστό του Πέτρου νεών, μέγαν τε ὄντα, καὶ πολὺν χώρον περιλαμβάνοντα. Ο δὴ καὶ αἴτιον κατέστη τοῦ μὴ ἄρδην πᾶσαν ἀπολέσθαι τὴν 'Ρώμην. Οἱ γὰρ ἐνθάδε συῤῥυέντες τῷ δέει (πολλοὶ δὲ ἦταν), αἰδοῖ τοῦ ἀποστόλου περισωθέντες, πάλιν τὴν πόλιν ᾤκισαν. Ἐκεῖνος δὲ, τὰ κατὰ Καμπανίαν ληϊζόμενος, νόσι φθείρεται. Τῶν δὲ βαρβάρων σπεισαμένων, Ονώριος 'Ρώμην συνοικίζει τῶν πολλῶν κακῶν ἀνασχοῦ σαν· οὗ δὴ γενόμενος βασιλεὺς, τὸν ταύτης συνοικισμὸν καὶ χειρὶ καὶ γλώττῃ ἱκανῶς συνεκράτει. ἐν ᾧ δὴ πολέμῳ γυνή τις εν μάλα διαγέγονε τεχ μήριον μέγιστον σωφροσύνης ἐπιδεδειγμένη. Καλήν γὰρ οὖσαν αὐτὴν καὶ ὡραίαν σφόδρα τῷ εἴδει, τῶν τις 'Αλλαρίχου στρατιωτών νέος ἰδὼν, ἥττων τῆς ὥρας ἐγένετο, καὶ εἰς συνουσίαν ηρέμα είλκον. Εκείνην δὲ τὸ ἄγος ἐκτρεπομένην; τὸ ξίφος γυμνώσας, ἀναιρεῖν ἠπείλει. Οἷα δ' ἔρωτι ἁμιλλώμενος, φειδοῖ τινι ἐξ ἐπιτολῆς τὸν τράχηλον έπληττε. Τῷ ο tineret et dignitatem. Attalus ad infima tribunalis subsellia positus, ubi se Honorii potestati permisit, postea duobus tantum digitis ei amputatis, in Liparam insulam deportatus, Adaulphus a familiari quodam suo ense postremo necatus est. Alarichus autem non multo post Alpibus (locus is circiter sexaginta stadia a Ravenna est situs) occupatis, de pace cum imperatore egit. Et Sarus quidam, qui post Stiliconem præfecti militaris dignitatem ab Honorio acceperat, in arte bellica summe exercitatus, et Alaricho ipsi propter priores inimicitias suspectus, quod minime sibi bono futura esse pacta inter Romanos et Gotthos foedera arbitraretur, circiter trecentos sui studiosos viros fortissimos secum habens, subito Alarichum aggressus, non paucos ex militibus cjus occidit, et victoria in prælio potitus, Ravenna eos ejecit. Eam ob rem Alarichus ira percitus, Roma obsessa, proditione eaum cepit, suosque Romanorum opes quantum possent diripere et domos expilare, atque uni solum, in quo apostoli Petri tumulus est, parcere jussit. Quæ res in causa fuit, ne Roma omnis funditus interiret 424 Cum enim eo propter timorem quamplurimi confluxissent, ob apostoli reverentiam servati, urbem denuo ædificiis instaurarunt. Ille porro cuin Campaniam vastaret, morbo interiit. Et cum barbaris pace facta Honorius ut δὲ λύθρῳ περιῤῥεομένη, τὸν αὐχένα ὑπῆγε τῷ ξίφει, Romam multa perpessam mala communiter cumu ἄμεινον ἐν σώφρονι θανεῖν οἰομένη δεῖν λογισμῷ, aliis incolerent, eis permisit: eamque rem manu ἢ ἄλλου πειραθῆναι ἀνδρός. ὡς δὲ φοβερώτερον δ simul et ore magnopere applaudens comprobavit. βάρβαρος ἐπιών οὐδὲν μᾶλλον ήνυε πλεῖστα διαπα In eo bello mulier quædam maximum exhibuit λαίων, τὸ σώφρον καταπλαγείς τῆς ἀνθρώπου, παρά pudicitiæ specimen. Quod namque et ætatis flore τὸ ἀποστολεῖον τοῦ θείου Πέτρου αὐτὴν ἀνάγων, καὶ et formæ venustate præstaret, ex Alarichi militiτοῖς νεωκόροις αὐτὴν παραδούς, καὶ ἓξ χρυσίνους bus juvenis quidam pulchritadine ejus, cum eam αὐτοῖς ἐπιδούς, τῷ ἀνδρὶ φυλάττειν τὴν κόρην εχέ vidisset, captus, ad concubitum eam sollicitavit. λευεν. Τοιαῦτα δεινὰ ἀνά τε ἔω καὶ ἑσπέραν τηνι Cum autem piaculum id aversaretur, miles ense καῦτα ἐπισυνέβη, Θεοῦ γε, οἶμαι, μηνίοντος. stricto mortem ei minatus, veluti cum amore concertans, per misericordiam summum tantum collum vulneravit. Illa vero, cruore diffluens, jugulum ferro subdidit, melius sibi esse rata, ut cum pudica mente mortem oppeteret, quam cum viro alio concumberet. Εt postquam ferocius etiam barbarus illam aggressus est, plurimumque eam op. pugnando nihil egit; ad castitatem ejus consternatus, in apostolicum divi Petri templum eam duxit, ecclesiæque custodibus commendavit, sex illis aureis nummis datis, ut puellam viro suo conservarent. Tales calamitates in Oriente atque Occidente, tum, Dei, ut opinor, ira accidere. utero, quem paulo ante effuderat. Attalus Gotthorum instinctu denuo in Galliis dum mater non parcit lactenti infantiæ, et recipit tyrannidem arripuit. Qui dein 'e a Gotthis ipsis captus, Constantio deditus, et ab llonorio Rome in triumpho ante currum ductus, in Liparamque deportatus est. cruDum hæc aguntur in Jebus, terribilis de Oc ci lente rumor affertur, obsideri Romam, et auro salutem civium redimi, spoliatosque rursum ciari, ut post substantiam vitam quoque amitterent. Η cret vox, et singultus intercipiunt verba dictantis. Capitur urbs, quæ totum cepit orbem. Imo fame perit ante quam gladio. Et vix pauci qui caperentur, inventi sunt. Ad nefandos cibos crupit esurientium rabies et sua invicem membra laniarunt, Quis cladem illius noctis, quis funera fando. Explicet, aut possit lacrymis æquare dolorem? Urbs antiqua ruit, multos dominata per annos. (Hieron. Ad Principiam.) Prima direptio urbis Romæ a Gotthis facta an. Christi 412. Honorius barbaris Romam incolere permisit Alarichus Gallam Placidiam, Honorii sororem Rome captam, Athaulpho uxorem dedit: quæ blanditiis suis apud maritum effecit, ut ultro ipse. a Romanis pacem peteret. (Diac.)

425 CAPUT XXXVI. De mullis, quæ urbi acciderunt, malis: et admirandis prodigiis in cœlo, terra et mari editis: et ut omnes qui Chrysostomo adversati fuerant, male perierint. Η Tanta enim eo tempore bominum cædes facta est, quantam ætas nulla a sæculo condito novit. Eam porro cladem stella illa, gladii formam referens, obscure portendit. Non etenim milites tantum interiere, neque in aliqua orbis parte mala hæc constitere, sed omne genus hominum concisun est, et tota prope periit Europa. Asiæ quoque pars non exigua altrita est, plurima item Libyæ, potissimum vero quæ Romanis tributaria et subjecta fuit. Interitus namque multitudinem hostilis barbarorum demessuit ensis; reliquam autem fames et pestilentiæ, necnon agrestium ferarum greges absumpsere. Præteren motus terra ingentes, funditus urbes et domos evertentes, permultos in inevitabile exitium conjecere. Multis etiam in locis terra hiatibus rupta, sepulcrum incolis extemporaneum spontaneumque facta. Insuper aquarum pluvialium illuviones, et apud alios flammeæ siccitates, apud quosdam fulmina conjecta, variam et intolerandam edidere calamitatem. Quin etiam pluribus in locis grando saxis manuariis major, et circiter octonarum librarum pondus trabens, deſerri visa est. Denique nivium vis et frigoris immanitas, quos plagæ aliæ non præripuerant, occupalos exstinxere. Quæ omnia evidenter satis divinam deprædicarunt indignationem. De quibus sigillatim commemorare, supra vires hominis fuerit. Tum vero tantum etiam solis deliquium fuit, nt stellæ etiam medio die refulserint: quod deinde tanta siccitas est subsecula, ut more insolito multi mortales, et alia etiam animalia interierint. Cum autem sol defecit, fulgor quidam simul in coelo apparuit, coni sive metæ speciem gerens: quem iueruditi quidam cometam crinitamque stellam esse duxerunt. Nihil enim, quæ in eo visa sunt, cometa simile fuit. Nec fulgor is in comam abiit, neque stelle prorsus speciem retulit: sed veluti lucerne cujusdam magnæ damma per seipsam subsistere visa est, nec radii ejus aliqui stellæ cujusquam formam subiere. Ipso quoque motu variavit. 426 Naun ea parte qua sol circa æquinoctium oritur, fulgor is moveri cœpit: et inde juxta cam quæ in Ursæ cauda sita est, stellam ultimam sensim evadens, ad Occidentem cursum tenuit. Postquam autem cœlum est dimensus, motu suo quatuor mensibus longius perfecto, disparuit. Vertex ejus aliquando quidem in magnam et acutam longitudinem abiit, ut coni rationem excederet: nonnunquam autem ad mensuram illius contractus est. Alia quoque monstrosa præbuit spectacula, quibus a natura solitarum apparitionum discessit. Videri autem cœpit ab a'state media fere usque ad autumni finem. Id ipsum quoque Miraculum, ingentium bellorum et incredibilis Περὶ τῶν συμβάντων κοσμικών κακῶν· καὶ τῶν παραδόξων τεράτων, ἐν οὐρανῷ καὶ τῇ καὶ θαλάσσῃ γεγενημένων· καὶ ὡς οἱ κατὰ τοῦ Ιωάννου πάντες κακῶς διεφθάρησαν. ή Τοσαύτη γὰρ φθορὰ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἀνθρώπων ἐγένετο, ὅσην οὐδεὶς χρόνος ἐξ αἰῶνος ἔγνω· 8 δὴ καὶ τὸν ξιφίαν ἐκεῖνον ἀστέρα αἰνίττεσθαι. Οὐ γὰρ τὸ μάχιμον μόνον ἀνάλωται, οὐδ᾽ ἔν τινι μέρει τῆς τὰ πάθη συνέστη. ἀλλὰ πάντα μὲν διεφθείρετο γένη, πᾶσα δ' ἄλετο ἡ Εὐρώπη. Καὶ τῆς ᾿Ασίας οὐκ ολίγη διέφθορεν· ἀλλὰ καὶ τῆς Λιβύης ἡ πλείστη, καὶ μάλιστα ὅση Ῥωμαίοις ὑποτελὴς οὖσα ἐτύγχανε. Τὸ μὲν γὰρ τῆς φθορᾶς πλῆθος βαρβαρική εξεθέριζε μάτ χαιρα· ἄλλο δ' ἐπὶ τούτοις, λιμοὶ καὶ λοιμοί. Καί τινες δ᾽ ἀγρίων θηρίων ἀγέλαι συνεπετίθεντο. Σεισμοί τε ἐξαίσιοι πόλεις καὶ οἰκίας ἀνασπῶντες ἐκ βάθρων, εἰς τὸ ἀφυκτότατον τὸν ὄλεθρον ἐναφίεσαν. Καὶ χάσματα δὲ γῆς πολλαχόθι τοῖς οἰκήτορσιν ἀποῤῥη γνυμένης τάφος ἦν αὐτοσχέδιος· ἐπικλυσμοί τε τῶν ἐξ ἀέρος ὑδάτων, καὶ κατ' ἄλλους αὐχμοὶ φλογώδεις ο πρηστηρές τε ἔστιν οἷς ἐμβαλλόμενοι ποικίλον τὸ δεινὸν ἔπραττον καὶ ἀφόρητον. Ναὶ δὴ καὶ χάλαζα μείζων ἢ κατὰ χερμάδα πολλαχοῦ γῆς κατεφέρετο, ἄχρι καὶ ὀκτὼ τῶν λεγομένων λιτρῶν ἔλκουσα βάσ ρος, ὤφθη κατασκήψασα. Χιόνος δὲ πλῆθος καὶ κρυμῶν ὑπερβολαί, οὓς ἄλλη πληγὴ οὐ προανήρτασε, τούτους καταλαμβάνουσα, τοῦ βίου ἐξήλαυνε καὶ σαφῶς τὴν θείαν ἀνεκήρυττον ἀγανάκτησιν· περὶ ὧν καθ᾽ ἕκαστον ἐπεξελθεῖν ὑπὲρ πᾶσαν ἀν θρωπίνην ἂν εἴη δύναμιν. Τηνικαῦτα δὲ καὶ ἥλιος οὕτω βαθέως ἐκλείπει, ὡς καὶ ἀστέρας μεσούσης ἀναλάμψαι ἡμέρας. Τούτῳ δὲ καὶ τοσοῦτος αὐχμές εἶπετο, ὡς πολλῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ἄλλων ζώων ἀσυνήθη γενέσθαι φθοράν. Οπηνίκα δ' ὁ ἥλιος ἐξέλιπεν, φέγγος τι κατ' οὐρανὸν συνανεφάνη κώνου σχῆμα παραδυόμενον ὅ τινες ἀμαθῶς ἔχοντες, κομήτην εἶναι ἀστέρα ᾤοντο. Καὶ γὰρ ὧν ἐκεῖνο; παρεδείκνυ, οὐδὲν ἦν κομήτης παράσημον. Ούτε γὰρ τὸ φέγγος εἰς κάμην ἀπέβαινεν, οὔτ᾽ ἀστέρι ὅλως ἐῴκει· ἀλλ᾽ οἷον λύχνου τινὸς μεγάλου φλόξ ὑπῆρχε καθ' ἑαυτὴν ὁρωμένη, μηδενὸς ἀστέρος θρυαλλίδος αὐτῷ τινος μορφὴν ὑποτρέχοντος. Αλλά γὰρ καὶ τῇ κινήσει παρήλλαττεν· καὶ γὰρ κινηθείς ἔθεν ὁ ἥλιος κατὰ ἰσημερίαν ἀνίσχει, ἐκεῖθεν τὸν κατὰ τῆς οὐρᾶς ἄρκτου τεταγμένον ἔσχατον ἀστέρα, ὑπερενεγκών ηρέμα προέβαινε πορευόμενος ἐπὶ δυσμάς. Ἐπεὶ δὲ διεμέτρει τὸν οὐρανὸν, ἀφανὴς ἦ πλείους τεσσάρων μηνῶν ἐξανυσθείσης αὐτῷ τῆς πορείας. Η δὲ κορυφὴ τοῦ φέγγους νῦν μὲν εἰς μῆκος μέγα ὠξύνετο, ὡς ἐκβαίνειν τοὺς τοῦ κώνου λόγους, νῦν δὲ πρὸς τὸ ἐκείνου συνεστέλλετο μέτρον. Αλλα δὲ παρείχε τερατώδη θεάματα, δι' ὧν τῆς τῶν συνήθων φασμάτων ἐξηλλάττετο φύσεως. Ηρ ξατο δὲ ἀπὸ μέσου θέρους σχεδόν τι μέχρι τῆς τοῦ μετοπώρου τελευτῆς. Καὶ τοῦτο δὲ ἄρα τὸ σημεῖον μεγάλων πολέμων καὶ φθορᾶς ἀνθρώπων οὐ ῥητής σύμβολον. Έφεξῆς δὲ σεισμοὶ ἤρξαντο, οὐ βάρος ὄντες τοῖς προλαβοῦσι παραβαλεῖ. Τοῖς δὲ σεισμοῖς ☐

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIII. terræmotus esse cœperunt, qui non facile cum eis qui antea exstiterant, conferri possent. Cum terræmotibus ignis quoque, coelo quasi rupto delapsus, salutis spem omnem præcidit, cladem tamen hominibus non intulit. Divina namque benignitas vento vehementi demisso, et igne undequaque provoluto, in mare eum abjecit. Videre tum erat spectaculum novum, fuctus ipsos perinde atque regiones quasdam marinas plurimum igni ardere, quoadusque flamma prorsus in undis exstincta est. Cum in multis terræ locis tanti essent terræmotus, laqucaria et tecta ædium a se ipsis ita magno cum sonitu et fragore dirimi visa sunt, ut καὶ πῦρ οὐρανόθεν συγκαταῤῥηγνύμενον πᾶσαν ἐλ- hominum interitus indicium fuit. Deinceps vero πίδα περιέκοπτε σωτηρίας. Πλήν γε φθορὰν ἀνθρώ των οὐκ ἐνειργάσατο· ἀλλ᾽ ἡ θεία εὐμένεια πνεῦμα σφοδρὸν καθιεῖσα καὶ τὸ πῦρ πανταχόθεν περιελάσασα, κατὰ τῆς θαλάσσης ἀπέρριψε. Καὶ ἦν ἰδεῖν ξένον θέαμα, τῶν κυμάτων ἐπὶ πλεῖστον ὥσπερ τινῶν θαλασσίων χωρίων τῷ πυρὶ καταφλεγομένων, ἄχρι τελείως τὸ φλέγον τῷ πελάγει ἐναπεσβέσθη. Τῶν δὲ δὴ τοιούτων σεισμῶν κατὰ πολλὰ τῆς γῆς γενομένων, ὤφθησαν ὀροφαὶ οἰκιῶν ἀπ' ἀλλήλων μετά μεγάλων πατάγων καὶ ἀῤῥαγμῶν διαστᾶσαι, ὡς καὶ τοὺς ἔνδον παρατυχόντας τῇ ὄψει καθαρῶς τὸν οὐρανὸν ὑποβάλλειν· καὶ μετὰ τὴν τοσαύτην διάστασιν, οὕτω πάλιν ἁρμοσθεῖσαι καὶ συναφθεῖσαι, ὡς μηδεμίαν αἴσθησιν τοῦ νεωτερισθέντος μηδενὶ qui intus in domibus erant, clare oculis colum παρασχεῖν. Τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο πάθος καὶ περὶ πλοία καὶ περὶ τὰ τῶν οἰκιῶν ἐδάφη πολλαχοῦ συνηνέχθη· καὶ γάρ τινες τῶν σιτοβόλων τοὺς κάτωθεν οἰκοῦντας ἀπέπνιξαν, τὸν σῖτον αὐτοῖς ἀθρόον διὰ τῶν πάτων ἐπιχεάμενοι· καὶ πάλιν οὕτως παρέσχον τὸ ἔδαφος ἡρμοσμένον, ὡς ἐξαπορεῖν ἅπαντας πόθεν ὁ φονεὺς ἀπεῤῥύη σίτος ἐκεῖνος. Καὶ ἄλλα δὲ το:αυτότροπα πάθη τηνικαῦτα ἐνεοχμώθη, δεικνύντα, μή φυσικῇ τινι ταῦτα προελθεῖν ἀκολουθία, ὡς Ελλήνων παῖδες ληροῦσιν, ἀλλὰ θείας ἀγανακτήσεω; μάστιγα; ἐπαρεθῆναι. Καὶ ταῦτα δὲ τῷ τότε συμΕἶναι τοῖς πολλοῖς ἐδόκει χαλεπαίνοντος τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν εἰς τὸν μέγιστον φωστῆρα Ἰωάννην προφανῆ ἀδικίαν. Καὶ γὰρ δὴ καὶ τὴν τοῦ βασιλέως γαμετὴν Εὐδοξίαν τηνικαῦτα συνέβη ἀποδιῶναι, σκωλήκων γενομένην ἀνάλωμα. Καὶ τὴν λάρνακα κλονεῖσθαι ὁρᾷν ἦν ᾗ ὑπετίθετο, τὸν δι' αὐτῆς γενόμενον τῇ Ἐκκλησίᾳ κλόνον αινιττομένου Θεοῦ. Μετὰ μικρὸν δὲ καὶ Θεόφιλος νόσῳ περιπεσών πλευρίτιδι διεφθάρη. Καὶ 'Αρσάκιος, ως μοι προεἴρηται, οὐ πάνυ πόῤῥω ἀπηλλάγη τοῦ ζῆν. Καὶ Κυρῖνος ὁ Χαλκηδόνος ἐξ ἧς περὶ τὸν πόδα συμφοράς περιέπεσεν, ἑκάτερον σκέλος τρισθείς, ἐλεεινῶ; ἀπεβίω· καὶ ἄλλοι ἄλλως· Αντίοχος καὶ Σενηρίανὸς, καὶ οἱ περὶ αὐτοὺς κακῶς τὸ ζῆν ἐξεμέτρησαν, ποινὴν εἰσπραττομένου Θεοῦ τῆς ἀδίκου, φεῦ! τῶν ἱερῶν ἐξορχήσεως. Ἐξ ἀνθρώπων δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς Αρκάδιος ἐγεγόνει μετά βραχύ. Ἀλλ᾿ ἐπὶ τὴν τελευτὴν Ἰωάννου πρότερον, ἔπειτα καὶ ὡς ἐτελεύτα 'Αρκάδιος, διιών, σὺν τῇ τελευτῇ ἑκατέρου καὶ τῇ τρισκαιδεκάτῃ μοι τῶν ἱστοριῶν, ἡγουμένου Θεοῦ, ἐπιθήσω τέλος. conspicerent. Et post ejusmodi rupturam ita rursum sunt inter se apte conjuncta, ut nemini tam novæ rei significationem aliquam præberent. Idem etiam in navibus et domorum pavimentis, multis in locis accidit. Quædam namque granaria in partibus inferioribus habitantes, frumento confertim et subito in eos per rimas patentes effuso, suffocarunt, solunque ipsum tam commode compactum reddiderunt, ut homines addubitarent, unde frumentum illud quod cædem talem patrarit, profluxerit. Ad hæc, alia quoque generis mala tum novo prorsus modo exstitere; quæ satis ostenderunt, non naturali aliqua ratione hæc, sicuti Græcæ superstitionis sectatores delirantes dicunt, provenire, sed divinæ indignationis flagella ea hominibus immitti. 427 Multis certe quidem eo tempore visum est, irato ea Deo accidisse, propter tam apertam, quæ maximo illi Ecclesiæ luminari Joanni illata est, injuriam Siquidem et inperatoris conjugem Eudoxiam tum vita excedere contigit, vermnibus escam factam: et urnam, cui imposita est, moveri cernere erat, Deo videlicet eum qui per illam in Ecclesia concitatus fuerat, molum ostendente. Et Theophilus paulo post laterum morbo correptus interiit. Arsacius etiam, quemadmodum a me dictum est, parvo intercedente tempore fatis concessit. Εt Cyrinus ChalceEt donis episcopus, ex eo casu quo in pede circumventus est utroque crure dissecto, miserabiliter vita est defunctus. Et alii aliter vitam finiere. Antiochus et Severianus, sectatoresque eorum male quoque diem suum obiere, Deo ab ipsis pœnatu sumente, propter sacra (proh dolor!) inique prodita. Inter homines quoque esse imperator Arcadius brevi desiit. Verum Joannis primum, deinde etiam Arcadii obitu exposito, una cum utriusque fine, decimo tertio quoque historiæ hujus libro, Deo adjuvante, imponam finem. Περὶ τῆς πορρωτέρω εξορίας τοῦ Χρυσοστόμου, καὶ τῶν συγγραμμάτων αὐτοῦ· καὶ ὡς πρὸς Θεόν μετεχώρησε, τὸν βίον λιπών. Ἐν τοίνυν τῇ Κουκουτῷ γενόμενος Ἰωάννη; πρὸς τοῦ ἐπισκόπου ᾿Αδελφίου καλῶς ὑποδέχεται· ἔνθα Socr. lib. vi, cap. 19, hec exempla occulto Dei judicio judicanda permittit. CAPUT XXXVII. De ulteriore exsilio Chrysostomi, librisque ejus: el ut vita hac relicta, ad Deum migraverit. Cucusi Joannes cum esset, ab Adelphio episcopo benigne exceptus atque tractatus est. Atque ibi Sozom. lib. vult, cap. 27.

maltes quidem pane, plurimos vero divino verbo, πολλοὺς μὲν ἄρτῳ, πλείστους δὲ καὶ τῷ θείῳ λόγῳ quod vere corda confirmat, et mentes illustrat, διέτρεφε, τῷ ὡς ἀληθῶς καρδίαν στηρίζειν καὶ pavit. Permultos vero etiam utiles atque necessarios libros composuit. Nullæ enim quæ ei accidere ærumnæ linguam ejus, fluminis instar fluentem, cohibere potuerunt. De patientia quoque et de eo quod non solum nos ad socordiam non dare, verum etiam ob res adversas, quæ accidunt, non offendi debeamus, non pauca conscripsit. Plurimas etiam tum ad sanctam Olympiadem epistolas delit. Universæ hæ quindecim sunt, mirificam patientiæ gratiam complectentes. In quibus solum peccatum esse ad quod exhorrescere nos conveniat, dicit. Erumnas etiam quas in itinere pertulit, in eis ocommemorat: 428 et ut cam a desperatione revocatam, ad spem bonam futuri congressus erexerit: atque ut fervente maxime æstate iter faciens, cum vehementissima febri sit colluctatus, scribit. Refert insuper stomachi ipsius vitia: et improbum, qui virum justum in exsilium abduxit, Galatam: necnon diversoriorum mansionumque incommoditatem, ministrorum inopiam, rerum necessariarum penuriam, item quod medicum non habuerit, et de Isaurorum terrore. Quemadmodum etiam monachi adversus eum furentes, domicilium ejus incendere voluerint: et quomodo rebus ejus in itinere comploratis, non solum ipsi ejus miserti non sint, sed etiam misericordiam aliorum, extrema omnia comminati, impedierint. De via denique queritur, utpote ardua, lapidosa, difficili et molesta: quam ob causam beatam illam feminam rogat, ut illa curet ne longior ejus flat profectio, sexcentis exsiliis laborem itineris faciendi graviorem sibi esse dicens. Hæc omnia atque alia hisce similia epistola isla et alia praeterea adl episcopum Cyriacum datæ complectuntur. Porro cum ei adversarii, quod Cucusi maneret, inviderent, Arabissum abductus est. Ductoribus enim ejus hoc studio fuit, ut transitione frequenti labefactatus ille vitam misere finiret. Sedenim quo pluribus objectus est ærumnis, eo casibus omnibus propter sanctiorem philos sophiam superior fuit, splendidiusque refulsit: quemadmodum in igne flamma, si materiam copiosiorem sibi injectam habeat. Inde vero Pityuntem (ita enim mandatum fuerat) ductus est. Oppidum id est gravis solitudinis, ad finem Pontici maris situm, sævissimis barbaris conterminum. Εo cum duceretur, et jam ad Deum migraturus esset, noctu ei oranti, qui vitæ ejus duces fuerant, et Petrus et Joannes, assistentes, perquam amice cunt eo sunt collocuti: eique cum adversus dæmones victoriam, tum postremo migrationem Tu tibi persuade, praeter culpam ac peccatum, homini accidere nihil posse, quod sit horribile aut pertimescendumn. (Cicero.) Scimus ca mente, quam ratio et veritas præscribit, ut nihil in vita nobis praestandum, præter culpam, putemus: caque cum careamus, omnia humana placate et moderate feramus. (Idem.) φωτίζειν εἰδότι διάνοιαν· πολλοὺς δὲ καὶ τῶν ἀνακαίων λόγους συνέταξεν. Οὐδὲ γάρ τι τῶν ἐπισυμβαινόντων δεινῶν ἐπισχεῖν τὴν γλῶτταν ἐκείνου ἠδύνατο ἴσα καὶ ποταμοῖς ῥέουσαν. Καὶ περὶ ὑπομονῆς οὐκ ὀλίγους συνέθετο· καὶ τοῦ μὴ μόνον χρῆναι ῥαθυμεῖν, ἀλλὰ μηδὲ σκανδαλίζεσθαι ἐπὶ τοῖς προσπίπτουσι τῶν ἀνιαρῶν. Αἱ πλεῖσται δὲ αὐτῷ καὶ τῶν πρὸς τὴν Ὀλυμπιάδα ἐπιστολῶν τηνικαῦτα συντάττονται τὴν ὁσίαν. Πεντεκαίδεκα δέ εἰσιν αἱ πᾶσαι, ὑπερφυή χάριν ἐπιμονῆς ἔχουσαι· ὅπου δὴ φοβερὰν μόνον εἶναι τὴν ἁμαρτίαν φησίν. Εν αἷς διέξεισι καὶ περὶ τῶν συμπεσόντων αὐτῷ ἐνοδίων ἀνιαρῶν· καὶ ὡς ἀθυμοῦσαν ἀνακτώμενος, οὐκ ἀνέλπιστον τὴν εἰσέπειτα ἐντυχίαν ποιεῖται καὶ ὡς ἀκμῇ θέρους τὴν ὁδὸν ἀνύων, πυρετῷ προσεπάλαισε λάβρῳ. ᾿Αλλὰ δὴ καὶ ἐκ τοῦ στομάχου κακά, καὶ ὁ πονηρὸς Γαλάτης ἄγων τὸν δίκαιον, καὶ τὰ ἐν ταῖς καταγωγαίς λυπηρά, τῶν θεραπόν των ἡ ἐρημία, τῶν ἐπιτηδείων ἡ ἀπορία, τὸ μὴ εὐπορεῖν ἰατροῦ, ὁ Ισαυρικός φόβος· ἔτι δὲ οἱ ἐπιμανέντες αὐτῷ μοναχοὶ ἐμπρήσειν αὐτῷ τὴν οἰκίαν βουλόμενοι· ὅπως τε ἀπαγορεύσαντα ἐν ὁδῷ, οὐ μόνον αὐτὸν ἐλέους ἠξίουν, ἀλλὰ καὶ ἄλλους βουλομένους εἶργον, τὰ ἔσχατα πάντων διαπειλούμενοι. Τὰ δὲ τῆς ὁδοῦ, ὡς ἀνάντης, ὡς λιθώδης, ὡς δυσχερής τε καὶ χαλεπή· περὶ ἧς ἀξιοῖ μελετῆσαι την μακαρίαν, μὴ μακροτέραν ἑαυτῷ τὴν ὁδοιπορίαν γενέσθαι· 'Εμοί, λέγων, μυρίων ἐξοριῶν τὸ ὀδεύειν ἐστὶ χαλεπώτερον. Ταῦτα δὴ πάντα καὶ ἄλλα παραπλήσια αἱ ἐπιστολαί αὗται διαλαμβάνουσιν· ἔτι δὲ καὶ αἱ πρὸς τὸν ἐπίσκοπον Κυριακόν. Εν τοίνυν τῇ Κουκουσῷ φθονηθείς, εἰς Αραβισσὸν ἤγετο ο σπου δὴ γὰρ ἦν τοῖς ἀπάγουσι ταῖς πυκναῖς μεταβάσεσι ταλαιπωρούμενον κακῶς ἀποθέσθαι τὸ ζην. Οσῳ δὲ πολλαῖς ταλαιπωρίαις ἐδίδοτο, τοσοῦτον κρείττων ὑπὸ φιλοσοφίας ἦν παντὸς τοῦ προσπίπτοντος, καὶ φαιδρότερον ἀποστίλβων, ὥσπερ τὸ ἐν πυρὶ φῶς ὕλης αὐτῷ πλείονος ὑποβαλλομένης. Ἐκεῖθεν δὲ πάλιν εἰς Πιτυοῦντα οὕτω κελευσθὲν ἄγεται· πολίχνιον δὲ τουτὶ δεινῶς ἔρημον, ἐν τέρματι τῆς Ποντικῆς θαλάσσης διακείμενον, βαρβάροις όμορον ὠμοτάτοις· ὅπου δὴ ἀπαγόμενος, καὶ πρὸς Θεὸν ἤδη ἐκδημεῖν μέλλων, νυκτὸς εὐχομένῳ, ἐφίστανται οἱ τοῦ βίου αὐτῷ ὁδηγοί Πέτρος καὶ Ἰωάννης· προσειπόντες τε ὅσα φίλα καὶ τὴν κατὰ δαιμόνων νίκην, τέλος καὶ τὴν πρὸς Θεὸν ἐκδημίαν εὐαγγελίζονται, καὶ τὴν τῶν ἐκδεξομένων ἀπόλαυσιν ἀγαθῶν. Εἶτα τρο φῇ οὐρανίᾳ καὶ ἀποῤῥήτῳ τοῦτον σιτίζουσι καὶ ἐξ ἐκείνου διέμεινε μηδέν τι προσενεγκάμενος. Εἴρηται ταῦτα, οἷς ἐκεῖνος συνὼν κατεπίστευσεν. Ἐκεῖνος δ' ἐντεῦθεν πρὸς μείζονα σκάμματα μάλ Fortasse pro monachis legendum monomachi, hoc est gladiatores: ut milites intelligantur, qui eum in exsilium abduxerunt. Plin. lib. vi, cap. 5. de regione Colchica: In intimo co tractu, Pityus oppidum opulentissimum ab Heniochis direptum est,

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIII. λον έχώρει. Οἱ δὲ πιστευθέντες ἄγειν τὸν μέγαν & ad Deum, et quæ eum exceptura essent bonorum μακραῖς ταῖς ὁδοιπορίαις κατέτεινον, ὑετῶν ἔστιν ὅτε ἐπικλυζόντων, καὶ ἡλίου τὸ ἀκμαιότατον φλέγοντος· μισθὸς γὰρ τῆς ἐπ' ἐκείνῳ ὡμότητος ἐπηγγέλο λετο μειζόνων τιμῶν εὐμοιρία. ᾿Αλλὰ Πιτυοῦντα μὲν οὐκ ἔσχεν ἰδεῖν, ὡς ἡ Ἐπιφανίου είρηκε πρόβο έησις. Εν Κομάνοις δὲ γενόμενος, πρὸς τῷ εὐκτη ρίῳ Βασιλίσκου τοῦ μάρτυρος ἄγεται· ἂν ἐπίσκοπον μὲν λόγος γενέσθαι, ὑπὸ δὲ Μαξιμίνου κατὰ τὴν Νικομήδους τὸ μαρτυρικόν στάδιον ὑπελθεῖν. Ἐκεῖ σε τοίνυν ὄναρ ἐπιστὰς ὁ μάρτυς, ο Θάρσει, έφη, ἀδελφὲ Ιωάννη, ἀμφοτέρους ἡμᾶς ἡ ἐπιοῦσα συνάψει· ο ἐπισκῆψαι δὲ καὶ τῷ νεωκόρῳ, τόπον έτοι μάσαι τῷ Ἰωάννῃ. Ἐκεῖθεν δὲ σταδίους τριάκοντα διανύσαντες, πλάνην παρὰ δόξαν ὑποστάντες, ἐπανέρχεσθαι πάλιν κατὰ τὸν τοῦ μάρτυρος σηκόν ἐγένετο. Καλῶς οὖν τὰ κατ' αὐτὸν διαθέμενος, καὶ τὴν γλῶσσαν πρὸς διδασκαλίαν κινήσας, καὶ πρὸς τὸ φαιδρότερον ἄχρι καὶ ὑποδημάτων μετακοσμήσας ἑαυτὸν, τῶν θείων κοινωνήσας ἀγισμάτων, και, • Δόξα σοι, Κύριε, πάντων ἕνεκεν, ν ἐπειπών, καὶ τῷ τοῦ σταυροῦ τύπῳ ᾧ συνέζη επισφραγισάμενος ἑαυτὸν, τὴν μακαρίαν ἐπορεύθη πορείαν, Χριστῷ συνὼν καὶ συμβασιλεύων, ὑπὲρ οὗ τοὺς μακροὺς πόνους ὑπήνεγκεν· ἑαυτῷ μὲν τῆς ἐκδημίας μακά. ριος, σφόδρα δὲ τοῖς ἐγνωκόσιν ἐδυνηρός, οὓς καὶ μετρίως τοῦ οἰκείου μέλιτος ἔγευσεν. Ημέρα μέντοι τῆς τελευτής, καθ' ήν δὴ καὶ τὴν τοῦ ζωηφό ρου σταυροῦ ὕψωσιν ἑορτάζομεν, τεσσαρεσκαιδεκά - τη Σεπτεβρίου μηνός. Εχρῆν καὶ γὰρ τὸν ὅλον ἐσταυρωμένων ζήσαντα βίον, καὶ τὸ καύχημα μὴ ἐν ἄλλῳ ἢ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ θέμενον, κατ αὐτήν γε τὴν ἡμέραν τῆς αὐτοῦ ἑορτῆς, ὃν ἐκ τῆςδε τῆς ὕλης ἐπεφέρετο χοῦν, ἀποθέσθαι, καὶ πρὸς Θεὸν ὑψωθῆναι. Τότε δὴ πλῆθος ἄπειρον συῤῥεῦσαν ἀν δρῶν τε ἅμα καὶ γυναικῶν εὐσεβῶς ζώντων ἐκ τε Συρίας καὶ Κιλικίας, Πόντου τε καὶ ᾿Αρμενίας, καὶ ἐσίαις καταθέμενοι τοῦτον χερσὶν ἔγγιστά που Βασιλίσκου τοῦ μάρτυρος, ἀπηλλάττοντο. perceptionem cum lætitia annuntiarunt. Dein cœlesti et ineffabili eum esca paverunt: ex quo tempore nihil postea cibi sumpsit. Dicta hæc ab eis sunt, quibus ille ca secum versantibus concredidit. Hinc etiam ille ad majora progressus est certamina. Illi porro quibus magnus vir ducendus commissus fuerat, magnis itineribus proficiscebantur, aliquando immensis pluviis exundantibus, aliquando solis radiis maxime urentibus: 429 merces enim eorum crudelitati in illo exercendæ majorum dignitatum honores proposita fuerat. Cæterum Pityuntem videre non potuit, sicuti Epiphanii vaticinium prædixerat. Ad Comanenos autem Armeniæ cum venisset, ad templum Basilisci martyris ductus est, qui episcopus fuisse, et sub Maximino Nicomediæ martyrii certamen obiisse dicitur. Ibi in somnis ei apparens martyr, ‹ Bono, inquit, animo esto, Joannes frater, nos ambos crastina dies conjunget. › Ille etiam custodi templi at locum Joanni pararet, præcepit. Ex eo loco cum triginta stadiorum iter confecissent, præter opinionem recta via excidentes, errabundi ad martyris ædem reversi sunt. Itaque cum res suas disposuisset, linguam ad docendum movisset, letius se, ita ut calceos quoque indueret, vestibus suis ornasset, et per communionem divinam san· clificationem percepisset: c Gloria tibi, inquit, Domine, de rebus omnibus.» Et seipso signo crucis, sub qua vixerat, obsignato, beatam illam ingressus est profectionem, cum Christo vivens et regnans, pro quo labores longos pertulit, suo quidem nomine per migrationem talem felix et beatas, eis autem qui cum cognoverunt, et vel nediocriter mellitam ejus doctrinam degustarunt, deplorandus. Obitus ejus in eam diem incidit, quæ vivilicæ crucis exaltationem celebramus, Septembris mensis decimam quartam. Sic enim conse-- niebat, eum qui vitam omnem sub cruce transegerat, et gloriam non in alia re quam in cruce Christi collocaverat, festo ipsius die, quem ex materia ista acceptum circumferebat cinerem deponere, atque ad Deum in sublime ferri et exaltari. Eo vero tum innumerabilis pie viventium virorum et feminarum multitudo ex Syria, Cilicia, Ponto et Armenia confluxit: qui postquam eum piis manibus prope Basiliscum martyrem sepelierunt, rursum inde abierunt. Περὶ τῆς τελευτῆς τοῦ βασιλέως Αρκαδίου. Τρίτῳ δ' ἔτει μετὰ τὴν τελευτὴν Ἰωάννου καὶ ᾿Αρκάδιος ἐτελεύτα, διάδοχον τῆς ἡγεμονίας καταλιπών Θεοδόσιον τὸν υἱέα, ὥσπερ δὴ καὶ ἡ μήτηρ πρότερον, ἄρτι γάλακτι πεπαυμένον τρέφεσθαι· θυ γατέρας δὲ Πουλχερίαν καὶ ᾿Αρκαδίαν καὶ Μαρίναν ἔτι κομιδῇ νέας, αἳ καὶ ἐν παρθενία διέμειναν. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον καὶ 'Ονώριος υδέρω θνήσκει ἐν Ρώμῃ, τὸν τῆς ἀδελφῆς Γάλλας Πλακιδίας και Κωνσταντίνου υἱὸν, τὸν τρίτον Ουαλεντινιανὸν καὶ Ονωρίαν τῇ Ῥώμῃ καταλιπών. Πρὸς δὲ τῷ τῆς Comana oppidum est Cappadocim. (Plin. lib. vi, cap. 3. Secundum Strabonem lib. x11, in 430 CAPUT XXXVIII. De obitu imperatoris Arcadii. læPost Joannis mortem, Arcadius quoque anno tertio defunctus est, sicuti et antea conjux ejusEudoxia. Imperii successorem is filium Theodosium reliquit, jampridem a lacte remotum. Reliquit etiam filias, Pulcheriam, Arcadiam et Marinam, admodum teneras, quæ in virginitate cælibes permansere. Dehine multo post Honorius quoque Romæ hydrope periit, sororis suæ Galla Placidia et Constantii filium Valentinianum tertium, et filiam ejusdem Honoriam, post se in ea urbe reconvallibus Antitauri. Comanensium mentio est l. Cum antea. C. De agric, et censit. lib. it

linquens. Arcadius ante linem vitæ, Deo clari ζωής τέλει θεοφιλούς δόξαν ἐκτᾶτο Αρκάδιος ἐξ hominis opinionem, talem ob causam obtinuit. Edes quædam Constantinopoli est maxima et pulcherrimna, Καρύαν, hoc est Nucem, eam incolae nominant, quod in ea media, nus arbor, speciaculum non contemnendum, stetit: ex qua arbore Acacium martyrem suspensum martyrium suum peregisse ferunt. Propter hanc ædem alia precatoria domus contigue exstructa est, ad quam spectandam Arcadius venit: precibusque in ea peractis, inde abscessit. Concurrit ad locum eum, ad imperatorem videndum, multitudo innumerabilis, et plena erant foris et intus hominibus loca omnia. Simulatque vero imperator paululum est progressus, confestim maxima illa ædes funditus diruta concidit, ita ut neminem detrimento aliquo afficeret. Itaque clamor statim exortus est, imperatoris precibus cunctos præsenti exitio esse liberatos. Atque hoc sic actum. Mortuus est autem Arcadius, cum octennis filius ejus Theodosius esset. Una cum patre is tredecim, solus autem quatuordecim alios imperavit annos. Quos annos etiam tredecimus hic liber continet: cum a mundo condito quinquies millesimus noningentesimus vicesimus tertius: a nativitate vero Domini quadringentesimus decimus octavus ageretur annus. αἰτίας τοιάσδε· Οἶκός τις ἐν τῇ Κωνσταντίνου ἐστὶ μέγιστος καὶ περικαλλέστατος· Καρύαν αὐτὸν και λοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι· ἐπὶ γὰρ αὐτῇ μέσῃ δένδρον ειστήκει καρύα, θέαμα λόγου πολλοῦ ἄξιον· ἐφ' ἧς κρεμασθέντα τὸν μάρτυρα Ακάκιον, τῷ μαρτυρίῳ λόγος τελειωθῆναι· δι᾽ ἦν καὶ εὐκτήριος οἰκίσκος παρῳκοδομήθη τῷ οἴκῳ. Ἐπὶ δὴ τοῦτον ἥκει ᾿Αρκάδιος θεασόμενος· καὶ δὴ εὐξάμενος, ἀπεχώρει αὖθις· πολλοῦ δὲ καὶ ἀπείρου στίφους συνδεδραμηκότος ὥστε τὸν βασιλέα θεάσασθαι, πλήρης ὁ οἶκος ἦν ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεν· ὁμοῦ δὲ τῷ τὸν βασιλέα βραχὺ ἐξιέναι, εὐθὺς καὶ ὁ μέγιστος ἐκεῖνος οἶκος ἐκ βάθρων ανασπασθεὶς ἔπιπτε, μηδενὶ βλάβης πρό ξενος καταστάς· βοὴ δ' εὐθὺς ἐξηγεῖτο, ὡς ἡ τοῦ βασιλέως εὐχὴ πάντας τῆς ἀπωλείας ἐῤῥύσατο. Τοῦτο μὲν οὕτως ἐγένετο. Ετελεύτησε δὲ ᾿Αρκάδιος, ὀκταετῆ καταλιπὼν τὸν υἱὸν Θεοδόσιον· τρισκαίδεκα μὲν ἔτη τῷ πατρὶ συμβασιλεύσας, ἔτη δ' ἔτερα τέσσαρα πρὸς τοῖς δέκα μόνος τὴν ἡγεμονίαν ιθύς νας. Οσα δὴ καὶ ἡ παροῦσά μοι τρισκαιδεκάτη τῶν ἱστοριῶν περιέχει· ὁπηνίκα κόσμου μὲν ἔτος εκγ', ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως τετραχοσιοστὸν ἐκτωκαιδέκατον ἐπεραίνετο. ΤΟΜΟΣ ΙΔ'. XANTHOPULI TOMUS XIV. 437 CAPUT I. De imperio Theodosii Junioris, ut id a tutore Isdigerde Persarum rege sit administratum, rebus pler sque omnious ab Anthemio, cui Troilus sophista familiaris fuit, gestis. Joannes igitur, aurea lingua vir, labore certaminum pro Christo obiturum, veluti aurum obry- (1/ Secundum neoterico:, 1588. Περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Νέου Θεοδοσίου· ὡς ὑπὸ ἐπιτρόπῳ Ισδιγέρδῃ τῷ Περσών βασιλεῖ δια κεῖτο· τὰ δὲ πράγματα διά χειρὸς ἦγεν 'Ανθέ μιος τὰ πολλὰ Τρωίλῳ τῷ σοφιστῇ συγγινώμενος. Ιωάννης μὲν οὖν τὴν γλῶτταν χρυσοῦς τῷ πολλῷ τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ ἀγώνων καμάτῳ οἷαπερ χρυσίον

[ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV δώρυξον εἰς ἄκρον δοκιμασθείς, οὕτω τὸν βίον μετ- zum ad summum per explorationem probatus, ad hunc modum vita est defunctus. Post hunc et imperator Arcadius mortuus est, adolescentulo admodum Theodosio filio, octavum videlicet ingreso annum, relicto: qui cum trimulus csset, mater quoque eum relinquens, ad futuras transiit pœnas. Arcadius porro, puero ne quid contingeret metuens, ante mortem, Isdigerdem Persarun regem curatorem ejus et simul imperii, donec ille in virum evaderet, testamento instituit. Quod ubi lsdigerdes cognovit, re ea minime neglecta, novum quoddam admirandæ virtutis exhibuit specimen. Pace namque prolixa, centum annorum Yuduciis cum Romanis initis, imperium Theodosin, quominus periclitaretur, conservavit, et Audioήλλαξεν· ἐπὶ δὲ τούτῳ καὶ ὁ βασιλεὺς Ἀρκάδιος ἐτελεύτα, κομιδή νέον Θεοδόσιον τὸν παῖδα λιπών, ἄρτι τὸν ὄγδοον ἐνιαυτὸν παρελαύνοντα. Τριετή δ' ὄντα καὶ ἡ μήτηρ αὐτὸν καταλείψασα, πρὸς τὰς ἐκεῖθεν δίκας μετέβαινεν. Ἐπὶ δὲ διαθήκαις τελει τήσας Αρκάδιος, δείσας περὶ τῷ παιδὶ μή τι πάθος, Ισδιγέρδην τὸν Περσών βασιλέα, κουράτωρα οἷον καὶ κηδεμόνα τῆς ἀρχῆς, ἕως οὗ ἀνδρωθείη ὁ παῖ:, ταῖς γραφαῖς ἐνετίθει. Ο δῆτ' ἐκεῖνος μαθών, άλος γήσας μηδέν, καινήν τινα καὶ θαυμασίαν ἐπεδείξατο ἀρετήν. Αφθόνῳ γὰρ εἰρήνῃ προς Ρωμαίους χρησάμενος, ὡς έκατοντούτεις πρᾶξαι σπονδὰς, ἀπείρα τον Θεοδοσίῳ τὴν βασιλείαν διέσωζε. Καὶ δή τινα Αντίοχον θαυμάσιον ἄνδρα και λογιώτατον ἐκλεξά μενος, ἐπίτροπον οἷον καὶ παιδαγωγὸν ἐκείνῳ ἀπέ- chum quemdam, virum admirandum et eruditissiστελλε, τάδε πρὸς λέξιν τῇ Ῥωμαίων συγκλήτῳ δεδηλωκώς· ο Αρκαδίου τοῦ ὑμετέρου βασιλέως κουράτωρά με τοῦ παιδὸς καταστήσαντος, τὸν ἀναπληροῦντα τὴν ἐμὸν ἀπέστειλα τόπον. Μή τις οὖν εἰς ἐπιβουλὴν τοῦ παιδὸς ἐπιχειρήσοι, ἵνα μὴ πόλε μον άσπονδον κατὰ Ῥωμαίων κινήσω.» Καὶ ὁ μὲν Αντίοχος ἐν Κωνσταντινούπολει γενόμενος, βασιλι κῶς ἀνῆγε τὸν παῖδα, περί τε τὸ κόσμιον ἐν προόδεις προμηθούμενος, καὶ ὡς ἂν ἄριστος τὰ πολέμια εἴη· τέσσαρα δ' ἔτη αὐτῷ συνδιαγαγών, ἀπηλλάγη. Ἡ δὲ τῶν ὅλων διοίκησις ἐπ' ᾿Ανθεμίῳ τῷ ὑπάρχε ἐτάττετο, ὅς παῖς παιδὸς ἦν Φιλίππου· δ; Παῦλον τὸν τῆς Κωνσταντίνου ἐπίσκοπον ἐκβαλών, τῇ Ἐκκλησίᾳ τὸν φρενοϊλαβή Μακεδόνιον ἀντεισήγαγεν, ὡς ἐν τῇ δεκάτῃ τῶν ἱστοριῶν διελάβομεν. Ούτος δὴ ὁ ᾿Ανθέμιος καὶ τῆς Κωνσταντίνου τὰ τείχη πε· φιελών, καὶ μείζον εὐρύνας, τὰ νῦν δρώμενα μεγάλα χερσαία τείχη ταύτην περιεβάλλετο, δύο μῆνας τῷ ἔργῳ τῷ πολλῷ καὶ σχεδὸν ἀπίστῳ τάχει ἐκδαπανήσας. Φρονήσει δὲ τῶν πολλῶν διαφέρων, βουλῆς ἄνευ οὐδὲν πράττειν ᾑρεῖτο. Καὶ πολλοῖς μὲν καὶ ἄλλοις ἀνεκοινοῦτο περὶ τῶν πρακτέων· μάλιστα δὲ τὰ πολλὰ Τρωΐλῳ τῷ σοφιστῇ συνῆν· ᾧ μετὰ τῶν προσόντων καλῶν καὶ πολιτική τις φρόνησις ἐφάμιλλος Ανθεμίῳ οὐχ ἧττον ἦν. Εἰδέναι μέντοι χρεών, ὡς προστάγματι βασιλέως σύναμα Κύρῳ τῷ ἐπάρχε τὰ κατὰ τὴν πόλιν διέποντι, πολλῷ ὕστερον τὰ τῆς πόλεως ἀνήγειρε τείχη. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν Αντιόχου καὶ ᾿Ανθεμίου τῶν βασιλέως παιδαγωγῶν ἀποχρών- æmula fuit. Illud sane animadvertendum, Anth - τως εἰρήσθω. mum, delectum veluti tutorem et pedagogum, adl eum, cum litteris in hæc verba ad senatum Romanum conceptis, misit: 438 € Cum Arcadius:η:- perator vester me filii sui curatorem inst tuerit, qui officio meo fungatur, virum isthuc misi. Ne quis igitur puero iusidias struere audeat, ue bellum ipse implacabile adversus Romanos moveam. › Et Antiochus ubi Constantinopolim venit, puerum ila ut imperatorem decet, educavit, illud providens et curans, ut simul puer et magnificentiam in publicum progressus retineret, et rebus bellicis optimus esset. Cum autem quadriennium cum eo fuisset, discessit. Rerum autem omnium administratio Anthemio præfecto coramissa est: qui ex filio nepos ejus Philippi fuit, qui Paulo Constanunopolitano episcopo ejecto, vesanum Macedonium pro eo in Ecclesiam induxit, sicuti libro decimo Historiarum diximus, Anthemius iste mœnia Constantinopolis demolitus, ponderia urbis prolaturus, lateritio ingenti qui nunc cernitur muro eam circumdedit, opere eo per menses duos magna et fere incredibili celeritate confecto. Et cum prudentia multos antecelluit, tum inconsulto nihil sibi agendum duxit. Ac cum multis quidem ille aliis de rebus gerendis consilia communicavit; Troilo tamen sophista familiariter maxime usus est: in quo, præter cæteras virtutes, prudentia etiam quædamn reipublicae administran:lie Anthemi mium, imperatoris jussu, una cum Cyro prefect De Antiocho ct Anthemio imperatoris urbi, longo post tempore urbis moenia construxisse. pædagogis bæc dicta sufficiant. Περὶ βίου καὶ ἀγωγῆς καὶ τῆς τῶν κοινῶν πραγ μάτων διοικήσεως· ἔτι δὲ θεοφιλίας καὶ ἀμε τῆς Πουλχερίας τῆς βασιλίδος, ἀδελφῆς Θεο δοσίου τοῦ αὐτοκράτορος. 'Η δὲ τοῦ Θεοῦ πρόνοια προϊδοῦσα εὐσεβέστατον ἔσεσθαι τὸν βασιλέα Θεοδόσιον, καὶ ἄλλον ἐπίτροπον γνησιώτερον τούτῳ ἐπέστησε τῆς ἡγεμονίας, Πουλα χερίαν τὴν ἀδελφήν, ἐν νές πάνυ τῇ ἡλικίᾳ σοφία σασαν, ὡς μηδὲν ἐλλείπειν ἐκείνῃ ἐπί τε ἀρετῇ καὶ πολιτική φρονήσει καὶ τῶν περὶ ταῦτα πλεῖστον CA: UT II. De vita, institutione, administrationcque rerum_pblicarum. Item de divina pietate et virtute Pulcheria, sororis Theodosi imperatoris. Providentia autem divina, illud præcipue curens ut pius maxime Theodosius imperator ficret, alium quoque tutorem germanum magis imperio ejus praefecit, Pulcheriam nimirum sororem, qua prima statim ætate ita sapuit, ut virtute et civili prudentia cis non cederet, qui in his rebus masiue

NICEPHCRI CALLISTI excellunt. Unde colligere satis possumus, princi- διενεγκόντων. Ως ἂν εἰδέναι ἔχοιμεν, ἀρκεῖν πρὸς σωτηρίαν τοῖς βασιλεῦσι καὶ μόνην αὐτὴν τὴν εὐσέβειαν· ὡς αὖθις ἐκείνης ἄνευ μηδὲν εἶναι στρά τευμά τε καὶ ἵππον, καὶ δορυφόρους, ἰσχύν τε ξ: φῶν, ἀνδρῶν τε άπειρα στίφη, χρυσόν τε καὶ ἄργυρον, καὶ πλέθρα γῆς, καὶ ὅση ἄλλη ἐπὶ τούτοις παρασκευή. Καὶ γὰρ αὕτη μήπω πεντεκαιδέκατον ἄγουσα ἔτος, σοφώτερον καὶ θεῖον ἢ καθ᾽ ἡλικίαν ἐκτήσατο νοῦν. Καὶ τὰ μὲν πρῶτα παρθένος είναι διὰ βίου ὡμολόγησε τῷ Θεῷ· ἐπίσης δὲ φρονήσαι καὶ τὰς ἀδελφὰς ἔπεισεν, ἵνα μὴ ζῆλον καὶ ἔριδα εἰσάγῃ τοῖς βασιλείοις· κἀντεῦθεν πᾶσαν πρόφασιν ἐπιβούλου φρονήματος ἀπεώσατο. Τό γε μὴν δόξαν ἐκείνῃ καὶ βέβαιον οἰομένη δεῖν θεῖναι, Θεῷ τε καὶ ἱερεῦσι, καὶ τοῖς ἀρχομένοις αὐτοῖς, μαρτύριον ἀκραι φνὲς τῶν ἐκείνῃ βεβουλευμένων τόδε ἐποίει. θαυμάσιόν τι χρῆμα καὶ εἰς κάλλος ἄφραστον, Εκ τε χρυσοῦ καὶ τιμαλφῶν λίθων τῆς σφετέρας χάριν παρθενίας καὶ τῆς τοῦ ἀδελφοῦ βασιλείας εἰς ἱερὰν κατασκευάσασα τράπεζαν, τῇ καθόλου τῆς Κων. σταντίνου Εκκλησίᾳ ἀνέθετο, ἐπὶ τῷ στεφάνῳ τοῦ τετραγώνου ταύτης, τὸν σκοπὸν τῆς ἀναθέσεως καινοῖς τις γράμμασιν ἐγχαράξασα. Καὶ δὴ τῷ τῆς φύσεως ἀνδρικῷ τὴν φροντίδα τῆς ἡγεμονίας ἀναδεξαμένη, ἄριστα καὶ ὡς χρεών γε ἦν, σὺν πολλῷ τῷ κόσμῳ τὴν Ῥωμαϊκὴν διῴκει ἀρχὴν, ὅσον τάχος τὰ πρακτέα και βουλευομένη καὶ γράφουσα· καὶ γὰρ καὶ γράφειν καὶ λέγειν εἰς ἄκρον ἤσκητο· καὶ κατ' ἄμφω τὰς διαλέκτους, τῇ τε Ῥωμαίων καὶ Ελλήνων φημί. Τα γε μὴν ἐκείνῃ πεπραγμένα, ὡς τἀδελφῷ δοκοῦντα, εἰς ἐκεῖνον ἀνῆγε πλείστα γάρ δι' ἐπιμελείας εἶχεν, ὡς ἂν βασιλικῶς ἀχθείη, τοῖς ἑκάστῃ τῶν ἡλικιῶν μαθήμασιν ἐκπαιδεύουσα. Καὶ τοίνυν ὅσα μὲν περὶ ὅπλα καὶ ἱππικήν, παρὰ τῶν εἴδησιν ἀκριβῆ ἐχόντων περὶ ταῦτα ἐμάνθανε· βα σιλικός δ' εἶναι καὶ περὶ τὰς ἑκάστοτε προόδους κόσμιος τε καὶ ἐκφανής παρ' αὐτῆς ἐῤῥυθμίζετο· ἐσθῆτά τε ᾗ περιστέλλειν ἑαυτὸν χρῆναι· καὶ τίνι χρὴ τρόπῳ καθῆσθαι, καὶ αὖθις βαδίζειν, γέλωτές τε κρατείν πρός τε και φοβερὸς ἡνίκα καιρὸς ἐφ᾿ ἑκάστῳ δοκεῖν. Ἔτι δὲ ὡς ἁρμοδίως πυνθάνεσθαι τῶν περί του δεομένων μάλιστα δὲ τὸ εὐσεβεῖν αὐτὸν ὡς χρεὼν ἐδίδασκε, καὶ εὔχεσθαι μὲν συνε χέστερον, φοιτᾷν δὲ ταῖς ἐκκλησίαις πυκνῶς, σκεύε pibus ad salutem solam satis verioren esse pietatem: sicuti contra absque illa nibil prosunt exercitus, equi, satellites, ensium vis, virorumque innumerabiles copiæ, aurum item 439 et argentum, plurima terræ jugera, et quicunque alius præterea est apparatus. Etenim ipsa nondum quindecim nata annos, sapientiorem divinioremque quam ætas ferret, obtinuit mentem. Εt priuum quidem virginitatem se per vitam omnem conservaturam esse Deo vovit: deinde, ut idem facerent sorores, eis quoque persuasit, ne æmulationem atque contentionem in imperialem aulam induceret Quare omnem insidiarum occasionem præcidit. Sedenim cum consilium decretumque suum pignore aliquo stabiliendum esse putaret, Deo ipsi, sacro sacerdotum ordini, et subditis civibus, certum sententiæ suæ testimonium exhibuit. Nam admirandum quoddamn incredibili pulchritudine ornamentum, ex auro et pretiosis lapillis confectum, in sacræ mensæ formam redactum, pro virginitate sua fratrisque imperio catholica Constantinopolitanæ ecclesiae dedicavit, in corona quadranguli ejus consilio causaque consecrationis ejusmodi, novis quibusdam litteris iusculpta. Itaque ubi pro virili sua natura imperii curam suscepit, quam optime, ita ut convenit, cum ingenti decore rem Romanam administravit: quam celerrimne de rebus agendis consultavit, simulque eas in scriptum retulit. Nam et in scribendo, et in dicendo, summopere eral exercitata, sermone utroque, Latino scilicet et Græco. Et quæ ipsa agebat, perinde atque a fratre constituta essent, in illum retulit. [}}ud plurimum curavit, ut in imperatoriis artibus is educaretur, atque disciplinis ætati cuique convenientibus institueretur. Ita ille rem militarem et equestrem, ab eis qui rerum talium accurate periti erant, didicit. Ut autem in publicis progressibus, quovis tempore, ita ut imperatorem decet, magnificus esset et splendidus, ab ipsa edoctus est: quemadmodum scilicet vestem sibi ipsi circum - dare, quomodo considere, incedere et risum moderari deberet; ut in rebus quibusque se, prout tempus ferret, vel placidum vel terribilem exhiberet, et commodum audiendis supplicantium σί τε καὶ κειμηλίοις καὶ ἀναθήμασι τοὺς τῷ Θεῷ precibus præberet. Potissimum vero eum docuit justitiam et veram pietatem, siculi convenit, coJere, precari continenter, templa adire frequenter, edes sacras Deo constructas vasis, donariis et ornamentis locupletare: sacerdotum ordinem, ·simulque viros bonos, qui Christianorum legibus optime viverent, plurimi facere. 440 Hæ ejus erant institutiones. Quin etiam nonnullis religionem adulterinis dogmatibus, novisque rebus degravare conantibus, camque in magnum pericuJum adducentibus, ut firmiter illa in statu suo permaneret, ipsa quoque effecit. Et quominus eo Per suas scilicet aut sororum suarum nuptias. (Sozom.) ἀνειμένους οίκους σεμνύνειν· περιπλείστου δὲ ποιεἶσθαι ἱερέας τε ἅμα καὶ ἀγαθοὺς ἄνδρας, καὶ τοὺς ἀρίστως φιλοσοφοῦντας νόμοις Χριστιανῶν, ἐκείνης ἦταν μελέται. Ναὶ μὴν καὶ τὴν θρησκείαν νόθοις δόγμασί τινων πειρωμένων νεωτερίζειν, καὶ διὰ τοῦτο ἐν μεγάλῳ καθεστῶσαν κινδύνῳ, ἐν τῷ βεβαίῳ μένειν ἐποίει. "Οθεν καὶ τὸ μὴ καινὴν αἵρεσιν ἐπεισο φρῆσαι τηνικαῦτα αἰτία αύτη μάλιστ' ἐγένετο, ὡς ἡ καθεξῆς ἱστορία δηλώσει. Διαπύρως δὲ τὸ θεῖον θρησκεύουσα, σχολῇ γ' ἄν τις ἀριθμῆσαι ἰσχύσεις καὶ ὅσους θείους νεώς μεγαλοπρεπώς ήγειρεν, ὅσα το καταγώγια θεοφιλῶν ἀνδρῶν, καὶ συνοικίας μου Ἐπὶ τοῦ μετώπου τῆς τραπέζης, in fronte meusa. Sozom. lib. ix, cap. 1.

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIV. ναστικὰς συνεστήσατο, αένναον τὴν περὶ ταῦτα δα- tempore nova quepiam hæresis Ecclesiam invaseπάνην, καὶ τῶν περὶ ἐκεῖνα ἐσχολακότων τὴν ἅπα σαν επιτάξασα χρείαν. Δείξει δ᾽ ἐκ πάνυ πολλῶν ὀλίγα τοῦ χρόνου κατορχησάμενα· ἔργον γὰρ αὐτῆς, ὅ τε τῶν Βλαχερνῶν θεῖος τῆς Θεοτόκου νεώς, αὐτῇ γ' ἐκείνῃ τῇ τοῦ Λόγου μητρὶ ἄξιος εἰς κατοικίαν κριθείς· ὥσπερ τῷ ταύτης Παιδὶ ὁ τῆς Σοφίας ἐπ:- κληθείς· ἧς τὴν θείαν σορὸν καὶ τὰ ἐντάφια σπάρ γανα ἐφευροῦσα, ἐκεῖσε ἀνέθετο, διαφερόντως μάλα τιμῶσα· ἔτι δὲ καὶ ὁ τὴν τῶν Οδηγῶν αὐχήσας ἐπωνυμίαν, ἐφ᾽ ᾧ πάλιν τήν τε θείαν ἐκείνης μορ φὴν, ἣν Λουκᾶς ὁ ἀπόστολος σανίδι γράψας κατέλιπεν εὐτυχήσασα· τό τε θεῖον ἐκείνης γάλα, καὶ τὸ ἱερὸν ἄτρακτον, καὶ τὰ τοῦ Σωτῆρος σπάργανα, ἐθησαύρισεν, Εὐδοκίας πεμψάσης τῆς βασιλίδος, ἡνίκα δὴ ἀφικτο εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ τὸ τῶν Χαλκοπρατείων αὖθις ἱερὸν τέμενος, ᾧ ἁγία σορός ὄνομα περιφανεῖς δὲ καὶ ἄμφω, καὶ εἰς κάλλος καὶ μέγεθος φιλοτίμως ἐξειργασμένοι. Θεὸς δὲ ἄρα που διὰ τὴν πολιτείαν τὴν γυναῖκα κεχαρισμένην ἔχων, ὑπήκους δεομένης, κάν τοῖς πρακτέοις αὐτῇ πολε λαχοῦ διεφαίνετο. Καί μοι δοκεῖν ἔστι, μηδ' ἄν ποτε θεοφιλίαν ἀνθρώποις ἐγγενέσθαι, ἢν μή γ' ἐκεῖνοι σφᾶς αὐτοὺς ἀξίως τοῖς ἔργοις παρέχωσι. Ταύτη δ' ἐπίσης ἡγμέναι καὶ αἱ ἀδελφα, τὰ ἴσα περί τε τοὺς ἱερέας καὶ τοὺς νεώς, καὶ τοὺς ἐν ἐνδείᾳ, πτωχούς τε καὶ ξένους διέκειντο τὸ φιλότιμον ἐπιδεικνύμεναι. Δίαιτα δὲ ἀγωγή τε καὶ πρόοδος καινὴ πάσαις ἦν, νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν ὑμνεῖν τε καὶ γεραίρειν Θεὸν, καὶ ἀσχολίαν περὶ ἐργασίας ὑφασμάτων θείων, καὶ τῶν τοιούτων ἔχειν. Καὶ γὰρ ῥᾳστώνην καὶ ἀργίαν, δι' ἣν μετήεσαν παρθενίαν, ἀναξίαν ἡγήσαντο. Οθεν καὶ ξενηλασίαν τοῦ βίου τῶν τοιούτων παθῶν καὶ τῆς ἄλλης βασιλικῆς διαίτης ἐποίηcav. Ενθεν τοι καὶ Θεοῦ ἵλεω καθεστῶτος, ὁ μὲν οἶκος αὐτῶν εὐθηνεῖτο· ἐπεδίδου γε μὴν καὶ τῷ κρατοῦντι τὰ τῆς ἡλικίας καλῶς· καὶ δὴ πᾶσα μὲν ἐπιβουλὴ καὶ πόλεμος συνιστάμενος αυτομάτως ελύετο, Θεοῦ συναρήγοντος· ὁσημέρα: δ' ἐκεῖνος αύτ ξάνων τοῖς ἀγαθοῖς ταῖς χρησταῖς τῆς ἀδελφῆς εἰσηγήσεσιν, ἄγαλμα οἷον καὶ ἀνδριάς βασιλείας εἰς κάλλος ἀπεξεσμένο; ἀληθῶς διεγένετο rit, in causa ipsa maxime fuit, quemadmodum suo loco historia ostendet. Et quia ardenti animo divinum numen coluit, non facile quispiam enumerare possit, quæ illa sacra templa magnifice excitarit, quæve Dei amantium vitórum domicilia atque monachorum cœnobia construxerit, perpetuas in ea impensas, et res omnes eorum qui in eis pietati vacarent, necessarias constituens. Ex multis vero pauca quædam, quæ vim temporum superarunt, id iudicabunt. Opus enim ejus est sacrum Dei Genitricis templum, quod Blachernæ dicitur, dignum ipsa illa Verbi matre, quod inhabitaret, judicatum domicilium, sicuti Filio ejus, quod Sapientiæ vocatur. Cujus divinum loculum, et sepulcrales fascias inventas cum veneratione maxima ibi reposuit. Templum item, quod των Οδηγῶν, hoc est Viæ ducum, cognomine clarun apostolus in tabula depictam reliquit, divinumque est, in quo divinam illius imaginem, quam Lucas ipsius lac et sacram colum, et Servatoris ipsins fascias, perinde atque thesaurum, quem ad eum Eudocia Augusta, cum Hierosolyma profecta est, misit, servandas curavit; præterea et sacrum ChalcopraUtraque vero hæc lana pulchritudine simul et amtorum delubrum, cui sancti loculi nomen est. plitudine ambitiosa, magnifice suut constructa. Deus babens, preces ejus exaudiit, et in rebus agendis sane feminam eam, propter vitæ institutum charam sæpe ei apparuit. Εt ut mihi quidem videtur, amoEt rem Dei homines non consequuntur, nisi seipsos idoneos factis ipsis præbeant. Ad eumdem eti..m modum sorores institutæ, eadem studia erga sacerdotes, erga templa, præterea erga egenos, mendicus et advenas liberaliter præstitere. Vita quotidiana, instituta, atque progressus, μονί omnibus fuere: diu noctuque hymnis laudibusque Deum celebrarunt; otium, sacram telam texentes, et id g mus opus facientes, vitarunt. Iustitutum namque, propter quod virginitatem erant complexa, non decere ignaviam existimarunt. 441 Proinde vitia ejusmodi, et reliquam imperialem consuetudinem, a vita sua repulerunt. Itaque factum, ut quod Deus eis propitius esset, domus earum recte administraretur, ætasque imperatoris optata caperet incrementa, et adversariorum insidia, bellaque orta, oinnia sua sponte, Deo adjuvante, solverentur, et imperator ipse in dies rebus bonis accumulatus, laudatis sororis consiliis, veluti esset. vera elligies et statua in optimi imperii formam expolita CAPUT II. Περὶ τῆς ἐκ νέου ἀρετῆς καὶ ἄλλης διαίτης, ἔτι δὲ καλοκαγαθίας καὶ ἀοργησίας Θεοδοσίου, καὶ τῆς εἰς τὰ θεῖα εὐλαβείας αὐτοῦ. ᾿Αλλὰ καὶ σιγῇ τὰ τούτου διδόναι ζημία πάντως, μὴ τοῖς πολλοῖς γινωσκόμενα· πρῶτον μὲν γὰρ βασιλικῶς ἀναχθεὶς καὶ τραφείς, οὐδέν τι ραστώνη; καὶ βλακείας ἐπεδείκνυτο· ἀλλ' οὕτως ἦν τά τε ἡμέτερα καὶ τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς συνετός, ὡς τοῖς δια νοῦσι λογίζεσθαι, καὶ ὑπὲρ φύσιν ἀνθρώπου εἶναι τοῖς πράγμασιν. Οὕτω δ' ἦν μάλα γενναιός τε καὶ De virtute, quam a puero imbibit, Theodosii: et de moribus, beneficentia, plucubilicate, et de insigni religione et pietate cjus. Verum res quoque ejus, sine dispendio et ja. ctura, silentio committere non possumus, non omnibus prorsus notas. Primum namque ita ut imperatorem oportet, institutus atque educatus, nullum de ge ignaviæ et mollitiei indicium præbuit, sed ita cum nostrarum tum earum quæ supra nos sunt rerum peritus fuit, ut qui cum eo collo-

querentur, humanæ mentis captum eum exsupe- καρτερικός, ὡς ἀντέχειν ῥᾳδίως ταῖς μεταβολαῖς rare judicarent. Adco etiam fortis et labo: um patiens, ut facile vicissitudinem et mutationem temporum sustineret, cumque æstu juxta et frigore concertaret. Jejunio frequenti se assucfecit, et maxime quarto hebdomadis, et eo qui Parasceves nomen sortitus est, die, Christianismum ad summum excolere volens; atque ut aula ejus imperialis re nulla a monasterio differret, sedulo curavit. Mane consurgens, hymnos Deo cum sororibus alternis cecinit, et Spiritus verba semper in ore habuit. Cum episcopis et sacerdotibus congressus, obscuros locos et nodos Scripturarum, haud aliter quam si sacris ipse initiatus esset, explicuit. Sacrorum librorum eorumdemque interpretum congerendorum adeo fuit studiosus, ut ea laude Ptolemæo inferior non esset. Noctu eis legendis operam navavit: lucerna se sponte sua, machina quadam movente, sibique ipsi oleum infundente, comparata; ut ne quis ministrorum ejus in laboribus ejusmodi molestiam quampiam subiret, neque vim naturæ cum somno colluctans inferret. Manu ipse sua pulcherrime scripsit; ac multa seriptorum ejus ad hoc usque tempus sunt conservata, temporum vi superiora: 442 Evangelia videlicet, et alia quædam. aureis omnino litteris distincta, quorum paginæ crucis formam referunt. Quo lapore eum vitæ sumptus tolerasse, fama est. Malorum tolerantia omnibus, præcipue autem qui co nomine apud Græcos clari fuere, post se relictis, multis modis eos pratergressus est. Illi siquidem “ cum verbis se philosophiam exhibituros esse pol. liciti essent, re ipsa can praestare nequiverunt; ipse autem Aristotelis perplexibilibus involucris vale dicto, factis philosophiam exercuit, ira, dolori et voluptati moderando. Iram adeo in potestate habuit, ut neminem unquam a quibus læsus fuisset, ultus sit, ncque eum quisquam succensentem viderit. Atque aliquando ex familiaribus cuidam dicenti, neminem ab eo illorum morte multatum esse, qui injurii ei fuissent, respondens: «Utinam, inquit, eos etiam in vitam revocare possem, qui jamdudum mortui sunt. Ad alium quemadam eadem prope referentem, dixit: • Nihil esse novi, si quis homo cum sit, e vita excedat. Unius aute: Dei esse, eum qui semel mortuns sit, p:r pœnitentiam ad vitam revocare.» Usque adeo autem virtutem hanc coluit, ut si quando quispiam capitale crimen admisisset, neque eum con· demnationis sententia usque ad urbis portas produxisset, statim eum misericordia prosequeretur. Εt cum aliquando Constantinopoli in amphitheatro venationis spectaculumn prrberet, et populus exclam maret, adversus gravem ſerain generosum quemdam periclitatorem, qui cum ea congrederetur, mittendum esse: ‹ An uescitis, inquit, nos humanioribus spectaculis delectari solere?, Ει deinceps Innanioribus itidem populum spectaculis uti docuit. Religione tanta cum sinceriore pietate usus est, τῶν καιρῶν, καὶ πρὸς καῦμα καὶ ψύχος διαγωνίζε σθαι, τὰ πολλά τε νηστεύειν αἱρεῖσθαι, καὶ μάλιστα τῇ Τετράδι, καὶ ἡ Παρασκευὴ ὄνομα ἐκληρώσατο ἄκρως Χριστιανίζειν ἐθέλων. Τὰ δέ γε βασίλειο κατ' οὐδὲν διαφέρειν ἀσκητηρίου παρεσκευάσατο Καὶ δὴ σὺν ταῖς ἀδελφοῖς ὀρθρίζων, ὕμνους ἀντι· φώνους ἐξῇδε Θεῷ· καὶ τὰ τοῦ Πνεύματος βήματα ἐπὶ στόμα φέρων εἶχεν ἀεί. Τοῖς δ' ἐπισκόποις ἐν τυγχάνων καὶ ἱερεῦσι, τὰ γρίφα τῶν Γραφῶν διηρ μήνευεν, ἅτε δὴ ἱερεὺς καθεστώς. Ἐπὶ τόσον δὲ καὶ τὰ; ἱερὰς συνῆγε βίβλους καὶ τοὺς αὐτῶν ἑρμηνεῖ. ὡς οὐχ ἧττον ἢ Πτολεμαῖος ἐκεῖνος. Ἐπόνει δὲ περὶ ταύτας νύκτωρ, λύχνον ἐκ μηχανῆς κατεσκευα· σμένος αυτόματον, τῇ θρυαλλίδι τούλαιον ἐπιχέοντα· ὡς ἂν μή τις τῶν ὑπηρετουμένων τοῖς ἐκείνου πόλ νοις ταλαιπωρεῖν ἀναγκάζοιτο, καὶ τὴν φύσιν βιά ζηται πρὸς τὸν ὕπνον διαμαχόμενο;. Έγραφε δὲ καὶ εἰς κάλλος ἐξαίσιον, ὡς καὶ ἐ; δεῦρο πολλὰ τῆς ἐκείνου χειρὸς διασώζεσθαι, τὴν τοῦ χρόνου φύσις ὑπερνικήσαντα· Εὐαγγέλια καὶ ἀλλ᾽ ἄττα χρυσοῖς κατεστιγμένα διόλου τοῖς γράμμασιν, ἐν σταυροί σχήματι τὰς σελίδας τῶν γραφομένων διατυπών. Ἐξ ὧν λόγος πόνοις ἰδίοις καὶ τὸ ζῆν ἐκπορίζεσθαι. 'Ανεξικακίᾳ δὲ πάντας θέμενος ἐν δευτέρω, μάλιστα τοὺς παρ' Έλλησιν εὐδοκίμους πολλῷ τῷ μέτρι παρήνεγκεν. Οἱ μὲν γὰρ λόγοις ἐπαγγειλάμενο: φιλοσοφείν, δι' ἔργου τοῦτο δεῖξαι οὐκ ἴσχυσαν· ὁ δὲ ταῖς ᾿Αριστοτέλους πλεκτάναις χαίρειν εἰπὼν, τὴν δι' ἔργων φιλοσοφίαν ἡσκεῖτο, ἐν τῷ ὀργῆς τε καὶ λύπης καὶ ἡδονῆς κρατεῖν. Ἐπὶ τόσον γὰρ ὀργῆ; ἐγκρατής μάλιστα ἦν, ὡς μηδένα ποτὲ τῶν λελυπηκότων ελέσθαι ἀμύνασθαι, καὶ μηδέ τινα ἰδεῖν ποτε αὐτὸν ὀργιζόμενον. Καὶ δή τινος τῶν συνήθων ἐχομένου, ὅτι μή τινα τῶν ἀδικούντων ἐζημίου θανάτῳ, ὑπολαβόντα εἰπεῖν, «Είθε μοι πρὸς ἰσχύος ἦν εἰς ζωὴν ἐπανάγειν μᾶλλον καὶ τοὺς πάλαι ποτὲ τελευτήσαντας· ι καὶ πρὸς ἕτερον τὰ ἴσα ἐρόμενον, • Οὐδὲν, εἶπε, καινὸν ἄνθρωπον ὄντα ἀποβιώναι. Θεοῦ δ᾽ ἂν εἴη μόνου τὸν ἅπαξ θανόντα τῇ μετανοία ἀνακαλέσασθαι, ο Ἐπὶ τόσον δὲ τοῦτο αὐτῷ κατώρ θωτα:, ω; εἰ καί ποτε συνέβη τινὰ κεφαλικής τιμω ρίας ἄξια πλημμελήσαι, οὐδ᾽ ἐν ταῖς πύλαις τῆς πόλεω; ἔφθανεν ἡ ἀπόφασις· καὶ τὸ φιλάνθρωπον εὐθὺς εἴπετο. Κυνήγια δέ που ἐν τῷ ἀμφιθεάτρ τῆς Κωνσταντίνου πόλεω; ἐπιτελοῦντος αὐτοῦ, ὁ δήμος κατεβόν, δεινῷ θηρίῳ ἕνα τῶν εὐφυῶν παρα βόλων μάχεσθαι. Ὁ δὲ πρὸς αὐτούς, • Οὐκ οἴδατε, ἔφη, ὅτι ἡμεῖς φιλανθρώπως εἰθίσμεθα θεωρεῖν; Φιλάνθρωπα δὲ καὶ τὸν δῆμον θεωρεῖν ἐξεπαίδευεν. Ελαβείς δὲ τοσαύτῃ μετ' εὐσεβείας έκέχρητο, ὡς πάντας μὲν Θεοῦ ἱερέας τιμᾶν, μάλιστα δὲ, ου; ἐμάνθανε σεμνότητι βίου διαπρεπείς. Καί γε λόγος ἕνα τῶν ἐπισκόπων ἀποβιώσαντα, ὃς ἐλέγετο μάλα εἶναι κεχαρισμένος θεῷ, τὸ ἐκείνου σάγιον αἰτῆσαι, πολλῷ ῥύπῳ συγκεχωσμένον, καὶ ὑποκάτω τῆς βα σιλική, χλαμύδας φορεῖν, εὔελπις ὤν, ὥς τι θηράτοι τῆς ἐνούσης τἀνδρὶ ἁγνότητος. Καὶ χειμερίας δέ ποτε σφόδρα της ὥρας γεγενημένης, αὐτὸς τὰ συ-

ECCLESIASTICAE HISTORIE LIB. XIV. νήθη τῷ Ἱππικῷ ἐπετέλει, τὰ εἰωθέτα πράττων τῷ ut sacerdotes omnes apprime honoraret, maxim δ μῳ. ὡς δ' ἐπιπλεῖον ὁ χειμών κατερράγη, τὴν vero quos sanctitate vitæ enitere cognovisset. Et οἰκείαν γνώμην ὅπως περὶ τὸ θεῖον ἔχει σχέσεως, cum ex episcopis quidam, qui Deo charus fuisse ἐπεγύμνου, διὰ τῶν κηρύκων τῷ λαῷ ἐπειπών· perhibebatur, diem suum obiisset, sagum illius ῎Αμεινον εἶναι τὴν θέαν παρωσαμένους, ἵλεων πράτ- squalore multo imbutum, eum petiisse, et sub inτειν Θεόν, ὥστ᾽ ἀπαλλάττειν ἡμᾶς τοῦ νῦν ἐπ κει periali chlamyde gestasse dicunt: quod bona spe μένου δεινοῦ. Καὶ τοῦτο μὲν εὐθὺς εἰς ἔργον ἐξέ esset, se aliquid de viri ejus imitatione consecutuσπινε· καὶ πραήεσαν λιτανεύοντες, ὕμνους Θεῷ rum. Longior aliquando pluvialis tempestas exsti - ἀναπέμποντες, καὶ μία ἐκκλησία σύμφωνος ἀθρόον tit, et ipse solitos Circenses ludos populo more ἡ πόλις ἐγίνετο. Αὐτὸς δ' ἐκεῖνος μέσος ἐξῆρχε τῶν recepto gratificans exhibuit. Cum vero uberiores ὕμνων, ἐν ἰδιώτου σχήματι πορευόμενος· ἥκιστα etiam deciderent imbres, ibi tum egregiam suam δὲ τῆς προσδοκίας ημάρτανεν. Εὐθὺς μὲν γὰρ ὁ erga Deum pietatem declaravit, 443 per preἀὴρ πρὸς τὸ εὐδιεινότερον μετεβάλλετο· καὶ πολλή cones populo denuntiari jubens, conducibilius τις εὐετηρία έκράτει τοῖς σύμπασιν ἐκ σιτοδεία; videlicet esse, ut spectacnio repudiato, Deum qui μάλα πολλῆς. Πᾶσι μὲν οὖν, ὡς εἰπεῖν, ἐκεκόσμητο presenti calamitate eos liberaret, precibus placa τοῖς καλοῖς· οὐχ ἥκιστα δὲ φιλανθρωπία τοῦτον rent. Id quod confestim est factum. Litania instiἑκόσμει καὶ πραότης καὶ γαλήνη ψυχῆς ζάλην οὐ tuta est: supplicantes processere, laudes Deo redδεχομένη· ἔτι δὲ πίστις ἀκραιφνής τε καὶ δόκιμος dentes, atque una concors ccrlesia civitas to'a μετ᾿ εὐλαβείας ἀνυποκρίτου, ὡς ἐντεῦθεν τεκμη facta, et ipse medius hyninis canendis prævint ριώσασθαι ἔξεστιν. Ανήρ γάρ τις τὸν τραχὺν καὶ ὁ habitu privato incedens. Minine vero eum opinio ἐπίπονον τῆς ἀρετῆς μετιών βίον, αὐθάνει γνώμη fefellit. Statim enim cœlum aerein turbidum seπρόσεισι τούτῳ περί του δεησόμενος. Ως δὲ πολ- renitate commutavit, et frumenti non mediocrem λάκις πεῖραν προσαγαγὼν ἀπετύγχανε τοῦ αἰτήμα- inopiam ingens quædam frugum copia et ubertas τος, δεσμοῖς ὑπῆγε τὸν κρατοῦντα ἐκκλησιαστικοίς, est consecuta. Atque omnibus ille quidem, prope τῆς κοινωνίας ἐπέχων. Ἐπεὶ δ᾽ εἰς τὰ βασίλεια nodum, exornatus fuit bonis: non minus vero ᾤχετο βασιλεὺς, εὐωχίᾳ τε προύκειτο, καὶ ὅσοι συσ eum cobonestavit misericordia, placabilitas, et σιτεῖν ἔμελλον ἤδη παρῆσαν, οὐ δεῖν ἔκρινε πρὶν τῶν animi serenitas, tempestatis procellam non adἐπικειμένων λυθῆναι δεσμῶν, τροφῆς μετασχεῖν· mittens; atque insuper fides sincera et probata, καὶ τῷ τῆς Κωνσταντίνου ἀρχιερεῖ τῶν τινα θερα una cum religione non ficta, sicuti inde conjicero πόντων ἔπεμπε, παρακαλῶν ἐπιτρέψαι λύσιν ἐπιδα- licet. Vir quidam asperiorem durioremque virtutis λεῖν τοῖς δεσμοῖς ἐκεῖνον αὖθις, ὃς δήσας έλαχεν. vitam consectans, præfracto eum adiit animo, ut Εκείνου δ' ἀπειπαμένου, καὶ μὴ χρῆναι μηνύσαν ab eo quicquam peteret. Atque ubi id sæpius ex. το παρ' ἑτονοῦν τὸν δεσμὸν εἶναί τι λογίζεσθαι, pertus non impetravit, vinculis ecclesiasticis iniκαὶ ὡς ἤδη λέλυται εἰρηκότος, οὐκέτι τῇ ψήφω peratorem a communione arcens subdidit. Post ἐκείνου ἀρχεῖν ᾤετο. Πολλῷ δὲ πόνῳ ζητηθεὶς ὁ quam autem imperator in regiam suam venit, et δεσμήσας, τήν λύσιν ἐδίδου· καὶ οὕτως ἐδέχετο ὁ epulæ appositæ sunt, convivaque omnes affuerunt, κρατῶν. Οὕτως εὐλαβής τις ἦν καὶ τοῖς θείοις νό non ille prius cibum sumendum esse, quam vincaμοις ηκρίβωτο. Οὗ δὴ χάριν, καὶ ὅσα τῶν εἰδωλείων lis sibi injectis solutus esset, censuit. Quapropter περιελείφθη, ἐξ αὐτῶν ἀνέσπα τῶν βάθρων, ὡς ἄν ad antistitem Constantinopolitanum famulum quem· γε εἴη τοῖς μετ' ἐκεῖνον μὴ δι᾽ ἴχνος τῆς προτέρας dam misit, petens, ut eum ipsum solvere so, qui ἐξαπάτης θεᾶσθαι. Τήνδε γὰρ τὴν διάνοιαν τῷ περὶ ligasset, juberet. Cum id episcopus recusaret, et τούτων νόμῳ ἐνέταξεν. pro vinculo habendum non esse, quod a quocuque ligatum esset, significaret, solutumque adeo jam esse diceret, nondum calculo ejus acquiescendum esse duxit. Multo vero labore is qui ipsum ligaverat inquisitus, eum absolvit. Ac sic tandem imperator cibum sumpsit. Adea religiosus Theodosius fuit, vitamque suam accuratissime ad divinas leges composuit. Quam ob causam quidquid fuit ex idolis reliquum, ita est funditus disjectum, ut posteris ejus ne vestigium quidem prioris fraudis et seductionis cernere sit datum. Sententiam vero de eis suam in constitutionem retulit. Ως Θεὸς τοῦ θεοφιλούς βασιλέως ὑπερασπίζων, τὰ τῶν πολέμων τοῖς παραδόξοις τῶν ἔργων θᾶττον διέλυεν. Εἰ δέ ποτε καὶ πόλεμος ἐκινεῖτο, ἐπίσης καὶ οὗτος Θεῷ προσεχώρει, τὸν θεῖον ζηλῶν μουσουργὸν Δαυίδ, εἰδὼς αὐτὸν εἶναι τῆς μάχης ταμίαν. Ἔχων δ' ἐκεῖ. νον ἀκριβῶς προμηθούμενον, ἀξίους τῶν ἀγαθῶν ἐλπίδων ἐδρέπετο τοὺς καρπούς. Ἐγὼ δὲ τάληθε; L. Omnia loca. C. De sacrifi. pag. et templ. PATROL. GR. CXLVI. 444 CAPUT IV. Ut Deus pium principem defendens, bella omnia insperatis admirandisque rébus statim confecerit. Si quando bellum motum est, ad Deum confugiebat, divinum melodumque Davidem emulatus, quod in illius veluti promi condi potestate bella esse sciret: et quod illum certum haberet cura. torem, condignos sãe bona percepit fructus. Ego

vero veritaten promulgans, ex plurimis pauca πρυτανεύων, ὀλίγα ἐκ πάνυ πολλῶν διηγήσομαι, referam, quamvis extra institutum argumentum νὰν καὶ πέρα δόξω τοῦ προκειμένου σκοπου φέρε ferri videar. Roilas ingenti Scytharum Noniadum exercitu coacto, et Istro transito. Thraciam vastavit, et ad reginam quoque urbium venit, subito primo clamore atque impetu, sicuti ipse putabat, eam direpturus atque excisurus. Verum Deus cœlitus imperatorem propugnans, violento tonitru et fulmine demisso, non modo ipsum ustulatum ia cineres redegit, sed innumeras quoque copias ejus concidit. Idem etiam adversus Persas fecit. Cum enim prædatoria illorum manus, pace repudiata, derepente finitimos aggrederetur populos, neque auxilia aliqua, quae oppressis opem ferrent, alessent, ducibus copiisque militaribus aliis bellis occupatis, imbre vehementissimo et grandine maxima Deus illos persequens, progredi ultra passus non est: equosque eorum ita pedicis cohibuit, ut diebus viginti totidem stadia cursu perfcere non possent, quoad usque exercitus congregatus forti - ter hostibus restitit. Antea quoque cum Persæ quilam Gorane duce, cognominem imperatori urbem eppugnarent, omnisque generis machiuis adorirentur, et turres extra muros contra eam excitarent, neque quidquam efficerent, ridendos se dedere, Eunomio urbis episcopo machinas hmstium omnes perfringente. Cum namque nostri propter oppugnatorum multitudinem animos desperatione desponderent, precibus ipse contra illus puguans, urbem salvam conservavit. Ex satrapis tum ibi qui sub Goranne erant, quidam ad blasphemias conversus, itidem ut Rabsaces et Sennacherim, animo furibundo minatus est, sacrum se ejus civitatis ten plum igne consumpturum. Contumeliam eam non ferens divus Eunomius, tormentum bellicum saxa jaciens ad propugnaculum cui apostoli Thomae cognonien fuit, disponi, ingentemque lapidem eo in os blasphemi illius-emili jussit. 445 Illicet sarum balista ea tortum, maledici illius strap os detestandum perculit, faciemque ejus omnem comminuit, capite rectissime attrito, cerebroque omni disperso. Quem ubi Gorannes conspexit, expugnatione urbis desperata, fugiens inde discessit, re ipsa victum se esse clamans. Metuque correptus, de catero per pacta conventa cum Romanis inita pacem est complexus. Tantam Deus ipse fidelis ministri sui imperatoris curam gessit: qui eo nomine illi gratias egit, eumdemque religione debita coluit Porro bella in Occidente colltra ipsum et patruum adhuc vivum mota, quomodo Deus solverit, quid dicere attinet? σθαι. Ρωιλᾶς γὰρ στρατιάν πλείστην ἐκ Σκυθών νομάδων περιβαλλόμενος, τὸν Ιστρον διαπεραιωθείς, Θράκην τε δηώσας, ἧκε δὴ καὶ τὴν βασιλίδι πόλιν πορθήσων, καὶ αἱρήσων αὐτοβοεὶ καὶ ἀνάστατον δράσειν διανοούμενος. Αλλ' ὁ ἄνωθεν τοῦ βασιλέως ὑπερασπίζων, σκηπτοῖς καὶ πρηστήρσι βάλλων, οὐ μόνον ἐκεῖνον εἰς τέφραν κατέφλεξεν, ἀλλὰ καὶ τὴν εκεί που ἄπειρον στρατιὰν παρανάλωσεν. Επίσης δὲ κἂν Πέρσαις ἐποίει. Ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνοι τὴν εἰρήνην διωσάμενοι ἀθρόον τοῖς πλησιοχώροις ἐπέθεντο, οὐδεμία δέ τις ἐπικουρία ἐκείνοις ἦν, τῶν στρατευ μάτων καὶ στρατηγῶν εἰς ἄλλους μεταχωρησάντων πολέμους· ὑετῷ λαβροτάτῳ καὶ χαλάζη παμμεγέθει βάλλων Θεός, ἐπὶ τὰ πρόσω χωρεῖν ἀνεχαίτιζε· καὶ πέδῃ τοὺς ἵππους κατεῖχεν, ὡς ἐν ἡμέραις εἴκοσι μὴ δυνηθῆναι ισάριθμα στάδια διελθεῖν, ἕως ὁ στρα ο τός τε ηθροίσθη, καὶ γενναιότερον ἀντετάξατο. Καὶ πρότερον δὲ τὴν ἐπώνυμον βασιλεί πόλιν Πέρσας πολιορκούντα: ἡγουμένου Γοράννου, καὶ πάσαις δὴ προσβάλλοντος μηχαναί;, καὶ πύργους ἔξωθεν ἀντεγείραντος, μηδὲν ἀνύσαντας γελασθῆναι, Εὐνομίου τοῦ ταύτης ἱεραρχοῦντος ἁπάσας τὰς μηχανὰς δια λύοντος. Απειρηκότων γὰρ τῶν ἡμετέρων τῷ πλή θεῖ τῶν πετροβόλων, ἐκεῖνος εὐχαῖς ἀντιπράττων, ἀθιγῆ τὴν πόλιν ἐφύλαττε. Τῶν δὲ σατραπῶν ἑνὸς οἱ ὑπὸ Γοράννην ἦσαν, βλασφημεῖν ἐπιβάλλοντος, επίσης τε Ραψάκη και Σεναχηρείμ μανικῶς ἀπει καὶ λοῦντος τὴν ἐκεῖσε θεῖον νεών πυρπολεῖν, τὴν ὕβριν μὴ ἀνασχόμενος ὁ θεῖος Εὐνόμιος, τὸ λιθοβόλων δρο γανον παρὰ τὴν ἔπαλξιν τεθῆναι προσέταττεν, ὁ τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ ἐπώνυμον ἦν, λίθον τε μέγαν παρηγγύα ἐπὶ τῷ τοῦ βλασφημήσαντος στόματι ἐπισ πέμπειν. Καὶ ὅς εὐθὺς κατιών, καὶ τῷ βλασφήμῳ τοῦ σατράπου εκείνου μυσῷ στόματι προσβαλών, το μὲν πρόσωπον ἅπαν ἠφανίζε· συνέτρ:σε δ' εν μάλα τὴν κεφαλὴν, καὶ τὸν ἐγκέφαλον πάντα τῇ γῇ διέσπειρεν. "Ον θεασάμενος ὁ Γοράννης, ἀπ' ἐλπίδος γενόμενος τὴν πόλιν ἐλεῖν, ᾤχετο φεύγων πράγματι τὴν ἧτταν ἀναβοῶν. Εἰς δέος τε καταστάς, εἰρήνην ἠγάπα, καὶ τουλοιποῦ Ρωμαίοις ἐσπένδετο. Οὕτω Θεὸς τοῦ πιστοῦ θεράποντος ἐκήδετο βασιλέως, όμο λογοῦντος τὴν χάριν, καὶ τὴν ἁρμόττουσαν θερα πείαν προσφέροντας. Τὰς δὲ πρὸς Εσπέραν μάχα; αὐτῷ καὶ τῷ θείῳ ἔτι ζῶντι γεγενημένας ὡς διέλυ σε, τί χρὴ καὶ λέγειν; CAPUT V. De tyrannis in Occidente contra imperatorem Hone. rium coortis, et de sororio ejus Constantio. Cum etenim in regionibus Occidentalibus plurimi tyranni exori essent, partim alii aliis colluctati, atque ipsi inter se concisi, partiin diVandalorum, Alanorum Suevorumque duces, legatos ad Honorium cum hujusmodi mandatis misere: Tu cum omnibus pacem habe, ab omniΚΕΦΑΛ. Ε. Περὶ τῶν ἐπαναστάντων τυράννων ἐν ἑσπέρα τῷ βασιλεῖ Ονωρίῳ· καὶ περὶ τοῦ γαμβρού αὐτοῦ Κωνσταντίου. Τῇ γὰρ πρὸς Δύσιν ἀρχομένῃ πλείστων δὴ τυράν. των γεγενημένων, οἱ μὲν ἀλλήλοις συγκρουόμενοι καὶ ὑπ' ἀλλήλων ἀναλισκόμενοι, ἢ καὶ θείᾳ δυνάμει bus obsides accipe: nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi vincimus: tuæ erit quæstus reipub. si omnes pereamus. (Diac.)

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. εἰς χεῖρας τοῖς κρατοῦσι γινόμενοι, πολὺ τὸ θεοφι- vina vi in imperatorum manus delapsi, satis illis λὲς ἐκείνοις ἐπεμαρτύρουν. Φθάσαντες γὰρ διελάβομεν τὰ κατὰ Στελίχωνα καὶ τὴν Γότθον Αλλάριχον, τοῦτο μόνον παραλιπόντες, ὡς τῶν ἐν Ἰταλίᾳ καὶ Ρώμῃ ἔκ τινος συμβάντος, Ονωρίῳ στασιασάντων τῷ βασιλεῖ, ἐκεῖνος εἰς Ράβενναν ἀπεχώρει. Αλλά μιχαν δὲ τοῦτον εὔνουν ἐκείνῳ ἔτι δοκοῦντα, καὶ στρατηγὸν Γαλλίας καθεστηκότα, σὺν στρατοῦ μυσ μιάσι δίκην ληψόμενον τῆς ἐς βασιλέα ὕβρεως, ἔπεμπεν. Ο δ' ἐκεῖσε γενόμενος καὶ τέχνῃ μετελθῶν Ῥωμαίους, τὴν Ῥώμην εἰσῄει· καὶ πολλὰ μὲν ἐκ τῶν δημοσίων περιβαλλόμενος χρήματα, τέλος καὶ τὴν ἀδελφὴν Ονωρίου Γάλλων τὴν καὶ Πλακι δίαν, νέαν οὖσαν, καὶ μήπω γάμῳ προσομιλήσασαν, ἀφαρπάτας, ᾤχετο ἀποστάς· Κωνσταντίῳ δὲ κόμητι τὸ ἀξίωμα παρεδίδου ταύτην φυλάττειν, οἷά γε πιο στῷ αὐτοῦ μάλα καθεστηκότι. Ὁ δὲ ταύτην λαβὼν καὶ τὰ χρήματα, τῷ βασιλεῖ προσφοιτᾷ Ονωρίῳ· μεθ᾽ οὗ ὑποστρέψας, καὶ τοῖς περὶ ᾿Αλλάριχου συμβαλών, ἐκράτει τῇ μάχη· καὶ δὴ τῆς εὐνοίας καὶ τῆς περὶ ἐκεῖνον σπουδῆς ἀμειβόμενος, εἰς γυναῖκα Κώνσταντι τὴν Πλακιδίαν ἐδίδου· ὃν ὁ βασιλεὺς, γεραίρων τὴν ἀδελφὴν, στεφάνῳ καὶ ἁλουργίδι και τῇ κοινωνίᾳ τοῦ κράτους ἐτίμα. Καὶ τὴν μὲν Ρώτ μην αὐτῷ κατελίμπανεν· αὐτὸς δὲ εἰς τὴν Κωνσταν τίνου ἐπὶ συστάσει τοῦ ἀδελφιδοῦ ἐχώρει Θεοδοσίου, ἄρτι Αρκαδίου τοῦ πατρὸς τελευτήσαντος. Ἐν PaΓέννῃ τοίνυν οἱ στρατιῶται στασιάσαντες, Μάρκον ἀνηγόρευον τύραννον. Οὐ πάνυ δὲ πόρξω τοῦτον ἀνε λόντες, Γρατιανόν προῆγον εἰς τὴν ἀρχὴν· ὡς δὲ καὶ οὗτος τέσσαρας διαρκέσας μῆνας παρ' αὐτῶν ἀνηρέθη, Κωνσταντίνον τῇ ἀρχῇ ἐφιστῶσιν, οἰόμενοι τῇ προσηγορίᾳ ἐπ' ἀσφαλὲς τῆς βασιλείας κρατήσειν. Κέρικε γὰρ ὡς τοιαύταις δή τισιν αἰτίαις καὶ τοὺς λοιποῖς ἐπελέξαντο. ᾿Απὸ δὲ Βρεταννίας, Κωνσταν τῖνος ἐπὶ πόλιν Βονονίαν τῆς Γαλατίας περαιωθεὶς (ἐπὶ θάλασσαν ἡ πόλις), τὸ περὶ Γαλάτας καὶ Ἀκοίτανούς στρατιωτικὸν ἅπαν καὶ ὑπήκοον προσηγάγε το· καὶ τὸ μέχρι μεταξύ Γαλατίας καὶ Ἰταλίας, δ δὴ 'Ρωμαῖοι Κο:τίας "Αλπεις καλοῦσι· καὶ τὸν πρώτιστον τῶν υἱέων Κώνσταντα, ὃν ἐς ὕστερον καὶ βασιλέα ἀνεῖπε, τότε Καίσαρα χειροτονήσας, εἰς Ισπανίαν ἔπεμπεν. Ο δ' ἐκεῖσε γενόμενος, οὓς μὲν εὗρε τὰ ἐκεῖσε διέποντας, προς γένος δ' Ονωρίῳ ἦσαν, Δίδυμον καὶ Βερονιανὸν εἰς μάχην ἐκείνῳ γε- nere conjunctos, Didymum et Veronianum νομένους περὶ Λυσιτανίαν, ζωγρήσας συναμα ταῖς γαμεταῖ; ἀνεῖλεν· ἰδίους δ' ἐκεῖσε κατέστησεν ἄρ χοντας. Θεοδοσίωλος δὲ καὶ Λαγώδιος, οἱ τῶν ἀντ ρημένων ἀδελφοὶ ἦσαν, φυγάδες γενόμενοι διεσώζον το· ὁ μὲν εἰς Ἰταλίαν πρὸς Ονώριον, Λαγώδιος δὲ εἰς Εω Θεοδοσίῳ. Τοῦτο πράξας Κωνστάντιος. πρὸς τὸν πατέρα Κωνσταντίνον ἦλθε, μὴ φρουρὰν ἀνήDei in eos amorem sunt testificati. Jain enim antea de Stilicone et Alaricho Gottho diximus: illo tantum omisso, quod cum in Italia et in ipsa urbe Roma, casu quodam seditiosi homines imperatori Honorio rebellarent, ipse Ravennan se contulerit: Alarichum autem istum, quem tidum adhuc sibi esse putabat, Galliæ scilicet ab eo ducem creatum, cum frequentissimo exercitu, ut injurias imperatori factas ulcisceretur, miserit. Ille vero cum eo venisset, arte civibus deceptis, Romam ingressus est: atque ibi publica pecunia ablata, tandem et Honorii sororem Gallam, quæ etiam Placidia dicta est, adolescentulam adhuc et innuptam, rapuit, atque inde discessit, eamque Constantio, comitis dignitatem gerenti, fido admodum sibi amico, servandam dedit. Constantius porro illa una cum pecu nia accepta, ad imperatorem flouorium venit. Quocum ad hostes reversus, cum Alaricho pugnam commisit, victoriamque obtinuit Quam illius erga se benevolentiam et fidem ut Honorius remuneraretur, in matrimonium ei Placidiam collocavit: eumdemque, sorori talem honorem habens, corona et purpura ornatum, ad societatem imperii extulit. Atque illum quidem Romæ reliquit: 446 ipse vero Constantinopolim ad res Theodosii fratris filii ordinandas, Arcadio illius patre non ita pridem mortuo, profectus est. Sed enim in Britannia milites seditione mota, Marcum tyrannum renuntiarunt. Non multo vero post eo occiso, Gratianum ad imperium erexerunt. Sed cum et hic quatuor exactis mensibus, jugulatus ab eis esset, Constantinum summæ rerum præfecerunt, nomine ipso imperium illi certum tutumque fore opinati. Quam ob causam reliquos etiam ita legisse videntur. Constantinus ex Britannia Bononiam, maritimam Galliæ civitatem trajecit, militesque Galliæ et Aquitaniæ omnes, ċivesque et subditos usque ad eas quas Romani Cottias Alpes nominant, inter Galliam et Italiam sitas, ad se pertraxit; et maximum natu filium Constantem (quem postea imperatorem renuntiavit) data tum ei Caesaris dignitate, in Hispaniam misit. Is ibi quos in rerum publicarum administratione invenit, Honorio geHoc tempore apud Bethlehem sanctus Hieronymus, uno et nonaginta annis expletis, ad Christum migrasit. (Diac.) Eadem aetate Pelagius Brito, Celestino et Juliano adjutoribus, hæreticum dogma contra gratiam Christi instituit: quod in Carthaginiensi dacentorum decem et septem episcoporuïn concilio prælioque secum in Lusitania congressos, vivos captos, una cum conjugibus interemit, et suos ei provinciæ rectores præfecit. Theodosiolus vero, et Lagodius, qui eorum quos modo necatos esse diximus, fratres erant, fuga sibi consulentes, salvi permansere. Ει Theodosiolus in Italiam ad Honorium, Lagodius autem in Orientem ad Theoest damnatum. Pro Veroniano alii legunt Viridianum. fi cum antea inter se dissensissent in periculo supremo ad concordiam rediere. (Sozom.) Barbaris enim Pyrenei montis claustra credidit. (Diac.)

NICEPHOR: CALLISTI Ο καὶ μεγίστης ἀπωλείας αἴτιον τοῖς ἐκεῖτε χωρίοις κατέστη. Καταπεσούσης γὰρ τῆς δυνάμεως τῷ Κωνσταντίνῳ, Οὐάνδαλοι, καὶ Σουΐσαι, καὶ Αλανοί, ἄγρια ἔθνη, τὴν δίοδον χειρωσάμενοι, πολλάς τε πό λεις καὶ φρούρια τῶν Γαλλιών εἷλον, καί τινας ἄρο χοντας τοῦ τυράννου. Ὁ δὲ Κωνσταντίνος ἔτι τοῖς κατὰ γνώμην ὢν, βασιλέα τὸν υἱὸν ἀναγορεύει Κωνστάντιον, καὶ εἰς Ἰταλίαν ἀφικέσθαι ἐβούλετο. Καὶ δὴ τὰς Κοττίας παραμείψας "Αλπεις, εἰς Λιβερῶνα, πόλιν τῆς Λιγουρίας, ἧκε. Περᾷν δὲ μέλλων Ηριδα νόν, τὸν ᾿Αλαβίχου μεμαθηκώς θάνατον, ὀπίσω ἀνέ τρεχεν. Ἐδέβιχος δ' οὗτος στρατηγὸς μὲν ἦν Ο:ωμίου· ὕποπτος δ' ἦν ὡς Κωνσταντίνῳ τὴν τῆς Ἰτα λίας κατασκευάζων ἀρχήν. Ο μαθὼν Ονώριος, ἐξ ἐφόδου ἐπανιών, αὐτίκ᾽ ἀποβὰς τοῦ ἵππου, εὐχαρι στήριον ἀφωσίου Θεῷ, οἷα προφανοῦς ἐπιβούλου ἀπαλλαγείς. Ο δὲ τύραννος Κωνσταντίνος καὶ ὁ παῖς τούτῳ Κωνστάντιος φεύγοντες, εἰς Ἀριήλατον συνεκλείοντο. Τοῦ γὰρ στρατοῦ ἐκείνων διαχυθέντος, τὰ προειρημένα βάρβαρα έθνη τὰ περὶ τὸ Πυρρη ναῖον ὄρος χωρία κατέλαβον, εὐδαιμονίας καὶ πλού του ἀνάμεστα· τῶν φρουρῶν ἀμελῶς τῇ ἐκεῖσε παρ όδῳ διατεθέντων, ἐκεῖθεν εἰς Ισπανίαν παρήλ θου. dosium pervenit. Hac re sic acla, Constans ad κουσαν καταστήσας τῆς ἐπὶ τὰς Ισπανίας παράδου. patrem Constantinum transiit. Cæterum cum incommodum præsidium in Hispaniarum aditu collocasset, maxime cladis et excidii regionibus eis i causa fuit. Postquam enim Constantini copiæ conciderunt, Vandali, Suevi, Alaui, gentes feræ, transitu eo occupato, multas urbes et multa castella Galliarum et Hispaniarum, et aliquot tyranni duces ceperunt. Constantinus, cum ei adhuc ex sententia et opinione sua res procederent, filium Constan⚫ tem Augustum declaravit, et transire in Italiam voluit. Et Cottiis Alpibus superatis, Liberonem Liguriæ civitatem venit. Eridanumque trajecturus, ubi de Alavichi morte certior factus est, retrocessit. Alavicius iste, dux quidem Honorii, proditionis autem suspectus, quasi Constantino Haliæ imperium pararet, fuit. 447 Quam rem ubi Honorius cognovit, ex progressu seu deambulatione quadam reversus, simul atque ab equo descendit, statim gratiarum actiones et laudes Deo obtulit, velati a manifesto proditore liberatus. Constantinus autem tyrannus, et filius ejus Constans, profugientes, in urbe Arelatensi conclusi sunt. Exercitu namque illorum disperso, gentes quas diximus barbaræ, loca circa Pyrenæum montem opibus atque divitiis referta occuparunt: atque inde, præsidiis negligenter ad transitum ipsum dispositis, in Hispaniam transierunt. CAPUT VI. De Maximo tyranno, et Gerontio, et Constantino, alisque a Constantio interfectis: et ut Constantius rem administrarit, Valentiniano tertio post 10norium imperatore Roma relicto. Eo tempore Gerontius, Constantini ducum præstantissimus, susceptis contra eum inimicitiis, Maximum quemdam sibi familiarissimum, quod eum imperio commodum esse existimaret, ad imperialem sustulit dignitatem, purpurea ei veste data. Atque illum quidem Taracone versari permisit: ipse autem copiis acceptis, adversus Constantinum progressus est: atque ex itinere Viennam digressus, filio ejus Constanti necem struxit. Ea res de Gerontio ubi ad Constantinum est delata, Edovichum ducem suum ad auxilia ex Francis et Aiamanis contrahenda trans Rhenum misit. Et Viennam filio Constanti, nondum Gerontii insidiis sublato, servandam commisit. Gerontius ad AreJatem duxit: eamque urbem, ubi Constantinus profagus erat, obsedit. Honorius autem exercitum ingentem adversus Constantinum tyrannum misit, duce Constantio, quem sororis ejus Gallæ Placidiæ virum fuisse, antea diximus: atque is postea Valentinianum tertium, et Honoriam filiam ex ea genuit. 448 Ea re territus Gerontius, cum paucis celeriter fugit. Reliqui autem milites ejus ad Constantium transierunt. Hispani Gerontium propter ɛabitam fugam contemnendum esse censentes, Περὶ Μαξίμου τοῦ τυράννου, καὶ Γεροντίου καὶ Κωνσταντίνου, καὶ ἄλλων ὑπὸ Κωνσταντίου ἀναιρεθέντων· καὶ ὡς ἦρξε Κωνστάντιος Ουαλεντινιανὸν τὸν τρίτον μετὰ 'Ονώριον βασιλέα ἐν Ῥώμῃ καταλιπών. Τότε τοίνυν Γερόντιος ὁ τῶν στρατηγών Κωνσταν τίνου κράτιστος, εἰς δυσμένειαν ἐκείνῳ γενόμενος, Μάξιμόν τινα οἰκειότατον αὐτῷ ὄντα, πρὸς ἀρχὴν δεξιὸν εἶναι νομίσας, ἐπὶ τὸν βασιλικὴν ἀνῆγε θρόνον, καὶ τὴν ἀλουργὸν ἐσθῆτα ἐδίδου. Κἀκεῖνον μὲν ἐν Ταρακόνῃ διάγειν εἴασεν αὐτὸς δὲ τὰς δυνάμεις ἀναλαβὼν, κατὰ Κωνσταντίνου ἐχώρει. Καὶ δὴ ἐκ παρόδου τῇ Βιέννη γενόμενος, τῷ ἐκείνου παιδι Κώνσταντι παρεσκεύαζε θάνατον. Ὡς δὲ Κωνσταν τίνος τὰ κατὰ Γερόντιον ἐπυνθάνετο, τὸν μὲν στρατ τηγὸν ἐκείνου Εσόδιχον ἐς τὸ πέραν του Ρήνου αψίει συμμαχίαν συλλέγειν, ἔκ το Φράγγων καὶ 'Αλαμανῶν· τὰ δὲ περὶ Βιένναν, τῷ παιδὶ Κωνσταν τίῳ, μήπω ἐκ τῆς συσκευής Γεροντίου θανόντι, φυσ λάττειν ἀφῆκεν. Ὁ μὲν οὖν Γερόντιος ἐλάσας ἐπὶ την Αριήλατον, ἐπολιόρκει τὴν πόλιν, ἧς ἔνδον ὁ Κωνσταντίνος φυγάς ἦν. Ο δ' Ονώριος στρατιάν ἀξιόμαχον πέμψας κατὰ τοῦ τυράννου Κωνσταντί νου, ἧς ἡγεῖτο Κωνστάντιος· ἐν φθάσαντες εἴπομεν γαμβρὶν ἐπὶ Γάλλα Πλακιδία Ονωρίῳ γενέσθαι, ὅς και Ουαλεντινιανὸν τὸν τρίτον ἐγέννα καὶ θυγατέρα Ονωρίαν· διαθροιθεὶς ὁ Γερόντιος, ἀνακράτος μετ' ὀλίγων ἔφευγε, τῶν ἄλλων στρατιωτῶν αὐτοῦ προσ βυέντων τῷ Κωνσταντίῳ. Οἱ δὲ Ισπανοὶ εὐκαταφρό 41) Fortasse hic rectius legatur Alariclus, urbis Rom. expugnator.

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XIV. νητον τῇ ἀθρός φυγῇ δόξαντα τὸν Γερόντιον, ἀνα - consilium ejus occidendi ceperunt: et noctu hoρεῖν ἐβουλεύσαντο. Νύκτωρ δὲ τῇ καταγωγῇ ἐπιστάντες, τοῖς ὅπλοις ἱκανῶς πεφραγμένοι, ανελεῖν ἐπεχείρουν. Γερόντιος δὲ μεθ᾿ ἑνὸς ᾿Αλανοῦ καί εισι τῶν ἐπιτηδείων ὑπὲρ στέγης γενόμενοι, οὐχ ἧττον ἢ τριακοσίους τῶν ἐπικειμένων ἀνεῖλον στρατιωτών. Ἐπεὶ δὲ τὰ βέλη ἐπιλελοιπότα ἐκείνους ἦσαν, οἱ μὲν οἰκεται δρασμῷ ἐχρήσαντο, λάθρα καθέντες διὰ τοῦ οἴκου αὐτούς· ἀλλὰ καὶ Γερόντιος ἐπίσης διασωθῆναι πρὸς ἰσχύος ἔχων, ἀπείπατο ἔρωτι συνεσχημένος Νουνυχίας τῆς γαμετής. "Αμα δ' ἔῳ, πῦρ κάτωθεν ὑφαψάντων τῶν ἐπιβούλων, ἐπεὶ σωτηρίας ἐκείνῳ ἐλπὶς οὐδαμῶς ὑπελείπετο, πρῶτον μὲν τοῦ συνόν τος αὐτῷ ᾿Αλανοῦ τὴν κεφαλὴν ἀφαιρεῖται οὐκ ἄκοντο;· ἔπειτα καὶ τῆς γαμετῆς αὐτῆς ἐκείνης ὀλοφυρομένης καὶ δάκρυσι προσωθούσης ἑαυτὴν τῷ ξίφει, δεομένης τε πρὶν ὑπὸ χερσὶν ἄλλων γενέσθαι, τοῦτο ὕστατον δῶρον λήψεσθαι, ὑπὸ τῷ ξίφει θανεῖν τοῦ ἀνδρός. Η μὲν οὖν ἄξια τῆς θρησκείας πράττουσα (Χριστιανὴ γὰρ ἦν, ἀνδρείῳ ψυχῆς παραστήματα οὕτως ἀνῄρηται, κρείττονα λήθης τὴν περὶ αὐτῆς μνήμην τῷ βίῳ καταλιποῦσα· ὕστατον δὲ καὶ Γεν ρέντιος, τρίτον ἑαυτῷ τὸ ξίφος κατενεγκών, ἐπεὶ μὴ καιρίως καθήπτετο, τὸ παρὰ τὸν μηρὸν ἐξηρτημένου ξιφίδιου σπατάμενος, κατὰ τῆς καρδίας ἐλαύνει. ᾿Αλλ' οὕτω μὲν καὶ Γερόντιος ἀπεβίω. Τῆς δ' Όνωμίου στρατιᾶς, ἧς Κωνστάντιον ἡγεῖσθαι δηλώσαντες ἔχομεν, παρακαθημένης τὸν Κωνσταντῖνον, ἐκεῖνος μὲν ἐπέμενε τῇ πολιορκία, Εδίβιχον ἂν ἐπεπόμφει πέραν Ρήνου πρός το Φράγγων καὶ ᾿Αλαμανῶν & συμμαχίαν ἐκδεχόμενος. Ο δὴ δείσαντες οἱ περὶ Κωνστάντιον, ἐβουλεύοντο εἰς Ἰταλίαν ἀναχωρεῖν, κἀκεῖΣε Εδοξίχῳ συμβάλλειν· τοῦτο δόξαν, ἐπεὶ καὶ πλησίον στρατοπεδεύεσθαι τὴν ᾿Εδόβιχον ἐπυνθάνοντο, διεπεραιούντο τον 'Ροδανόν. Καὶ ὁ μὲν Κωνστάν τος ὅσον πεζὸν ἀναλαβὼν τοῦ στρατεύματος, τοὺς πολεμίους ἐνήδρευεν Οὐλφίλας δὲ ἡ στρατηγὸς τὴν ἵππον προσεπαγόμενος, οὐ πάνυ πόρρω λόγον ἐκεί νοις καθίστα κρυπτόμενος. Ἐπεὶ δ᾽ οἱ πολέμιοι λαθόντα Ουλφίλαν παρήμειψαν, καὶ ἤδη εἰς μάχην Είναι τοῖς ἀμφὶ τὸν Κωνστάντιον ἔμελλον, σημείου δοθέντος, Ουλφίλας ἀθρόον ἀναφανείς, κατὰ νώτου των πολεμίων ήλαυνε. Τροπῆς δὲ γενομένης, οἱ μὲν ἔφευγον, οἱ δ᾽ ἀνῃροῦντα· οἱ δὲ τὰ ὅπλα ῥίψαντες, συγγνώμην ήτουν, καὶ φειδοῖς ὡς τάχιστα ἠξιοῦντο. quidam abjectis armis veniam petiere, qui etiam spitio ejus imminentes, cum armis satis muniti essent, interficere eum sunt aggressi. At Gerontius et Alanus unus, cum quibusdam illus necessariis, tectum ejus domus conscendentes, non pauciores quam trecentos qui eos oppugnabant, interfecere milites. Atque ubi tela eis defuere, famuli quidem clam se ex ædibus demittentes, in pedes conjecerunt. Gerontius autem cum et ipse itidem salvus evadere posset, facere id recusavit, Nunychi: conjugis amore obstrictus. Cum ipso autem diluculo, hostes domum in inferiori parte incenderunt. Et cum Gerontio nulla salutis spes reliqua esset, primum ille Alani caput non illibentis resecuit: deinde et uxoris; cum illa lamentaretur, et lacrymans se ferro admoveret, precareturque, ut prius extremum hoc munus a marito ferret, ejusque gladio interiret, quam in aliorum perveniret potestatem. Atque illa dignam se religione sua exhibens (Christiana enim erat), virili prorsus animi instituto, ita vitam fuiit: praclariorem, quam ut oblivione premi possit, memoriam ad posteros transmittens. Postremo vero Gerontius, cum tertio sibi ipsi ferrum adegisset, nec lethale vulnus infixisset, quem ex femore suspensum habebat, pugione stricto, cor convulneravit. Et sic Gerontius quoque interiit. Enimvero Honorii exercitu, cui Constantium præfuisse indicavimus, Constantinum circumvallante, ille obsidionem sustinuit, Edovichum, quem ultra Rhenum ad Francos et Alamanos auxiliares adducendos miscrat, exspeclans. Quod veritus Constantius, retrocedere llaliam versus, ibique confligere cum Edovicho voluit. Idque ita constituit, quod in propinqu Edovichum castra habere audiverat. Itaque cup copiis Rhodanum transiit. Et ipse quidem cuja peditatu omni hostibus exitium molitus est: nec minus Ulphilas equitum præfectus, non longe ab eis loco alio clam in insidiis constitit. Postquam autem hostes Ulphilam inscii prætergressi sunt, 449 et jam pugnam inire cum Constantio deberent, signo dato ille subito se ostendit, et hostes a tergo aggressus est. Ordinibus ergo turbatis, alii se in pedes dederunt, nonnulli trucidati sunt: τούχος δ' ἀναβὰς τὸν ἵππον, ἐπ' ἀγρόν τινα κλαι νεν Ἐκδ κίου τινὸς, φίλου μὲν αὐτῷ οἱ πάλαι καθε στηκότος, πολλὰ δ' εὐεργετηθέντος. Ο δὲ οἷα φίλον δεξάμενος, νύκτωρ τὴν ἐκείνου κεφαλὴν ἐκτεμών, τοῖς περὶ Κωνστάντιον προσῆγε, μεγάλα λήψεσθαι προσδοκών. Κωνστάντιος δὲ χάριν εἰπὼν εἰδέναι ἐκείνῳ τῆς πράξεως, τὴν κεφαλὴν ἐλάμβανε. Συνεί ναι δ᾽ ἐκείνοις ἐπιχειρῶν, ἀναχωρεῖν ἐκελεύετο· μή γὰρ ἀγαθὴν εἶναι αὐτῷ τε καὶ στρατιᾷ ἡγησαμένῳ κακοῦ ξενοδόχου την συνουσίαν. Ὁ μὲν οὖν ἐπ' ἀνδρὶ ξίνω καὶ φίλῳ δυσπραγοῦντι ἀνόσια δράσας, λύκος ὤρθη, τὸ τοῦ λόγου, χανὼν εἰς κενόν. Μετὰ δὲ τὴν νίκην ἐπὶ τὴν πόλιν αὖθις τοῦ στρατοῦ διαπεραίω θέντος, τὰ συμβάντα Εδοξίχως μαθὼν Κωνσταντίνος, quamprimum in gratiam sunt recepti, Edovichus autem equo conscenso, in agrum. Ecdicii cujusdam veteris amici, qui multa ab eo acceperat beneficia, pervenit. Et ille quidem ut amicum eum excepit. Noctu autem capite ei amputato, ad Constantiam id, magna se pro eo munera accepturum sperans, pertulit. Constantius gratias homini de facinore eo egit, et caput recepit. Cum vero manere ciun eis ille conaretur, discedere inde jussus est. Μinime namque sibi et exercitui bono putavit fore infidi hospitis consuetudinem. Quapropter Ecdicius in amico et hospite adversis rebus presso, cum flagitium tam impium designarit, lupus (quod in proverbio dicitur) frustra hians esse visus est.

Post victoriam istam, ubi exercitus ad urbis ob- ἑκὼν τὰ τῆς βασιλείας ἀπέθετο σύμβολα· καὶ τῇ ἐκε sidionem amne transmisso rediit, et Constantinus ea quæ Edovicho acciderant, cognovit, sua sponte imperatoria deposuit insignia: ecclesiamque ingressus, presbyteri suscepit dignitatem. Et cives oppidi jurejurando prius accepto, portas Constantio aperuere qui etiam omnes servati sunt: atque ex eo tempore, subditi ejus regionis omnes in pristinum statum restituti, Honorio fideles fuere: tyrannus autem cum filio Juliano in Italiam ducti, priusquam ad destinatum locum pervenere, trucidati sunt. Brevi quoque post Jovianus Maximus, quem diximus, Sarus, aliique præterea qui Honorii imperio insidiati sunt, cæsi interiere. Qui sane Honorius, sicuti dictum est, per sororem Gallam Placidiam, in afinitatem Constantium, qui Constantini tyrannidem exterminavit, ascivit: eumdemque propter plurimas præclare bello res gestas in imperii societatem recepit. Ipsius etiam tilio Valentiniano, quem illi Placidia progenuerat, nolilissimi dignitatem concessit. Constantii imagines, id quod eis facere mos erat qui pridem ad fastigium imperiale evecti essent, in Orientem missæ sunt: easque cum junior Theodosius non admitteret, et ob talem contumeliam bellum Constantius moliretur, 450 simul et vita et curis longius quam mensibus sex imperasset. CAPUT VII. κλησίᾳ προσιών, τὴν τοῦ πρεσβυτέρου ἀξίαν ἐλάμβανεν. Οἱ δ' ἐντὸς τειχῶν ὅρκους πρότερον λαβόντες, τὰς πύλας Κωνσταντίῳ ἀνοίγουσι, καὶ φειδοῦς ἅπαντες ἀξιοῦντο. Εξ ἐκείνου τε ἅπαν τὸ τῇδε ὑπήκοον εἰς τὴν προτέραν αὖθις ἦλθε κατάστασιν Ονωρίῳ φίλα φρονήσαν. Ο δὲ τύραννος ἅμα Ἰουλιανῷ παιδὶ εἰς Ἰταλίαν ἀγόμενος, πρινὴ τὴν ὡρισμένον φθάσει τόπον, ἀναιρεῖται. Μετ' ὀλίγον δὲ ἀδοκήτως Ἰοβιανός τα καὶ Μάξιμος ὁ προειρημένος, Σάρος, καὶ ἄλλοι τῇ Ονωρίου ἀρχῇ ἐπιβουλεύσαντες, ἀναιροῦνται. *Ος δήτα Ονώριος, ὥς γε εἴρηται, κατὰ κήδος ἐπὶ τῇ ἀδελφῇ Πλακιδίᾳ Γάλλα γαμβρὸν ἄγεται Κωνστάντιον, τὴν τὴν Κωνσταντίνου τυραννίδα καθῃρηκότα· καὶ τοῦτον διὰ πλεῖστε τὰ στρατηγήματα εἰς τὸ τῆς βασιλείας προσλαμβάνεται σκήπτρον, ἤδη καὶ παῖδα Ουαλεντινιανὸν τῆς Πλακιδίας γειναμένης αὐτῷ· ᾧ καὶ τὴν τοῦ ἐπιφανεστάτου ἀξίαν περιῆψεν 'Ονώριος. Αἱ δὲ τοῦ Κωνσταντίου εἰκόνες, ὡς γε ἦν ἔθος τοῖς ἄρτι παρελθοῦσιν εἰς τὰ βασίλεια πράττειν, ἀνεπέμποντο πρὸς τὴν Εω. Θεοδόσιος δὲ ὁ νέος οὐ προσίετο ταύτας· παρασκευαζομένῳ δὲ Κωνσταντίῳ εἰς μάχην διὰ τὴν ὕβριν, καὶ τῆς ζωῆς καὶ τῶν φροντίδων ἐπιστὰς ὁ θάνατος τὴν ἀπαλλαγὴν παρ έσχε, μῆνας οὐ πλείους τῶν ἐξ βασιλεύσαντι. ejusmodi cum mors adveniens solvit, cum non De tyrannide Joannis Gotthi: et de Aspare et Ar- Περὶ τῆς τυραννίδος Ιωάννου τοῦ Γότθου· καὶ daburio, belli ducibus. Interea vero Joannes, unus ex iis qui imperatori commentarios scribunt præsenti secundarum rerum statu non contentus, imperio arrepto tyrannus alius exstitit. Placidiam is et Valentinianum expulit, qui etiam Byzantium ad Theodosium navigarunt. Ea re Honorius cognita, dolore immenso correptus, postea hydropis morbo periit. At Joannes tyrannidi incubans, legationem ad Theodosium misit, quæ ut ipse inperator recipe retur, peteret. Legati vero nihil egere, sed primum in custodiam conjecti, deinde in Propontidem exsulatum missi sunt. Porro Placidiam et Valentinianum Thessalonicam duci Theodosius curavit, Ο atque ibi Cæsaris dignitatem sororis filio tribuit: bellum autem adversus tyrannum gerendum Ardaburio duci et filio ejus Aspari commisit. Qui same Placidiam et Valentinianum secum ducentes, postquam ad Paeones et Illyricos pervenere, Salo- :s Dalmatiæ oppidum vi ceperunt. Ex eo loco Ardaburius classe contra tyrannum profectus est. Et primum ille quidem secunda fortuna usus est, Nonnulli hunc Jovinum alii Jovium nominant: cujus frater Sebastianus itidem est cæsus. Vocantur ii hypomnematographi. L. Si quos spontaneos. C. de decurion. lib. x. Honorius cum patre, fratre, et fratris filio, triginta imperavit annis et tricennalia celebravit. Ab codem Placidia Augusta, Constantio marito περὶ "Ασπαρος καὶ Αρδαβουρίου τῶν στρατη γῶν. Ἐν τούτῳ δὲ Ἰωάννης εἷς τῶν τὰ ὑπομνήματα βασιλεῖ γραφόντων μὴ τὴν παροῦσαν ἀντυχίαν ὑπενεγκών, τὴν βασιλείαν ἁρπάσας, ἕτερος τύραννος ἤρθη· καὶ ἐλαύνει μὲν Πλακιδίαν καὶ Οὐαλεντινιανὰν, οἳ καὶ ἐς Βυζάντιον πρὸς Θεοδόσιον ἔπλευσαν 8 μαθὼν Ονώριος, ἀμέτρῳ λύπῃ σχεθείς, νέσῳ ὑδέρῳ ὕστερον ἐτελεύτα. 'Ο δὲ Ἰωάννης ἐπιθέμενος τῇ τυραννίδι, διαπρεσβεύεται πρὸς Θεοδόσιον, δεχθῆναι ὡς βασιλέα δεόμενος. Τῆς δὲ πρεσβείας ἀπράκτου γεγενημένης, οἱ μὲν πρέσβεις φρουρά, έπειτα ὑπερόριοι κατὰ τὴν Προποντίδα ἐγένοντο. Πλακιδίαν δὲ καὶ Οὐαλεντινιανὸν εἰς Θεσσαλονίκην ἔπεμπε, κἀκεῖ τὴν τοῦ Καίσαρος ἀξίαν τῷ ἀνεψιῷ παρετίθει. Τὴν δὲ κατὰ τοῦ τυράννου στρατηγίαν Αρδαβουρίῳ τῷ στρατηγῷ καὶ τῷ τούτου υἱῷ "Ασπαρι ἐγχειρίζει· οἱ δὴ Πλακιδίαν τε καὶ Οὐαλεντινιανὸν συνεπαγό μενοι, ἐπειδὴ Παίονας καὶ Ἰλλυριούς διήλασαν, τοὺς Σάλωνας, πόλις δὲ Δαλματίας αὕτη, κατὰ κράτος αἱροῦσιν. Ἐκεῖθεν ὁ μὲν ᾿Ασπαρ νηΐτῃ στόλῳ κατά τοῦ τυράννου ἐχώρει. Καὶ πρῶτα μὲν ἀγαθῇ τύχη ἐχρῆτο· ὅμως δὲ ὕστερον οὐ καλῶς οἱ ὁ πλοῦς ἐκείνῳ ejus mortuo, cum Valentiniano et Honoria liberis pulsa, a Theodosio in Oriente suscepta est. (Diac. Pomp. Cassiodl.) Huic soboles nulla fuit. Nam duæ Stiliconis filiæ, Maria et Thermantia, altera post alteram ei nuptæ, Dei judicio inopinata morte præventæ, ex hac luce migrarunt. (Diac.)

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIV. ἀπέδη· βίαιος γὰρ ἄνεμος καὶ οὐκ αἴσιος ἐκπνεύσας postea autem navalis expeditio ei non bene cessit. ἀθρόον, εἰς τὰς χεῖρας αὐτὸν ἐνέβαλε τοῦ τυράννου. Ο δὲ πρὸς σπονδὰς ἀφορῶν, φιλανθρώπως Αρδαβουρίῳ ἐκέχρητο· ἐν ἀδείᾳ τε πολλῇ τοὺς ἀποστρατήγους τοῦ τυράννου λελυπημένους εὑρών, τὴν κατ' ἐκείνου μᾶλλον κρατύνει ἐπιβουλήν· καὶ κρύφα τῷ παιδί "Ασπαρι διεμήνυεν, ὡς ἐφ' ἑτοίμῳ τῷ κατορ θώματι τάχιστα παραγίνεσθαι. Ὁ δὲ τύραννος έλε πίσι μετέωρος ἦν, συλλαβὼν Ἀρδαβούριον, εἰς ἀνάγκην ἐλάσαι τὸν αὐτοκράτορα, ψήφῳ κοινῇ περαίνειν τὸ αἴτημα, καὶ αὐτὸν βασιλέα εἰσδέχεσθαι, εἰ με βούλοιτο τὸν στρατηγὸν αὐτοῦ σώζεσθαι· καὶ γὰρ ταῖς ἀληθείαις ἐν μεγίστῳ ἀγῶνι καθίστατο βασιλεὺς, μήτι πάθοι πρὸς τοῦ τυράννου ὁ 'Αρδαβούριος. Ὁ δὲ Ασπαρ τὴν ἱππικὴν ἀναλαβὼν δύναμιν, καὶ τῷ τάχει τὰς αἰσθήσεις κλέψας, τῆς ᾿Ακυληίας μεγάλης πόλεως εγκρατής γίνεται, ἀταλαιπώρως ταύτην παραστησάμενος, συνόντων αὐτῷ Πλακιδίας καὶ Οὐαλεντινιανοῦ. Δέος δὲ εἰσῄει ἐπὶ τὸ πρόσω ἰέναι, πολλὰς μυριάδας στρατοῦ ἀθροῖσαι πεπυσμένος τὸν βάρβαρον. 'Αλλ' ἡ τοῦ βασιλέως εὐχὴ καὶ τότε μάλιστα διεφαίνετο. Θεοῦ γὰρ ἄγγελος σχῆμα ποιμένος ὑποδυσάμενος, ὡδήγει τοῖς ἀμφὶ τὸν Ασπα Ρα· καὶ διὰ τῆς παρακειμένης τῇ Ραβέννῃ λίμνης διήγεν (ἐκεῖ γὰρ διατρίβων ὁ τύραννος κατείχε τὸν Αρδαβούριον), ὅθεν οὐδεὶς οὐδέπω διαβῆναι ἱστήρης ται. Θεὸς δὲ ἄρα ἐπίσης τῇ Ἐρυθρᾷ τέμνων τὸ ὕδωρ, τὴν ἄβατον πᾶσιν ἀνεδείκνυ βατήν. Ἐπὶ γὰρ τοῦ τῆς λίμνης ὕδατος ὡς ἐπὶ ξηρᾶς διαβάντες σύναμα παντὶ τῷ ἱππότῃ στρατῷ, καὶ τὰς τῆς πόλεως πύλας ἐξ ἐφόδου συσχόντες, τῆς πόλεως ἐγκρα τεῖς γίνονται. Μάχης δὲ συῤῥαγείσης ὀλίγης, προδοσίᾳ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ὁ τύραννος συλλαμβάνεται, καὶ πρὸς Ακυληίαν Πλακιδίᾳ καὶ Οὐαλεντινια ῷ πέμπεται. Κἀκεῖ τὴν χεῖρα πρῶτον διατμηθεῖς, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀφαιρεῖται, ἕνα πρὸς τῷ ἡμίσει τυραννήσας ἐνιαυτόν. Ο δὲ βασιλεὺς συνήθως καὶ πάλιν ἣν εἶχε περὶ τὸ θεῖον εὐλάβειαν ἐπεδείκνυτο. Ἐπεὶ γὰρ ἐν Ἱπποδρόμῳ ἡ τοῦ τυράννου νίκη ἠγγέλλετο, προςεφώνει τῷ δήμῳ, ο Δεύρο, λέγων, εἰ δοκεῖ, την τέρψιν παρέντες, ἐπὶ τὸν εὐκτήριον τόνος οἶκον γενόμενοι, χαριστηρίους ᾠδὰς τῳ τῆς νίκης αἰτίῳ Θεῷ ἀναπέμψωμεν.» Ταῦτ᾽ εἰπόντος, ἡ μὲν θέα ἡμέλη· τοῦ διὰ μέσου δὲ τοῦ Ἱπποδρόμου ιόντες, ἅπαντες ἐν ὕμνοις συμφώνως καὶ ᾠδαῖς εὐχαρίστοις ἐπὶ τὸν παρακείμενον οἶκον Θεῷ ἐπορεύοντο· καὶ μία ἐκκλη σία ἡ πᾶσα πόλις ἀθρόον ἐγίνετο, τοῦ λαοῦ παντὸς τῷ εὐκτηρίῳ χώρῳ διημερεύσαντος. Εν φροντίσι δ' ἔπειτα ἦν ὁ κρατῶν, τίνα δέοι βασιλέα τοῖς ἑσπε ρίοις μέρεσι καθιστᾷν ὡς ἐπίπιν διασκεπτόμενοι. Consideret lector æquus, quod in Albi flumine ad oppidum Mulbergam an. Domini 1547 acciderit. Hostes ut Albis codere territos Conspexit, alto fluminis alveo Progressus agrestem coloni Induitur faciem Menalcæ, Et vada monstral pervia Cæsari, Illumque Cæsar consequitur ducens, Calo sibi creders ab alto Nam subito violentus et incommodus ventus exortus, in tyranni manus eum conjecit. Et ille ad pacificationem spectans, humaniter Ardabarium tractavit. Ardaburius in securitate multa, cum eos qui a tyranno ducum ordine moti et exauctorati fuerant, niœestos esse videret, insidias etiam contra illum magis struxit: et filio Aspari clam denuntiavit, ut quam celerrime ad occasionem rei bene gerenda adveniret. Tyrannus Ardaburio capto spe elatus, in eam necessitatem imperatorem cecidisse censuit, ut communi calculo petitionem suam approbaret, et se imperatorem reciperet, si quidem ducem suum salvum esse vellet. Et profecto in maximo imperator erat discrimine, ne quid a tyranno adversi Ardaburio accideret. Aspar. equitatu accepto, celeritate adventus sui sensun prævenit, et Aquileiam urbem magnam recepit: 451 eamque facile, Placidiam et Valentinianum secum habens, confirmavit. Metus autem ei ulterius progrediendi, quod barbarum plurimorum millium exercitum contraxisse audisset, incessit. Verum tum quoque maxime imperatoris precum eflicacia enituit: nan angelus Dei, pastoris habitu sumpto, copiis Asparis præiit, et per lacum eas. qui Ravennæ (ibi enim tyrannus in potestate sus Ardabarium babens agebat) subjectus est, duxit, unde neminem unquam advenisse memoriæ proditum est. Deus sane ipse qui in mari Rubro undas discidit, quod invium erat, omnibus pervium exhibuit. Sed enim perinde atque solum siccum copiæ Asparis una cum equitatu omni, lacus undas transeuntes, primo adventu úrbis portis captis, potiti ea sunt. Ibi cum prælium exiguum commissum esset, tyrannus proditione suorum captus est, et Aquileiam ad Placidiam et Valentinianum missus. Ubi ei primum manus resecta, deinde etiam caput amputatum est, cum annum sesquialterum tyrannidem exercuisset. Imperator more suo rujsum qua esset erga Deum religione ostendit. Postquam enim ei victoria de tyranno reportata, ludis Circensibus renuntiata est, ad populum vocilerans: • Agile, inquit, si ita videtur, udicro hoe dimisso, in ædem hanc precatoriam eamus, et carniina gratiarum agendarum auctori victorie Deo concinamnus.. Hæc ubi dixit, spectaculu negleetum est: et per circum medium euntes omnes, concentu uno cum hymnis et carminibus pulcherrimis gratissimisque, in proximam Dei domum sunt ingressi, formainque prorsus eccluOmine dexteriore missum. Eques deinceps trajicit impiger, Nymphis natantum frena regentibus Quas Martis insuetas furentis, Dulcis amor stimulabat Orci. Nec ante fervens desinit impetus Tenere cursum saltibus aviis, Victoribus quam det supinus Ipse manus inimicus hostis. 1. L. De bello Saronico, 1547.

ἱκανῶς τῆς μητρὸς ἐκείνῳ ἐχούσης τὴν τῶν ἐκεῖσε πραγμάτων φροντίζειν διοίκησιν. Σπεύδων δὲ καὶ αὐτὸς τὴν Ἰταλίαν καταλαβεῖν, ὥστε τὴν βασιλείαν τῷ ἀνεψιῷ καταστῆσαι, παιδεῦσαί τε καὶ τοὺς ἐκεῖ μὴ ῥᾳδίως ὑπὸ τυράννοις γίνεσθαι· ἄχρι τῆς Θεσσαλονίκης γενόμενος, νόσῳ τὴν ἐπὶ τὰ πρότω πορείαν ἐπείχετο. Διὰ δὲ τοῦ πατρικίου Ηλίωνος τὰ τῆς βα σιλείας πέμψας ἐκείνῳ παράτημα, αὐτὸς αὖθις πως τὸ Βυζάντιον ἐξυπέστρεφεν. 'Αέτιος δὲ τοῦ τυρά νου καθεστώς ὑποστράτηγος, μετὰ τρίτην ἡμέραν τῆς τελευτῆς, ἐξήκοντα χιλιάδας βαρβάρων άγων, ἧκε. Συμπλοκῆς δὲ τοῖς περὶ τὸν ᾿Ασπαρον γενομέ νης, φόνος ἑκατέρωθεν ἐῤῥύη πολύς. Έπειτα πρὸς Πλακιδίαν καὶ Ουαλεντινιανὸν σπεισάμενος, τὴν τοῦ κόμητος ἀξίαν ἐλάμβανεν. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν μισθω τον βάρβαροι, χρυσίῳ καὶ αὐτοὶ τὴν ὀργὴν καὶ τὰ ὅπλα ρίψαντες, ὁμήρους τε δόντες καὶ τὰ πιστὰ λαο βόντες, πρὸς τὰ οἰκεῖα ἀπεχώρησαν ἤθη. siae unius cuncta retulit civitas, populo omni in Τὴν ἀδελφιδοῦν δὲ Ουαλεντινιανὸν ἁρμόδιον ἔκρινεν, templo diem eum consumente. Postea cura illa animum subiit imperatoris, ut quemnam Occidenti imperatorem omnino præficeret, deliberaret. Quapropter Valentinianum sororis filium, idoneum ei imperio judicavit, quod matrem haberet, quæ curam ibi rerum administrationis ferre posset. Properabat vero et ipse in Italiam proficisci, ut nepoti imperium constitueret, provincialesque ibi, ne facile tyrannis se committerent, doceret. Et ea de causa Thessalonicam progressus est. Sed quominus alterius procederet, morbo impeditus est. Proinde per Helionem patricium imperii insignibus illi missis, ipse Byzantium est reversus. 452 Aelius vero, qui secundum ducendis militaribus copiis locum apud tyrannun habuerat, post tertium a cæde illius diem sexaginta Barbarorum millia ducens advenit Cum quo ubi Aspar conflictum habuit, et cædes utrinque ingens facta est, postea pacificatione inter ipsum et Placidiam atque Valentinianum interveniente, Comitis dignitatem talit. Qui vero cum eo mercede conducti erant Barbari, auro corrupti, et ipsi simul et iram et arma abjecere, obsidibusque datis, et fide rursun accepta, in patriam rediere suam. CAPUT VIII. Ut Deus, imperatorum delectatus virtute, multa corpora illustrium olim sanctorum sub terra latentia, in lucem produxerit: et de propheta Ζαchariæ inventioné. et ὡς ὁ Θεὸς τῇ τῶν κρατούντων ἡδόμενος ἀρετῇ, καὶ πολλὰ σώματα τῶν πάλαι περιφανῶν ἁγίων ὑπὸ γῆν κρυπτόμενα ἐποίει τηνικαῦτα κατά δηλα· καὶ περὶ τῆς τοῦ προφήτου Ζαχαρίου εὑρέσεως. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τῶν ἐπαναστάντων τηνικαῦτα τυ πάντων, καὶ Θεοῦ προνοίᾳ διαῤῥυέντων, ἀποχρώντως, οἶμαι, εἰρήκαμεν· οὐ παρέργως μέντοι τούτων ἐμνήσθημεν, ἀλλ᾽ ἵν' ἀκριβῶς δείξαιμεν, ἀρκεῖν βασιλεῖ πρὸς τὴν τοῦ κράτους μάλιστα φυλακὴν τὸ περὶ τὰ θεῖα ἐπιμελῶς ἔχειν καὶ θρησκεύειν μάλα ὀρθῶς· ὁποῖος δῆτα καὶ Θεοδόσιος καὶ ἡ ἀδελφὴ Πουλχερία ἦν. Ὡς ἐπίπαν γὰρ ἐδόκει Θεὸς τῇ ἐκεί νων ἀρχῇ ήδεσθαι, οὐ μόνον τὰ περὶ τοὺς πολέμους ὧδε διατεθείς, ὡς ἀπαλλάττειν πολεμίων τὴν ὑπ' αὐτῶν ἀρχομένην, καὶ σὺν κόσμῳ πολλῷ παρὰ τὴν πάντων δόξαν ιθύνεσθαι· ἀλλ' ὅτι καὶ πολλὰ ἱερά σώματα τῶν πάλαι ἐπ᾿ εὐσεβείᾳ διενεγκόντων κρυ πτόμενα, τὴν ἐκείνων γεραίρων ἀρχὴν, προηγsν ἐπτασίαις τισὶν ἀπὸ γῆς, καὶ παῤῥησίᾳ ἐδημοσίευεν. Ὁποῖον δὴ τηνικαῦτα συνέβη ἐπί τε Ζαχαρίᾳ τῷ Verum de tyrannis qui tum exstiterunt, providentia Dei difluxerunt, satis dictum esse puto. Neque nos illorum obiter, et quasi per digressionem meminimus, sed ut certo declararenus, suficere principi, maxime ad præsidium et custodiam imperii, verum divinarum curam diligentem, et cuitum rectum: quæ in Theodosio et sorore ejus Pulcheria fuere. Deus etenim omnino administratione eorum delectari visus est: non eo solun quod bella ita composuit, ut subditi eorum ab hostibus liberarentur, atque iidem præter opinionem omnium, cum ingenti magnificentia recte gubernarentur: 453 verum etiam, quod multa sacra corpora eorum qui olim veriore pietate excelluerunt latentia, imperii illorum tempora honore prosequens, visionibus quibusdam e sinu terræ produxit, et publice in apertum protulit. Id quod η παλαιτέρῳ προφήτη. Στεφάνῳ τε τῷ πρώτῳ καὶ ἐν eo tempore accidit in Zacharia veteriore propheta, in Stephano primo diacono et martyre, atque in Sebasteensibus quadraginta sub Licinio gelu conere'is martyribus. Quorum omnium cum nova sit inventio, ut eam Deus exhibuerit, necessario dicendum csse videtur. Ac primum de propheta, qui primum apparuerit, memorabo. Circa Eleutheropolim Palæstineæ, vicus quidam est Chophar dictus, upde Zacharias ortus fuit. Præfuit huic Calenerus quidam agricola erga agri possessorem quidem benevolus maxime, in finitifimnos fuisse scribit Diac. Castinus na. gister militum apud Joannem cujus consilio polissimum is tyrannidem invaserat, exsilio multatus. διακόνοις καὶ μάρτυσι, καὶ τοῖς ἐν Σεβαστείᾳ ἐπὶ Λικινίου τῷ κρύει παγεῖσι τεσσαράκοντα μάρτυσιν· ὧν ἁπάντων ξένης τῆς εὑρέσεως οὔσης, ὅπως ταῦτα παρεδείκνυ Θεὸς, ἀναγκαῖον εἰπεῖν. Καὶ δὴ τὸ τοῦ προφήτου πρῶτον διέξειμι, ὡς καὶ πρώτως μάλα φανέν. Περὶ τὴν τῆς Παλαιστίνης Ελευθερόπολιν κώμη τίς ἐστι Χωρὰρ ὄνομα, ἐξ ἧς Ζαχαρία; ὁ πρ φήτης ἐγένετο· ἣν δὴ Καλήμερό; τις ἐπιτροπεύων ἀγρότης, εὔνους μὲν τῷ τὸν ἀγρὸν κεκτημένῳ μετ λίστα, χαλεπός δὲ λίαν καὶ δύσκολος περὶ τοῖς ἀγροίκους ἦν ὁμόρους· ᾧ δὴ καίπερ τοιούτῳ γε όντι, (Diac.) Ομόδουλος τῷ ἀγρῷ, sertus glcla. Soz. 1. ix, c. ult. '

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XIV. quamvis ille talis esset, propheta tamen ei insi stens, seipsum aperte ostendit, et ad hortulum quemdam eo ducto,. Hic, inquit, in duorum cubitorum altitudinem fodito, a septo in hortum ipsum, eam viam versus quæ in Bithrerebin oppidum ducit: et arcas duas invenies, exteriorem ligneam, interiorem plumbeam. Reperies præterea apud loculos eos vas quoddam aqua repletum: ad cujus partem utramque mediocres duo innoxii et placidi serpentes (cicures eos dicas) circumvolvuntur.» Hæc quidem, qui per visionem apparuit, dixit. Calemerus vero viso ei obṣeçutus, imperatum opus perfecit, atque ubi sacra illa arca juxta prædicta signa manifestata est, divus propheta apparuit, sacerdotalem indutus stolam: quippe qui eliam, ut puto, sacerdos fuerit. Extra urnam eam, ad pedes, puer etiam quidam tener admodum jacuit, qui quidem ex nobilitate fuisse, et ad reges genus referre visus est. Caput enim ejus corona aurea lapillis et margaritis distincta redimitum erat. Calceos quoque deauratos habuit: vestis item magni pretii, et auro exornata fuit. Porro cum sapientes ejus temporis et sacerdotes de eo puero, quisnam in tali habitu esset, addubitarent: Za chariam illum, qui tum in Geraris monastico contubernio præfuit, dixisse feruut, se in vetlustam Ilebræorum scripturam quamdam, non ex eis que a majoribus sunt traditæ, et in Ecclesiam receptą, sed aliam incidisse; quæ scriptura præter alia 454 illud quoque complexa sit: Cum Joas Judææ rex Zachariam vatem occidisset, gravem eum septimo post die domi suæ accepisse cladem, et ex Gliis quem gratissimum habuerat, morte amisisse. In quam ærumnam cum se ira divina conjectum esse intellexisset, puerum eum ad prophete pedes sepelisse, veluti causam de injuria illi illata dicentem. lloc quidem sic judicatum est. Ipse vero propheta cum multis hominum ætatibus seu generationibus in terra jacuisset, mihil tam n in corpore ejus deficere visum est. Ad cutim usque tonsus, rectum habuit nasum, mentum me ἐπιστά; ὁ προφήτης, ἑαυτὸν κατεμήνυσε· καὶ παρά mos autem rusticos durus admodum et gravis. Εt τι κηπίον αὐτὸν ἀγαγών, • Ενθάδε, φησίν, ὄρυξον, δύο πήχεις αναμετρήσας ἀπὸ τῆς αἱμασιᾶς ἐπὶ τὸν κῆπον πρὸς τὴν ὁδὸν ἢ δὴ ἐπὶ Βιθρερέσιν ἄγει την πόλιν. Καί γε όρύξας, λάρνακα διπλῆν εὑρήσεις, ἧς τὸ μὲν ἔσω ἐκ ξύλου ἐσκεύασται, μολιβδίνη δὲ ἀτέρα ἐστί. Καί τι δὲ σκεῦος πλήρες ὕδατος προσευρήσεις τῇ λάρνακι, οὗ παρ' ἑκάτερα μέτριοι δύο ἀβλαβεῖς καὶ πρᾶοι ὄφεις περιελίσσονται, καὶ οἷον χειροήθεις εἰπεῖν.: Ταῦτα μὲν ὁ φανεὶς ἔλεγεν ἐπὶ δὲ τῷ φάσματι παραγενόμενος ὁ Καλήμερος, ἐπεχείρει τῷ ἔργῳ. Τῆς δ' ἱερᾶς ἐκείνης θήκης ἀναφανείση; ἐπὶ τοῖς προμηνυθεῖσι συμβόλοις, ὁ θεῖος ὤφθη προφήτης, ἱερατικήν ήμφιεσμένος στολήν οἷα, οἶμαι, καὶ ἱερεὺς ὤν. Τῆς δὲ θήκης ἐκτὸς περί που τους πόδας και τι παιδίον κομιδή νέον ἔκειτο· ἐδόκει δὲ ἄρα τοῦτο εὐγενές τε εἶναι, καὶ ἐς βασ.- λείαν τὸ γένος ὁρίζειν. Στέφανος γὰρ χρυσοῦς ἐδέ σμει τούτῳ τὴν κεφαλὴν λίθοις καὶ μαργάροις κατάστικτος. Επίχρυσα δὲ αὐτῷ καὶ τὰ ὑποδήματα ἦσαν· οὐ μὴν δ᾽ ἀλλὰ καὶ ἡ ἐσθῆς αὐτῷ τιμία τις μάλα καὶ κατάχρυσος ἦν. Εν ἀπόρῳ δὲ τῶν τότε σοφῶν καὶ ἱερέων καθεστηκότων, περὶ τοῦ τίς ἂν εἴη οὗτος ὁ παῖς οὕτω σχήματος ἔχων, λέγεται Ζαχαρίαν ἐκεῖνον εἰπεῖν, ὃς τηνικαῦτα τῆς ἐν Γεράροις μοναδικῆς ξυναυλίας ἡγεῖτο, Εβραίων παλαι τινι γραφῇ ἐντυχεῖν οὐ τῶν παραδεδομένων καὶ ἐκε κλησιαζομένων· ἤ τις δὴ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα διήγγειλεν, ὡς "Οτε Ιωᾶς ὁ τῆς Ἰουδαίας κατάρχων τον προφήτην Ζαχαρίαν ἀπέκτεινε, μεθ᾿ ἑβδόμην ἡμέραν περὶ τὸν οἶκον χαλεπῇ χρήσασθαι συμφορᾷ ἀποβαλεῖν γὰρ θανάτῳ τὸν μάλιστα κεχαρισμένον τῶν παίδων αὐτῷ. Καὶ συνεὶς Θεοῦ κατὰ μῆνιν τῷ *τοιῷδε πάθει περιπεσεῖν, ὑπὸ τοὺς πόδας ἔθαπτε τῷ προφήτῃ τὸν παῖδα, ὥσπερ ἀπολογούμενος ὑπὲρ ὧν εἰς ἐκεῖνον ἡμάρτανε. Καὶ τοῦτο μὲν οὕτως ἐκρίθη. “Ο γε μὴν προφήτης ἐπὶ πολλαῖς ἤδη γενεαῖς κείμε νος ὑπὸ γῆν, οὐδέν τι τοῦ σώματος ἐλλείπων ὤφθη, ἐν χρῷ κεκαρμένος, ἐπ᾿ εὐθείας ἔχων τὴν βίνα, γενειάδα τε καθειμένην μετρίως· βραχεῖα δ᾽ ἦν αὐτῷ καὶ ἡ κεφαλή· οἱ δ᾽ ὀφθαλμοὶ ἐν ὀλίγῳ βάθει ταῖς ἐφρύσι κατεκαλύπτοντο. Τοῦτον μὲν οὖν τὸν τρόπον ὁ θεῖος ἐφανεροῦτο προφήτης. Περὶ τῶν λειψάνων Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυ ρος· καὶ ὡς περιφανῶς αὐτὰ Πουλχερία ἐτίμα ἡ βασιλίς, καὶ νεὼν ἐκείνῳ ἐντὸς τῶν ἀνακτό ρων ἀνίστα. Πόλις δὲ Καπαργαμάλα ἐστὶν, ἐν ᾗ μετὰ τὸ μαρ τύριον Γαμαλιὴλ ὁ Παῦλον τὸν ἀπόστολον παιδαγωγήσας, σὺν ᾿Αβίβῳ υἱῷ τὸ σῶμα Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυρος ὑπὸ γῆν θέμενοι, χρόνῳ ὕστερον καὶ αὐτοὶ τεθνηκότες, ἔγγιστα τοῦ λειψάνου ἐτέθησαν. ᾿Αλλ' ὅπως μὲν ἐκεῖνο εὑρεθὲν εἰς τὴν Κωνσταντί του διεκομίζετο, ἔκδηλον· ὡς ἀνήρ τις συγκλήτου βουλῆς πολὺν ἔρωτα τρέφων αὐτῷ, εὐκτήριον οἶκον diocriter demissum, caput parvum, et oculos paulo altius superciliis contectos. Sic quidem divinus propheta est manifestatus., CAPUT IX. De reliquiis Stephani primi martyris: quam magui fice eas Pulcheria venerata sit, templo ei in regia exstructo. Civitas autem Capargamala est, in qua post martyrium absolutun, Gamaliel, qui Paulum apostolum veluti pædagogus instituit, una cum Abibo filio, Stephani primi martyris corpus sepeliit. Ubi vero et ipsi postea mortem oppetiere, proxime circa reliquias eas positi sunt. Cæterum quemadmodum illae reperte Constantinopolim deportatæ sint, satis constat. Senatorium videlicet

virumu (f), propter singularem ejus adversus pri- τῷ πρώτῳ τῶν μαρτύρων ἀνίστα ἐν Παλαιστίνῃ, mum martyrem amorem, precatoriam domum in Palestina ei construxisse, eumdemque mandaese, ut et ipse post obitum suum juxta sanctum Stephanum tumularetur: ita que in simili urna pusitus est. Postea vero cum conjux virum Byzantium transferre deberet, inter properandum illa imprudens pro viri urna Stephani loculos recepit, et quam potuit celerrime Constantinopolim contendit Sed enim quod ipsa secum in itinere ferebat, latere minime potuit, quod id novus quidam odor, et innumera miracula proderent. Ubi Constantinopolim pertigit, urbs effusa thesaurum talem obvile excepit ulnis. Comitatu et satellitio plurimo in aulam imperatoriam ducebatur. Martyr autem eo loco manere dedignabatur. Cum enim mulæ, quæ eum vehebant, ad Constantinianas thermas venissent, ulterius progredi haudquaquam sustinuerunt. 455 Ubi vero plurimum flagris atque stimulis sunt concitatæ, humana usæ lingua, eo loco martyrem reponi jusserunt. Ita ille ibi eonditus est, locusque fano pulcherrimo cohonestatus. Hoc sic factuin esse sub Constantio, proditum est. Pars vero quædam reliquiaruan istarum nescio qua de causa a quibusdam fidelibus occultata fuerat: quæ et ipsa cum primum Pulcheria prineeps lucem hanc solis aspexit, in Palestina in apertum producta est, Joanne episcopatus munere Hierosolymis ſungente; producta autem, cum eam martyr ipse ineffabili quadam visione noctu presbytero cuidam Dei amanti viro, cui Luciano nomen erat, appsrens ostendisset. Puicheria ergo incredibili erga primum diaconum amore flagrans, et quod simul atque ipsa nata esset, pars ea e terræ recessu in Jucem prodiisset, desiderio illius marcescens, summo studio in hoc incubuit, ut partem reliquam sacrorum illíus ossium nancisceretur. In incerto enim locus erat, ubi in Constantinianis deposita fuerant. Itaque Theodosio frairi suasit, ut Prayllio episcopo Hierosolymitano pecuniam, quam ille ibi genis largiretur, mitteret. Theodosius persuasus non solum pecuniam, sed et crucem auream magni ponderis, lapillis et margaritis exornatam, ut ea in Calvariæ loco reponeretur, misit. Praylius episcopus rebus eis acceptis, ut gratiam aliquam imperatori ejusdemque sorori referret, reliquias, dextræ manus primi ab apostolis constituti diaconi, ejusdemque primi martyris, sancto Passarione diacono administro usus, remisit. Passario itinere peracto, postquam in navale Chalcedonis e regione Byzantio sitæ pervenit, martyrum princeps eum præveniens, noctu Pulcheriæ seipsum ostendit, talibus eam alloquens verbis: ‹ Oratio tua ad • Oratio lua ad aures Domini Sabaoll virtutum pervenit, petitioque tua optatum consecuta est exitum: et ipse in Alexandri ei nomen erat, conjugi autem ejus Juliana. Factum id ab ea an. 7 elapsis. εντειλάμενος καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον μετὰ τελευτὴν τῷ θείῳ παραθεῖναι Στεφάνῳ. Επ' ἴσῃ τοίνυν καὶ ὁμοίᾳ τῇ λάρνακι κατετίθετο. Χρόνῳ δὲ ὕστερον δεῖσαν τῇ γυναικὶ τὸν ἄνδρα μετακομίζειν εἰς τὸ Βυζάντιον, λεληθότως ἡ γυνὴ τῷ σπεύδειν τὸ γλωσσόκομον Στε φάνου ἀντὶ τοῦ ἀνδρὸς ἐλάμβανε· καὶ οἱ ποδών εἶχεν, ἀνὰ τὸ Βυζάντιον ἔτρεχεν. Ἀλλ᾽ ἐνόδιον λαν θάνειν ἥκιστα είχεν, ὀσμῆς τινος ξένης, καὶ τοῖς ἀπείροις τῶν θαυμάτων διελεγχόμενον. Ἐπεὶ δ' ἔφθανε τὴν Κωνσταντίνου, ἐξέχεῖτο μὲν ἡ πόλις, καὶ τὸν θησαυρὸν ἡγκαλίζετο· ὡς δὲ δορυφορία πλείστῃ πρὸς τὸ ἀνάκτορον ήγετο, ὁ μάρτυς ἀπηξίου παρ' αὐτῷ μένειν. Ἐν γὰρ Κωνσταντινιαναῖς γενόμεναι αἱ ἄγουσαι ἡμίονοι, περαιτέρω βαίνειν ού δαμῶς ἡνείχοντο. Πλείστον δὲ ταῖς μάστιξι καὶ τοῖς ὠθισμοῖς ἐλαυνόμεναι, ἀνθρωπίνῃ γλώττη χρησάμε να:, ἐκεῖσε δὴ βούλεσθαι τεθῆναι τὴν μάρτυρα παρηγγύων. Καὶ οἱ μὲν ἐκεῖσε κατέθεντο, καὶ νεώ περικαλλεῖ τὸν χῶρον ἐσέμνυναν. Τοῦτο μὲν οὕτω γενόμενον ἐπὶ Κωνσταντίνου ιστόρησα. Τινών δ' ἐκείνου λειψάνων οὐκ οἶδ᾽ ὑπόθεν παρά τισι τῶν πιστῶν κρυπτομένων, ἡνίκα Πουλχερία ἡ βασιλὶς τὰ πρώτα προσεἶπε τὸν ἥλιον, ἐν Παλαιστίνῃ καὶ ταῦτα ἐφάνη, Ἰωάννου τὸν θρόνον τῶν Ἱεροσολύμων ἐπιτροπεύοντας. Εφάνη δὲ, τοῦ μάρτυρος ἐπιστάντος ἐν ἀποῤῥήτῳ ἀμφῇ νυκτός, πρεσβυτέρ, τινὶ θεοφι λεῖ ἀνδρὶ, ᾧ Λουκιανός ἦν ὄνομα· ἡ δὲ Πουλχερία ἄρρητόν τινα πόθον τῷ πρώτῳ τῶν διακόνων ἔτρεξε καὶ ὅτι μάθοι, ἅμα τῇ γεννήσει ταύτης κἀκεῖνον τῶν λαγόνων ἀναδοθῆναι τῆς γῆς. Καὶ τῷ ἐκείνου ἔρωτι ἐκτετηκυία, διὰ πολλῆς ἐποιεῖτο σπουδῆς μέ ρει τινὶ τῶν θείων ἐκείνου ὀστέων περιτυχεῖν. Εν ἀδήλῳ καὶ γὰρ ἦν ὁ τόπος, ἔνθα δὴ ταῖς Κωνσταν τινιαναῖς κατετέθη. Εἰσηγείτο τοίνυν τῷ ἀδελφῷ Θεοδοσίῳ, χρήματα Πραϋλλίῳ πέμπειν τῷ ἐπισκόπῳ ἀνὰ τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς ἂν τοῖς ἐκεῖσε τῶν ἐνδεων επαρκέσεις. Καὶ δὴ πειθόμενος ἔπεμπε· πρὸς δὲ καὶ σταυρόν, λίθοις καὶ μαργάροις καὶ πολλοῦ χρυσίου δικῇ βαρυνόμενον, ὥστ᾽ ἐκεῖνον τῷ τοῦ Κρανίου τόπῳ καταπαγῆναι. Δεξάμενος δὲ τὰ εἰρημένα Πραῦλλιος ὁ ἐπίσκοπος, ἀντίχαριν καὶ αὐτὸς βασιλε τε καὶ βασιλίδι ἀνέπεμπε λείψανα τῆς δεξιᾶς ὄντα χειρό; τοῦ πρώτου διακόνου τῶν ἀποστόλων καὶ πρωτομάρτυρος, τῷ ὁσίῳ Πασσαρίωνι διακόνῳ χρη σάμενος. Ὡς δὲ Πασσαρίων τὴν ὁδὸν ἅπασαν διανύ σας, ἐπεὶ ἐς τὸ καταντικρύ Βυζαντίου Χαλκηδόνος ἐπίνειον ἐγεγόνει, ὁ τῶν μαρτύρων πρώτιστος προ φθάσας, νύκτωρ τῇ βασιλίδι ἑαυτὸν κατεμήνυε, ταῦτα δὴ ἐπειπών· ὁ Ἡ μὲν σὴ εὐχὴ εἰς ὦτα ἧκε Κυρίου Σαβαὼθ τῶν δυνάμεων, καὶ τὸ αἴτημα πέρας αἴσιον ἔσχε· καί σοι ἔγγιστα πάρειμι κατὰ τὴν Χαλκηδόνα σκηνώσας.» Τῆς δὲ τὰδελφῷ κοινωσα - μένης τὴν ὄψιν, αὐτίκα ἡ πόλις πᾶσα ἀνέβαινεν εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ὡς ἠπείρῳ τῷ πελάγει ἐχρῆτο Ο S. Stephani, Laurentii, et Agnes, in martyrio S. Laurentii deposite sunt. Et celebratur illic ipsorum memoria usque in hunc diem. (Theodor. Sub Theodosii junioris imperio reliquiæ Lector.)

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. καὶ αὐτὴ δὲ σύναμα τἀδελφῷ εἴπετο· τα λείψανά τε propinquo præsto tibi sum, Chalcedonis hospitio εἰσδεξαμένη, ἐπὶ τὸ ἀνάκτορον σὺν αἰδοῖ πλείστῃ καὶ κοσμότητι προῆγεν ὑπερφυῶς ἡδομένη. Καὶ ταῦτα καταθεμένη, καὶ ναὸν πολλῷ τῷ κάλλει χρυσῷ καὶ λίθων αὐγῇ ἀπαστράπτοντα ἀνεγείρει, διαφερόντως τιμῶσα τὸν πρωτομάρτυρα. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ μὲν τούτων ὧδε ἔγνων. utens. Visionem eam simul atque cum fratrè communicavit, confestim civitas tota se in mare dedit, undisque perinde atque continenti usa est: ipsaque etiam Pulcheria cum fratre subsecuta est, reliquiisque exceptis, in regiam eas lætitiæ summa plena, cum maxima observantia 456 et magnificentia produxit, ibique reposuit: templo insuper ingenti et pulchro, auri et lapillorum fulgore relucenti, propter præcipuum quo protomartyrem prosecuta est honorem, exstructo. Quæ de his comperi, hæc sunt. Περὶ τῆς εὑρέσεως τῶν λειψάνων τῶν ἁγίων τεσ σαράκοντα μαρτύρων τῶν ἐν Σεβαστείᾳ τῇ λίσ μνη μαρτυρησάντων. “Ο δὲ προφανής θεοφιλίας ἔλεγχος τῆς βασιλίδης ἐστὶ, καὶ ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας οὐκ ἀμοιρεῖ, δώσω ἤδη τῷ λόγῳ, εἰ καὶ χρόνῳ ὕστερον συνέβη, περὶ τῶν μαρτυρικῶν λειψάνων τῶν τεσσαράκοντα τὴν εὕρεσιν, ξενίζουσαν ἔχον διήγησιν. Ευσεβία τις γυνὴ τὰ Μακεδονίου φρονοῦσα, καὶ τὴν διακόνου τάξιν τῇ ἐκείνων ἐκκλησίᾳ ἀποπληροῦσα, πρὸ τοῦ τείχους τῆς Κωνσταντίνου οίκημά τι καὶ κηπίου ἐκέκτητο. Ενθα δὴ λείψανα φυλάττουσα εἶχε τῶν ἐν Σεβαστείᾳ τῇ λίμνῃ διαγωνισαμένων ὑπὲρ Χριστοῦ στρατιωτῶν τεσσαράκοντα. Ως δὲ τελευτήν ἔμελλεν, ὁμοθρήσκοις τισὶ μοναχοῖς τὸν χῶρον ἐῶσα, ὅρκοις αὐτοὺς κατεδέσμει, ἐκεῖσε μὲν αὐτὴν θά πτειν, ἰδίαν δὲ σορὶν ξέσαντας, καὶ τὰ τῶν μαρτύρων ἐνθεμένους λείψανα, ὑπὲρ κεφαλῆς αὐτῇ κατα θεῖναι· μηδενὶ δὲ τὸ πραχθὲν ἀπαγγείλαι. Οἱ μὲν οὖν ὧδε ἐποίουν· ἐκεῖνοι δὲ τοῖς μάρτυσι χαριζόμε νοι καὶ τὴν προσήκουσαν θεραπείαν ἀπονείμαι βουλόμενοι, πρὸς δὲ καὶ τὰ ὑπεσχημένα φυλάττειν ὁ καινοτόμητα, ὥστε μηδένα εἰδέναι τῶν ἔξωθεν, ὑπόγειόν τινα οἶκον εὐκτήριον περὶ τὴν θίβην εγείρουσιν Ευσεβίας, ἄνωθεν πλίνθοις ὀπταῖς ἰσοπέδως ἀμφιασάμενοι, καί τινα λεληθυῖαν κατάβασιν ἐπὶ τοὺς μάρτυρας ἐποιοῦντο. Χρόνῳ δὲ ὕστερον, Και σάριος τις ἀνὴρ ἐπὶ μέγα δυνάμεως προελθών, ὡς καὶ ὑπάτου καὶ ὑπάρχου τετιμῆσθαι ἀξίᾳ, τὴν οἰ κείαν γαμετήν θανούσαν παρὰ τὴν σορὸν Εὐσε βίας ἔθαπτε· τοῦτο γὰρ συνεδόκει ταύται; ἔτι περιούσαις, σφόδρα δῆτ᾽ ἀλλήλαις κεχαρισμέναις, καὶ περὶ τὸ δόγμα τῆς θρησκείας ομοφρονούσαις. “Ο δὴ καὶ Καισαρίῳ πρόφασις ἐγεγόνει τὸν χῶρον ἐκεῖνον κληρώσασθαι, ἐν νῷ ἔχων καὶ αὐτὸς σύναμα τῇ γυναικὶ ταφῆς κοινωνεῖν. Οι γε μὴν μοναχοί μηδέν τι περὶ τῶν μαρτύρων καταμηνύσαντες, κατὰ τὰ συγκείμενα, τῆς Κων σταντίνου ἀπάραντες, μετέβαινον ἀλλαχοῦ. Τοῦ δὲ ὑπὲρ τὴν σορὴν προφανούς οἰκήματος τῷ χρόνῳ κεκμηκότος καὶ καταπεσόντος, πολλοῦ τε φορυτού ἐπισωρευθέντος, πᾶς ὁ τῇδε χώρος διαλὸς ἦν· ἐπεί τοί γε ὁ εἰρημένος Καισάριος Θύραῳ τῷ μάρτυρι χαριζόμενος, νεών μεγαλοπρεπῆ ἐκεῖσε ἀνίστα. Εδόκει δὲ ἄρα Θεῷ, ἐξεπίτηδες ἀφανισθῆναι τὸν χῶρον, καὶ τοσοῦτον χρόνον διαγενέσθαι· περιφα Sozen. lib. 1x, cap. 2. CAPUT X. De inventione reliquiarum sanctorum quadraginta martyrum, qui ad Sebastiam in lucu martyrio sunt perfuncti. Verum enimvero, quod manifestum est pietatis feminæ ejus indicium, et propterea ecclesiastica historiæ insertum, quamvis aliquo post tempore accidit, novum quiddam et admirandumn habens, de inventione reliquiarum quadraginta martyrum, style persequar. Eusebia quaedam femina Macedonii sectæ, et diaconissæ in Macedonianorum ecclesia munere fungens, extra muros Constantinopolitanæ urbis domicilium et hortulum habuit: ubi reliquias quadraginta militum, qui in lacu ad Sebastiam temporibus Licinii certamen pro Christo obiere, asservavit. Ea moritura, quibusdam ejusdem religionis monachis locum eum relinquens, jurejurando eos adegit, ut eam ibi sepelirent, et supra caput ejus tumulo exeiso, martyrum ossa in eo reponerent, neque cuiquam rem eam revelarent. Id illi ita fecere: martyribusque gratificari, et cultum debitum præstare, tum autem promissa integra servare volentes, ne externoruin quispiam id sciret, subterraneum delubrum circa tumulum Eusebiæ excitarunt, superioremque ejus parteiti solo quodam plano ex latere coclo contegentes, scalas latentes quæ ad martyres ducebant, struxerunt. Postea autem Cæsarius quidam vir, qui ad magnas opès pervenisset, ita ut et consulatus et præfecturæ honore functus sit, conjugem suam mortuam juxta Eusebiæ tumulum humavit. Hoc enim sic utrique adhuc superstiti, pro mutua inter se gratia, et concordi ejusdem religionis observanıtia placuerat: quæ res in causa fuit, at Caesarius locum eum emeret in animo et ipse habens, communem ibi cum uxore sepulturâm sortiri. 457 Monachi, cum nihil de martyribus indicassent, siculi convenerat, Constantinopoli discedentes, alio migrarunt. Postquam vero ædificium super tumulo eo antea aperte constructum, temporis vi dirutum concidisset, et ruderibus locus congestus esset, tota ea regio exæquata est: cum videlicet quem diximus Cæsarius Thyrso martyri gratificans, magnificum ibi Deo dilicavit templum. Deo autem ipsi visum est, ex composito locum eum ita obscu - rum fieri: et tam longum tempus intercedere, ut eo illustriorem inventionen et inventricis erga se

amorem redderet. Erat ea Pulcheria princeps, cui νεστέραν ευτρεπίζων τῶν μαρτύρων τὴν εὕρεσιν, tertium noctu imminens martyr Thyrsus, coopertos terra martyres indicavit, eosque ex sinu terræ extractos codem secum loco et honore ornari jussit. Non ille vero solum, sed et ipsi quadraginta, insolitas novasque induti chlamydes, seipsos ri ostenderunt. Res ipsa dubia atque admiranda erat, fidemque excedere videbatur. Neque enim quisquam, qui ætate multa in clero provecti erant, de martyribus quidquam dicere: neque etiam externorum aliquis ubi illi essent, ostendere potuit: donec desperantibus omnibus es familiaribus Crsarii Polychronio cuidam viro decrepito, qui olim presbyter factus fuerat, in memoriam Deus revocavit monachos illos, qui aliquando locum eum incoluerant. Die Macedonianos clericos, qui ® imirum ejusdem cum monachis opinionis essent, convenit, et an quisquam illorum in vita adhuc esset, percunctatus est.、 Ubi reliquos quidem defunctos, unum autem duntaxat superstitem esse cognovit (Deus porro hunc inter vivos ad rem eam de qua ambigebatur ostendendam conservasse visus est), Polychronius eum, num reliquiae martyrum in loco designato conditæ essent, ut diceret rogavit. Ille silentii arcanum Eusebiæ conservans, rem eam se scire subnegavit. Polychronius contra ei apparitionen divinam, negotiumque quod martyres Pulcheriæ hanc ob causam exhiberent, nec non dubios desperantesque omnium animos exposuit. Hoc postquam ille intellexit, veram esse c principis visionem professus est. Adolescentulus enim, inquit, cum essem, et a senioribus monachis monastica 458 vitae institutum addiscerem, probe novi, martyres hic ad Eusebiæ tumulum conditos esse. Loco autem ipso in aliam quam nunc videre est formam redacto alque mutato, et maxime multo interea tempore exacto, certo scire nequeo, sub Cæsariine fano an alibi defossi sint. Ego vero, Polychronius subintulit, non idem quod tu patior. Quia enim cum Cesarii uxor sepultura mandaretur, affui, ex publica quæ hic proxime est via conjecturam faciens, illam sub ambone, qui lectorum suggestus est, sitam esse puto. Tuni monachus, Quærendus igitur, ait, Eusebiæ quoque tumulus est, qui non longe a conjuge Caesarii abest. Quandoquidem superstites ipsæ multam inter se habuere consuetudinem: et pactum eis intercessit, ut defunctae contigua haberent monumenta. Itaque ubi ex signis et conjecturis ejusmodi, sacras hasce reliquias, Pulcheria jubente, inquirentes fodere ceperunt, primum quidem circa ambonem conjugis Cæsarii arca apparuit, quemadmodum conjeeturis quibusdam collegerat Polychronius. Deinde vero pavimentum quoddam latere coctili distinctum exstitit, sub quo inarmorea tabula ejusdem magnitudinis jacuit. Et sub ea Eusebia tumulus, alque subterranea illa sacra ædes reperta est, affabre admodum constructa, candidaque simul et porphyretico marmore incrustata, Operculum καὶ τῆς εὐρηκυίας τὸ περὶ αὐτὸν φίλτρον. "Ην δὲ Πουλχερία ή βασιλίς· ἡ τρίτον νύκτωρ επιστάς ὁ μάρτυς Θύρσος, τοὺς κρυπτομένους ὑπὸ γῆν κατε μήνυσε μάρτυρας· ἐκέλευε τε τῶν μυχῶν τῆς γῆς ἀνέλκειν αὐτοὺς, καὶ τῆς ἴσης θέσεως καὶ τιμή ἐκείνους μεταλαγχάνειν. Οὐ μόνον δ' ἐκεῖνος, ἀνο καὶ αὐτοὶ οἱ τεσσαράκοντα, παραξένους ήμφιεσμέ να χλαμύδας, σφᾶς ἐδήλουν. Τὸ δὲ πρᾶγμα ἀπ' ρόν τε καὶ ἐξαίσιον ἦν, καὶ πιστεύεσθαι κρείττον ἐδόκει. Οὔτε γάρ τις χρόνῳ πολλῷ προήκων τῶν ἐν κλήρῳ λέγειν τι περὶ τῶν μαρτύρων εἶχεν, ἀλλ᾽ οὐδέ τις τῶν ἔξωθεν, ὅπου δὴ οἱ μάρτυρες εἶεν, ἐμήνυεν· ἕως οὗ πάντων ἐν ἀμηχάνῳ καθεστηκό των, Πολυχρονίῳ τινὶ παλαιτάτῳ ἀνδρὶ, καὶ πρεσ σβυτέρῳ γενομένῳ τῶν τινος Καισαρίῳ μάλα οι κείων, εἰς νοῦν ἦγε Θεὸς τοὺς μοναχοὺς ἐκείνους οι πάλαι τὸν τόπον ᾤκησαν· ὃς δὴ τοῖς Μακεδονιανών προσιών κληρικοίς, ἅτε δὴ ὁμόφροσι τοῖς μονα χοῖς περὶ ἐκείνων εἴ που τις περιλέλειπτο ἀνηρεύνα. Ως δ' ἐμάνθανε τελευτήσαι πάντας, Ένα δ' ἔτι περιεῖναι τῷ βίῳ (ἐῴκει δὲ ἄρα κρύσ πτειν ἐν τοῖς ζῶσι τοῦτον Θεὸς ἐπὶ καταμηνύσει τῶν ζητουμένων), προσιὼν ἐδεῖτο φράζειν, εἶχε μαρτύρων λείψανα τῷ δηλωθέντι χώρῳ εἴη κρυπτό μένα. Ως δὲ τὸ ἀπόῤῥητον Ευσεβία φυλάττων υπου παρητεῖτο τὴν εἴδησιν, ὁ Πολυχρόνιος τήν τε θείαν Εμφάνειαν ἔλεγε, καὶ ὡς πράγματα διὰ τοῦτο τῇ βασιλίδι πρὸς τῶν μαρτύρων γίνεται, ἔτι δὲ τὸ πάντων αμήχανόν τε καὶ ἄπορον. Ο συνιδὼν ἐκεῖνος, συν ωμολόγει ἀληθῆ γε εἶναι τὴν ἔψιν τῇ βασιλίδ βούπαις γάρ, φησὶν, ὤν, καὶ ὑπὸ γέρουσι μοναχοῖς τὴν μοναστικὴν ἐκδιδασκόμενος ἀγωγὴν, ἀκριβῶς ἔγνων ἐνθάδε κεῖσθαι τοὺς μάρτυρας παρὰ τὴν τῆς Εὐσεβίας σορόν. Επ' ἀσφαλὲς δὲ μὴ διειδέναι τοῦ χώρου αλλοιωθέντος, καὶ εἰς τὸ νῦν φαινόμενον ἀμειφθέντος· καὶ τῷ μάλιστα πολὺν τὸν ἐν μέσῳ χρόνον διαῤῥυῆναι, εἴθ' ὑπὸ τὸ τέμενος Καισαρίου, εἴτ' ἀλλαχόθι κατορωρυχάται. Αλλ' ἐγώ, ὑπολαβὼν έφησε Πολυχρόνιος, οὐ τὰ ἴσα σοι πάσχω. Καὶ γὰρ ἡνίκα ἡ Καισαρίου γαμετή ταφῇ παρεδίδοτο παρατυχών, εἰκάζω τῇ παρακειμένη τεκμαιρόμενος ω φέρῳ κεῖσθαι ταύτην ὑπὸ τὸν ἄμβωνα, ὁ βήμα τῶν ἀναγνωστῶν ἐστιν. Οὐκοῦν, φησὶν ὁ μοναχός, ζητητέον ἄρα καὶ τὴν τῆς Εὐσεβίας σορόν· περὶ γὰρ τὴν γαμετὴν Καισαρίου ἐστίν· ἐπεί τοί γε καὶ περιοῦσαι, τὰ πολλὰ συνῆσιν ἀλλήλαις, καὶ τέλει χρησάμενοι, συνέθεντο παρ' ἀλλήλας τὰς θήκας ἔχειν. Ἐπεὶ οὖν τῶν συμβόλων δοθέντων τῇ ὀρυγή ἐπέβαλον, τὰ ἱερὰ ἀνιχνεύοντες λείψανα, επιτρε πούσης τῆς βασιλίδος, πρῶτον μὲν περὶ τὸν ἄμβωνα ἡ θέση τῆς Καισαρίου γαμετῆς διεφαίνετο, καθώς συνέβαλεν ἔκ τινων τεκμηρίων εἰδὼς Πολυχρόνιος" ἐφεξῆς δὲ κατάστρωμά τι εφαίνετο πλίνθοις διηρη μένον ἑπταῖς, ἐφ' αἷς καὶ πλεξ μαρμαρίνη ἐσόμε τρος τῇ ἐκείνων περιβολῇ ἔκειτο, εἰς ἢν ἡ σορός Εὐσεβίας ἐδείχθη, καὶ τὸ ὑπόγειον ἐκεῖνο εὐκτήριον, ἐπιεικῶς μάλα ἐσκευασμένον, λευκοπορφύροις μαρο μάροις ημφιεσμένον. Τό γε μὴν τῆς θήκης ἐπίβλη

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. μα ώσπερ εἰς ἱερὰν τράπεζαν διεσκεύαστο. Επ' vero loculi in formam sacra mensa elaboratum ἄκρῳ δὲ τῆς κεφαλῆς, ἐφ᾽ ᾧ οι μάρτυρες έκειντο, ἐπή τις βραχεῖα Ἀνοίγετο τῇ πλακί, ἐν ᾗ τις τῶν ἐκ τοῦ βασιλικοῦ παρεστώς, ἣν ἐπεφέρετο λεπτὴν ράβδον καθίησιν· εἶτ᾽ ἀνιμήσας, τῇ ῥινὶ προσῆγε, καὶ ἀρρήτου τῆς εὐωδίας ὡσφραίνετο. Δι' οὗ τοῖς τ' ἐφεστῶσι τῷ ἔργῳ, καὶ τοῖς διαπονουμένοις, ἀγαθαί προϋπήντων ἐλπίδες. Τάχος δ' ὅσον ἀνακαλύψαντες τὴν σουίν, εὕρισκον τὴν Εὐσεβίαν, εὐπρεπῶς μάλα κειμένην· καὶ τὸ πρὸς κεφαλὴν κείμενον, εἰς κιβω τοῦ σχῆμα ἐξέχον, ἄριστα περιεξεσμένον, ἑτέρῳ πώματι ἔνδοθεν ἐκαλύπτετο. Εκατέρῳ δὲ χείλει τοῦ ἐπιθέματος σίδηρος ἐπέκειτο μολίβδῳ διαχυθέντι συμπεπηγώς. Τὸ δ᾽ ἴσον τῆς προτέρας ὁπῆς καὶ τοῦτο ἐδείκν· δ δὴ καὶ κῆρυξ ἄντικρυς ἦν, ἐκεῖσε τοὺς μάρτυρας κατακρύπτεσθαι. Ως δὲ ταῦτα ἡγε γέλλετο, σπουδῇ πάσῃ ή τε βασιλὶς καὶ ὁ τῆς πό λεως ἐπίσκοπος Πρόκλος εἰς τὸ μαρτυρεῖον συνέδραμον. Καὶ δὴ τῶν σιδηρέων ἐκείνων ἐπιστημόνως διαλυθέντων δεσμῶν τὸ μὲν ἐπίθεμα εὐχερῶς ἐξειςκύσθη· ὑπὸ δ' ἐκείνῳ μύρα ἦσαν πολλὰ, καὶ ἐν τοῖς μύροις δύο ἀλαβαστροθήκαι ἀργύρου πεποιημέναι εὕρηνται, ἐν αἷς τὰ ἱερὰ σεβασμίως ἔκειτο λείψανα. Ἡ μὲν οὖν βασιλίς, ἅτε δὴ τοσαύτης ἐμφανείας ἠξιωμένη, χαριστήρια ἔθυς τῷ Θεῷ ἐπὶ τῇ τῶν ἱερῶν λειψάνων εὑρέσει· ἔπειτα πολυτελεῖ θήκη ἐνθεῖσα, χαριζομένη τοῖς μάρτυσι, παρὰ τὸν μάρτυρα Θύρσον καὶ τούτους κατέθετο· οἷά γε είν κὸς ἑορτῆς μεγίστης σὺν τῇ προσηκούσῃ γεγενημένης τιμῇ, πομπῆς τε περιφανοῦς σὺν εὐφημίαις καὶ μύροις ἐπιτελεσθείσης, ἁπάσης σχεδόν ἡλικίας καὶ τῆς πόλεως αὐτῆς προχωθείσης τοῦ ἄστεος ἐπὶ τῇ τῶν μαρτύρων τιμῇ. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο ὧδε ἔγνων γενόμενον. Λόγος γε μὴν εἶχε καὶ ἐπὶ πολλοῖς ἄλ λοις τὸ μέλλον προφῆναι τῇ βασιλίδι τὸ θεῖον, πλείστην θεοφιλίαν αὐτῇ ἐπιμαρτυροῦν καὶ ταῖς ἀδελ φαῖς· ἐπεὶ καὶ αὗται τὸν ἴσον τρόπον πολιτευόμεναι διεγένοντο. Ναὶ μὴν καὶ τὰ λείψανα Λαυρεντίου τοῦ μάρτυρος καὶ 'Αγνής εὑροῦσα, ἐν τῇ Κωνσταντί νου κατέθετο ἐφ᾽ ᾧ καὶ μέγιστον οἶκον μεγέθει μέγιστον καὶ κάλλες περικαλλέστατον ἀνεγείρει. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐχομένης βασιλεία;, Γενναδίου τὸν θρόνον τῆς Κωνσταντίνου ἐπιτροπεύοντος, καὶ τὰ λείψανα τῆς ἁγίας Αναστασίας τῆς φαρμακολυ τρίας ἀπὸ Σιρμίου ἠνέχθη, καὶ ἐν τῷ μαρτυρίῳ αὐτῆς κατετέθη, ὁ ἔγγιστα τοῖς καλουμένοις Δομο νίνου ἐμβόλοις ἐστίν. Ἐπὶ μέντοι Αττικοῦ καὶ τὸ τοῦ προφήτου Σαμουήλ λείψανον ἐκομίσθη και ἐτέθη καὶ τοῦτο ἐν τῷ προφητείῳ αὐτοῦ τῷ πλησίον τοῦ ῾Εβδόμου ἀνεγερθέντι. ᾿Αλλὰ περὶ μὴν τούτων αποχρώντως, οἶμαι, εἰρήκαμεν· ἐπὶ δὲ τὰ συνεχή τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας αύθις ἰτέον. erat. Porro in summo capitis loco, ubi martyres siti erant, parvum quoddam foramen patebat, in quod ex comitatu imperiali quidam ibi assistens, virgam quam tenuem secum ferebat, dimisit: deinde eam reductam ubi naribus admovit, incredibilem suavitatis odorem percepit. Unde iis qui operi præerant, quique ei incumbebant, bona concepta spes est: nullaque interposita mora, monumento aperto Eusebiam invenerunt, pulchre admodum collocatam. Et monumentum ad caput ejus situm et ad arce forunam ita ut eniueret pulcherrime exsculptum, operculo etiam alio intus obfirmatum erat. Utrumque vero operculorum labrum, ferrum impositum habebat, plumbo diffuso compactum, atque id quod interius erat in medio simile priori foramen ostendit. Quod sane manifesto indicio fuit, martyres ibi conditos esse. 459 Hæc ubi renuntiata sunt, cum festinatione omni et Pulcheria et urbis ipsius episcopus Proclus ad martyrium accurrit. Et postquam ferrea illa vincula arte quadam soluta, et operculum facile dimotum est, unguenti multum sub eo fuit: et in unguento ipso vascula duo, sive pyxides argento claborata, inventæ, in quibus religiose sacre reli quiæ positae erant. Proinde Pulcheria, quam Deus revelatione ejusmodi dignatus esset, sacrificia gratiarum actionis, de sanctarum reliquiarum inventione, ei obtulit. Deinde pretiosæ arcæ impositas, martyribus gratificans, juxta martrem Thyrsum collocavit. Festusque maxime dies is, pro eo atque par fuit, cum decenti honore actus: et pompa atque apparatus splendidus, faustis acelamationibus unguentorumque odoribus additis celebratus est, omni prope ætate et civitate propter martyrum honorem extra urbem effusa. Hæc quoque sic gesta cognovi. Fama sane obtinuit, in aliis quoque multis rebus Deum principi huic puellæ futura prædixisse, maximeque religionis et pietatis ei atque sororibus ejus, quæ et ipsa idem vitæ institutum coluere, testimonium perhibuisse. Nam et Laurentii martyris et Agnes reliquias inventas Constantinopolim intulit, cujus rei gratia et amplitudine maximum et structura ipsa pulcherrimum delubrum construxit. Ejusdem imperit tempore Gennadio ecclesiam Constantinopolitanam curante reliquiæ etiam sanctæ Anastasiæ incantatricis ex Sirmio allate, in martyrio ejus sunt repositae, quod proxime ad porticum que Donnini dicitur, situm est. Attico vero episcopatum gerente, prophete quoque Samuelis ossa allata, et in prophetico ejus fano, quod prope Septimum nobis dictum esse puto. Proinde ad reliconuitum est, collocata. Cæterum de his abunde satis quas ecclesiasticæ historiæ res nobis redeundum. Fompre huic se adfuisse testatur Sozom. Lib. IX, cap. 2. De ea vide Suidam.

460 CAPUT ΧΙ. De successione magnarum episcopalium sedium: et ut Synada Theodosius ejus loci episcopus admodum per persecutionem Macedonianos afflixerit, et potissimum Agapetum eorum episcopum. Postquam autem Theodosius Byzantium percurrit, ut Agapetus orthodoxa religione suscepta, Theodosii sedem receperit: illo, ab Attico, qui scere, et privutim vivere jusso. " Περὶ τῆς διαδοχῆς τῶν ὑψηλῶν θρόνων· καὶ ὡς ἐν τῇ πόλει Συνάδων Θεοδόσιος ὁ ταύτης ἐπί· σκοπος ἐλύπει μάλα διώκων Μακεδονιανούς, καὶ μάλιστα ᾿Αγαπητὸν τὸν ἐκείνων ἡγούμε νον. Επεὶ δὲ Θεοδόσιος ἀνέδραμεν εἰς Βυζάν τιων, ὁ ᾿Αγαπητὸς τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει προσιέμενος, τὸν Θεοδοσίου θρόνον ἐλάμβανεν· ἐκεῖ νος δὲ ἡσυχίαν ἄγειν πρὸς 'Αττικοῦ ἐπετάτ τετο. Τηνικαῦτα δὲ τῶν μὲν ἐπὶ Ῥώμην ἐκκλησιῶν Ἰννοκέντιος τὴν διαδοχὴν εἶχε μετ' Αναστάσιον Σιρίκιον διαδεξάμενον, δ; Δάμασον· τῶν δ' ἐν 'Αλεξανδρείᾳ Θεόφιλος ὅτι ἡγεῖτο. Ἐπὶ δὲ τῆς ᾿Αντιόχου Πορφύριος ὁ μυσαρός ιεράτευε μετὰ τὸν θεῖον Φία βιανόν. Μετὰ δὲ Κύριλλον ἐν Ἱεροσολύμοις ἔτι Ιωάννης τὰς ἱερὰς ἡνίας διακατείχεν. Αττικὴς δὲ μετὰ τὸν θεσπέσιον Ιωάννην τε καὶ 'Αρσάκιον τὴν τῆς Κωνσταντίνου εἶχεν ἐπιτροπήν. Αλλ' ὁποῖος Αττικὸς οὗτος τό τε γένος καὶ βίον καὶ ἦθος, καὶ τὰ περὶ λόγον τε καὶ διδασκαλίαν, ἐν τῇ πρὸ ταύτης διελάβομεν ἱστορίᾳ. Οσα μέντοι μνήμης εκκλησιαστικῆς ἄξια καὶ ἐπ' αὐτοῦ γέγονε, νῦν διαλήψομαι. Συναδα πόλις τῆς Πακτιανῆς Φρυγίας ἐστίν· ἧς τηνικαῦτα Θεοδόσιος τις ἀνὴρ τὴν ποιμαντικὴν ἐκληροῦτο· ὃς τοὺς ἐκεῖσε τῆς Μακεδονιανῶν θρη σκείας (πολλοὶ δὲ ἦταν ἐπιχωριάζοντες) ἀπηνῶς ἤλαυνεν, οὐ τῆς πόλεως μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν πέριξ ἀγρῶν. Ἔπραττε δέ, οὔτε εἰωθότα ποιῶν τῇ τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησία, καθάπαξ ἀπειπαμένη διώκειν, οὔτε μὴν ζήλῳ τῆς ὀρθῆς πίστεως· τῷ δὲ τῆς φιλο αργυρίας πάθει αλους, πλείστην εἰσῆγε σπουδήν χρήματα ἔθεν δήποτε ερανίζεσθαι, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἑτέρως ἢ ὡς ἐδόκει φρονούντων. Οθεν δὲ πάντα λίθον ἐκίνει, τὸ τοῦ λόγου, κατὰ τῶν Μακεδονιανῶν, στρατεύων σὺν αὐτῷ κλήρῳ· καὶ μυρίας περιβάλλων ὁδούς, δικαστήρια κατ' αὐτῶν ἴστα, καὶ δεσμοῖς ὑπῆγε, καὶ φρουρᾷ περιέκλειε. Διαφε ρόντως δ᾽ ἦν λυπηρὸς Ἀγαπητῷ τῷ τῆς σφῶν ἐκκλη σίας καθηγεμόνι. Ως δ' οἱ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντες οὐχ ἱκανοὶ πρὸς ἐκδίκησιν ἐκείνῳ ἐδόκουν, εἰς βα σιλέα ἀνέτρεχεν, ἐπαρχικών προσταγμάτων δεόμενος. Εκείνου δὲ τῇ Κωνσταντίνου περὶ τὰ τοιαῦτα ἔχοντος τὴν διατριβὴν, ἐπεὶ παρείλκεν ὁ χρόνος, ᾿Αγάπητος σὺν τῷ κλήρῳ βουλὴν ἀρίστην ὑφαίνει Ea tempestate Romæ ecclesias Innocentius rexit, Anastasio subrogatus, qui Siricio, Siricius autem Damaso successerat. Alexandriæ adhuc Theophilus ecclesiis præfuit. Apud Antiochenos exsecrandus Porphyrius episcopatum, post divum Flavianum gessit. Hierosolymis post Cyrillum, Joannes etiam - num sacrum munus administravit. Constantinopolitanam ecclesiam post admirandum illum Joanneni, et Arsacium, Alticus curavit. Qualis vero is genere, vita, eruditione et doctrina fuerit, proximo exposuimus libro. Quæ vero res ecclesiasticæ memoria dignæ sub eo acciderint, nunc commemorabo. Synada Pacatiana Phrygi: urbs est, ubi tune Theodosius quidam pastorale sortitus fuerat munus. Hic Macedonian:e religionis sectatores (perquanı frequentes autem ii erant) crudeliter ibi non urbe Lantum ipsa, sed proximis etiam agris expulit. Fecit autem id, neque de orthodoxæ recteque sentientis Ecclesiæ more, quæ semel persecutioni omni nuntium remisit: neque zelo aut ænulatione probatæ fidei; sed avaritiæ morbo captus, ad pecuniam undequaque, atque etiam ex eis qui aliter atque ipse sentirent, corradendam, plurimum posuit studii. Proinde omnem contra Macedonianos, quod dicitur, lapidem novit, bellum cum ipso clero gerens, sexcentasque instituens vias, in jus cos vocavit, atque in vincula et custodiam conjecit. Præcipue vero Agapeto ecclesiæ eorum prasi• di gravis fuit. Atque ubi et provinciæ rectores ad illos persequendos minus sufficere visi sunt, ad imperatorem confugit, jussiones præfecti petens. Et cum ille ea de causa Constantinopoli moraretur, tempusque ita extraheretur, Agapetus una cumn clero suo optimum texuit consilium. Populo namque qui sub eo erat, congregato, inventum solers proposuit, persuasitque adeo, ut patria hæ- τῷ ἑαυτοῦ. Τὸν γὰρ ὑπ' αὐτῷ σύμπαντα λαὸν ἀθρο: resi relicta, όμοουσίου (consubstantialis) Gidem complecterentur. Qua re satis confirmata, una cum ea ipsa multitudine in ecclesiam se contulit, 461 atque ibi precatione peracta, cum pacem populo, sicuti mos est, precatus esset, thronum conscendit, in quo Theodosius sedere solitus erat. Et plebe inter se conjuncta, deinceps όμοουσίου (consubstan tilis) fdem docens, ecclesias Synadae in potestatem suam redegit. Hac re sic acta, paulo post Theodosius Constantinopoli eo venit, et auxilium a præfecto secum ferens, neque eorum quidquam quæ ibi acciderant sciens, cum instituto propositoque suo ecclesiam est ingressus: atque inde ab omnibus expulsus, rursum se Byzantium σας, ἐπίνοιαν ἀγαθὴν εἰσηγεῖτο. Επειθε γὰρ τὴν πάτριον αἵρεσιν ἀφεμένους, τὴν τοῦ ὁμουσίου πίστιν προσίεσθαι. Καὶ τοῦτο βεβαιωσάμενος, σύναμα τῷ περὶ αὐτὸν πλήθει ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν ἐγένετο. Εὐχὴν δὲ τελέσας, καὶ τὴν εἰρήνην, ὡς ἔθος εἰπὼν, τὸν θρόνον κατέλαβεν, ἐφ᾽ ᾧ ειώθει καθέζεσθαι Θεοδόσιος. Εἰς ἐν δὲ τοὺς λαοὺς ἑνώσας, καὶ τουλο:- ποῦ τὴν τοῦ ὁμοουσίου πίστιν διδάσκων, τῶν ὑπὸ Συναδα ἐκκλησιῶν ἐγκρατὴς ἦν. Ἐπεὶ δ᾽ οὕτω ταῦτα προέβη, οὐ μετὰ πολὺ ἐκ τῆς Κωνσταντίνου καὶ Θεοδόσιος ἥκει, τὴν ἐπαρχικὴν βοήθειαν είληφώς· μηδὲν μέντοι τῶν ἐνθάδε πεπραγμένων ειδώς, ὡς εἶχε φρονήματος, ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν εχώρει ἐκεῖθεν δ' ἐξελαθείς ἅπασιν, αὖθις τὴν Βύζαντος

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. 100% κατελάμβανεν. Καὶ παρὰ τὸν ἐπίσκοπον γενόμενος contulit, et apud episcopum Alticum casum suum Αττικόν, τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ἀπωδύρετο, ὡς παρὰ τοὺς ειωθότας καὶ κειμένους τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ νόμους τοῦ θρόνου ἀπελαθείς. Αττικός δ' ἐν νῷ θέμενος πράγμα πρὸς λυσιτέλειαν τῇ Ἐκκλησίᾳ γενόμενον, εἰ και τι τέως παράλογον ἐπεμίγνυτο, ἐκεῖνον μὲν τοῖς παραμυθητικοῖς ἐμάλατε λόγοις, καὶ τουλοιποῦ παρήνει τὴν ἐν ἡσυχία μᾶλλον ἀσπά ζεσθαι βιοτήν, εἰσηγούμενος τὰ κοινὰ τῶν ἰδίων μάλιστα προτιμάν. Τῷ δ' 'Αγαπητῷ γράφει μάλιστα κυρῶν αὐτῷ τὴν ἐπισκοπὴν, ἐν δευτέρῳ τιθέμενος, ἔσα λυπηρὰ ὑφορᾶσθαι συνέβαινεν ἐκ τῆς ἀπεχθείας Θεοδοσίου. Εν μὲν δὴ τοῦτο λίαν ὠφέλιμον ἐπὶ τῶν Αττικού χρόνων τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπισυνέβη. Περὶ τοῦ βαπτισθέντος Εβραίου παραλυτικού καὶ ἀθρόον ἰαθέντος ἐπὶ τῆς Ιερατείας Αττι· κοῦ τοῦ ἐπισκόπου τῆς Κωνσταντίνου. ር deploravit, videlicet quod contra receptos nores et Ecclesiæ catholicæ constitutiones. e throno suo deturbatus esset. Atticus secum ipse rem eam in Ecclesia utilitatem cessisse considerans, quamnvis ei præter rationem nonnihil admistum esset, illum quidem oratione benigna consolatus, et ut de cætero privatam quietamque ageret vitam cohortatus est, publica privatis maxime præferenda esse docens. Ad Agapetum autem, episcopatum ejus auctoritate sua confirmans, scripsit, postpo nendum despiciendumque esse, quidquid illi ex inimicitiis Theodosir accidisset adversi. Hoc sic Ecclesiæ perquam utile Attici temporibus evenit. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ θαυμάτων ἐξαισίων ἢ ἰάσεων παραδόξων άμοιρος ἡ τῶν τότε πραγμάτων κατά στασις ἦν. Καὶ γάρ τις Ἰουδαῖος ἐκ πολλῶν ἐτῶν παράλυτος γεγονώς, ἐπὶ κλίνης φόρτος οἷον κατέκειτο. Ἐπεὶ γοῦν καὶ εὐχὴ Ἰουδαϊκὴ πᾶσα καὶ ἰατρῶν τέχνη παρῃτεῖτο ἐκείνῳ τὸ ζῆν, τέλος ἅπασιν ἀπειπών, νοῦν ἀνελάμβανε θεῖον τῷ Χριστιανικῷ βαπτίσματι προσελθεῖν, ἐλπίσας δὴ τούτῳ μόνῳ τουλοιποῦ πρὸς βοήθειαν προσήκοντι χρήσασθαι τῷ φαρμάκῳ. Ως δ' ἀνηγγέλη τοῦτο τῷ ᾿Αττικῷ, κατη χήσας ὡς ἔθος, καὶ τὴν εἰς Χριστὸν ἐλπίδα καλώς εὐαγγελισάμενος, οὕτω κλίνης ἔχοντα, κελεύει περὶ τὴν ἱερὰν ἀπάγεσθαι κολυμβήθραν. Ὁ δὲ εἰλικρινεῖ πίστει τὴν τοῦ βαπτίσματος χάριν προσειλη φως, τῷ βαπτιστηρίῳ ἐπαφῆκε τὴν νόσον εὐθὺς, ὑγιὴς ὅλος ἐκεῖθεν ἀναδραμών, ὡς μηδέν τι τοῦ λοιποῦ περιφέρειν τῷ σώματι τῆς προτέρας εκείνης καὶ πολλῷ χρόνῳ ἐνοικουρούσης λύμης τῆς παραλύσεως. Τοιαύτην δύναμιν ὁ παντοδύναμος Κύριος τῇ τοῦ βαπτίσματος χάριτι καὶ τότε παρὰ δόξαν ἐνῆκε· δι᾿ ἣν πολλοὶ μὲν Ἑλλήνων ἡμῖν προσεῤῥύησαν βαπτισθέντες. Τοῖς γε μὴν Ἰουδαίοις καθάπαξ σημεῖα ἐπιζητοῦσιν οὐδὲ τὸ προδήλως γινόμενον ἔπειθε. Τοιαῦτα τεράστια καὶ τότε Χριστὸς τοῖς ἀνθρώποις ἔτι παρείχεν ἐραν. Οἱ δὲ πολλοὶ, καὶ τούτων γινομένων, ὅμως ταῖς οἰκείαις μοχθηρίαις καὶ αὖθις οἷάπερ χοίροι ἐκαλινδοῦντο. Οὐ γάρ τοι μόνον ἐκεῖναι τοῖς παραδόξως γενομένοις επίστουν, ἀλλὰ δὴ καὶ ὅσοι ἔρεσχελεῖν ἐσχηκότες ἔθος, κἀκείνοις ἔπεσθαι, εφάμιλλα φρονοῦντις ηλέγχοντο. Περὶ τῆς Ναυατανῶν καὶ Ἀρειανῶν διαδοχής καὶ οἶαι ταραχαὶ καὶ τούτοις ἐγένοντο διὰ Σαββάτιον τὸν παραλόγως επισκοπήσαντα. Καὶ γὰρ Σαββάτιος ἐκεῖνος οὗ καὶ ἄνωθεν μνείαν εποίησαμην, μὴ ἐπὶ τῆς οἰκείας τάξεως μένειν ^ CAPUT XII. De Judæo paralytico baptizato: qui in ipso baptismo sanitatem recepit. sacris præsidente Attico episcopo Constantinopolitano. Cæterum nec insignium miraculorum, sanationumque mirificarum expers temporum eorum status fuit. Judæus enim quidam multis jam inde ab annis paralyticus, in lecto veluti pondus quoddam jacebat. Εt cum Judaica precatio omnis et medicorum ars de vita ejus animos despondissent, postremo ille rebus omnibus desperatis, divinum cepit consilium, baptismi Christiani subeundi: illo solo se deinde ad opem et salutem commodo remedio usurum esse sperang. Hoc ubi Attico renuntiatum est, de rebus sacris more nostro euin instituit, et spem bonam in Christum habere per Evangelium rite docuit, lectoque ita alicum, ad sacrum ferri lavacrum jussit. Ibi ille fide sincerą baptismi gratia suscepta, 462 in baptisterio statim morbum reliquit, salvusque inde prorsus rediit, ita ut deinceps nihil in corpore suo de priore illa, quæ longo tempore sedes in eo fixerat, peste paralysis circumferret. Tantam vim omnipotens Dominus. præter opinionem omnium, tum baptismi gratiæ immisit, per quam multi quidem ex superstitione Græca ad baptismum complectendum confuxerunt. Judais vero, qui semel sibi sigma requirenda slaluerunt, ne hoc quidem tam evidens miraculum, ut idem facerent, persuasit. Tanita prodigia tum quoque Christus hominibus spectanda exhibuit. Verum tamen permulti signis quoque editis, ad improbitatem suam et malitiam rursum veluti sues revoluti sunt. Non solum enim illi signis admirandis non crediderunt, sed si quibus etiam nugari mos esset, cos sequentes, opinionem eamdem e' sententiam complecti animadversi sunt. CAPUT XIII. De Novatiarorum et Arianorum successione: et que turbe Novatianos quoque exagitaverint propter Sabbatium, qui illegitime episcopatum invusil. Nam Sabbatins ille, cujus antea quoque meminimus, ordine atque honore suo non contentus, sed

episcopatum affectans, cum non haberet apud quos εθέλων, ἀλλ' ἐπισκοπῆς ὀρεγόμενος, μὴ ἔχων δ' α episcopatum gereret, a Novatianorum ecclesia disressit, sub festi Paschæ observationis prætextu. Itaque illegitimos conventus agere incipiens, apud Arcadii forum, cui Xerolophi hoc est, sicci tumuli cognomen est, multum fuit: ibique facinus aggredi ausus est, gravissimo supplicio dignum. Cum enim in quodam frequenti conventu partem illam evangelicæ lectionis pronuntiare deberet, quæ dicit: Erat autem dies Judæorum festus, qui dicitur Pascha, divinis verbis alia de suo attexuit, quæ neque scriptura, neque auris quæpiam unquam percepit. Quænam vero sunt ista? Exsecrandus (inquit) est, qui sine azymis Pascha celebrat. › Quod dictum ex eo auditum, et ad multos divulgatum, ad illum ipsum etiam eos qui sinceri apud Novatianos erant, quodammodo rapuit atque pertraxit. Verum non diy homini talis profuit cavillatio; nam in deterius ei commentum hoc cessit. Non multo post per anticipationem de concepta sententia sua is festum agebat diem, et ad eum ingens confluxerat multitudo. Cum vero in pervi gilio solito, pro eo atque conveniebat, sacras cæremonias obirent, 463 rumor ad eos perlatus est dæmoniacus, Sisinium episcopum cum multitudine magna contra eos venire. Proinde ingenti excitato tumultu, cum et nox esset, et angustiæ loci eos premerent, illi inter se conflictati, et supra septuaginta eorum enecti sunt. Quæ sane res fecit, ut multi a Sabbatio discederent. Non pauci tamen c cum co manentes, agrestem illius opinionem sunt secuti. Porro Sisinio mortuo, Chrysanthus ad prefecturam Novatianorum ecclesiæ vocatus est, Marciani, cui Sisinius in episcopatu su●cesserat, filius, qui cum ab adolescentia in aula imperiali militasset, et sub Theodosio primum consularis Italiæ, dein etiam Britanniæ insulæ vicarius factus esset, in rerum publicarum administratione admirationem et laudem meritus erat. Ætate vero jam provectus Constantinopolim venit, et præfecturam cujuspiam urbis ambiens, ad episcopatum est protractus. Sisinius enim e vita excedens, mentionem ejus viri fecerat, idoneum eum esse ad episcopatum gerendum dicens. Quam illius vocem perinde atque certam legem populus ejus exce-D pit, atque Chrysanthum invitum per vim ad præfecturam ecclesiasticam traxit. Cum autem ille profugisset, Sabbatius opportunum sibi id tempης esse ratus, ut quod studebat perficeret, episcopis quibusdam obscuris ad amicitiam suam adductis, ut sibi manus imponerent persuasit, jurejurando quod antea juraverat posthabito. In consecratoribus eis Hermogenes etiam ille fuit, qui propter blasphemia quædam scripta composita, ab eo damnatus alque excommunicatus erat. Verum ne sic quidem Sabbatio ambitiosa episcopatus petitio successit. Populo namque exosus fuit: et quod improbo conπως καί τινας ἐπισκοποίη, τῆς τῶν Ναυτιανῶν ἐκκλησίας ὑπανεχώρει, ἐπὶ προφάσει δῆθεν τῆς τοῦ Πάσχα παρατηρήσεως. Καὶ δὴ παρασυνάγειν ἀρξάμενος, παρὰ τὸν ᾿Αρκαδίου φόρον, ᾧ Ξηρο φος ἡ ἐπωνυμία, τὰ πολλὰ διέτριβε καὶ δὴ ἐπει χείρησε πράγματι μεγίστης ἀξίῳ κολάσεως. Ἐπεὶ γὰρ κατά τινα σύναξιν πολυάνθρωπον ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς διελθεῖν ἔδε:, δ φησιν, ἂν δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων· ἡ λεγο μένη Πάσχα προσύφαινε τῇ θείᾳ ρήσει καὶ οἶκοθεν ἕτερα· 2 μήτε γραφή, ἀλλ' οὐδὲ ἀκοὴ παρέα λαβε πώποτε. Τίνα δὲ ἦσαν; ε Επικατάρατος, φησὶν, ὁ ἔξω ἀζύμων τὸ Πάσχα ποιήσας.» Ο δήτ' ἀκουσθέν, καὶ πρὸς πολλοὺς ἐκδοθὲν, συνήρπαζεν οἷον καὶ μεθεῖλκε καὶ ὅσοι δὴ ἀκέραιοι παρὰ Ναυατιανοῖς ἦσαν, πρὸς αὐτὸν ἐκεῖνον. Οὐ μὴν ἐπὶ πλεῖον συνέβη ἀπένασθαι τῷ σοφίσματι· καὶ γὰρ εἰς κακὸν αὐτῷ οἱ τὰ τοῦ πλάσματος ἀπεχώρει. Μετ' ὀλίγον γὰρ τὸν ἐκ προλήψεως αὐτῷ γενομένη ἑορτὴν ἐπετέλει. Συνέῤῥει δὲ πρὸς αὐτὸν πλῆθος πολύ. Τῇ δὲ εἰωθυίᾳ παννυχίδι τὸ προσῆκον γέρας ἀφοσιουμένων, θροῦς εἰσέῤῥει δαιμόνιος, ὡς ἄφη εἴη Σισίνιος ὁ ἐπίσκοπος σύναμα πλήθει πολλῷ κατ' αὐτῶν ἥκων. Καὶ θορύβου μεγάλου αναβρα γέντος, οἷάπερ ἐν νυκτὶ καὶ στενῷ κομιδή τόπῳ ἀποληφθέντες, ὑπ' ἀλλήλων συρραγέντες, ὑπὲρ ἑβδομήκοντα ἔθνησκον· δ δὴ γενόμενον, πολλούς ἀναχωρῆσαι τοῦ Σαββατίου ἐποίησεν. Οὐκ ὀλίγο: δ' ἐπιμείναντες τῇ ἀγροικικῇ ἐκείνῃ προλήψει κατο είχοντο. Σισινίου δὲ τελευτήσαντος, Χρύσανθος εἰς τὴν τῶν Ναυατιανῶν προστασίαν ἐκλήθη· ὃς υἱὸς μὲν ἦν Μαρκιανοῦ τοῦ πρὸ Σισινίου ἐπισκοπήσαντος, ὃς ἐκ νέου κατὰ τὰ βασίλεια ἐστρατεύετα ἐπὶ δὲ Θεοδοσίου τοῦ πρώτου ὑπατικὸς τῆς Ἰταλίας γενόμενος, ἔπειτα δὲ καὶ τῶν Βρεταννικῶν νήσων βικάριος, θαυμάσιος ἔδοξε ταῖς κοιναῖς διοικήσεσι. Προήχων δὲ ἤδη, τὴν Κωνσταντίνου κατέλαβε. Καὶ δή τινος πόλεως ἐπαρχικὴν ἀξίαν προμνώμενος, εἰς τὴν ἐπισκοπὴν καθειλκύσθη. Σισίνιος γὰρ τε λευτῶν, μνείαν ἐποιεῖτο τἀνδρὸς, ὡς ἐπιτήδειος εἴη πρὸς τὸ ἐπισκοπεῖν. Ὁ δ᾽ ὑπ' αὐτὸν λαό; οἷα νόμον ἄλυτον τὴν ἐκείνου φωνὴν ἐκλαβόμενο;, καὶ ἄκοντα βίαν προσάγων, εἷλκεν ἐπὶ τὴν προεδρία. 'Εκείνου δὲ διαδράντος, εὔκαιρον είναι νομίσας Σαββάτιος τοῦ σπουδαζομένου τυχεῖν, τινὰς ἀst - μους τῶν ἐπισκόπων προσεταιρισάμενος, πείθει χεῖρας ἐπιθεῖναι αὐτῷ, ἐν δευτέρῳ θέμενος οὓς πρόσ τερον ὠμωμόκει ὅρκους. Εἰς δ' ἦν τῶν χειροτονητών καὶ Ἑρμογένης· ἐκεῖνος· ὅς ἐκκήρυκτος αὐτῷ ἐγε γόνει, βλάσφημα συγγράμματα ἐκτιθέμενος. Οὐ μὴν Σαββατίῳ ἀπέβη εἰς τέλος ἡ τῆς ἐπισκοπῆς επιχείρησις· διὰ μίσους γὰρ γενόμενος τῷ λαῷ, ὅτι περ δυστρόπῳ γνώμῃ πάντα κάλων ἐκίνει τῇ ἐπισκοπῇ παρεισδύναι, ἐξώσθη. Χρύσανθον δ' ἀντ ζήτει αὖθις· ὃν περὶ Βιθυνίαν εὑρόντες κρυπτόμε νον καὶ ἄκοντα πρὸς τὴν ἐπισκοπὴν ἀνήγον. Φρέ Nerolophus, Ξηρόλοφος. Hic locus declarat locum § Item lev Cornelia. Inst. de pub. jud.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. qui contenderet, ab eo rejectus est. Chrysanthus autem rursum inquisitus. Qui in Bithynia, ubi latebat, inventus, etiam reluctans ad episcopatum est evectus. Is quod prudens admodum et castus vir esset, ecclesiam Novatianorum magnis incrementis auxit. Pecuniam enim ipse suam in pauperes erogans, nihil ex ecclesia percipiebat præter quam duos benedictionis panes, quos diebus Dominicis habebat. Adeo autem ecclesiasticæ rei promovendæ studiosus fuit, ut Ablabium nobilissimum oratorem, Troili sophistæ auditorem, sibi adjunxerit, et in presbyterorum ordinem cooplarit: 464 cujus etiam conciones populares, suaves et vehementes, diu exstiterunt. Hic postea Novatianorum Ecclesiæ in Nicæna urbe præfuit, sophisticam etiam tum professus. Sed enim Alexandriæ Novatianorum ecclesiæ clause, et donaria ornamentaque eorum públicata fuerant. Nudus etiam Theopompus episcopus eorum eral. Neque illi Romæ melius habebant; ecclesiis enim eis ademptis, in locis obscuris conventus agebant. Hactenus namque cum et multis et frequentibus ecclesiis floruissent, per episcopos catholicos illis eis tum ademptis, neque conventuum cogendorum liber as permissa fuerat. Et cum ablata eis omnia, tum in judicia ipsi quoque sunt protracti. Constantinopoli vero non eadem passi sunt. Praeter quam enim quod expulsi non sunt, intra urbem νιμος δ' ἐσάγαν καὶ σώφρων ὧν ὁ ἀνὴρ, ἐπιμᾶλλον silio, omnem funem movens, episcopatum conseτὰς τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλησίας αὐξῆσαι καὶ εἰς μέγα ἐπιδοῦναι παρεσκευάσατο· οἴκοθεν μὲν τοῖς πένησι χρυσίον καταβαλλόμενος, οὐδὲν μέντοι τῆς ἐκκλησίας ἐλάμβανε, πλὴν ὅτι μὴ τῶν δύο ἄρτων τῶν εὐλογιῶν ἃς κατὰ Κυριακὴν εἶχεν. Ἐπὶ τόσον δὲ σπουδαῖος περὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἐγένετο, ὡς καὶ ᾿Αβλάδιον τὸν γενναιότατον ρήτορα τοῦ σοφιστοῦ Τρωίλου ἀκροασάμενον, συλλαβεῖν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ πρεσβυτέρου τάξιν προχειρίσασθαι· οὗ καὶ προσομιλίαι γλαφυραὶ καὶ σύντονοι μέχρι πολλοῦ διεφέροντο· ὃς ἐς ὕστερον καὶ τῆς ἐν Νικαίᾳ τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλησίας προέστη, μηδὲ τὸ σοφιστεύειν ἀφείς. Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ δὲ αἱ τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλησίαι ἐκλείοντο· καὶ τὰ παρ' αὐτοῖ; κειμήλια δημόσια ἐγεγόνει. Γυμνὸς δὲ καὶ Θεόπομπος ὁ ἐκείνων ἐπίσκοπος ἦν. Επίσης δὲ καὶ ἐν Ρώμῃ εἶχον· ἀψῃρημένοι γὰρ τὰς ἐκκλησίας, ἐν παραβύστῳ που συνήγον. Μέχρι γὰρ τοῦ παρ ρόντος ἀνθήσαντες ἐπὶ πολλαῖς ἐκκλησίαις καὶ ἀφθόνοις τοῖς πλήθεσι, παρὰ τῶν ἐπισκόπων τῆς καθόλου Εκκλησίας πάντ᾽ ἀφηρέθησαν, μὴ ἐπ' ἀδείας συνάγειν συγχωρηθέντες· καὶ πάντα τὰ αὐτῶν ἀφελόμενοι, ἐπαίνῳ δῆθεν προσήγοντο. Οὐ μὴν δὲ καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει τοῦτο πεπόνθασιν· ἀλλὰ μετὰ τοῦ στέργειν καὶ ἔνδον συνάγειν αὐτοὺς εἴασαν, κατὰ μόνον τὸ κηρύττειν τὸ ὁμοούσιον, ὡς καὶ πρότερον ἀρκούντως διέλαβον. Καὶ περὶ μὲν τῶν Ναυατιανῶν τοσαῦτα. Ετελεύτα δὲ τὸν βίον της νικαῦτα καὶ Θεόδωρος ὁ τῆς ᾿Αρειανικής θρησκείας – etiam ecclesias cogere eis licuit, propter unam κατὰ τὴν Κωνσταντίνου προεστηκώς, εἴκοσι πρὸς τοῖς ἑκατὸν ἔτη βεβιωκώς· ὃν ὡς δραστήριον περί τὴν θρησκείαν, ἐκ τῆς Ἀντιόχου Ἀρειανοὶ ἐπὶ τὴν Βύζαντος ἤγαγον. Οὗ διάδοχος καθίσταται Βάρδας ὄνομα· ἐφ᾽ οὗ ἡ τῶν ᾿Αρειανῶν θρησκεία δύο άλλογίμων ἀνδρῶν ηὐμοίρησε· καὶ ἄμφω δὲ πρεσβύτε ροι ἦσαν· ὧν τῷ μὲν ἑνὶ Τιμόθεος, θατέρῳ δὲ Γεώργιος ονόματα ἦσαν. ᾿Αλλὰ Γεώργιος μὲν τὴν Ἑλληνικὴν μᾶλλον παιδείαν ήσκητο· Τιμόθεος δὲ τοῖς θείοις λόγοις πλέον διέκειτο. Κἀκεῖνος μὲν ᾿Αριστοτέλει καὶ Πλάτωνι συνῆν ἀεί· ὁ δὲ τὸν αριγένην ἐπὶ γλώττης ἔπνει· καὶ τὰ ἱερὰ γράμματα εκδιδάσκων παῤῥησίᾳ, καὶ τὴν Ἑβραίων γλῶτταν ἡσκεῖτο. Ὁ μὲν οὖν Τιμόθεος τῆς Ψαθυριανῶν αἱρέ σεως μετειλήφει· Γεώργιος δὲ ὑπὸ Βάρδα κεχειροτόνητο. Έτοιμος δ᾽ ἦν ὁ Τιμόθεος ἀποκρίνασθαι καὶ λύσιν ἐξ ἑτοίμου παρασχεῖν ὅσα δῆτ᾽ ἀσαφῆ τοῖς θείοις λογίοις εὑρίσκοιτο· καὶ μάρτυρι ἐπὶ πᾶσι μάλιστα τῷ Ωριγένει ἐχρῆτο. Ο καὶ θαυμάζειν καὶ ὑπὲρ ἀμφοτέρων ἔπεισί μοι, πῶς τοῖς ᾿Αρείου δόγ μασιν εἶποντο, ὁ μὲν Πλάτωνα, Τιμόθεος δὲ τὸν Ωριγένην ἀντικρυς πνέοντες. Οὐδὲ γὰρ Πλάτων τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον, ὡς αὐτὸς καλεῖν εἴωθεν, ἀρχὴν ὑπάρξεως ειληφέναι φησίν. ᾿Αλλὰ καὶ αρι γένης ἀπανταχοῦ τῶν λόγων διαβρήδην συναϊδιόν φησι τὸν Υἱὸν Πατρί. Πλήν εἰ καὶ τῇ ἐκείνων Plato τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον αἴτιον initium substantiae ὑπάρξεως accepisse negavit. Unde JuPATROL. GR. CXLVI lianc causam, quod ὁμοούσιον, consubstantiale, deprædicarent, sicuti fusius antea a nobis est dictum. Hæc de Novatianis. Eo tempore defunctus etiam est Dorotheus Arianæ religioni Constantinopoli præfectus, cum ad centesimum et vicesimum vitæ annum pervenisset: quem quod strenue sectam suam tueretur, Ariani ex Antiochia Constantinopolim transtulerant. Cujus successor fuit Barbas, sub quo Ariana religio duos eximios habuit viros, presbyteros ambos: alteri Georgio, alteri Timotheo nomen erat. Georgius Græcorum magis disciplinis pollebat, Timotheus divinis litteris plus delectabatur. Et ille in Aristotele et Platone semper versabatur hic Origenem spirans in ore habebat, et sacras Litteras publice docens, in Hebræorum quoque lingua desudabat. Timotheus quidem Psathyrianorum hæresis particeps fuerat: at Georgius a Barba fuerat ordinatus. Timotheus promptus paratusque fuit de sacris Litteris respondere: el facile quæ in divinis oraculis obscura invenirentur, solvere et explicare potuit, atque in locis omnibus Origene maxime teste usus est. Quapropter utrumque admirari mihi in mentem venit, quomodo scilicet ut Arii dogma sequerentur, animum induxerint, alter Platonem, alter Origenem prorsus spirans: quod et Plato secundam et tertiam stinus martyr aliquam notionem Trinitatis sanctissimæ Platonem habuisse opinātus est.

CALLIST σκείαν λεληθότως ἐπὶ τὸ κρεῖττον δῆθεν μετέβα λον. Πολλὰς γὰρ 'Αρείου βλασφημίας τοῖς οἰκείοις λόγοις ἀπώσαντο. Τοσαῦτα καὶ περὶ τούτων. causam, ut ipse nominare solet, initium essentiæ εκκλησίᾳ παρέμειναν, ἀλλ' οὖν τὴν ᾿Αρειανών θρη cepisse non dial: 465 et Origenes ubique in scriptis suis, verbis disertis coæternum Patri Filium esse profiteatur. Nihilominus tamen in ecclesia illorum permanserunt, nisi quod Arianorum religionem sensim et clam corrigendo in melius traduxerunt. Multas namque Arii blasphemias in libris suis repudiarunt. De his satis. CAPUT XIV. Ut post Theophilum Cyrillus, nepos sororis ejus filius, ejus sedem Alexandrinam sit consecu tus, et de Judæorum Alexandria concitata seditione. Quinto Theodosii imperii anno, lethargico morbo correptus Alexandriæ Theophilus, quindecima Octobris mensis die diem suum obiit. Et cum de episcopatus petitione contentio exorta esset, quibusdam placebat, ut Timotheus quidam, qui archidiaconus ejus ecclesiæ erat, episcopus legeretur; alii Cyrillo magis favebant, qui Theophili fratris filius eral, profanarumque simul et sacrarum litterarum peritia multis modis omnes superabat: virtutis etiam genere omni, in qualibet laudem et gloriam consecutus, excellebat: cujus ad hæc usque teinpora scripta plurima circumferuntur, quorum longe optimum est, quod Thesauros inscripsit, ex omnibus sacrarum litterarum scriptis, syllogismorum ratiocinationibus et demonstrationibus mysterium sancta Trinitatis ostendens. Aliud preterea, cujus titulus est τὰ Γλαφυρά, hoc est, scita seu elegantia, in quo ea quæ in veteribus Scripturis figurate dicta sunt, ad Christum et Ecclesiam nostram refert. Liber item alius, qui De spirituali cultu lilulum babet. Alius etiam Ad Palladium, in dialogo pro Spiritu sancto compositus.[Alius insuper, quem contra Julianum pro sacro Evangelio conscripsit. Alii denique plures, atque etiam epistolæ. Qualis autem is vir fuerit, cum res Nestorii et tertiæ synodi persequenur, satis fiquebit. Enimvero seditione in populo de episcopi electione mota, Timothei partibus non parum momenti attulit Abundantius, qui tum militarium ordinum dux eral. Tertio vero die, post Theophili scilicet mortem, factio altera quæ Cyrillum designaverat, vicit: et ad episcopatum majore fastu, profanorum magistratuum more, Cyrillus, quam decessores ejus episcopi, progressus est. 466 Unde adeo initium sumptum est in Ecclesia Alexandrina, ut episcopi magis etiam profana negotia curarent. Porro Cyrillus jam inde a principio hæresin nullam Alexandriæ publice coli passus est. Judæorum quoque gentem inde ob ejusmodi causam exegit. Cum vulgus omne, ut in summa dicam, seditiosum est, facillimeque ad tumultus bellicos permovetur: tum Alexandrinus populus eis maxime gaudet, et proclivis ad turbas est: ac si exiguam saltem occa - sionem arripuerit, illico accenditur: nec prius absistit, quam intolerabilia deciderit mala: et citra sanguinem fusum non facile dirimi atque componi Secundum Origenem Filius Patri συναΐδιος. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Ὣς μετὰ Θεόφιλον Κύριλλος ὁ ἀδελφιδοῖς αὐτ τοῦ τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου θρόνον ἐλάμβανε καὶ περὶ τῆς γενομένης ἐν 'Αλεξανδρείᾳ τῶν Ἰουδαίων στάσεως. Ετει δὲ πέμπτῳ τῆς Θεοδοσίου ἀρχῆς Θεόφιλος ὁ Αλεξανδρείας τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο πέμπτῃ καὶ δεκάτῃ Οκτωβρίου μηνός. Τῆς δ᾽ ἐπισκοπῆς ἐπιμάχου γεγενημένης, τοῖς μὲν ἐδόκει Τιμόθεόν τινα χειροτονεῖν, ὃς ἀρχιδιάκονος τῆς ἐκεῖος ἐκκλησίας ἐτύγχανεν ὤν· οἱ δὲ Κυρίλλῳ μᾶλλον προσέκειντο, ὃς ἀδελφιδοῖς μὲν ἦν Θεοφίλου, τῇ δὲ Ελληνική παι δείᾳ καὶ τοῖς καθ' ἡμᾶς λόγοις πολλῷ τῷ μέτρῳ διαφερόντως πάντας ἐνίκα· ἀρετῇ δ' ἁπάσῃ προέφερεν ἐφ' ἑκάστῃ κληρωσάμενος τὸ εὐδόκιμον· οὗ καὶ συγγράμματα πλεῖστα ἐς δεῦρο ἐμφέρεται, ὧν ἄρι στον, ὁ Θησαυροὺς ὠνόμασεν, ἐξ ἁπάσης Γραφῆς θειοτέρας ἀποδεικνύς συλλογιστικαῖς ἀποδείξεσι τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος μυστήριον. "Αλλο ἐπὶ τούτῳ, τὰ Γλαφυρά, τὰ τῆς παλαιᾶς Γραφῆς τυπικώς είρημένα, εἰς Χριστὸν καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίαν ἀνάγον. Ετερον βιβλίον, ὃ Περὶ τῆς ἐν πνεύματι λατρείας τὴν ἐπιγραφὴν ἔχει. Τὰ πρὸς Παλλά διον, ἕτερον, διαλογικῶς συντεθὲν ὑπὲρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· καὶ ὁ κατὰ Ἰουλιανοῦ ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου συνέταξεν. Καὶ ἄλλα ἐπὶ τούτοις πολλά καὶ ἐπιστολαί. Δείξει δὲ οἷος ἀνὴρ, ηνίκα διέξιμεν τὰ κατὰ Νεστόριον καὶ τὴν τρίτην σύνοδον. Τῷ τότε δὲ στάσεως γενομένης τῷ δήμῳ περὶ ἐπιλογῆς ἐπισ σκόπου, τῷ μέρει Τιμοθέου οὐ μικρὰν ἐδίδου ῥοπὴν Ασουνσάντιος ὁ τηνικαῦτα τῶν στρατιωτικών ταγμάτ των ἡγούμενος. Μετὰ δὲ τρίτην ἡμέραν θάτερον ἐνίκα μέρος, δ τὸν Κύριλλον ἐπελέγετο. Καὶ προηλ θεν ἐπὶ τὴν ἐπισκοπὴν ἀρχικώτερον Κύριλλος ἢ οἱ πρὸς αὐτοῦ ἱερεῖς· ὡς ἐκεῖθεν καὶ ἀρχὴν εἰληφέναι τὴν ἐκκλησίαν, καὶ τῶν πραγμάτων μᾶλλον ἀντι ποιεῖσθαι. Εὐθὺς δὲ Κύριλλος οὐδεμίαν τῶν αἱρέσεων ἐπὶ τῆς ᾿Αλεξάνδρου παρρησιάζεσθαι εἴασεν· ἀλλά καὶ τὸ Ἰουδαίων ἔθνος ἐκεῖθεν ἤλασε τοιαύτης γεγενημένης αἰτίας. Καὶ πᾶς μὲν δῆμος, ὡς ἐπίπαν εί πεῖν, στασιώδης καὶ πρὸς μάχην βαστα κεκινημένος· πολλῷ δὲ μᾶλλον ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου τοῖς τοιούτοις μάλιστα χαίρει, καὶ ἑτοίμως ἔχει πρὸς ταῦτα. Εἰ δὲ καὶ σμικρᾶς τινο; ἀφορμῆς ἐπιλάβοιτο, εὐθὺς ἀνάπτεται· καὶ οὐκ ἂν πρότερον ἀποσταίη, πρὶν εἰς ἀφόρητα περιελαθῆναι κακά· καὶ ἄνευ αἵματος οὐκ ἂν ῥᾳδίως διακριθείη. Εστασίαζε μὲν οὖν αὐτὸ τὸ πλῆθος πρὸς ἑαυτὸ οὐ διά τι επάναγκες, ἀλλὰ διὰ τὸ τηνικαῦτα σχεδόν πάσῃ πόλει ἐπιπολάσαν κακόν. Το δὲ ἦν, πάντ' ἀφεμένους, πᾶσαν περὶ τοὺς ὀρχηστὰς ποιεῖσθαι σπουδήν. Ἐπὶ μέντοι Σαββάτῳ πλεῖον τὸ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. θέατρον τοῖς ὀρχησταῖς συνηγείρετο, ἅτε δὴ τῶν motum patitur. Itaque multitudo tumultuari moter Ἰουδαίων οὐ πρὸς τὴν τοῦ νόμου ἀκρόασιν τὴν ἀργίαν καταχρωμένων, ἀλλὰ τὸ τοῖς θεάτροις μᾶλλον ἐνασχολεῖσθαι. Διά τοι τοῦτο καὶ ἐπίμαχος ἡ ἡμέρα αὕτη τοῖς τοῦ δήμου καθίστατο μέρεσι· καὶ τούτου χάριν ὑπὸ τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρείας επάρχου ἐν τάξει καταστάντος, οἱ Ἰουδαῖοι οὐδὲν ἧττον ἐπέκειντο, θατέρῳ τῶν μερῶν ὥσπερ ἀντιπαθοῦντος. 'Αεὶ μὲν οὖν πολέμιον τοῦτο τὸ φῦλον Χριστιανοῖς, καὶ εὐσε δεῖν ἀναπεπεισμένον, ἢν ὅτι πλεῖστον αἴτιον γένοιτο κακόν τι πάσχειν ἡμᾶς· τότε δὲ καὶ μᾶλλον διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν τῶν ὀρχηστῶν καὶ πλεῖστον καθ' ἑαυτῶν ἦσαν εκπεπολεμωμένοι. Καὶ δή τινα πολιτείαν πρυτανεύοντος Ορέστου τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρείας ἐπάρχου τῷ δήμῳ (οὕτω γὰρ εἰωθὸς ὀνομάζειν τὰς δημοτικές διατυπώσεις), παρῆσαν καὶ ὅσοι περὶ β τὸν ἐπίσκοπον Κύριλλον φίλα ἐκείνῳ φρονοῦντες, τὰς τοιαύτας διατυπώσεις ὀψόμενοι· ἐν οἷς ἦν και τις Ιέραξ όνομα. "Ος γραμμάτων μὲν τῶν πεζῶν διδάσκαλος ἦν, τοσοῦτον δὲ ταῖς τοῦ Κυρίλλου διδασκαλίαις ἐξήρτητο, ὡς μηδὲν ἄλλο αἱρεῖσθαι ἢ τὴν ἐκεῖθεν ἀκρόασιν, καὶ κρότους ἐγείρειν τοῖς ἐκείνου νοήμασιν ἐπισπεύδειν. Ον ἰδόντες τὰ πλήθη τῶν Ἰουδαίων, εὐθὺς ἐχρῶντο βοῇ, διὰ μηδὲν ἄλλο τῷ θεάτρῳ ἐκεῖνον παραβαλεῖν, ἢ ἵνα στάσιν ὑπανάψῃ τῷ δήμῳ. Ο δ' ἔπαρχος Ορέστης, καὶ πρῶτον μὲν τὴν παράλογον τῶν ἐπισκόπων δυναστείαν διὰ μία σους εἶχεν· ὅτιπερ πολύ τι παρυφέλκειν ᾑροῦντο τῶν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ἐκείνῳ δημοσίων πραγμάτων μάλιστα δ' ὅτι τότε καὶ Κύριλλος εἰς λεπτὸν διαθρεῖν τὰς τοῦ ἐπάρχου διατυπώσεις ᾑρεῖτο, καὶ ὡς ἄν τις φαίη περιεργάζεσθαι. Εὐθὺς οὖν ἀνάρπαστον τὴν Ἱέρακα ποιησάμενος, πληγαῖς ὑπέβαλε, καὶ σφόδρα ᾐκίσατο. Ο γνοὺς ὁ θειότατος Κύριλλος, τῶν παρὰ Ἰουδαίοις τοὺς πρώτους μεταστειλάμενος, παρήνει ὅσα εἰκός· καὶ τέλος διηπείλει δεινὰ δράσ σειν, εἰ μὴ παύσαιντο τὸν δῆμον ἀνακινοῦντες, και κατὰ τῶν Χριστιανῶν ὡς πλεῖστον διερεθίζοντες. Οι δὲ τὰς ἀπειλὰς διακούσαντες, μᾶλλον ἀνηρεθίζοντο, καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῶν Χριστιανῶν πλείστας ἐπενόουν τὰς μηχανάς· ὧν τὴν κορυφαιοτάτην καὶ τῶν ἄλλων, ὡς εἰπεῖν, ἐπὶ κακῷ διαφέρουσαν, ἢ δὴ καὶ αἰτία κατέστη Ἰουδαίους τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἐξελαθῆναι, ὡς ἑνὸν διηγήσομαι. Κοινῇ γὰρ συνελθόντες, σύνθημα πρὸς ἀλλήλους ἐποίουν, ὥσθ' ἕκαστον δακτύλιον φέρειν ἐκ φλοιού φοινίκων θαλοῦ, καὶ νύκτωρ ἐπιθέ σθαι Χριστιανοῖς. Καὶ δὴ μιᾷ τῶν νυκτῶν, ἀνὰ τὰ κλίματα τῆς πόλεως προῆκαν βοῶντάς τινας, ὡς εἴη πυρὶ καιομένη ἡ Χριστιανῶν ἐκκλησία, ᾗ ἐπώνυ μον 'Αλεξάνδρου τοῦ ἐπισκόπου κλῆσίς ἐστιν. Ο εἰς ὦτα ἐκείνοις ἀθρόον ἐλθὸν, ἄλλος ἀλλαχοῦ διατρέ. χοντες ἦσαν, τὴν σφῶν ἀλεξήσοντες ἐκκλησίαν. Ἰου δαῖοι δ' εὐθὺς ἐπιθέμενοι, ἔκτεινον· ἀλλήλων μὲν ἀπεχόμενοι τῇ τῶν δακτυλίων περιβολῇ, οἷς δ' ἐντύ χοιεν Χριστιανῶν ἀναιροῦντες. Ἐπεὶ δ᾽ ἡμέρα ἐγέ νετο, ἔκδηλον τοῖς εἰργασμένοις τὸ πρᾶγμα ἦν. ΖήApud Suidarn theologi veteris sententia reperitur: Πολιτικὴν ἀρετὴν ἱερωσύνῃ συνάπτειν, συγκλώθειν ἐστὶ τὰ ἀσύγκλωστα: hoc est: Civilem se coepit, non necessitate quapiam abducta, sed propter communem, que tum omnes prope urbes invaserat, calamitatem. Relictis scilicet rebus omnibus, studium omne in saltatorum spectaculis ponebant. Sabbati die in theatro ad saltatores spectandos frequentiores convenerant homines, Judæis nimirum otio non ad legem audiendam abutentibus, sed in spectacula potius incumbentibus. Quam ob causam eo die major inter populi factiones exstitit pugna. Et quamvis ejus rei gratia Alexandrinæ urbis præfectus, cum instructa cohorte sua ibi adesset, nihilominus tamen Judæi imminebant, veluti alteri factioni resistentes. Quorum natio cum infesta semper Christianis est, pietatemque se praestare Deo persuasum habet, si quamplurimorum nobis malorum causa sit: tum eo potissimum tempore, propter eos quos diximus saltato. res, plurimum etiam adversus seipsos sunt concitati. Et cum Orestes Alexandriæ præfectus populo πολιτείαν, hoc est, institutum quoddam civile (ita enim edicta seu ordinationes publicas nominare mos est) ederet, affuerunt etiam quicunque episcopo Cyrillo favebant, instituta ejusmodi visuri. In his nominé Hierax erat humilioris litterature magister, tantopere ex Cyrilli doctrina pendens, ut nihil aliud faceret libentius, quam illum us audiret, et plausus ciere ad illius sententias studeret. Hunc ubi Judæorum multitudo conspexit, statim vociferari cœpit, non aliam ob causam illum in theatrum venisse, 467 quam ut seditionem in populo excitaret. Præfectus Orestes antea quoque præter rationem usurpatam episcoporum potentiam oderat quod illi multa ex publicis negoriis, quæ ad jurisdictionem ejus pertinebant, ad se pertrahere volebant: potissimum autem, quod tum quoque Cyrillus instituta sibi exacte perspicienda, curiositatemque (ut aliquis dicat) in aliena re exercendam statuerat, commotus, rapi confestim Hieracem jussit, verberibusque subditum valde aflixit. Quod ubi divinissimus Cyrillus cognovit, primores Judzorum ad se accitos, ita ut par erat, admonuit: postremo etiam male se eos accepturum esse minatus est, nisi populum commovere, et adversus Christianos plurimum concitare, desisterent. Minarum denuntiatione ejusmodi audita, illi magis etiam exacerbati, plurimas ad perniciem Christianorum excogitarunt fraudes et machinationes. Quarum præcipuan, aliasque, ut ita dicam, maliguitate excellentem (quæ etiam in causa fuit, ut Judzi Alexandria ejicerentur) sicuti potero exponam. Nam communi concilio coacto, de siguo et tessera inter se convenerunt, ut unusquisque videlicet aunulum e cortice surculi palmæ gestaret, et noctu Christianos aggrederetur. Proinde nocte quadam, nonnulli per urbis vicos procedentes virtutem episcopali functioni applicare velle, ca conjungere est, quæ inter se maxime natura dissi - dent, et connecti nequeunt.

exclamarunt, Christianorum ecclesiam quæ nomen λου δὲ πλησθεὶς Κύριλλος, συναμα πλήθει πολλῷ b Alexandro episcopo habet, ardere. Quod ubi ad illorum aures statim pervenit, alius alio discurrit, ecclesiæ suæ opem laturus. Quos Judæi subito aggressi occiderunt, a seipsis quidem propter annulorum tesseram manus abstinentes: Christianos autem, in quos incidebant, jugulantes. Postquam autem dies illuxit, ex strage ea flagitium in perto fuit: et Cyrillus zelo percitus, cum multi tudine magna ad synagogas eorum venit, easque illis ademit, et substantiam eorum omnem multitudini diripiendam dedit, ipsosque simul omnes ἐπὶ τῆς συναγωγὰς αὐτῶν ἥκει· καὶ ἀφαιρεῖται μὲν ταύτας, τὰς δὲ οὐσίας ἀναρπάστους τῷ πλήθει ἐποίει· ἐκείνους δ' ἅμα πάντας τῆς πόλεως ήλαυνεν. Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι, ἐκ τῶν ᾿Αλεξάνδρου χρόνων τὴν πόλιν οἰκήσαντες, γυμνοί είτε τῶν ὄντων ἐξᾔεσαν· καὶ ἕκαστος ὅπη έτυχε διασπείροντο. Εἰς δ' ἐκείνων Αδαμάντιος ὄνομα, ἐπὶ σοφιστείᾳ Ιατρικών λόγων ἔμπειρος, ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου ἀφίκτο· Αττικῷ τε τῷ ἐπισκόπῳ προσιών, καὶ τὰ Χριστια νῶν ἐπανῃρημένος, πολλῷ χρόνῳ ὕστερον ἀναστρέψας, τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν ᾤχησεν. urbe expulit. Ita Judæi, qui ab ipsis usque Alexandri temporibus urbem eam incoluerant, reruin omnium egeni, inde discessere, quo quemque sors tulit dispersi. Unus autem ex eis Adamantius nomine, artis medicinæ peritus, Constantinopolim venit, ibique episcopum Atticum adiit, 468 ει Christianorum sacra complexus, multo post tempore Alexandriam reversus, eam urbem incoluit. CAPUT XV. De dissensione Cyrilli contra præfectum Oresten: et ut lapide Orestes in fronte ictus sit, et de zelo Nitriensium monachorum. Περὶ τῆς πρὸς τὸν ἔπαρχον Ορέστην Κυρίλλου διαφορᾶς· καὶ ὡς λίθῳ ἐβλήθη 'Ορέστης κατά τὸ μέτωπον, καὶ περὶ τοῦ ζήλου τῶν τῆς Νι τρίας μοναχῶν. Ορέστης δὲ ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου υπαρχος σφρα χαλεπήνας ἐπὶ τῷ παρόντι, συμφορὰν ἐποιεῖτο τὸ γεγονός, πόλιν οὕτω περιφανή τοσούτων ἄρξην στε ρηθῆναι ἀνθρώπων, καὶ τὸ συμβὰν βασιλεῖ ἐδήλου Οὐκ ἠμέλει δὲ ἄρα καὶ Κύριλλο,· καὶ αὐτὸς γὰρ τὰ τῶν Ἰουδαίων άτοπα δῆλα βασιλεί καθιστών, ούχ ἧττον καὶ τῆς πρὸς Ορέστην φιλίας ἀντεποιεῖτο, τοῦ πλήθους τῆς ᾿Αλεξάνδρου τοῦτο προσαναγκάζον τος. Ἐπεὶ δ᾽ Ὀρέστης τοὺς περὶ φιλίας οὐ προσίετο λόγους, Κύριλλος τὴν τῶν ἱερῶν Εὐαγγελίων βίβλον προϊσχετο, νομίζων ἐντεῦθεν τῇ αἰδοῖ πραοτέρου Ορέστου πειρᾶσθαι. Ὡς δ᾽ ἐκεῖνος αὖθις οὐκ ἔλυε τὴν ὀργὴν, ἀλλ᾽ ἄσπονδος μάχη ἐν τῷ μέσῳ τούτων ἀνεῤῥιπίζετο, καὶ τοῦτο συνέβη γενέσθαι. Τινὲς τῶν περὶ τὰ ἐκεῖσέ πη ὄρη, καὶ μάλιστα τῶν τῆς Νιτρίας μοναχῶν, ζήλῳ διαθερμανθέντες, τὸν ἴσον τρόπον καὶ ὑπὲρ Κυρίλλου ἐμάχοντο, καθὰ δῆτα καὶ ὑπὲρ τοῦ θείου· ὁπηνίκα Θεόφιλος ἐκείνους σὺν οὐδενί λόγῳ, κατὰ τῶν περὶ Διόσκορον καὶ ᾿Αμμώνιον πλι· σεν. Αφέντες τοίνυν τὰ μοναστήρια ἄνδρες ὑπὲρ πεν τακοσίους ὄντες, τὴν ᾿Αλεξάνδρου κατέλαβον. Ἐπὶ δὲ τοῦ ὀχήματος ἐκεῖνον προϊόντα εὑρόντες, ὕβρεσιν ἔβαλον, θύτην ἀποκαλοῦντες καὶ Ἕλληνα, καὶ ὅσα τοιαῦτα αἰσχρῶς περιύβριζον. Λογισάμενος δ' ἐκεῖ νος ταῦτα Κύριλλον σκευωρήσασθαι, Χριστιανὸν ἑαυ Ο τὸν ὡμολόγει, καὶ πρὸς Αττικοῦ ἐν τῇ Κωνσταντί νου τελεσθῆναι τα μυστικά. Οι μέντοι μοναχοὶ οὐδὲ λόγου ἠξίουν. Εἶ; δ' ἐκείνων, Αμμώνιος ὄνομα, καὶ χερμάδι κατὰ τοῦ προσώπου τὸν ἔπαρχον ἔβαλε· καὶ ὅλος ἦν αἵματος ἔμπλεως. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν ταξεω ται ἄλλος ἀλλαχοῦ διεδίδρασκον, τὰς τῶν λίθων δε διότες βολάς. Ακουσθὲν δὲ τῷ δήμῳ, συνέῤῥεον ἅπαντες ἀμύνειν αἱρούμενοι τῷ ἐπάρχῳ. Οἱ μὲν οὖν μοναχοὶ φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύοντο. Αμ μώνιον δ' ἐπὶ τὸ δικαστικὸν βῆμα συμβαλόντες ἦγον• Orestes autem Alexandriæ præfectus graviter id fereus, et pro ingenti detrimento habens, civilatem tam præclaram tot hominibus orbari, rem ad imperatorem retulit. Ipse quoque Cyrillus non cessavit; nam Judæorum is quoque absurdam audaciam ad principem scripsit: nec minus de redintegranda cum Oreste amicitia egit: quod ut faceret, plebs Alexandrina eum coegit. Postquam vero Orestes orationem de gratia reconcilianda non admisit, Cyrillus sacrorum Evangeliorum codicem protulit, ob reverentiam ejus se Oreste placabiliore usurum putans. Cæterum cum tum quoque ille iram non remitteret, atque inter eos implacabile bellum commotum esset, illud evenit. Monachi quidam montes finitimos incolentes, et Nitrienses maxime, zelo et æmulatione accensi, eodem modo pro Cyrillo pugnarunt, quomodo et patruum ejus defenderant, cum eos Theophilus præter rationem omnem contra Dioscorum et Ammonium armavit. Hi cum plures quam quingenti essent, monasteriis relictis Alexandriam venerunt, et Orestem curru vectum in publicum prodire invenientes, conviciis eum affecerunt, idolorum sacrificum et Græcum appellantes, aliisque ejus generis contumeliis proscindentes. Ille quod hæc instinctu Cyrilli fieri existimaret, Christianum se esse professus est, et Constantinopoli ab Attico baptismi mysteriis initiatum Monachi autem eum ne responso quidem dignati sunt. Atque unus ex eis, cui nomen Ammonii erat, saxum quoque in præfecti faciem conjecit: unde ille totus sanguine conspersus est. Porro apparitores militesque ejus, paucis exceptis, alius alio, lapidum ictus metuentes, diffugerunt. Quod ubi populus audivit, ad opem præfecto ferendam omnes confluxere. Socrat. lib. vi, cap. 14.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. ὃν νόμοις ὑπαγαγών, ἐπὶ τοσοῦτον ᾐκίσατο, ἄχρις lfaque monachi saluti suæ fuga consuluerunt. οὗ τὸν βίον μετήλλαξε. Γνώριμα μὲν οὖν βασιλεί ταῦτα καὶ Ὀρέστης εποίει· ἀλλὰ καὶ Κύριλλος. Τὸ σῶμα δὲ 'Αμμωνίου ἀναλαβὼν, ἐν μιᾷ τῶν ἐκκλη σιῶν ἐτέθει, ὄνομα ἕτερον περιθέμενος· ἀντὶ γὰρ Αμμωνίου Θαυμάσιον μετωνόμασε, καὶ μαρτυρικῆς ἠξίου τιμῆς· καὶ ἐπ᾿ ἐκκλησίας τὴν παρρησίαν αὐτ τοῦ καὶ τὸν ζῆλον ἐθαύμαζεν, ὡς ἀγῶνα δῆθεν ὑπὲρ εὐσεβείας διενεγκόντα. Κἂν τοῖς πολλοῖς τῶν ὁμοφύ λων οὐκ ἔνδικος ἐδόκει ἡ ἐς τόσον τιμή. Προπετεία; γὰρ χάριν ἔλεγον δεδωκέναι τὴν δίκην ἐκεῖνον, καὶ οὐκ ἐπὶ τῷ Χριστὸν ἀρνήσασθαι βιασθῆναι θανεῖν ἑλέσθαι. Ενθεν τοι καὶ Κύριλλος ἠρέμα ἐῶν, ἐν λήθῃ τὰ κατὰ τὸν ᾿Αμμώνιον ἐποιεῖτο. Οὐ μὴν τῆς ἐπ᾽ Ορέστῃ καὶ Κυρίλλῳ διενέξεως μέχρι τούτου τὸ δεινὸν προῆλθεν· ἀλλ᾽ ἐπελθὸν ἕτερον οὐχ ἧττον ἤπερ ἐκεῖνο χρόνῳ προϊόν, ταύτην ἡμαύρωσε. Τί δὲ ἦν ἐκεῖνο, λεκτέον. 469 Ammonius autem comprehensus, ad judicis tribunal ductus est: in quem ille lege agi jubens, eo usque excruciandum curavit, donec vitam morte commutaret. Rem hanc imperatori et Orestes et Cyrillus significavit. Cyrillus Ammonii corpus in ecclesia quadam sepeliit, mutato illius nomine. Pro Ammonio enim Thaumasium, hoc est, Admirandum vocavit, eundemque martyris honore dignatus est: atque in ecclesia libertatem et zelum illius, qui certamen videlicet pro veriore pietate pertulerit, cum admiratione depredicavit. Sel enim permultis popularibus Christianis illegitimus honor tantus esse visus est, præcipitis audacia pœnas eum dedisse, et non vi aliqua adductum, quæ ei nulla, ut Christumn pernegaret, allata esset, moriendum sibi in tormentis esse statuisse, diventibus. Quapropter et Cyrillus paulatim consilio suo absistens, oblivioni Ammonii res mandavit. Verum enimvero dissidium inier Orestem et Cyrillum non eo tanınm indignitatis processit: sed accedens aliud isto non minus quod postea accidit, absurditatem eam oblitteravit. Quid autem id sit, dicendum. Περὶ τῆς φιλοσόφου Υπατίας, ὡς ἀνηρέθη ὑπὸ τῶν κληρικῶν Κυρίλλου· καὶ περὶ τῆς δίκης ἣν Ἰουδαῖοι ἔδοσαν τὰ Χριστιανῶν διαπαίζον τες. Εν ᾿Αλεξανδρείᾳ γυνή τις Υπατία ἦν, πατέρα μὲν αὐχήσασα Θέωνα τον φιλόσοφον, μαθητευθεῖσα δὲ καλῶς τῷ πατρὶ· ἐπὶ τόσον παρήνεγκε τοῖς μας θήμασιν, ὡς ὑπερβηναι μήτοι γε τοὺς κατ' αὐτὴν φιλοσόφους, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐκ πολλοῦ γεγενημένους· χρηματίσαι δὲ καὶ διάδοχον τῆς Πλατωνικῆς ἀπὸ Πλωτίνου καταγομένης διατριβής. Πρόχειρος δ' ἦν πᾶσι τοῖς βουλομένοις τὴν τῶν μαθημάτων γνῶσιν ἐκτίθεσθαι· ὅθεν καὶ ὅσοι φιλοσοφεῖν ἐρωτικῶς εἶ γον, παρ' αὐτὴν ἔτρεχον, οὐ μόνον διὰ τὴν προσούτ σαν αὐτῇ σεμνὴν παῤῥησίαν, ἀλλ' ὅτι καὶ τοῖς ἄρχουσι σωφρόνως προσήρχετο. Καὶ οὐκ ἄσχημον ἐδόκει αὐτ τὴν ἐν μέσῳ παρεῖναι ἀνδρῶν· πᾶσι γὰρ δι' αἰδοῦς ἦν τῇ τῆς σωφροσύνης ὑπερβολῇ, καὶ ἀνὰ στόμα πᾶσι καὶ διὰ θαύματος ήγετο. Τότε δ᾽ οὖν ὁ φθόνος καὶ κατὰ ταύτης ὡπλίζετο· συχνότερον γὰρ παρὰ το 'Ορέστη φοιτώσα, διαβολήν κατ' αὐτῆς ἐκίνει τοῖς περὶ Κύριλλον κληρικοῖς, ὡς ἄρ᾽ ἐκείνη εἴη μὴ συμβῆναι πρὸς καταλλαγὰς ἐῶσα Κυρίλλῳ τὸν ἔπαρχον. Καὶ δή τινες ἐκείνων ἔνθερμον Κυρίλλῳ τρέφοντες έρωτα, ὧν ἡγεῖτο Πέτρος τις αναγνώστου τάξιν πληρῶν, ἐπανιοῦσάν ποθεν συντηρήσαντες, τοῦ δίφρου καθελόντες, ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν, ἣ Καίσαρός ἐστιν ἐπώνυμος, εἷλκον· ἐκεῖσέ τε περιδύσαντες αὐτῇ τὴν ἐσθῆτα, οστράκοις ἀνεῖλον· ἔπειτα εἰς μέλη διασπάσαντες, ἐπὶ τὸν ὅς Καναρὼν ἐκαλεῖτο, χῶρον ἀγαγόντες, δαπάνην ἐπαφῆκαν πυρί. Τοῦτο πραχθὲν, οὐκ ἐλάχιστον μῶμον περιῆψε Κυρίλλο Hypatiam istam ad stuprum promissis et persuasionibus multis sollicitavit juvenis venustus. Illa vero cum dissuasionibus aliis a coepto suo repellere nequiret hominem, pannum mensium suorum protulit, et læditate inconcessi et libidinosi CAPUT XVI. De philosopha Hypatia, ut a clero Cyrilli sit necala: et de vindicta quam Judæi pertulerunt, provier irrisa Christianorum sacra. Alexandriae femina quædam Hypatia erat patrem habens Theonem philosophum, a quo recte instituta, tantum disciplinis excelluit, ut non solum temporis sui, verum etiam qui longe antea exstitissent, philosophios superarit, et in Platonica schola a Plotino deducta, successerit. Prompla illa erat, quibuscunque studiosis, disciplinarun cognitionem proponere. Proinde quicunque philosophiæ amore tenerentur, ad illam veniebant, non tantum propter eam quæ illi inerat honestam gravemque in dicendo libertatem, sed etiam quod caste et prudenter principes adiret viros. Nec indecorum esse videbatur, eam inter viros 'mediain adesse. Reverebantur et observabant eam omnes propter excellentem pudicitiam, et omnibus illa cum admiratione in ore erat. Adversus hanc tum se invidia armavit. Quod namque frequentius cum Oreste esset, calumniam id ei apud Cyrilli clerum peperit perinde atque ipsa, quominus gratia inter Cyrillum et præfectum coalesceret, impedimento esset. 470 Quapropter ex illis quidam flagrantiCyrillum prosequentes amore, quibus Petrus quidam ex lectorum ordine præiit, redeuntem eam alicunde insidiose observantes, ex curru detraxerunt, atque in ecclesiam quæ a Cæsare nomen habet, rapuerunt: atque ibi vestibus nudatam, te-larum fragmentis enecarunt; deinde membratim dissectam in locum qui Ginaron dictus est, concubitus commonstrata illum absolvit. (Suidas.) Casariam dictam esse, ait Socr. Suidas potius Alexandrinorum audacia et tumultu necatam esse putat: qui de ea plura scribit.

duxerunt, atque ustularunt. Facinus hoc maxime καὶ τῇ κατ' αὐτὸν ἐκκλησίᾳ· τοῖς γὰρ αἱρουμένοις καὶ Χριστῷ ἔπεσθαι ἀλλότριον πάντη φθόνοι, καὶ φιλονεικίαι, καὶ ἔριδες, μάχαι τε πρὸς τούτοις καὶ φόνοι, καὶ ὅσα δὴ παραπλήσια. Τετάρτῳ μὲν οὖν ἔτει Κυρίλλου τὴν Ἀλεξάνδρου ἐπιτροπεύοντες, ταῦτα ἐπράχθη, Θεοδοσίου δὲ ἔκτον ἔτος διανύοντος τῇ ἀρχῇ, ἐν μηνὶ Μαρτίῳ τελουμένων τῶν νηστειῶν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ πάλιν Ἰουδαῖοι κατὰ Χριστιανῶν ἐναγή διαπεπραγμένοι, ἀξίαν ἔδοσαν δίκην, ἐν Ιν μεστὰρ οὕτωσὶ καλουμένῳ χώρο, δς μεταξύ Χαλκί δος καὶ ᾿Αντιοχείας τῆς πρὸς τῷ Ορόντῃ ἐστί. Ταῖς ἐξ ἔθους γὰρ παιδιαῖς ἑνασμενίζοντες Ἰουδαῖοι, τῷ πολλῷ τῆς παροινίας ἔξω τῶν εἰκότων τηνικαῦτα γεγενημένοι, οὐ Χριστιανοὺς μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν Σωτήρα Χριστὸν τοῖς παιγνίοις διέσυρον. Επεγγελῶντες δὲ τὸ ζωοποιοὸν τοῦ σταυροῦ ξύλον, καὶ τοὺς ἐπ' αὐτῷ τὰς ἐλπίδας ἔχοντας, τοιοῦτόν τι πλη κτικώτερον διεσκεύαζον. Παιδίον ἐκ Χριστιανῶν συλλαβόμενοι, σταυρῷ προσανήρτων. Καὶ πρῶτα μὲν γέλωτι καὶ χλεύῃ συνῆσαν· εἶτα τῶν φρενών ἔξω γενόμενοι, ἐπὶ τόσον ἐμάστιξαν, ὥστε καὶ ἀνεπολλοὶ λεῖν. Τί τὸ ἐπὶ τούτοις; Πολλοὶ μὲν ἐκεῖθεν, δὲ ἐντεῦθεν συῤῥαγέντες πρὸς ἀλλήλους ἡμύνοντο - καὶ χαλεπή συμπληγὰς ἐπ' ἀμφότερα τὰ μέρη ἐχώρει, ὡς καὶ πλείστους ἀναιρεθῆναι. Ἐπεὶ δ' ὁ κρα τῶν τὸ συμβἂν ἐμάνθανε, τοῖς κατ' ἐπαρχίαν ἄρχου σιν ἔστελλε, τοὺς μάλιστ᾽ αἰτίους ὑπὸ δίκην, ὡς εἰκὸς, ἄγειν. Καὶ συλληφθέντες Ἰουδαῖοι δίκην ἀξίαν ὧν παίζοντες ἐκακούργησαν, έδοσαν, ζημίᾳ, καὶ ξί φει, καὶ ἄλλαις κακώσεσιν ὑπαχθέντες. in Cyrillo et ecclesia ejus reprehensum est. Nam a Christi sectatoribus aliene prorsus sunt invidiæ, dissidia, contentionis studia, pugna, cades, et quæcunque sunt generis ejusdem. Facta hæc sunt quarto episcopatus Cyrilli Alexandrini, Theodosii autem sexto imperii anno, mense Martio, cun jejuniorum sacra celebrarentur. Non ita multo post Judæi rursum, cum detestandum in Christianes commisissent flagitium, dignas persolverunt pœnas, in loco quodam cui Inmestar nomen es', inter Chalcidem et Antiochiam, quæ ad Orontem amnem est, sito. Consueto namque ludicro operam navantes Judæi, lasciva protervitate atque ebrietate extra decorum progressi sunt, et non solum Christianos, sed ipsum quoque Servatorem Christum illudentes traduxerunt: et salutiferum crucis lignum, eosque qui spes suas in eo sitas habent, ridentes, horrendumn ejusmodi quiddam instituerunt. Puerum enim Christianum comprehensum in cruce suspenderunt, eumque ludibrio et sannis primum prosecuti, deinde alienatis prorsus mentibus, flagris ad mortem usque conciderunt. Quid vero postea factum? Multi quidem ab illorum, multi etiam a nostra parte inter se concurrentes depugnarunt, et conflictus utrimque gravis factus, adeo ut plurimi trucidarentur. Atque id factum ubi imperator rescivit, ad provincia: magistratus scripsit, ut in auctores maxime mali tanti, ita ut par esset, animadverterent. Ει Judæi comprehensi, Justas flagitii per ludum commissi solverunt ponas, mulcta, ferro, et aliis penis maclati. 471 CAPUT XVII. De Judæo qui dolo sæpe baptizatus, postquam ad Paulum etiam Novatianorum episcopum venit, lavacro baptismi rite parato, ut subito aqua evanuerit. Des importunitatem eam miraculo coarguente. Chrysanthus Novatianorum episcopus, ubi seplem annos munus suum administravit, vita defunclus, successorem in episcopatu habuit Paulum. Qui cum primum Latinarum litterarum doctor esset, remisso illis nuntio, ad vitam asceticam se contulit: et philosophorum virorum monastico instituto, praestantiorem quam qui in solitudine degunt, vitam egit. Talis enim erat, quales Evagrius cos esse debere dicit, qui in solis locis versantur, monachos, ad quorum mores vitam quoque suam Paulus composuit, jejunans continenter, pauca admodum loquens, ab animatorum cibo abstinens, plurimum 1.eque vino neque oleo utens, indigentes quam maxime amore prosequens: custodiæ inclusos, siquis alius et ipse frequenter visitans: pro cis qui injuria affecti essent,apud principes viros deprecans: qui etiam non gravate, quod ille petebat, faciebant, propter insi - gnem quæ in illo erat religionem, Res sub eo accidiţ digna prorsus quæ oblivioni et silentio non committatur: quam apud Socratem inventam ipse quoLib, vis, cap. 17. Περὶ τοῦ ῾Εβραίου, ὃς δόλῳ πολλάκις βαπτι σθεὶς, ἐπεὶ καὶ παρὰ Παῦλον ἧκεν τὸν Ναυατιανῶν ἐπίσκοπον, τῆς κολυμβήθρας εὐτρεπισθείσης, αίφνης τὸ ὕδωρ ἀφανὲς ἦν, τὸ ἀτοπον τοῦ Θεοῦ διελέγχοντος. Ἐν δὲ τούτῳ ἑπτὰ ἔτη διανύσας τῇ ἐπισκοπή Χρύσανθος ὁ τῶν Ναυατιανων ἐπίσκοπος ἐτελεύτα· τὴν δ᾽ ἐπισκοπὴν διεδέχετο Παῦλος· ὡς πρῶτον μὲν Ρωμαϊκῶν λόγων διδάσκαλος ἦν· χαίρειν δ᾽ ἐκείν νοις εἰπὼν, ἐπὶ τὴν ἀσκητικὴν ἀγωγὴν τὸν βίον μετ έθετο. Μοναστήριον δὲ συστησάμενος φιλοσόφων αν δρῶν, καὶ κρεῖττον ἤπερ οἱ ἐν ἐρήμῳ βιῶν διετέλει. Τοιοῦτος γὰρ ἦν, οίους Ευάγριος δεῖν εἶναί φησι τοὺς ἐν ἐρημία διατριβὴν ἔχοντας μοναχούς· οἷς κατ κείνος παραπλήσια ἔπραττε, συνεχῆ νηστείαν ἔχων, ὀλίγα πάμπαν φθεγγόμενος, μὴ βρώσεως· ἐμψύχων μετέχων· τὰ πολλὰ δὲ ἥκιστα οἴνῳ καὶ ἐλαίῳ ἐχρῆτου φιλόπτωχο; δὲ τὰ μάλιστα ὤν, τοὺς ἐν φυλακαῖς εἰ καί τις ἄλλος ἐν ἐπισκοπῇ ἐποιεῖτο. Καὶ πρὸς ἄρχοντας δὲ ὑπὲρ ἀδικουμένων ἱκεσίαν προσῆγεν. Οἱ καὶ θᾶττον ἐτέλουν τὸ αἰτηθὲν διὰ τὴν ἐνοῦσαν εὐλάβειαν τῷ ἀνδρί. Πρᾶγμα δ᾽ ἐπ' αὐτοῦ ἐπράχθη, οἷον εἶναι μὴ ἄξιον λήθῃ καὶ σιγῇ δοθῆναι· ὃ δὴ παρὰ Σωκρά τει εὑρὼν, καὶ αὐτὸς καθιστόρησα. Ἰουδαῖός τις τὰ Χριστιανῶν ὑπελθὼν, οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ πολλάκις

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIV. μετῄει τὸ βάπτισμα, τέχνη μετερχόμενος ὡς ἂν χρή- que historiae huic apposui. Judæus quidam Chriματα ἑαυτῷ προσπορίζοιτο. Ως δὲ σχεδὸν ἐπὶ πά σας τὰς θρησκείας προῆλθεν, 'Αρειανῶν τε καὶ Μα κεδονιανῶν βαπτισμοὺς ἔλαβεν, ἐπεὶ μὴ εἶχεν οὓς του λοιποῦ ἀπατήσειε, τέλος ἐπὶ τουτονὶ Παῦλον τὸν τῶν Ναυατιανῶν ἐπίσκοπον ἧκε· πλασάμενός τε ἐπιθυμεῖν τοῦ διὰ τῶν χειρῶν ἐκείνου βαπτίσματος, ἐδεῖτο τυχεῖν τῆς ἐφέσεως. Ο δὲ τὸ μὲν θερμὸν τῆς σπουδῆς ἀπεδέχετο, ου ξυνεχώρει δὲ τοῦ βαπτίσμα τος, πρινὴ ὡς ἔθος κατηχηθῆναι τὸν λόγον τῆς πίσ στεως, μετὰ τὴν προηγησαμένην ἐξ ἔθους νηστείαν. Ἐκεῖνος δὲ τῇ παρὰ γνώμην νηστεία πιεζόμενος, συχνότερον ἐπέκειτο τοῦ σπουδαζομένου τυχεῖν. Ἐπεὶ δ᾽ ὁ Παῦλος οὕτως ἔνθερμον ὁρῶν λυπεῖν οὐκέτι ἐβούλετο τῇ παρολκῇ, τὰ πρὸς τὸ βάπτισμα εὐτρεπίζει. Καὶ δῆτα ἐσθῆτα παρασκευάσας περι φανῆ, καὶ τὸ βαπτιστήριον πλησθῆναι ὡς ἔθος κει λεύσας ὕδατος, ἐπ' αὐτὴν προῆγε τὸν Ἰουδαῖον, ὡς βαπτίσων γυμνόν. Ἀῤῥήτῳ δέ τινι θείας προνοίᾳ δυνάμεως τὸ ὕδωρ αίφνης ἀφανὲς ἦν. Ως δὲ τοῖς παροῦσι καὶ τῷ ἐπισκόπῳ μηδὲν διειδόσι τοῦ γενομένου ἐκρεῖν ἐδόκει τὸ ὕδωρ διὰ τοῦ ὑποκειμένου πόρου, ὅθεν ειώθασιν ἐκεῖνο προπέμπειν μετὰ τὴν τελετήν, ἕτερον ὕδωρ προσήγον, προνοίᾳ πολλῇ τὰς ἐκροὰς τῆς κολυμβήθρας ἀσφαλισάμενοι· ὡς δὲ αὖθις ὁ Ἑβραῖος προσήγετο, πάλιν ἐπίσης ἀφανές τὸ ὕδωρ ἦν. Συνεὶς δ' ὁ Παῦλος, ο "Η κακουργείς, φησίν, ἄνθρωπε, ἢ ἀγνοεῖς, ὡς ἔοικε, τυχὼν τοῦ βαπτίσματος. • Πολλῶν δὲ συνδραμόντων τῇ φήμη, εἴ; τις ἐπέγνω τὸν Ἰουδαῖον, ὡς εἴη πρὸ καιροῦ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Αττικοῦ τὸ βάπτισμα δεξάμε νος. Τοῦτο δὲ οὐ παρέργως ἱστόρησα, ἀλλ᾽ ἵνα εἰδέ ναι ἔχομεν, ὡς πολλάκις ἡ χάρις καὶ παρὰ τῶν ἀναξίων τὰ ἑαυτῆς ἐπιδείκνυται, μηδὲν λυμαινομένη ἐντεῦθεν. Μάλιστα δὲ καὶ θαυμάζεσθαι αξιόχρεως ποικίλως τοῖς καινοτέροις ἐπιβάλλουσα πράγμασι καὶ διὰ τῶν ἀξίων, καὶ διὰ τῶν ἀναξίων ἔστιν ὅτε, χρείας καλούσης. stianismum complexus non semel, sed sæpius baptismum subiit arte quadam et nundinatione usus, ut aliquid pecuniæ conquireret. Atque ubi fere ad religiones omnes, Arianorum videlicet et Macedo. nianorum, baptismo apud eos suscepto, transiisset, neque alii quos deinceps deciperet, reliqui essent, postremo ad Paulum hunc Novatianorum episcopum venit. Et postquam confictis verbis cupere se, ut manibus illius baptizaretur, dixit, ut desiderio suo satis fieret rogavit. Porro ille ardorem hominis complexus, non prius ad baptismum eum admisit, quam more recepto in verbo fidei institutus esset, solitumque etiam jejunium complevisset. Ille cum jejunio eo quod præter opinionem suam ei impositum erat, premeretur, frequentius ut voto suo potiretur institit. Paulus ardorem ejus videns, mora longiore perturbare illum noluit, et ea quæ ad baptismum pertinent, rite paravit. Veste nanque insigni subornata, et Laptisterio aqua sicuti mos erat, repleto, Judæum nuðum baptizaturus ad id adduxit. 472 Ecce autem ineffabili quadam divinæ Providentiæ vi, unda derepente evanuit. Ubi vero aqua alia (episcopo ipso et eis qui ibi astabant, rem eam nescientibus, sed aquam per subjccium meatum quo emitti illa post initiationem solebat, eduxisse putantibus) infusa: diligenterque ne ex lavacro illa proflueret provisum, et Judæus denuo adhibitus est, rursum eodem quo prius modo aqua disparuit. Paulus re cognita: e Aut flagitium, inquit, o homo, facis, aut ignorare videris te baptismum adiisse. Ad ejus rei famam multi accurrerunt mortales, quorum unus Judæum agnovit, quod scilicet antea ab episcopo Attico baptismum suscepisset. Non obiter hoc quidem recensui, verum ut scire possemus gratiam divinam persæpe etiam se apud indignos exhibere, nullo inde contracto detrimento. Maxime vero illa admiratione digua est, quæ sic varie rebus novis se ostendat per dignos simul: et aliquando etiam, si hoc usus postulet, per indignos. Οπως καὶ ἐν Πέρσαις ὁ Χριστιανισμὸς ἐπλατύνθη διὰ τοῦ ἐπισκόπου Μεσοποταμίας Μα ρουθᾶ, καὶ ᾿Αβδα τοῦ ἐπισκόπου Περσίδος. Κατ' ἐκεῖνο δὲ καιροῦ συνέβαινε καὶ ἐν τῇ Περσῶν χώρᾳ εἰς μέγα ἐπιδοῦναι τὸν Χριστιανισμόν. Ἐπεὶ γὰρ ἐπίτροπος Ισδιγέρδης Θεοδοσίῳ ἐκ πα τρὸς γέγονε, φίλος τε τὰ μάλιστα Ρωμαίοις κατέστη καὶ συνεχεῖς αἰτίαι γεγόνασι, δι᾿ ἂς καὶ μεταξὺ Ῥωμαίων καὶ Περσῶν πυκνάς συνέβαινε γίνεσθαι τὰς πρεσβείας. Χρείας τοίνυν ἀναγκαίας καλούσης, καὶ Μαρουθᾶς ὁ Μεσοποταμίας ἐπίσκοπος πρέσβις ἐπέμπετο· ἐν ἤδη ἔφημεν πρὸ μικροῦ, Κυρίνου τοῦ ἐπισκόπου Χαλκηδόνος πατῆσαι τὸν πόδα. Ἐπεὶ δὲ ἧκε, περιφανῶς ὁ Πέρσης διὰ πολλῆς ἦγε τιμῆς Μαρουθάν, ο άπερ ἄνδρα θεοφιλῆ καὶ πολλῆς εὐλα Γείας ἀντιποιούμενον. Οἱ δὲ Μάγοι τοσαύτην ὁρῶντες τιμὴν περὶ τὴν Ῥωμαίων ἐπίσκοπον (πλεῖστα CAPUT XVIII. Ut etiam apud Persas Christianismus sit propagatus, per Marutham Mesopotamiæ, et Abdam Persudis, episcopos. Eodem tempore in Persarum quoque regione magna Christianismus cepit incrementa. Cum namque Isdigerdes Theodosii a patre institutus tutor, et Romanis amicus maxime esset, frequentes exstitere causæ, quamobrem inter Romanos et Persas crebræ ultro citroque mitterentur legationes. Itaque necessitate flagitante, Maruthas quoque Mesopotamiæ episcopus, quem paulo ante Cyrini Chalcedo - nensis episcopi pedem protrivisse diximus, orator eo est missus. Et postquam is ad Persas venit, propalam rex eum in magno habuit honore, ut virum Deo charum et multa pietate præditum. Magi ubi tantum honorem Romanæ ditionis episcopo haberi viderunt, qui plurimum apud regem aucto-

INICEPHORI CALLISTI ritate valent, apud seipsos macerabantur, variisque δ' οὗτοι παρὰ τῷ σφῶν ἰσχύουσι βασιλεί), καθ' ἑαυ cogitationibus æstuabant, ne una cum ea qua illum prosequebatur affectione, religionem quoque ejus complecteretur, metuentes. Nam capitis quoque dolorem gravem et diuturnum, quo Isdigerdes afflictus fuerat, Marulhas precatione, Deo exurato, statim curaverat: 473 quod Magi cum omnia tentassent, atque egissent, efficere se posse desperaverant. Quapropter dolo regem aggredi statuerunt. Quandoquidem Persæ ignem tanquam Deum colunt, et magos eos appellant qui elementa in numerum deorum referunt, et rex ex consuetudine perpetuum ignem adoravit, virum quemdam in fossam sub terra eo tempore quo rex advenire solitus erat demiserunt, eumque verba hæc Magi proclamare jusserunt: «Exire oportere regem quem Deus impium judicaret, quod tantopere episcopum Christianorum Deo charum existimans, amaret. › Quod ubi Persa audivit, Marutham homeste quidem et reverenter, omnino tamen a se rejiciendi consilium cepit. Maruthas pro suo erga Deum amore precationibus vehementius incumbens, perfacile Persarum dolum edoctus est: et Isdigerdem adiens: • Ne ita illud tibi, ait, patere, o rex. Sed sacrarium ingressus, cum ad te perferri vocem senseris, effodi terram jubeto, et dolus ipse statim patebit. Ignis enim vocem edere, ut qui inanimatus sit, haudquaquam potest: sed fraude humana fabula hæc instituta est. › Rex verbis eis obsequitur. Atque ubi rursum in ædiculam eam in qua perpetuus ignis asservabatur, ingressus, el eadem vox ad eum delata est, illico effodi eum ìocum jubet, et qui sub terra deum se assimulaverat, mortalis esse deprehenditur. Itaque ira percitus Persa, magorum genus decimavit. Qua re ita acta, Maruthæ præceptum est, ut quocunque vellet loco, in Persarum terra ccclesiam exstrueret. Unde Christianismus in dies, propemodum, etiam in Persaruın finibus libere propagatus est. Maruthas legatione eo tempore recte confecta, Constantinopolim est reversus. Et cum iterum oratorem in Persidem mitti oporteret, denuo legationem eam obiit. Magi autem idem quod antea moliebantur, hoc agentes, ut ne rex eo sicuti prius uteretur,neve, apud eum in tanto esset honore. Et arte atque machinatione quadam eo loco intolerandum excitarunt fœtorem, quo rex more suo deambulabat: atque insuper calumniam confinxerunt, fœtorem eum a Christiani episcopi comitibus esse subornatum. 474 Princeps vero Magos, ex eo quod antea feceraut judicans, et eorum quoque id inventum esse suspectos labens, studio omni auctores ejus rei inquisivit. Ubi illi rursum pessimi illius odoris patratores esse comperti sunt, permultos denuo suppliciis subdidit: Marutham autem majore etiam prosecu⚫ tus est honore. Proindeque Romanos dilexit, et mirifice amicitiam corum coluit. Quin etiam amore desiderioque ingenti ductus Christianus fieri voluit, τοὺς ὑπεκνίζοντο, καὶ ἀνωμάλως εἶχον τῶν λογι σμῶν, δεδοικότες μὴ τῇ πρὸς ἐκεῖνον στοργῇ καὶ τὸ ἐκείνου σέβας ἀσπάσηται. Καὶ γὰρ καὶ κεφαλῆς ἄλγος χρόνιον καὶ δεινῶς πιέζον Ισδιγέρδην, Μαρουθᾶς εὐχαῖς τὸ θεῖον ἐκδυσωπῶν, εὐθὺς ἐθερά πευεν· ὅ Μάγοι πάντα πράξαντες ἀπηγόρευον. Απάτῃ γοῦν μετελθεῖν ἐπειρῶντο τον βασιλέα. Ἐπεὶ γοῦν οἱ Πέρσαι τὸ πῦρ ὡς ἐπίπαν λατρεύουσι, καὶ μάγους ἐκείνους καλοῦσιν οἱ τὰ στοιχεῖα μᾶλλον θεοποιοῦσιν· εἰωθὺς δ᾽ ἦν βασιλεῖ τὸ διηνεκώς καιόμενον πῦρ προσκυνεῖν, ἄνδρα τινὰ ὑπὸ γῆν κατορύ ξαντες, ᾧ εἰώθε: ἐκεῖνος καιρῷ ἔρχεσθαι, φθέγγεθαι παρηγγύων οι μάγοι· «Εξω θυρῶν τὸν βασιλέα χρῆναι γενέσθαι, ἀσεβὴ γὰρ τῷ θείῳ κρίνεσθαι, ότιπερ οἷα θεοφιλῆ τὸν ἱερέα Χριστιανῶν νομίζων διαφερόντως φιλοίη.» Ο δῆτ᾽ ἀκούσας ὁ Πέρσης, ἐβουλεύετο τὸν Μαρουθᾶν, αἰδοῖ μὲν, ὅμως δ' οὖν ἀφ' ἑαυτοῦ βάλλειν. Ο δὲ Μαρουθάς τῷ πρὸς Θεὸν φίλτρῳ ταῖς εὐχαῖς μάλα προσκείμενος, ῥᾳδίως ἐμυεῖτο ὅθεν ὁ δόλος τοῖς Πέρσαις ἐγένετο· καὶ προτιὼν Ισδιγέρδη, «Μή οὕτω παίζου, φησί, βασιλεῦ· ἀλλ᾽ εἰσιών, ὅτε σοι προσυπαντῆσαι τὴν φωνὴν αἴσθοιο, ὑπορύξαι κάτωθεν κέλευς· καὶ ὁ δόλος πρόχειρος ἔσται φαινόμενος. Τὸ γὰρ πῦρ φθέγγε σθαι οὐδαμῶς ἔστι· πῶς γὰρ, ἄψυχον δν; ἀλλ' ἀν θρωπίνη τέχνη τοῦτο δραματουργεί.» Πείθεται τοῖς βήμασιν Ισδιγέρδης. Ἐπεὶ δὲ καὶ αὖθις εἰς τὸν οἰκίσκον εἰσῄει, ἔνθα τὸ ἄσβεστον πῦρ ἐφρουρεῖτο, καὶ τῆς ἴσης μετειλήχει φωνῆς, αὐτίκα τὸν τόπον ὀρύττειν ἐκέλευε· καὶ ὁ κάτωθεν θεὸς εἶναι ὑποκρι νόμενος άνθρωπος είναι ἠλέγχετο. Περιοργής οὖν γενόμενος διὰ τοῦτο ὁ Πέρσης, τὸ τῶν μάγων γένος ἀπεδεκάτωσεν. Οὗ γενομένου. Μαρουθῇ ἐνετέλλετο, ὅποι δὴ βουλομένῳ εἴη τῆς Περσῶν γῆς, ἐκκλησίαν ἐξανισταν. Κάντεῦθεν ὁ Χριστιανισμός καθημέραν ὡς εἰπεῖν καὶ παρὰ τοῖς Περσῶν ὁρίοις ἀδεῶς ἐπλασύνετο. Καὶ ὁ μὲν Μαρουθάς, τότε μὲν τῆ; πρε σβείας οι τελεσθείσης ἐφ᾽ ᾧ παρεγένετο, ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου ὑπέστρεφε· δεῆσαν δὲ πάλιν ἐλθεῖν, ἀντεπέμπετο πρεσβείαν πράττων. Οἱ δὲ μάγοι αὖθις τὰ ἴσα σκευωροῦντες ἦσαν, οἰκονομοῦντες ὡς ἂν μὴ ἐπίσης αὐτῷ χρῷτο ὁ βασιλεὺς, ὅσα γε τὰ ἐς τιμήν. Καὶ δὴ μηχανῇ τινι ἀφόρητόν τινα δυσοσμίαν ἐνήρ γουν, ὅθεν ειωθὸς ἦν ἐκείνῳ διέρχεσθαι. Καὶ συμ ῥάπτοντες ἐν διαβολαῖς ἦσαν, ὡς ἄρα ταύτην οἱ τῷ ἱερεῖ Χριστιανῶν συνόντες ἐποίουν. Ἐν ὑποψίᾳ δὲ ὢν ὁ κρατῶν τοῖς φθάσασι καὶ ταύτην τοὺς μάγους ραδιουργήσει, σπουδῇ τῇ πάσῃ τοὺς αὐθέντας τῆς πράξεως ανιχνεύων ηρεύνα. ὡς δ᾽ ἐξ ἐκείνων καὶ αὖθις οἱ δραματουργοί τῆς κακίστης ἐδμῆς ἐγνωρί ζοντο, πολλούς τῶν μάγων καὶ αὖθις τιμωρίαις ὑπῆγε· τὸν δὲ Μαρουθᾶν καὶ ἐν μείζονι ἀνῆγε τιμή. Καντεῦθεν τε Ρωμαίους ηγάπα, καὶ ὑπερφυῶς τὴν πρὸς ἐκείνους φιλίαν ήσπάζετο. Τῷ δὲ πολλῷ φίλο τρῳ καὶ Χριστιανίσαι ἐν νῷ ἔθετο, ἄλλῃ πείρᾳ τοῦ Μαρουθᾶ, ἣν ἐποίει σύναμ' ᾿Αβδ, τῷ ἐπισκόπῳ Περσίδος, εὐχαῖς συντόνοις εγκαρτερήσας, καὶ τὸν

ECCLESIASTIC HISTORIE LIB. XIV. ἐνοχλούντα δαίμονα τῷ ἐκείνου παιδί προφανῶς ἀπε- alio Maruthæ facto allectus, quod ille una cumm λάσας. Ὡς ᾿Αθλᾶς τὸ παρὰ Πέρσαις πυρεῖν κατέλυε· καντεῦθεν αὐτές τε καὶ ἄλλοι τὸν τοῦ μαρτι ρίου ἀγῶνα διήνεγκαν· καὶ περὶ τῶν πικροτά των βασάνων ἃς Πέρσαι κατὰ τῶν εἰς Χριστὸν πιστευόντων ἐξευρον. Abda Persidis episcopo fecit. Nam orationibus continuis incumbens, a filio ejus dæmonem, qui illi molestus erat, propalam expulit. CAPUT XIX. Ut Abdas templum sacrati ignis demolitus sit, unde et ipse et alii martyrii certamen pertulerunt: et de acerbissimis tormentis, quæ Persa contra Christi fideles excogitarunt. Αλλ' ὁ μὲν Ισδιγέρδης ποινή τελέως Χριστ.ασαι, φθάνει ἀποβιούς· ἡ δὲ ἀρχὴ πρὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ Βαράνην μετέβαινεν. Ο δ' οὐκ ἐπίσης τῷ πατρὶ ἐχρῆτο Χριστιανοί;· τοῖς γὰρ μάγοις ἀπεχθώς ἔχουσιν ἀναπεισθείς, τάς τε πρὸς Ῥωμαίους σπου δὰς ἔλυς, καὶ τοὺς ἐκεῖσε τὰ Χριστιανῶν θρησκεύον τας ἀπηνῶς ἤλαυνε, ξένας Περσικάς κολάσεις του τους ἐπινοῶν. Ὅθεν δὲ τὴν αἰτίαν ὁ κατὰ τῆς Ἐκ κλησίας ἐκεῖσε πόλεμο; ἔσχε τὸ κατ᾿ ἀρχὰς, ἄνωθεν ἀναλαβὼν ἐγὼ διηγήσομαι. Ο τῆς Περσίδης ἐπίσκοπος, ὃν ᾿Αβδᾶν καλεῖσθαι πρὸ βραχέος ειρήκαμεν, πολλοῖς τισι διαλάμπων ἀρετῆς προτερήματι, μάτ λιστα τῷ ὑπὲρ Χριστοῦ ζήλῳ διέπρεπε. Καὶ δή ποτε οὐκ εἰ; δέον τούτῳ χρησάμενο;, τὸ παρά Πέςσαις πυρεῖον κατέλυσεν. Εἴη δ᾽ ἂν πυρεῖον παρ' ἐκείνοις ὁ νεὼς τοῦ πυρός· Θεὸς δὲ παρ' αὐτοῖς καὶ τὸ πῦρ. Τοῦτο μαθὼν ὁ τῶν μάγων και Περσών βασιλεὺς Βαράνης, μετεστέλλετο τὸν ᾿Αβδαν. Καὶ τὰ μὲν πρῶτα μετρίως αὐτοῦ κατεφέρετο, τὸ πρα χθὲν αἰτιώμενος· ἔπειτα τὸ πυρεῖον αὖθις οἰκοδομεῖν ἐκέλευεν ἐπὶ σχήματος. Εκείνου δ' ἐνισταμένου καὶ ἥκιστα δράσειν τοῦτο διισχυριζομένου, ἐκεῖνος τὰς τῶν Χριστιανῶν ἐκκλησίας πάσας καταλύειν ἠπείλει καὶ τῇ ἀπειλῇ τέλος ετίθει. Καὶ αἱ μὲν ἐκκλησίαι ἄρδην ἐλύοντο. Ὁ δὲ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ πρότερον ἀνῃρεῖτο τοῦ μαρτυρικοῦ στεφάνου ἠξιωμένος· ἐμοὶ δὲ οὐκ εἰ; δέον γενέσθαι τὴν τοῦ πυρείου κατάλυσιν κρίνεται· ἐπεί τοί γε καὶ τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ τὴν κατείδωλον ᾿Αθηνῶν πόλιν κατειληφότι οὐδεὶς τῶν ἐκεῖσε τιμωμένων βωμῶν κατελύετο· ἀλλὰ λόγοις τὴν τοῦ ψεύδους ἄνοιαν διελέγχων, τὴν ἀλήθειαν παρεισήγε, καὶ διὰ τοῦ βωμοῦ μᾶλλον ἐχειραγώγει πρὸς τὴν εὐσέβειαν. Τό γε μὴν τὸν καταλυθέντα veram pietatem manuduxit. Quod autem eversum τοῦ πυρείου νεὼν μὴ θελῆσαι αὖθις ἐγείρειν ἐκ τοῦ άστου ἔχων καὶ ταῦτα, ἀλλὰ τὴν σφαγὴν προκρί ναι, τοῦτο μᾶλλον ὑπερφυώς θαυμάζω, καὶ πολλῶν ἂν ἐτιμησάμην ἔγωγε τῶν στεφάνων· ἴσον γάρ ἐστι τό τε πῦρ προσκυνεῖν καὶ τὸ τέμενο; ἐκείνου οἰκοδο μεῖν. Ἐκεῖθεν τοίνυν ὁ κλύδων Αρμένος, ἄγρια καὶ πάνυ χαλεπὰ κατὰ τῶν τῆς Ἐκκλησίας τροφίμων ἐξήγειρε κύματα· καὶ εἰς τριάκοντα ἐνιαυτοὺς ἡ ζαλη τάραττεν, οἷά τινων καταιγίδων τῶν μάγων ῥιπιζόντων αὐτήν. Μάγους δ' ἐκείνους πάντως εἰρήκειμεν Πέρσας καλεῖν, ὅσοι δὴ τὰ στοιχεῖα θεοποιοῦσι. Τὸ δὲ τῶν τιμωριών μέγεθος τάς τ' ἐπισ νοίας καὶ ἰδέας τῶν πικρῶν κολαστηρίων οὐ πρόχειτον γλώσσῃ διατρανοῦν, ἃς τοῖς εὐσεβέσιν ἐπήγα Sed Isdigerdes prius vita excessit, quam omnino Christianus fieret, regnum autem ejus ad filium Varanem devolutum est, qui non eodem quo pater in Christianos animo fuit. magis enim, qui illis hostiliter infensi erant, persuasus, cum fœdera cum Romanis icta solvit, tum Christianos qui ibi erant, novis Persicis suppliciis excogitatis crudeliter persecutus est. Quæ autem belli ibi adversus Ecclesiam ab initio causa exstiterit, paulo altius repetens exponam. Episcopus Persidis, quem paulo ante Abdam nominatum esse diximus, multis præcipuis virtutis ornamentis refulgens, zelo et æmulatione pro Christo maxime enituit. Quo aliquando in re minus necessaria usus, πυρείον hoc est, sacrum focum, Persarum demolitus est: πυρείον namque apud illos ignis templum, et ignis apud eosdem deus est. Hoc ubi magorum et Persarum rex Varanes intellexit, Abda accito, mediocriter primum eum, factum id reprehendens, perstrinxit: postea autem sacram etiam ignis ædem in speciem reslaurare jussit. Cum autem ille resisteret, minimneque se id facturum esse confirmaret, Varanes ecclesias Christianorum omnes se eversurum minatus est, minasque eas ad rem ipsam contulit. Ita ecclesiæ dirutæ prorsus sunt, cum quidem divinus ille vir prius necatus, coronam martyrii reportasset. 475 Mihi vero parum recte sacri foci eversio facta esse videtur: quandoquidem a divo Paulo, cum idolis addictas Athenas venisset, nulla quæ jsthic colebatur ara destructa est. Et ille verbis mendacii amentiam arguens, veritatein pro eo induxit, et per aram adeo ipsam homines potius ad ignis delubrum, cum id facillime facere posset, restaurare noluerit, sed potius quam id committeret, caeli se obtulerit: hoc ipsum admiror maxime, et multis dignum duco coronis. Idem namque est, ignem ipsum adorare, et fanum ejus constituere. Sed enim ca ex re tempestas coorta, graves et sævas admodum adversus Ecclesiæ alumnos factus excitavit. Et ad triginta annos procella ea duravit, magis tanquam turbulentis quibusdam ventis eam augentibus. Magos autem apud Persas eos vocari diximus qui elementa pro diis colunt. Suppliciorum autem magnitudinem inventionesque et formas acerborum tormentorum, non facile lingua clare expresserit, quibus pios Ignem Persa sacrum et aeternum vocant. (Q. Curtias.)

homines sunt persecuri. Quibusdam enim manus γον. Οἱ μὲν γὰρ ἄμφω χεῖρας πελέκει ἀφῄρηνται, vtraque securi resecta, nonnullis terga excoriata gunt, aliorum capitibus pellis detracta a fronte ad mentum usque: quorumdam corpora tota calamis discissis illi operientes, cuspidibusque eorum acuminatis carni infixis, et vinculis solidioribus insupera capite ipso ad pedes usque circumligatis, magna vi calamum quemquam extrahebant, vinculis ipsis altius carnem subeuntibus: ut tractione tali cam corporis partem, quæ cuti propinqua est, divellentes, acerbiores dolores redderent. Sed et fossas magna cura sepientes, murium examina multa in eas demisere, et deinde alimentum eis vere pietatis alumnos præbuerunt, manibus pedibusque eorum arctiore vinculo constrictis, ne a se illos abigere conari possent. Mures autem fame acriore confecti, sanctorum carnes, intensum admodum et gravem illis dolorem inferentes, vorarunt. 476 Multas vero et alias hisce seviores ærumnas, pernicioso et veritatis inimico dæmone magistro in rebus cjusmodi utentes, excogitarunt. Verum tamen generosam virorum illorum fortitudinem non retuderunt. Sua namque sponte illi se certamini, ad immortale et sempiternæ vitæ conciliatorem aspirantes, obtulerunt. CAPUT XX. De Achamenide, et Saane, et Benjamin diacono: ut ii apud P'ersas savissime excruciati, martyrii sint adepti coronam.· num esse τῶν δὲ τὰ νῶτα ἀπέδειραν· ὧν δὲ καὶ τὰς κεφαλὰς γυμνὰς τῆς δορᾶς ἀπειργάσαντο, ἐκ μετώπων ἀρξά μενοι ἄχρι δὴ ἐς πώγωνας έληξαν· ἄλλους δὲ καλάμους εἰς δύο διαιροῦντες, καὶ τὸ σῶμα σύμπαν τού τοις καλύπτοντες, καὶ τεμνούσας τούτοις ἀκίδας τῷ σώματι προσαρμόσαντες, ἔπειτα δεσμοῖς τισι στερ ῥοτέροις ἐκ κεφαλῆς ἄχρι ποδῶν περικύκλῳ θέμενοι, σὺν πολλῇ βίᾳ τῶν καλάμων ἕκαστον εξήκον, το δεσμῷ κατὰ βάθος τῆς σαρκὸς εἰσδυόμενοι· ὡς ἂν τῇ ἑλκύσει τὸ πρὸς τὸ δέρμα γειτνιάζον τοῦ σώμα τος παρασύροντες πικροτέρας τάς οδύνας ἐργα ζοιντο. ᾿Αλλὰ καὶ λάκκους ἀκριβῶς ἀποφράξαντες, ἀγέλας μυῶν μεγάλας ἐν τούτοις ἐνῆκαν· εἶτα τρου φὴν αὐταῖς παρείχον τοὺς τροφίμους τῆς εὐσεβείας, τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας δεσμῷ σφοδροτέρω τιέζοντες, ἵνα μὴ τὰ θηρία ἀπὸ σφῶν ἐλαύνειν πειρών το. Οἱ δὲ μύες λιμῷ σφοδρῷ πιεζόμενοι, τὰς τῶν ἁγίων σάρκας δαπάνην αὐτοῖς ἐποιοῦντο, ἐπιτ:ταμένην μάλα και χαλεπὴν τὴν ὀδύνην προσφέροντες· πολλὰς δὲ καὶ ἄλλας καὶ χείρονας ή αυται ἐπενόουν ταλαιπωρίας, τὸν τῆς ἀληθείας ἀλάστορα διδάσκαλον τοῖς δεινοῖς ἐπαυχοῦντες. Όμως δ' οὖν τὴν τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων οὐκ ἤμβλυναν γενναιότητα· αὐτό ματος γὰρ ἔτρεχον τῷ ἀγῶνι τὸν ἀθάνατον καὶ ζωῆς ἀϊδίου τὸν πρύτανιν ἐφιέμενοι. Περὶ Ἀγεμαινίδου, καὶ Σαάνου, καὶ Βενιαμίν διακόνου· ὡς παρὰ Πέρσαις πικρῶς κολασθένε τες, τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀνεδήσαντο. *Ην δέ τις παρὰ Πέρσαις Αχαιμενίδης τὴν κλῆσιν ἀνὴρ καὶ Ορμίσδης καλούμενος, πατρὸς ὑπάρχου γεγενημένος, περιφανὴς ἐτάγαν καὶ πλούτω βρίζον πολλῷ· ἐν δὴ Χριστιανὸν εἶναι πυθόμενος βασιλεύς, προῆγεν εἰς μέσον, καὶ τὸν σεσωκότα ἀρνεῖσθαι ἐκέλευε. Καὶ ὅς πρὸς τῷ μὴ δίκαια, ἀλλ' οὐδὲ συμφέροντα εἶναι & προσέταττε βασιλεύς, ἔλεγεν· 'ρ γὰρ ἀνάγκη ἐπίκειται ἐκ τοῦ ῥᾴστου ἀρνεῖσθαι τὴν τῶν ὅλων Θεὸν, τούτῳ μάλιστα ῥᾴδιον γένοιτο καὶ βασιλέα καταφρονεῖν, καὶ μεταπίπτειν εἰς ἕτερον. Καὶ γὰρ καὶ βασιλεὺς ἄνθρωπος ῶν, ἐπικήρῳ φύσει κεκλήρωται· εἰ δέ σοι κολαστέος 3 τὴν σὴν δεσπο τείαν ἀρνούμενος, καὶ τὰ σκήπτρα παρ' οὐδὲν λογι Achæmenides quidam apud Persas erat, qui et Hormisdes dictus est, præfecto patre genitus, vir admodum illustris et locuples: quem ubi Christiavex audivit, in medium produxit, et Serratorem abnegare jussit. At ille regis imperata non solum iniqua, verum etiam illi ipsi incommoda esse respondit. «Cui enim ea necessitas imponatur, nt facillime universitatís hujus Deum abjuret, huic longe facilius fore dixit, regem despiscere, atque ad alium transire. Regem namque etiam, homo cum sit, naturam fatis obnoxiam sortitum esse. Quod si, inquit, animadvertendum tibi esse in eum videtur, qui dominationem tuam abneget, sceptrumque nihili faciat, rectius multo, ut puto, suppli- ζόμενος, πολλῷ γε οἶμαι κολάσεως δίκην ὑπόσχοι, cium pendet, qui rerum universarum Dominum abjiciat. › Rex cum obstupescere potius ad tantam siri libertatem debuisset, opes ei adimi, dignitateque insuper privatum, nudum, et subligari lantum præcinctum, aulici comitatus camelos ducere jussit. Perpauci intercess"re dies, cum rex ex supe riore porticu prospectans, præclarum illum virum æstu solis adustum et pulvere obsitum vidit: et patris ejus gloriam in mentem revocans, eum reduxit, et linca tunica vestivit. Et cum labore et ærumna illum confectum humanitateque et misericordia ei exhibita adductum, faciliorem jam eum et propensiorem ad gratiam a se ineundam fore pufarel: • Vel nunc tandem, inquit, errore priore τὸν τῶν ὅλων Δεσπότην ἀποσειόμενος.» Ο δὲ βασιλεὺς, δέον ἂν μᾶλλον ἐκπλαγήναι τὸν ἄνδρα της παῤῥησίας, ὁ δὲ γυμνοῖ μὲν τοῦτον τοῦ πλούτου, καὶ τῆς περικειμένης ἀξίας ἀποστερεῖ· γυμνὸν δ᾽ ἕλκειν τὰς καμήλους τῆς στρατείας ἐκέλευε, διαζώματι μόνῳ χρώμενον. Ημερῶν δ' ὀλίγων διελθου σῶν, τῆς στοᾶς ἄνωθεν διακύψας τὸν περιφανή ἐκεῖνον ἄνδρα ἑώρα, ὑπὸ τῷ φλογμῷ τῆς ἀκτῖνος διακαιόμενον, καὶ κάνει περιαντλούμενον· καὶ τὴν πατρικὴν εὐκλειαν εἰς νοῦν ἐνεγκών, ἤγαγεν αὖθις, καὶ χιτῶνι λίνου πεποιημένῳ ἐνέδυε. Νομίσας δ' ὑπὸ τοῦ πόνου καὶ τῆς ταλαιπωρίας, καὶ τῷ δῆθεν φιλανθρώπῳ νῦν γοῦν ῥᾴονος πειρᾶσθαι καὶ εὐκό λου προς συγκατάθεσιν, ο ᾿Αλλὰ νῦν, φησί, τέως ☐

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. " τὴν προτέραν ἐξαπάτην ἀποθέμενος, τὸν τοῦ τέκτο- repulso, fabri filium ex animo tuo ejice.» Atque νος υἱὸν ἀπόρριψον τῆς ψυχῆς.» Ο δὲ διαθερμαν θεὶς, τὸν μὲν χιτωνίσκον διχῇ διελὼν ἀπέρριψε, μέγα ἀνακραγών· «Εἰ τούτου χάριν οίει με τῆς ἀρίστης μεταθέσθαι θρησκείας, δέχου δὴ τὸ δῶρον μετὰ τῆς ἀσεβείας.» Οὕτω δ' ἀνδρείως ἔχοντα βα σιλεὺς θεασάμενος, γυμνὸν τῶν βασιλείων ἐξήλαυ νεν. Ετερον δὲ Συήνην ὄνομα ἀντειπόντα αὐτῷ, καὶ μηδαμῶς εἰς ἄρνησιν ἐλθεῖν τοῦ τῶν ὅλων Δ:- σπότου ἑλόμενον, ἀπολεξάμενος τὸν χείριστον τῶν οἰκετῶν, τὴν μὲν ἐξουσίαν τῶν συντρόφων, χίλιοι δὲ ἦσαν, ἐκείνῳ δίδωσι, καὶ αὐτὸν ἐκείνῳ δουλεύειν προσέταττε, καὶ τὴν κοινωνὸν τοῦ λέχους καὶ δέσποιναν ἐκείνῳ συνῆπτεν. Οὕτω γὰρ ἐδόκει πείσειν ἀποθέσθαι τὴν γνώμην τῆς ἀληθείας τὸν ἐραστήν. Αλλ' ήκιστα πέρας εἶχεν αὐτῷ ἡ ἐπίνοια· οὐ γὰρ ἐπὶ τῆς ψάμμου, ἀλλ' ἐπὶ τῆς πέτρας ὁ οἶκος ἐκείνῳ ἐπήρειστο τῆς ψυχῆς. Καί τινα δὲ Βενιαμὶν διάκο τον συλλαβών, εἱρκτῇ παρεδίδου. Ως δὲ δύο έτη ἐξήνυσε τῇ φρουρᾷ, πρέσβις Ρωμαίων κατά τινα χρείαν τῷ Πέρσῃ γενόμενος, μεσίτης ἐγίνετο τὴν λύσιν τοῦ διακόνου αἰτῶν. 'Ο δὲ βασιλεὺς ἐπηγγέλλετο δοῦναι τῷ πρεσβευτή, εἰ μόνον Βενιαμὶν ὑπου σχέσει πεδήσειεν ἑαυτὸν, ὡς οὐδένα τῶν μάγων πείσει τὴν Χριστιανῶν ἑλέσθαι θρησκείαν. Ο μὲν οὖν πρέσεις τῷ Βενιαμὶν ἐκοινοῦτο τὸν λόγον, καὶ 8 ζητοίη ὁ Πέρσης. Ο δὲ μὴ δυνατὸν ἔλεγεν εἶναι, μὴ δανείζειν τὸ φῶς οὗ ἀφθόνως μετέσχε. Τῷ γὰρ τὸ τάλαντον κατακρύψαντι ὁπόση τις ἐπεγένετο τι μωρία, λαμπρῶς ἄγαν ἡ τῶν θείων Ευαγγελίων ἱστορεῖ βίβλος. Τῶν οὐδὲν γνούς ὁ βασιλεὺς, τῶν δεσμῶν ἐκέλευεν ἀνιέναι. Ὁ δὲ τὰ συνήθη ἕδρα καὶ πάλιν, τοὺς τῷ ζόφῳ τῆς πλάνης κατεχομένους ζω γρῶν, καὶ τῷ θείῳ καὶ νοερῷ προσάγων φωτί. Ω; δ᾽ ἐνιαυτὸς ἐξίκετο, τὰ πραττόμενα τῷ Βενιαμίν ἐμηνύετο βασιλεῖ· καὶ δὴτ᾽ ἀγαγὼν αὐτὸν, το 50 έταξεν ἀρνηθῆναι ὂν γνησίως ἐκήρυττε Κύριον. Ο δὲ τῷ βασιλεῖ ἔφη, «Τίνος ἂν ἄξιος εἴη, ὃς τὴν σφετέραν ἀπαρνούμενος βασιλείαν, ἑτέραν ἔλοιτο;» Ο δὲ, ο Θανάτου καὶ τιμωρίας ἐσχάτης.» Προς ταῦτα δὴ ἐπάγει Βενιαμίν, ο "Αρ' οὖν πόσης ἂν ἐπαξίας μεταλάχοι τῆς δίκης ἄνθρωπος, τὸν τῶν ὅλων μὲν ἀρνούμενος Δεσπότην, καὶ σωτῆρα καὶ κηδεμόνα, ἑνὶ δὲ τῶν ὁμοδούλων τὸ σέβας προσάγων, καὶ τὴν προσήκουσαν ὀφειλὴν μὴ ἐκείνῳ ἀποτιννύς;» Ο δὲ βασιλεὺς τοῖς βήμασι χαλεπήνας, ισαρίθμους καλάμους τοῖς δακτύλοις τῶν χειρῶν καὶ ποδῶν ἀποξύνα;, ἐμπείρειν τοῖς ὄνυξιν ἐκελεύετο. Ως δὲ παιδιὰν τὴν τοσαύτην τιμωρίαν τὸν στεφανίτην ἑώρα δεχόμενον, κάλαμον ἕτερον παροξύνας, τῷ παιδογόνῳ ἐνῆκε μορίῳ· ὃν πυκνότερον ἀνέλκων καὶ προσωθῶν αξις, ἄῤῥητον καὶ ἀφόρητον εποίει τὴν ἀλγηδόνα. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν πικροτάτην βάσα νον γενναίως διεκαρτέρει, ἑτέραν προσήγε, δευτέ ρας τὰς προτέρας ἀποδεικνύουσαν. Ράβδον γάρ παχεῖαν ἄγειν ἐκέλευεν, ὅζους πανταχόθι προβαλλομένην πυκνούς· ταύτην δὲ διὰ τῆς ἕδρας ἐμβάλλειν τῷ ἀθλητῇ, ἔπειτα ἐξαίρειν τε καὶ ἐνείρειν κατ' αὐτῆς μάλα σφοδρότερον. Εφ' ᾗ μὴ πλέον στέγειν ille exardescens, tunicam illam conscissam abjecit, et voce magna: c Si hujus, inquit, gratia ne religionem longe optimam mutaturuin putas, en munus tuum tibi, una cum impietate habe.» 477 Rex autem tam forti illum animo esse cernens, nudum regia exegit. Alius erat Saenes nomine, qui regi restitit, neque rerum cunetarum Dominum pernegare voluit. Rex ex famulis illius nulto deterrimum elegit, potestatemque in mille ministros illi ademptam, ei attribuit, atque etiam huic illum servire jussit, consorte quoque thori et domina isti conjuncta. Nam ita demum se persuasurum veritatis amatori, ut animum et sententiam suam mutaret, existimabat. Verum minime ei consilium successit. Non enim in arena, sed in petra mentis illius domus fundata fuerat. Benjamin etiam diaconum quemdam comprehensum custodie mancipavit, in qua cum duos exegisset annos, et orator Romanus ex cansa quadam apud Persam esset, medium se is interposuit, ut diaconus vinculis solveretur petens. Rex hoc se legato daturum promisit, si modo Benjamin se obligaret, se nulli ex Magis, ut Christianam susciperet religionem, suasurum esse. Les gatus porro rem eam et quid Persa quæreret, ad Benjamein retulit. Atque ille fieri non posse dixit, ut luce ea quam copiosam recepisset, non foeneraret. Quæ enim poena ei constituta sit, qui talentum sibi datum defoderet, aperte admodum 'divi• norum Evangeliorum codicem ostendere. Quam rem ignorans rex, liberum eum esse jussit. Et ille rursum solitum officium suum fecit, eos qui erroris caligine detinerentur capiens et ad divinam atque intellectualem lucem adducens. Præteriit anus, et quæ Benjamin agebat, regi indicala sunt: qui eum ad se productum, pernegare quem sincere prædicaret Dominum jussit. Atque ibi ille ad regem: • Quidnam, inquit, commereatur, qui imperium tuum abnegans, ad alium se conferat regem? Mortem, rex ait, et supremum supplicium.» Tum Benjamin: «Quodnam igitur, intulit, satis dignum homo ferat supplicium, qui universitatis hujus Domino Servatore et rectore abjurato, non illi cultum honoremque debitum, sed ex conservis suis uni præstet?, Verbis hisce rex graviter commotus, æqualem cum digitis manuum atque pedum calamorum numerum exacui, et unguibus illius infigi præcepit. 478 Ut vero athletam corona decorandum, tormentum id perinde atque ludum jocumque excipere vidit, calamum alium in cuspi dem acuminatum membro ejus virili immisit: quem frequentius subinde infigens atque retrahens incredibilem intolerabilemque illi creavit dolorem. Postquam autem hoc quoque acerbissimum supplicium generose pertulit, aliud intulit, quod priora illa secundas partes ferre ostendit. Virgam enim crassiorem afferre, ex parte omni densos ramorum uncos prætendentem, et in sedem decertatoris injici, ac deinde identidem per eam attrahi

su1120 et retrahi jussit. Quem cruciatum cum amplius to- δυνάμενος, τὸ πνεῦμα παρεδίδου ὁ γενναῖος τῆς Irare non posset, spiritum, fortis ille veritatis ἀληθείας ἀγωνιστής· πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα μυρία παρ' propugnator et athleta, reddidit. Infinita vero alia ἐκείνων ἐτολμήθη τῶν δυσσεβῶν· ὁποῖον δῆτα καὶ . audacibus et impiis illis quoque tentata sunt. Ἰακώβῳ τῷ Πέρσῃ γεγένηται. Χριστιανὸς γὰρ Quale videlicetet illud est in Jacobo Persa patratus. οὗτος τὸ πρότερον ὤν, διὰ τὴν πρὸς Ισδιγέρδη, τὸν Is enim cum Christianus antea fuisset, propter Περσών βασιλέα φιλίαν, τὴν πατρώαν θρησκεία, intercedentem sibi cum Isdigerde Persarum rege ἀποβαλών, ἐπεὶ διὰ τῆς μητρὸς καὶ τῆς γαμετής amicitiam, paternain religionem rejecerat. Post- εἰς τὴν πρὸς Χριστὸν πίστιν αὖθις ἀνέδραμε, χαλς quam autem per matrem et conjugem rursus ad fi- πήναντος δι' αὐτό γε τοῦτο τοῦ κρατοῦντος αὐτῷ, dem Christi admonitus revertit, et eam rem prin- πικράν τινα καὶ ξενίζουσαν μετὰ πολλὰς κολάσεις ceps ægre tulit, acerbam quamdam, et propter ὑφίσταται τελευτήν. Κατὰ γὰρ μίαν ἑκάστην τῆς Bovitatem admirandam, post supplicia multa, ὁλομελείας τοῦ σώματος ἁρμονίαν τμηθεῖς, ἀπό τε bit mortem. Nam ubi articulis et juncturis qui- χειρῶν καὶ βραχιόνων καὶ ποδῶν καὶ κνημῶν, ὡς Busque, in commoda et apta totius corporis mem- μόνην αὐτῷ περιλειφθῆναι μετὰ τῆς κοιλίας τὴν brorum conformatione, ex manibus, brachiis, κεφαλήν· ἐπεὶ μηδ' οὕτως τῆς πρὸς Χριστὸν μετ pedibus et suris ei resectis, reliquum nihil quam έθετο πίστεως, ξίφει καὶ ταύτην τὸ τελευταῖον ἀφή una cum ventre caput solum habuit, quoniam ne ρηται. Θαυμάζειν δ' ἥκιστα χρή, εἰ τῆς ἐκείνων tum quidem fidem in Christum abjecit, et idipsum θηριωδίας ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης ἡνείχετο. Οἱ γὰρ postremo ferro amputatum est. Minime vero mi- πρὸ τῆς ἀρχῆς Κωνσταντίνου γεγενημένοι κατὰ τῶν randum, si rerum universarum Dominus feritatem τῆς εὐσεβείας προμάχων ελύττησαν. Ο δὲ πάντων iilorum sustinuit. Nam et qui Constantini imperium δεινότατος Διοκλητιανός καὶ ἐν τῇ τοῦ σεβασμίου præcesserunt principes, rabiem suam adversus Πάθους ἡμέρᾳ τὰς ἀπανταχοῦ τῆς Ῥωμαίων ηγε veræ pietatis amatores evomuerunt. In primis vero μονίας ἐκκλησίας κατέλυσεν. Εννέα δὲ διαδραμέν Diocletianus, omnium gravissimus, ipso augustæ et των ἐτῶν, ἐκεῖναι μὲν εἰς τὴν προτέραν πάλιν ήκον venerandæ Passionis die ecclesias sub imperio Ro- κατάστασιν ἐξανθήσασαι· μᾶλλον δὲ καὶ ἐς ὑπερβο mano ubique omnes evertit. Et novem elapsis annis, λὴν τὸ κάλλος ἐδέξαντο, καὶ τὸ μέγεθος· ἐκεῖνος δ' ille quidem ad priorem florentes rediere statum, εἰς τέλος ἐρεύη, καὶ μετὰ τῆς δυσσεβείας ἐσβέσθη. ae potius et pulchritudinem et amplitudinem multo Περὶ δὲ τῶν νυνὶ πολέμων φθάνει προειπὼν ὁ Δεraestantiorem recepere. Diocletianus autem pos- σπότης· ἀλλὰ σὺν αὐτοῖς καὶ τὸ τῆς Ἐκκλησίας tremo disperiit, et cum impietate exstinctus est. αὖθις αήττητον καὶ ἀνάλωτον. Καὶ αὐτὰ δὲ μαρτυ De bellis autem et persecutionibus hisce, ipse ρήσει τὰ πράγματα· καὶ γάρ πως πλείονά τινα δ vaticinatus est Dominus. Nec id modo, verum etiam πόλεμος τῆς εἰρήνης ἡμῖν περιποιεῖ τὴν ὠφέλειαν, Ecclesia ipsius invictum et insuperabilem statum τῶν πειρασμῶν τούτων ἐπὶ μεῖζον λάμπειν τὴν pra dixit. 479 Res ipsa hoc testatur. Quodammodo Εκκλησίαν παρασκευαζόντων. Εἰρήνη μὲν γὰρ namque pace ipsa nobis bellum utilitatem affert ἁθροὺς καὶ δειλοὺς ἡμᾶς ἀπεργάζεται· ὁ δὲ πόλεmajorem, propterea quod tentationes istæ, ut Ec- μος τό τε φρόνημα θήγει, καὶ μὴ προστετηκέναι clesia magis etiam refulgeat, efficiunt. Pax enim τοῖς παροῦσιν, ἀλλὰ καταφρονεῖν πείθει, καὶ ἐν molles nos, desides et timidos reddit. Bellum au- μηδενὶ ποιεῖσθαι τὰ ῥέοντά τε καὶ παρατρέχοντα. tem, cum animos nostros acuit, tum rebus præsentibus nos affigi non patitur: sed ut eas despiciamus, et fluxa haec atque caduca pro nihilo habeamus, suadet. CAPUT XXI. Ut propter Christianorum persecutionem pace cum Persis fracta, ingens certamen inter Persas el Romanos sit commissum; cum autem Romani virtute vicissent, simul et bellum et persecutio Christianorum finem habuerit, pace denuo inter Romanos et Persas firmata. Christiani apud Persas intolerandis, quæ aliæ super alias inducebantur, ærumnis pressi, ad nomanos confugerunt, opem eorum petentes, et ne ipsi ita aflicti despicerentur, rogantes. Episcopus Atticus benigne supplices eos suscepit, et ut quantum posset eos adjuvaret propensus fuit: et imperatorem Theodosium pro eis compellans, ad eos vindicandos excitavit. Eo tempore alia quoque a ciderunt, ut Romani non mediocriter a Persis alligerentur, propterea quad Romana ditionis bominibus qui mercede in aurifodinis opus ibi faciebant, redire inde non permittebatur, et RoΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Ὡς διὰ τὴν πρὸς Χριστιανοὺς μάχην τῶν πρὸς Πέρσας σπονδῶν λυθεισῶν, μεγάλη μάχη με ταξύ Περσῶν καὶ 'Ρωμαίων ἐγένετο. Τῶν δὲ 'Ρωμαίων κατὰ κράτος νικησάντων, ἥ τε μάχη καὶ ὁ διωγμὸς τῶν Χριστιανῶν τέλος εἶχε· καὶ πρὸς ἀλλήλους αὖθις 'Ρωμαῖοι καὶ Πέρα σαι ἐσπένδοντο. Οἱ δ' ἐν Πέρσαις Χριστιανοί, τῇ τῶν ἀνυποίστων δεινῶν ἐπαγωγῇ πιεζόμενοι, Ρωμαίοις προσέφευ γον, ἐπικουρεῖν δεόμενοι, καὶ μὴ οὕτω φθειρομένους ὑπερορᾷν. Ο δ᾽ ἐπίσκοπος ᾿Αττικὸς ἀσμένως τοὺς Ικέτας προσίετο, καὶ ὅσα τὰ ἐς δύναμιν ἐπα ύνειν πρόθυμος ἦν· καὶ αὐτίκα βασιλεῖ Θεοδοσίῳ τοὺς ὑπὲρ ἐκείνων λόγους προσήγε, καὶ εἰς ἄμυναν ἀντρέθιζε. Κατ' ἐκεῖνο δὲ καιροῦ συνέβαινε καὶ ἀλλοτρό πως οὐ μέτρια λυπεῖσθαι Ρωμαίους πρὸς Πέρσας ὅτι περ τοὺς ἐπὶ μισθῷ παραγενομένους χρυσορύκτας Ρωμαίους ἐκεῖσε ἐπίσω ἰέναι Πέρσαι οὐκ εἴων· ἔτι δὲ καὶ ὡς τὰ τῶν ἐμπόρων Ρωμαίων φορτία διήρ

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIV. πισαν. Συνεκράτει τοίνυν τῇ λύπῃ ταύτῃ καὶ ἡ πρὸς manorum mercatorum marees diripiebantur. Add quas injurias Christianorum in urbem Constantinopolitanam accessit perfugium. Et res in bellum evasil. Persa namque, legatione mi sa, per. fugas sibi dedi a Romanis petiit. Romani autem id facere noluerunt, non modo quod illos tanquam supplices et precatores servare voluerint, sed etiam quod pro religione sua facere quidvis et pati potius parati fuerint, quam ut eos quibuscum communem fidem haberent, despicer. nt. Proinde pace soluta, bellum grave inter Romanos et Persas est ortum: quod paucis perstringere commodius esse visum est. Ardaburius ifle ex imperiali aula cum non ita multis copiis missus dux, per Armeniam in Persidem excurrit, et provinciam ejus quamdam Azazenem vocatam vastavit. Adversus quem a rege Persarum dux alius Narses venit, ingentem secum ducens exercitum. Hic commissa cum Ardaburio pugna, cum ingenti suorum clade victus in fugam se dedit. Ex qua conversus, per Mesopotamiam Romanorum ditionem, præsilio omni vacuam invadere, et sie acceptæ cladis ignominiam abolere statuit. 480 Verum consilium quod Narses ceperat, Ardaburium latere non potuit: qui quam maxima potuit celeritate, regione Azazena summe vastata, et ipse Mesopotamiam petiit. Narses quamvis varii generis copias coacervasset, ingredi tamen Romanorum fines ausus non fuit. Nisibi autem civitate, quæ Cin fnibus Persarum et Romanorum sita est, Persis tamen subjecta, hominibus certis ad Ardaburium missis, de conditionibus pugnæ committendæ, loco et die constituto, certiorem eum fecit. Cui ille renuntiari jussit: Romanos, non quando ille vellet, sed quo tempore ipsis commodum visum esset, prælium facturos. Et cum Persam inagnis viribus copias suas invasurum putaret, spe belli onini summopere in Deum collocata, maximas et ipse vires contraxit. Sed enim divino auxilio, quo maxime fidebat, adjutum eum esse, inde satis constat. In urbe Constantinopolitana, in anxia sollicitudine cum cives essent, et addubitarent cuinam parti victoria arrisura esset, angeli Dei quibusdam in Bithynia, propter negotium certune Constantinopolim petentibus apparuere, cusque ibi annuntiare jussere, ut illi precationi admodum incumberent, et animum fortem obtinerent, ac Deo crederent, victoriam Romanorum fore illud insuper addentes, indices ipsos inde et nuntios victoriæ, qui Romanis præsentem maxime opem ferant, a Deo missos esse. Quæ res ubi ad aures hominum pervenit, non modo civibus ipsis animum addidit, sed etiam militum fortitudinem confirmavit. Itaque ubi bellum, sicuti dictum est, ex Armenia in Mesopotamiam transla tum est, Romani eos qui in urbe Nisibi clausi atque circumvallati erant, obsidione premientes, tur τῇ Κωνσταντίνου τῶν ἐκεῖσε Χριστιανῶν καταφυγή καὶ εἰς μάχην τὸ ἔργον ἐχώρει. Ὁ μὲν γὰρ Πέρσης, πρέσβεις πέμπων, τοὺς πρόσφυγας Ρωμαίων τει· οἱ δὲ Ῥωμαῖοι οὐδαμῶς διδόναι ἐβούλοντο, οὐ μόνον ὅτι οἷάπερ ἱκέτας σώζειν ᾑροῦντο, ἀλλ' ὅτι καὶ ὑπὲρ τῆς σφῶν θρησκείας πάντα ὁρᾶν ἔτοιμοι ἦσαν, ἢ τοὺς τῆς ἴσης πίστεως κοινωνοῦντας ὑπερο μαν. Καὶ δὴ τῶν σπουδῶν λυθεισῶν, μάχη δεινή μεταξύ Ρωμαίων καὶ Περσῶν ἤρετο· περὶ ἧς βρα χέα διαλαβεῖν ἄμεινον ἤγημαι. Αρδαβούριος μὲν γὰρ ἐκεῖνος ἐκ βασιλείων σταλείς στρατηγός, σὺν οὐ πολλῇ δυνάμει, διὰ τῆς ᾿Αρμενίων εἰς τὴν Περσῶν εἰσβαλών, μίαν τῶν ἐκείνης ἐπαρχιῶν (Αζαζηνὴ καλεῖται) ἐπόρθει· ᾧ ἀντιπράττειν ἐκ τοῦ Περσῶν ἡγουμένου Ναρσαῖς ἕτερος στρατηγὸς ἀντεπέμπε το, μαρεῖαν ἐπαγόμενος δύναμιν. Συμβαλών δ' ἐκείνῳ καὶ σὺν ἥττῃ λαμπρᾷ φυγῇ χρησάμενος, ἀντιστρέψας διὰ Μεσοποταμίας, ἀφυλάκτῳ ἔγνω ἀθρόον ἐπιῤῥυῆναι τῇ Ῥωμαίων γῇ, καὶ οὕτω τὴν ἦταν ἀνακαλέσασθαι· οὐ μὴν Αρδαβουρίῳ λαθεῖν εἶχεν & Ναρσῆς ἐβουλεύετο. Ὅσον οὖν εἶχε τάχους, τὴν ᾿Αζαζηνὴν ἐσχάτως πορθήσας, καὶ αὐτὸς ἐπὶ τὴν Μεσοποταμίαν ήλασεν. Ἐκεῖνος δὲ πολυπλασίω τὴν δύναμιν ἐπισωρεύσας, ὅμως τοῖς ὁρίοις Ρωμαίων οὐκ ἴσχυσεν ἐμβαλεῖν. Φθάσας δ' ὅμως τὴν Νίσιβιν, ἡ τὴ πόλις μεθόριόν ἐστι Περσῶν καὶ Ῥωμαίων, Πέρσαις δ' ὅμως ὑποκειμένη, πέμψας ἐκεῖθεν 'Αρδ: 6ουρίῳ ἐσήμαινεν ἐπὶ συνθήκαις τὸν πόλεμον για νεσθαι, τόπον καὶ ἡμέραν ὁρίσας, όπηνίκα συρία γῆναι τὴν μάχην χρεών. Ο δὲ τοῖς πρέσβεσιν Ναρσαίῳ εἰπεῖν ἐκέλευεν· Οὐχ ὅτε σὺ βούλει πολεμητέα είναι Ρωμαίοις, ἀλλ' ὁπόταν ἐκείνοις εὖ ἔχειν δοκοίη. Μεγάλῃ δ᾽ οὖν δυνάμει προσβαλεῖν Πέρσην οιόμενος, Θεῷ τὴν τοῦ πολέμου ἐλπίδα πᾶσαν ἀκριβῶς ἀνετίθει μεγίστην καὶ αὐτὸς δύναμιν παρεσκευασμένος. 'Αλλ' ὅπως τῆς θείας η μοίρησεν ἀρωγῆς ἐκείνῳ πιστεύσας, ἐντεῦθεν κατάδηλον ἦν. Ἐν μεγίστῃ ἀγωνίᾳ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει και θισταμένων, ἀμφιβαλλόντων ποτέρῳ τῶν μερῶν ἡ νίκη ἐπιγελάσοι, ἄγγελοι θεῖοί τισι περὶ Βιθυνίαν ὀφθέντες, κατά τινα χρείαν τῇ Κωνσταντίνου ἐπιδη μοῦσι, λέγειν ἐκέλευον, εὐχῇ μάλα προσκεῖσθαι καὶ θάρρος ἔχειν στεῤῥὸν, καὶ πιστεύειν Θεῷ ὡς ἡ νίκη Ρωμαίων ἔσται. Προσετίθεσαν γε μήν, ὡς καὶ αὐτοὶ βραβευταὶ πεμφθεῖεν ἐκεῖθεν τῆς νίκης, καὶ Ῥωμαίοις τὰ μάλιστα συναρήγοντες. "Ο δὴ καὶ εἰς ὦτα ἐλθὸν, οὐ μόνον τοὺς ἐν τῇ πόλει ἐθάῤῥυνεν, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν στρατιωτῶν φρονήματα μᾶλλον ἐπέρρωσεν. Επεὶ γοῦν, ὡς εἴρηται, ἐκ τῆς ᾿Αρμεν νίων εἰς Μεσοποταμίαν μετεχώρει ὁ πόλεμος, Ρωμαῖοι κατακλείστους ποιησάμενοι τοὺς περὶ Νίσιβιν πόλιν, ἐπολιόρκουν, πύργους ξυλίνου; ἐσκευασμένοι, οι τροχοῖς τισιν ἐκ μηχανῆς βαδίζον τες, τοῖς τείχεσιν ήγοντο· καὶ τῇ μακρά τειχομαχία πολλοὺς τῶν ἄνωθεν ἀμυνομένων ἠράνιζον. Ὁ δὲ τῶν Περσῶν βασιλεὺς Βαράνης πεπορθῆσθαι μὲν Socrat. lib. vi, cap. 18.

112} Νίσιβιν εἰρχθέντας συνέχεσθαι ἤδη τῇ βίᾳ τῶν ἐλεπόλεων, τῇ προσούσῃ πάσῃ δυνάμει ἀποπειρα σθαι παρεσκευάζετο· τὴν δὲ Ρωμαίων δύναμιν ὑποδειλιάσας, συμμάχοις Σαρακηνοῖς ἐχρῆτο, ὧν Αλαμούνδαρος ἡγεῖτο, ἀνὴρ γενναῖος καὶ ἀρεῖκὸς τὰ πολέμια· ὃς πολλὰς μυριάδας Σαρακηνῶν ἐπιγόμενος, θαῤῥεῖν παρηγγύα τῷ Περσῶν βασιλεῖ· μὴ γὰρ πολὺ διελθεῖν, καὶ Ῥωμαίους μὲν πρώτη προσβολῇ παραστήσεσθαι, καὶ ὑπ' αὐτῷ ποιεῖν καὶ τὴν παρὰ Σύροις μεγάλην πόλιν τὴν ᾿Αντιόχου. Ταῦθ᾽ ὁ μὲν ἔλεγεν· ἥκιστα δὲ καὶ εἰς τέλος ἐκείνῳ ὁ λόγος ήρχετο. Οἱ γὰρ ἐφ᾽ οἷς θαῤῥών διε, Σαρακη νοὶ ἄλογον δέος εἰσδεδεγμένοι, καὶ φαντασίᾳ λη θέντες μεγίστη προς Ρωμαίων δυνάμει περιελαύ νεσθαι, καὶ ἐν ταραχῇ καταστάντες μεγάλη, μήτε δρον, μηδ' ὅπως φυγή χρήσασθαι ἔχοντες, αὐτοῖς ὅπλοις παρὰ τὸν ποταμὸν Εὐφράτην ἐνέβαλον ἔχω· τους. Καί γε λόγος περὶ δέκα μυριάδας ἀνδρῶν ἐκεῖσε διαφθαρῆναι. Τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον συνέβαι νεν. Οἱ δὲ περὶ Νίσιβιν τὰς ἐλεπόλεις ἱστῶντες Ρωμαῖο:, πυθόμενοι ὡς ὁ Πέρσης ελεφάντων πολύ τι πλῆθος ἐπάγοιτο, καὶ τῷ δέει παγέντες απάσας τὰς πολιορκητικές μηχανές πυρὶ δεδωκότες, πρὸς τοὺς οἰκείους τόπους ἀνέστρεφον. Αλλ' ὁπόται μὲν Έπειτα συμβολαὶ τῷ μετὰ ταῦτα συνέβησαν, ὅπως τε ὁ 'Ρωμαίων ἕτερος στρατηγός Αρεέσινδος μονο μαχίᾳ τὸν παρὰ Πέρσαις ἀνεῖλε νομιζόμενον γεν ναιότατον, ἔτι δὲ καὶ ὡς ᾿Αρδαβούριος τοὺς ἑπτὰ τῶν Περσῶν στρατηγοὺς δι' ἐνέδρας Ελὼν ἀνεῖλε, πρὸς δὲ δὴ τούτοις, καὶ ὡς Βιτιανὸς ἄλλος Θεοδοσίου • στρατηγὸς ἀρίστῳ τρόπῳ τοὺς ἐπιλοίπους διέφθειρε τῶν Σαρακηνών, παρήσειν δοκῶ μοι, ἵνα μὴ τοῦ προκειμένου ἐκτὸς γένωμαι· ὅσα μέντοι τῷ πολέμῳ ἐγίνετο, θᾶττον ἐγνώριζε βασιλεὺς, Παλλαδίῳ τινὶ ταχυδρόμῳ χρώμενος, ἀνδρὶ γενναίῳ μὲν τὸ σῶμα, αδαμαντίνῳ δὲ καὶ ψυχήν· ὃς εἰς τόσον μεθ᾿ ἵππου ἐλαύνων εφέρετο, ὡς ἐν τρισὶν ἡμέραις ταχὺ καταλαμβάνειν τοὺς ὄρους, οι μεταξύ Περσῶν καὶ Ῥωμαίων ἦσαν· ἔπειτα δὲ ἰσαρίθμους ἀναλίσκοντα πάλιν ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου ὑποστρέφειν. Τῇ δὲ ταχυτήτι χρώμενος οὐ μόνον εἰς Περσῶν ὅρια, ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπά τῆς οἰκουμένης τμήματα, ταχέως διίπτατο, ὅπου δ' ἂν ὁ κρατῶν ἐξαπέστελλεν· ὡς καί ποτέ τινα τῶν res ligneas fecerunt, quæ rotis quibusdam et ma- 4 τὴν ᾿Αζαζηνῶν χώραν μαθών, καὶ τοὺς ἀνὰ τὴν chinis provolutæ, mœnibus admovebantur: et ex eis longiore, pro muro, pugna commissa, multi e superiore loco urbem propugnantes cædebantur. Varanes autem Persarum rex ubi Azazenam regionem excisam, et suos Nisibi incluses muralium tormentorum vi afligi cognovit, copiis quas tum paratas habebat omnibus, fortunam belli experiri aggressus est. Cum vero Romanorum virtutem metueret, Saracenorum auxiliis usus est, quos Alamundarus vir fortis et bellicosus duxit: 481 qui cum multa eorum millia secum adduxisset, bono animo regem Persarum esse jussit, quamprimum se primo conflictu Romanos superaturum, atque ipsi una cum magna Syrorum urbe Antiochia subjecturum esse, dicens. Hæc ille quidem jactabat, sed verba ejus minine ad exitum pervenere. Quibus namque rex fidebat, Saraceni præter rationem terrore correpti, et per imaginationem se a maximis Romanorum copiis circumdatos propelli opinati, atque in magnum tumultum conjecti, ita ut neque quid faciendum esset, scirent, una cum armis in Euphratem amnem se præcipitarunt. Opinio sane obtinet, centum ibi virorum millia periisse. Atque hoc sic quidem accidit. Romani vero, qui excitatis expugnatoriis urbium machinis Nisibim obsidebant, cum audișsent, Persam magnam elephantorum multitudinem adducere, et ea de causa metu consternati essent, machinis eis omnibus igne consumptis, ad loca sua sunt reversi. Cæterum quot postea prælia sint commissa, et quomodo alius Romanorum dux Are - obindus singulari certamine eum qui apud Persas omnium fortissimus habitus est, interemerit: et quomodo Ardaburius septem Persarum ductores insidiis exceptos trucidarit; adhæc ut Vitianus, alius Theodosii dux, reliquias Saracenorum optime exstinxerit, praetermittendum esse censeo, ne longius extra propositum digrediar. Imperator Theodosius res in eo bello gestas, Palladio quodam cursore celeri usus, quamprimum cognovit. Vir is cum corpore robustus, tum animo adamantinus fuit: qui tanta celeritate equo insidens vectus est, ut diebus tribus in fines, qui medii inter Persas et Romanus sunt, pervenerit, totidemque postea p Ελλογιμων σφόδρα τὸ τάχος θαυμάζοντα περὶ αὐτοῦ diebus Constantinopolim reversus sit. Ob eamn vero celeritatem, non ad Persarum fines tantum, sed ad reliquas etiam orbis partes, quo eum iuperator misit, expeditissime pervolavit. Quapropter aliquando ex præclaris viris quidam, celeritatem ejus admiratus dixit: Virum eum tam amplam Romani imperii ditionem, angustam expedita celeritate sua reddidisse. Ad hanc etiam Persarum rex obstupuit, quod legatione fungens, multorum dierumn iter tam celeriter perficeret. 482 Hæc de Palladio. Theodosius imperator Constantinopoli degens, ubi Romanorum divinitus Μυριάδας Socr. φάναι, ὡ; Ὁ ἀνὴρ οὗτος μεγάλην ούσαν τὴν Ῥω μαίων ἀρχὴν σμικρὰν τῇ ταχυτητι ἀπέδειξεν· δν δὴ καὶ ὁ Περσῶν βασιλεὺς ἐξεπλήττετο, πολλῶν ἐν ἡμερῶν θάττον τῷ πρεσβεύειν ἀνύοντα. Καὶ περὶ μὲν Παλλαδίου τοσαῦτα. Βασιλεὺς δὲ Θεοδόσιος τῇ Κωνσταντίνου διατρίβων, καὶ τὴν ἐκ Θεοῦ Ῥωμαί οις ἐπιγενομένην νίκην εἰδὼς, οὕτω καλός τε κιό ἀγαθὸς ἦν, ὡς καίπερ εὐτυχῶς πραξάντων Ρωμαίων, ὅμως καὶ οὕτως εἰρηνικὰ φρονεῖν καὶ σπένδεσθα: βούλεσθαι. Καὶ δὴ τὸν στρατηλάτην Ηλίωνα πέμμας, δν διὰ περιφανούς ἦγε τιμῆς, εἰρήνην πράττειν πρὸς Πέρσας ένεκελεύετο. Καὶ ἐς τὴν Μεσοπο

ECCLESIASTIC HISTORIA LIB. XIV. ταμίαν καταλαβών, ὅπου δὴ Ῥωμαῖοι βαθείαν concessam victoriam rescivit, tam bonus honestus que fuit, ut eliam secundis rebus suis, pacis tamen consilia caperet, et cum hostibus fœdus inire vellet. Helionem igitur ducem illustri præditum dignitate, ad pacem cum Persis faciendam misit. Αtque is postquam in Mesopotamiam pervenit, ubi Romani fossam altam, quæ præsidio eis esset, duxerant, Maximinum, virum præclarum, et ejusdem cum Ardaburio dignitatis, qui de pace agerel, ad Persam legavit. Maximinus apud regem se a ducibus, non ab imperatore ipso missum esse dixit illum enim bellum hoc nescire; atque etiam ut id maxime sciret, parvi tamen facere. Porro Varane legationem eam recipiente, quod fame maxima exercitus ejus premeretur, qui apud eum Immortales vocantur (decem millium numerum ii, delectorum admodum et fortium virorum, complent) eum adiere: et ne prius pacem susciperet, quam impetum in Romanos parum cautos ipsi fecissent, admonuere. Quibus rex obsecutus, oratorem quidem in abdito loco clausum asservavit Immortales autem illos insidias Romanis struere jussit. Qui bifariam divisi, in medio partem quamdam Romani exercitus non minimam, circumventam concludere voluerunt. Romani ad turmam hostium eam, quam conspexerant, conversi ferebantur. Nondum enim alteram, quæ derepente procurrerat, videbant. Et jam inter se acies concurrebant, cum Dei providentia, aliæ τάφρον ὀρύττοντες οἰκείαν φυλακήν ἐποιοῦντο, Μαξιμίνον άνδρα ελλόγιμον ἔπεμπε τὴν εἰρήνην πραγματευσάμενον. Επίσης δὲ Αρδαβουρίῳ τῆς καθέδρας μετεῖχε· καὶ πρὸς τὸν Περσῶν βασιλέα γενόμενος, παρὰ τῶν στρατηγῶν σταλῆναι, οὐ μὴν παρὰ τοῦ βασιλέως ἔλεγε· μηδὲ γὰρ ἐγνῶσθαι του τονὶ τὸν πόλεμον βασιλεῖ, ἀλλὰ καὶ γνωσθέντα ἐν οὐδενὶ νομίζεσθαι. Τοῦ δὲ Βαράνου τὴν πρεσβείαν εἰσδεχομένου· λιμῷ γὰρ πλείστῳ ἡ στρατιά ἐπιέζετο, οἱ παρ' ἐκείνῳ κεκλημένοι ᾿Αθάνατοι (ἀριθμὸς δὲ οὗτος μυρίων ἐκλεκτῶν μάλα καὶ γεν ναίων ἀνδρῶν) προσιόντες, μὴ πρότερον καταδέχεσθαι τὴν εἰρήνην βασιλεῖ ἔλεγον, πρὶν ἂν Ῥωμαίοις ἀφυλάκτως ἔχουσιν ἐπεισπέσωσιν. Οἷς δὴ καὶ παραπεισθεὶς βασιλεύς, Περσῶν τὸν μὲν πρέσβυν ἐν ἀποῤῥήτῳ κατακλείσας ἐφύλαττε· τοὺς δ' Αθανάτους ἐκείνους, λόγον ἐποίει Ρωμαίοις· εἰ καὶ εἰς δύο γενόμενοι τάγματα, μέσον περικλείειν έπειρῶντο μ· ῖραν οὐκ ἐλαχίστην Ρωμαίων τινά. Ρυ μαῖοι δὲ πρὸς μὲν θάτερον, ὃ δὴ καὶ ἑώρων, πρὸς ἐκεῖνο καὶ οὗτοι παρεσκευάζοντο· οὔπω γὰρ θάτερον εἶδον· ἐξαπίνης γὰρ ἔδραμεν· ἤδη δὲ συμβή γνυσθαι μελλόντων τῶν στρατευμάτων, πρὸς ἄλληλα Θεοῦ προνοία τινὶ στρατὸς Ῥωμαίων ἕτερος ἔκ τινος γηλόφου προφαίνετο, Προκοπίῳ τῷ στρατη λάτῃ ἀγόμενος· ὃς ἐν κινδύνῳ ἀπειλημμένους τους ὁμοφύλους ἰδὼν, τοῖς Πέρσαις ἐπιθέμενος, κατὰ νώτου ἐχώρει. Καὶ οἱ προ βραχέος μεσολαβεῖν μέλλοντες μεσολαβοῦνται Ρωμαίοις. Καὶ κτείναντες – Romanorum copiæ ex colle quopiam prospicientes ἅπαντας, ἐκεῖθεν πρὸς τοὺς ἐκ τῆς ἐνέδρας ἐπιόντας ἐτράπησαν. Επίσης δὲ κἀκείνους τοῖς ἀκοντίοις διέφθειραν. Οὕτω μὲν οὖν οἱ παρὰ Πέρσαις ᾿Αθάνατοι θνητοί πάντες ἐξαπίνης ἐδείχθησαν, αὐτοῦ Χριστοῦ τὴν δίκην Πέρσαις εἰσπραξαμένου· οἷς οὐκ ἐλαχίστους τῶν ἐκείνου θεραπευτῶν εὐσεβεία διενεγκόντας πικρῶς τοῦ ζῆν ὑπεξήγαγον. Ὁ δὲ βασιλεὺς Περσῶν οὕτω δυστυχήσας προσεποιεῖτο μὲν μηδὲν εἰδέναι τῶν γενομένων, καὶ τὸν πρέσβυν λύσας, τὴν πρεσβείαν προσίετο ἐπειπών· Οὐ Ρωμαίοις χαριζόμενος τὴν εἰρήνην ἀσπάζεσθαι, ἀλλὰ σοί γε πάντων περιόντι φρονήσει τὴν χάριν ταύτην εἰδώς. Ο μὲν οὖν Περσικός πόλεμος διὰ τοὺς κινη θέντας ἐκεῖσε Χριστιανικούς διωγμού; τὴν ἀρχὴν εἰληφώς, τότε δὴ καὶ τέλος ἐλάμβανεν πολέμῳ καὶ ὁ διωγμός κατεπαύετο. apparuere, Procopii ducis signa sequentes, qui cives suos in discrimen conjectos videns, contra Persas duxit, eosque a tergo aggressus est. Ita factum, ut qui paulo ante intercipere Romanos voluerint, ipsi ab illis sint circumventi. Nostri omnibus illis occisis, ad eos inde qui ex insidiis prodibant, conversi, itidem illos quoque jaculis confecerunt. Ad hunc igitur modum qui apud Persas sunt Immortales, subito mortales omnes esse comperti sunt, ipso a Persis pœnas sumente Christo, propterea quod plurimos ejus cultores insigni pietate praestantes, acerba morte nullarint. 483. Rex autem Persarum clade ea accepta, nihil se earum rerum scire assimilavit, et oratore ἐπὶ δὲ τῷ De custodia emisso, legationem recepit: pacem se dentia omnes excellenti honorem eum haberet, initium propter persecutiones adversus Christianos bello persecutio quoque conquievit. Αθάνατοι, hoc est, immortales. lectissimi decies mille Persarum viri, quos Xerxes Darii habuit. Hos sub Theodosio Ardaburius concidit alque exstinxit. (Suid.) Proximi ibant. quos Persæ Immortales vocant, ad decem inillia, Cultus non ut Romanis gratificaretur, sed oratori ipsi prucomplecti testatus. Porro bellum Persicum, quod motas sumpsit, finem tum habuit. Cum ipso autem opulentiæ barbaræ non alios magis honestabat. Il aureos torques, illi vestem auro distinctam habebant, manicatasque tunicas gemmis etiam adornatas. (Q. Curtius.)

CAPUT XXII. De Acacio Amidensi episcopo, ut is ex sacris Ecclesiæ vasis nummis factis, Persarum captivos redimens, domum eos remiserit: quæ res magnæ Persis fuit admirationi. Περὶ 'Ακακίου τοῦ ἐπισκόπου Ἀμίδης, ὡς τὰ ἱερὰ τῆς ᾿Εκκλησίας εἰς κέρμα κόψας, τους Περσῶν αἰχμαλώτους πριάμενος, ἀπέλυσεν οἴκαδε· ὅπερ ἔργον εἰς θαῦμα μέγα τοὺς Πέρ σας ήγαγε. *Ην δέ τις ἐν 'Αμίδῃ τῇ πόλει ἐπίσκοπος Ακάκος ὄνομα· δν τηνικαῦτα πρᾶξις ἀγαθὴ περιφα νέστερον τοῖς πᾶσι μᾶλλον ἐποίει καὶ περιβόητον. Ἐπεὶ γὰρ ὁ τῶν Ρωμαίων στρατὸς τὴν ᾿Αζιζηνί πορθήσαντες, καὶ ὑπὲρ ἑπτακισχιλίους Περσών απ χμαλώτους συσχόντες, κατ' οὐδένα τρόπον ἀποδιδό ναι τῷ Πέρσῃ ᾑροῦντο, λιμῷ δ' ἐξετρίβοντο κατ' ὀλίγον διαφθειρόμενοι (τοῦτο δὲ οὐ μέτριον ἐνίει τῷ βασιλεῖ Περσῶν ἄχθος)· ὁ ᾿Ακάκιος ταῦτα ἀναμαθών, οὐ παρέδραμε τα γενόμενα, ἀλλὰ τὸν ὑπ' αὐτῷ ταττόμενον ἀθροίσας, ο Ὁ Θεὸς, ὦ τέκνα, φησὶν, ὁ ἡμέτερος οὔτε δίσκων ἐν χρείᾳ ἐστὶν, ἀλλ' οὐδὲ ποτηρίων αὐτῷ φροντίς· ἀπροσδεὺς γὰρ ὤν, οὔτ᾽ ἐσθίει, καὶ τῆς ὑγρᾶς ἐλεύθερός ἐστι πόσεως. Πολλῶν τοίνυν προσόντων κειμηλίων τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ, χρυσοῦ μὲν πλεῖστα, πολλὰ δὲ καὶ ἀργύρου πεποιημένα, ἃ δὴ καὶ ἐκτήσατο εὐνοίᾳ καὶ προσα γωγῇ τῶν προσηκόντων αὐτῷ, χρῆναι νομίζω τού τοῖς τοὺς αἰχμαλώτους Περσῶν ῥύεσθαι καὶ διατρέ φειν πεινώντας. • Ταῦτα δὴ ἐπειπών, καὶ πρὸς τούτους άλλα τε παραπλήσια, χωνείᾳ μὲν εὐθὺς ἐδίδου τὰ θεῖα ἐκεῖνα κειμήλια· ἐξ ἐκείνων δὲ τιμής ματα εοικότα τοῖς στρατιώταις προσήγε, καὶ τοὺς αἰχμαλώτους ἐλάμβανεν. "Επειτα διατρέφων αρκούν τως, ἐφοδίοις έδεξιοῦτο· καὶ ἐς τὸν οἰκεῖον βασιλέα Γοράνην ἀπέπεμπεν. Η δὴ πράξις τοῦ ἐπισκόπου ἐπιπλεῖστον ἐκπλαγήναι τὸν Περσῶν βασιλέα ἐποίει ὅτι περ ἀμφότερα Ρωμαίοις ἐσπούδασται, τῷ τε πολέμῳ, καὶ τῷ εὖ ποιεῖν κατακράτος νικάν. Φατί δὲ καὶ ὡς εἰς ἐπιθυμίαν ἧκεν ὁ Πέρσης καὶ κατ' ἔψιν ἐντυχεῖν τῷ ἀνδρ', ὥστε καὶ εἴδους ἐπαπολαῦσαι, καὶ ὁμιλίας ἀξιωθῆναι. Καί γε τοῦτο λόγο; ἔχει γενέσθαι βασιλέως προστάξαντος. Τοιαύτης δὲ τῆς ἐκ Θεοῦ νίκης πρυτανευθείσης, ὅσοι τηνικαῦτα λό τοις ἀνθοῦντε;, δημοσίᾳ τοὺς αἰνετηρίους τῶν λόγων βασιλεῖ ἔγραφον παριόντες· ὁ μὲν ἦν ἐκ πολλοῦ συναθροίσεις λόγων δύναμιν ἐπιδεδειγμένος, ὁ δὲ γνώριμος ἐκείνῳ καταστῆναι βουλόμενος, καὶ ἄλλος Erat autem in civitate Amidensi episcopus Acacius nomine, quem tum facinus pulchrum illustriorem omnibus atque clariorem reddidit. Cum etenim exercitus Romanus Azazena regione vastata, supra septem millia Persarum cepissent, eosque nullo modo Persæ redimere vellent, atque illi fame paulatim amicti interirent, eaque res non parum molestiæ regi afferret; Acacius ea cognita, non ita prætermittendam censuit, sed qui sub eo erat, clero coacto: «Deus, inquit, noster, filioli, neque discis indiget, neque pocula curat. Egestati enim minime obnoxius, non edit, neque bibit. Cum igi - tur mul:a sint ecclesiæ ejus donaria, aurea quidem plurima, multa etiam argentea, quæ benignitate et liberalitate eorum qui se ad eam contulerunt, paravit, utendum eis censeo ad Persas captivos redimendos, et famelicos alendos › Hæc atque alia hisce similia locutus, statim divina illa donaria conflavit, atque ex eis æstimationem militibus que eis visa fuerat, persolvit, et captivos recepit: deinde alimentis eos abunde refectos, viatico etiam prosecutus, ad regem suum misit. Id episcopi factum, plurimum Persarum regem ad consternationem adegit: 484 quod Romanis utrumque hoc studio esset, ut simul et bello et benefactis egregie vincerent. Dicitur vero, Persam etiam desiderium cepisse viri ejus videndi, ut ejus et conspectu frueretur, et colloquio dignaretur. Idque sic imperatoris Theodosii jussu factum esse, fama obtinet. Victoriam hanc tantam postquam Deus concessit, quicunque eo tempore eruditione pollebant, libros in laudem imperatoris publice conscripserunt, cique obtulerunt; alii quidem, ut eloquentiæ vim quam longo collegissent tempore, ostenderent: alii autem, ut se in notitiam illius insinuarent, atque alii item causam aliam prætendentes. Eadem porro illi virtutis ornamenta testimoniis suis imperatori tribuerunt, quæ et nos de eo supra commemoravimus, ex plurimis pauca saltem bre- ἄλλην προβαλλόμενος τὴν αἰτίαν. Ἐκεῖνα δὲ τῶν viter perstringentes. Non solum autem hoc, qui in arte dicendi studium posuerant fecere, sed et ipsa Augusta imperatoris conjux, heroico versu poemata marito et principi suo composuit. Erat enim præclara admodum, et docta. Quandoquidem vero ejus memini, opportune hoc loco me expositurum puto, quæ ea, et unde fuerit: et quomodo præ aliis quæ in communionem connubii imperatoris Theodosii veniret, delecta sit. Res sic habet. καλών προσεμαρτύρουν τῷ βασιλεῖ, ἅ καὶ ἡμεῖς ἀθρόα περιειλήφαμεν ἄνωθεν, ὀλίγα ἐκ πάνυ πολλῶν συντόμως διεξελθόντες. Οὐ μόνον δὲ οἱ περὶ λόγους εσχολακότες, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ βασιλὶς καὶ γαμετὴ τοῦ κρατοῦντος ἐν ἡρωϊκῷ μέτρῳ ποιήματα τῷ ἀν δρὶ καὶ βασιλεῖ ἔγραψεν. "Ην γὰρ μάλα ελλόγιμος. Ἐπεὶ δὲ ταύτης ἐμνήσθην, εἰς καιρὸν ἂν δοκῶ μοι διεξελθεῖν, τίς τε ἦν αὕτη, καὶ ὅθεν, καὶ ὅπως τῷ βασιλεῖ Θεοδοσίῳ εἰς κοινωνίαν γάμου τῶν ἄλλων ἐκρίθη. Εχει δὲ οὕτω. Si necessitas fuerit in redemptione captivo- sunt, et hypothecam et pignorationes fieri concerum, tunc et venditionem sacratissimorum atque dimts. Quoniam non absurdum est, animas homireanorum vasorum vel vestium, cæterorumque nam quibuscumque vasis vel vestimentis (præferri. lonariorum quæ ad divinam religionem nece saria L. Sancomes. C. De sacro anct Eccles.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. ΚΕΦΑΛ. ΚΡ. Περὶ τῆς βασιλίδος Εὐδοκίας, τῆς καὶ ᾿Αθηναΐ δος, οἵα καὶ ὅθεν ἦν· καὶ ὅπως εἰς γάμου κοι νωνίαν τῷ βασιλεῖ Θεοδοσίῳ συνήφθη· καὶ ὡς ὑπέσχετο εἰς ῾Ιεροσόλυμα διαβῆναι· καὶ περὶ τοῦ μήλου· καὶ ἄλλων γεγενημένων αὐτῇ. Πουλχερία ἡ βασιλὶς φιλόκαλός τις οὖσα, ἤδη τῷ βασιλεῖ πρὸς ἡλικίαν γενομένῳ, διεσκοπεῖτο, πῶς ἂν καὶ γυναικὶ προσηκούσῃ τοῦτον συνάψειε· καὶ τὰς ἑκάστου γένους ἐφυλοκρίνει θυγατέρας, καὶ ὅται δὴ ἐξ ἐθνῶν κάλλει καὶ πλούτῳ καὶ τοῖς λοιποῖς τὸ διαβόητον εἶχον. Οὕτω δ' ἐχούσῃ ταύτῃ συμβάν οὕτω· καὶ γυνή τις ᾿Αθηναΐς ὄνομα, παρθένος ἔτι οὖσα, ἐξ ᾿Αθηνῶν ἥκει τῇ βασιλίδι· ἥτις δὴ Λεοντίου μὲν ἦν τοῦ φιλοσόφου θυγάτηρ, εὐφυής δ' εἰς ἄκρον οὖσα, διὰ λόγων εληλύθει παντοίων ὑπὸ τῷ πατρὶ παιδευθεῖσα, οὐ μόνον Ἑλληνικῶν, ἀλλὰ καὶ 'Ρωμαϊκῶν, καὶ τοσαύτης φιλοσοφίας πεπείραται, πρακτικῆς τε ἅμα και θεωρητικῆς, καὶ ὅση τίς ἐστι περὶ τὰς λογικὰς ἀποδείξεις καὶ ἀντιθέσεις, ὅτην οὐδεὶς ἕτερος ἐκληρώσατο. Αστρονομίας δὲ καὶ γεωμετρίας καὶ ἀριθμῶν ἀναλογίας τοσοῦτον ἔσχεν, ὅσον οὐδεὶς τῶν κατ' αὐτὴν ἕτερος. Οὕτω δὲ ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἀχθεῖσαν, ἐπεὶ τελευτᾷν ἐκεῖνος ἔμελλε, τοὺς ἐκείνου παῖδας Ουαλέριον καὶ Αέτιον κληρονή μους τῆς οὐσίας αὐτοῦ κατελίμπανε. Ταύτην δ' ἀπόκληρον ἐποίει, λέγων ἀρκεῖν αὐτῇ τὴν τύχην καὶ τὴν ἐνοῦσαν χάριν ἐκ τῆς παιδεύσεως. Ἐν στενῷ δὲ κομιδή γενομένη Πουλχερία προσῄει τῇ βασιλίδι, καταβοωμένη τῆς ἀδικίας τῶν ἀδελφῶν. Ἡ δὲ βασίλισσα τήν τε σύνεσιν καὶ τὸ κάλλος, ἔτι δὲ καὶ τὸ πρὸς ἅπαν ὡς εἰπεῖν δεξιὸν τῆς κόρης καταμανθάνουσα, ἐβουλεύσατο τἀδελφῷ συνοικεῖν. Καὶ δὴ τὰ Χριστιανῶν πείσασα ἀνελέσθαι, Ἀττικὸν τὸν ἐπίσ σκοπον μετεστέλλετο· καὶ ἐν τῷ προειρημένῳ σηκῷ Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυρος τοῦ θείου βαπτίσμα τος ἀξιώσασα, καὶ θυγατέρα οἰκείαν ἑαυτῇ ἔκ τε τοῦ θείου βαπτίσματος, καὶ ἄλλοις τρόποις πολλοίς ἀναδείξασα, εἰς γυναῖκα ἐδίδου τῷ ἀδελφῷ, Εὐδοκίαν ἐξ ᾿Αθηναΐδος μετονομάσασα. Αὕτη δὲ καὶ παῖδα Ευδοξίαν ὄνομα Θεοδοσίῳ ἐγέννα - ἥτις δὴ Ουαλεντι νιανῷ τῷ Πλακιδίας παιδί, Ῥώμης τηνικαῦτα κρατοῦντι, συνήπτετο, εἰς Θεσσαλονίκην διὰ τὸ κῆδος γεγενημένῳ. Εκείνῳ δὲ θυγατέρας αὖθις δύο αὕτη ἐγέννα, Πλακιδίαν καὶ Εὐδοκίαν όνομα. Η μέντοι βασίλισσα Εὐδοκία, δι' ἐφέσεως ἔχουσα τὴν τῆς θυ γατρὸς Εὐδοξίας συνάφειαν κατιδεῖν, εὐχῇ ἑαυτὴν κατεδέσμει, όπηνίκα τῇ παιδὶ πραχθείη ο γάμος, αὐτὴν ἐκείνην εἰς Ἱερουσαλήμ ἀφικέσθαι, εἷς τε τῶν ἁγίων τόπων προσκύνησιν· καὶ τὴν ἀνήκουσαν εὐχαριστίαν τῷ Σωτῆρι ἀφοσιώσασθαι τῶν ἀπείρων χάριν αὐτῇ δωρεῶν· προσεπιγενομένης καὶ τῆς τοῦ περιφανοῦς ἐκείνου μήλου προφάσεως, ὅπερ οἷα λίαν μέγα τε καὶ ἐξαίσιον, κατὰ τὴν Φώτων ἑορτήν, Φρυγίσκου τινὸς ἀγαγόντος, βασιλεὺς τῇ βασιλίδι ἀπεχαρίζετο Εὐδοκίᾳ, ἑκατὸν τῷ ἀγαγόντι νομίσματα παρασχών. Η δ' αὖθις ἀπλῇ διαθέσει (φιλοτίμως γὰρ ἦν ἔχουσα) τῷ μαγίστρῳ Παυλίνῳ ἐπὶ μᾶλλον ἐρωμένῳ τῷ βασιλεῖ ἔπεμπεν ἐν ἀγρῷ ποδαγριῶντι. PATBOL. GR. CXI.VI ς CAPUT XXIII. De Eudocia Augusta, quæ Athenais est dicta, qualis ea et unde fuerit, et quomodo matrimonio Theodosio imperatori sit conjuncta: et ut noverit, se religionis ergo Hierosolyma profecturam: et de malo magnitudinis admirandæ, aliisque quæ ci accidere rebus. Pulcheria Augusta quod honestatis studiosa esset, cum imperator jam ad ætatem maturam pervenisset, ut ei conjugem matrimonio jungeret, deliberavit. Et generis cujusque et familiæ puellas, eas etiam quæ ex gentibus forma, divitiis, et aliis dotibus præclarae essent, dispexit. Atque hoc cum la sic ageret, percommode accidit, ut mulier quædam, cui nomen Athenais erat, adhuc virgo, ex Athenarum urbe ad Augustam veniret. Ea Leontii philosophi filia, et quidem ingeniosissima, omni genere non solum Græcarum, 485 sel etiam Latinarum disciplinarum a patre erudita, tantum in philosophia effectrice simul et contemplatrice, atque ea quoque que circa dicendi artem, probationesque et confutationes versatur, quantum alius nemo, profecit. In astronomia etiam, geometria, et numerorum proportionibus, plus quain alius ætate sua quisquam, est assecuta. Hanc ubi pater ita educavit atque instituit, moriturus ille, filios suos Valerium et Aetium bonorum suorum hæredes reliquit, filiam antem exhæredavit, fortunam ei, et quam ex doctrina consecuta esset gratiam sufficere dicens. Cum vero ei res esset perangusta, ad pulcheriam Augustam de fratrum injuria conquerens accessit. Illa prudentiam, venustatem, et miram in rebus (ut ita dicam) omnibus dexteritatem puellæ. cum cognovisset, fratri eam' connubio conjungendi consilium cepit. Atque ubi ei ut Christianorum sacra coleret persuasit, accito Attico episcopo, ad divinum baptismum eain in eo quod diximus Stephani protomartyris templo adhibuit: et per eum ipsum baptismum, aliosque item plures modos, in filiæ locum sibi arrogatam, uxorem fratti dedit, pro Athenaide Eudocia cognominatam. Hæc Theodosio Eudoxiam filiam genuit, quæ Valentiniano Placidiæ filio, Romæ rerum summam obtinenti, et propter affinitatem nuptiarum Thessalonicæ, quo ex Occidente venerat, agenti, in matrimonium est collocata. Atque ea Valentiniano filias duas, Placidiam et Eudociam, progenuit. Verum Eudocia Theodosii conjux, cum desiderio conjugii Eudoxiae filiæ videndi teneretur, voto seipsam obligavit, ubi nuptiæ filiæ confecta essent, se Hierosolyma adituram. It simul et loca sancta veneraretur, et debitas Servatori, ob innumerabilia ab eo accepta dona, ageret gratias. Ad quas causas præclari etiam illa mali occasio accessit, quod utpote ingens et admirandum, festo Luminum die a Phrygisco quodam oblatum, cum illi ean ob rem imperator centum numismata præbuisset, imperatrici Eudociæ dono dedit: idque illa deinde simplici aminio (perliberalis enim erat) magistro Paulino, qui prin,

cipi apprime clarus, domui ex podagra decumbe- 'Ο δὲ τὰ περὶ αὐτοῦ ἀγνοῶν, ὥς τι τέρας αὖθις τῷ bat, misit. 486 Paulinus autem, quod de malo factum fuerat, ignorans, ee perinde atque miraculo quopiam imperatorem muneratus est, Qui postquam illud agnovit, conjugem explorando, de eo, an illud ipsum esset, salutem suam verbis prætendens, percontatus est. Eudocia vero, quod imperatoris consilium explorandique voluntatein non intelligeret, cum esse negasset, illud se libenter comedisse dixit. Qua re cum in gravem suspicionem apud imperatorem incidisset, Paulinus quidem statim in Cappadociam relegatus, capitali supplicio est affectus. Ipsa autem ea de causa inmenso correpta dolore, votum Deo nuncupatum solvit, et illico Hierosolyma concessit. Dispositione divina id profecto factum, ut ibi quidquid esset bonum atque utile, perficeret. Quid namque opus est admiratione digna dicere opera, quæ eo loco in sacris templis, monachorumque domiciliis, alque apud sacerdotes et pauperes, de quibus paulo post referam, peregit? Unum illud in præsentia memoria dignum de ea et Pulcheria recensebo. Quod namque natura apertus et simplex Theodosius esset, et omnibus benigne facere cuperet, sæpe etiam litteris, quibus minime oportuit, sententia earum non perspecta, subscripsit. Quæ vero ei divinius quasi fidelis custos data erat, in rebus omnibus magnifica, moderata, et sapiens Pulcheria Augusta, id ipsum quoque, morem absurdum coargueus, correxit. Syngrapham enim inter eum et seipsam venditæ conjugis ejus raptim compositam ei proposuit, eamque ille scripturæ vim nesciens, confestim manus suæ adnotatione confirmavit. Postridie ejus diei imperator conjugem ad se vocavit, quan Pulcheria se ei reddituram, plurimum negavit, emptionis libellum, ut testem qui accusari aut rejici non posset, prætendens. Tanta illa prudentia atque festivitate fuit. Atque illa negligentiam ejus arte quadam arguens, moderatione mira improvidam litterarum subscriptionem sic in eo emendavit. De his hactenus. βασιλεῖ δῶρον προσήγεν. Ο δ' ἀναγνούς, ὁποῖον δῆτα τὸ μῆλον, πεῖραν προσῆγε περὶ τούτου τῇ για ναικί, τὴν σφετέραν σωτηρίαν προβεβλημένος. Εκείνης δὲ τῷ ἀγνοεῖν τὴν πεῖραν διαψευδομένης, καὶ ὡς ὅτι ἡδέως μάλα φάγοι αὐτὸ ἀνειπούσης, εἰς ὑπόνοιαν ἄτοπον ἤγειρε τὸν κρατοῦντα. Καὶ αὐτίκα Παυλίνος μὲν ἐξόριστος ἐν Καππαδοκία γενόμενος, κεφαλική τιμωρία υπήγετο. Εκείνη δὲ ἀμέτρι διὰ ταῦτα ληφθεῖσα τῇ λύπη, τὰ ὑπεσχημένα ἐπλή ρου Θεῷ· καὶ αὐτίκα διέβαινεν εἰς Ἱεροσόλυμα. Θεοῦ δὲ ἦν ἄρα οἰκονομία, ἵν᾿ ἐκεῖ γενομένη, που εἴ τι χρηστὸν διαπράξηται. Τι γὰρ χρὴ καὶ λέγε: ὅσα ἐκεῖ θαύματος άξια διετέλεσεν ἔργα ἔν τε θείοις ναοῖς καὶ μοναχῶν καταγωγίοις, καὶ ἱερεῦσι, καὶ πένησι; περὶ ὧν μικρὸν ὕστερον διεξέλθω, τοῦτο μόνον τό γε νῦν ἔχον περὶ αὐτῆς μνήμης ὃν ἄξιον τῇ ἱστορίᾳ διηγησάμενος. Απλοῦς γὰρ φύσει ὢν Θεοδόσιος, καὶ πάντας εὐεργετεῖν προθυμούμενοι, πολλάκις καὶ οἷς οὐκ ἐχρῆν, μὴ τὰ γραφόμενα διασκεπτόμενος, καθυπέγραφεν. Ο δὴ ἡ πάντα κοσμία καὶ σώφρων καὶ σοφὴ οἰκουρός πρὸς Θεοῦ δεδομένη Πουλχερία ή βασιλίς, καὶ τοῦτ' ἐπηνώρθου, τὸ τῆς πράξεως άτοπον διελέγχουσα. Καὶ δὴ πρᾶ σιν ὡς ἀπ' αὐτοῦ πρὸς τὴν ἀδελφὴν τῆς ἰδίας γυναικὸς σχεδιάσασα Εὐδοκίας, προσῆγε τῷ βασιλεῖ· ὁ δὲ τὴν τῶν γεγραμμένων δύναμιν μὴ εἰδὼς, εὐθὺς καθυπέγραφε. Τῇ δ' ἑξῆς ἡμέρᾳ την γαμετήν ἐκάλει ὁ βασιλεύς - Πουλχερία δὲ μὴ δοῦναι μάλα σφοδρώς διετείνετο, τὸν τῆς πράσεως χάρτην προβαλλομένη ἀπαράγραπτον μάρτυρα. Οὕτω σοφή τις ἦν καὶ ἀστεία μάλα· κἀντεῦθεν τὸ ἀνειμένον ἐκείνου τεχνικῶς διελέγξασα, μετρίως τὸ ἐν ταῖς τοιαύταις γραφαῖς ἀπερίσκεπτον διωρθώσατο. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. 487 CAPUT XXIV. De Attici patriarchæ episcopali administratione. Et quod is urbanus admodum et facetus, nec non in imponendis rerum nominibus acutus fuerit Atticus autem episcopus Constantinopolitanus, Περὶ τῆς τοῦ πατριάρχου Αττικού διοικήσεως καὶ ὡς ἀστεῖος μάλα ἦν, καὶ περὶ τὰς τών ὀνομάτων θέσεις φιλόκαλος. Ο δὲ τῆς Κωνσταντίνου ἐπίσκοπος Αττικές ut Ecclesia incrementa sua caperet, mirifice ope- θαυμασίως τὰ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ποιεῖν ἐπεδί ram dedit. Summa enim prudentia eam administrans, continua doctrina populum ad studium virtutis excitavit. Et ad misericordiam atque largitionem tam proclivis fuit, ut non modo eis qui in parœciis ejus erant, egenis providendum duceret, sed etiam vicinis Constantinopoli ecclesiis pecuniam multain ad pauperum consolationem mitteret. Porro ex una ejus epistola, quam ad Calliopium presbyterum Nicæam dedit, missis simul trecentis aureis, qualis ea re vir fuerit, satis patebit. Ea sic habet: • Calliopio presbytero Atticus in Demino salutem. Decies mille in urbe vestra egenos piorum commiseratione indigere cognovi. Decies mille dum dico, multitudinem ipsam, non δου, ἀρίστῃ μὲν φρονήσει ἐπὶ τὴν ταύτης διοίκησιν χρώμενος· τῷ δὲ συνεχεῖ τῆς διδασκαλίας τὸν λαὸν εἰς τὴν τῆς ἀρετῆς μετάληψιν προετρέπετο. Οὕτω δὲ εἶχε προχείρως εἰς ἔλεον, καὶ εἰς μετάδοσιν ἔτοιμος ἦν, ὡς μήτοι γε τῶν ἐν ταῖς παροικίαις αὐτοῦ προνοείσθαι πτωχῶν, ἀλλὰ καὶ ταῖς ἀγχιθυρούσαις τῇ Κωνσταντίνου πόλεσιν ἱκανὰ χρήματα πέμπειν, εἰς παραμυθίαν τῶν ἐκεῖ δεομένων. Ἐκ δὲ μιᾶς τούτου ἐπιστολῆς, ἣν Καλλιοπίῳ πρεσβυτέρῳ εἰς Νίκαιαν ἔστελλε, τριακοσίους χρυσίνους συναπο στείλας, καταφανής ὁποῖος ἦν καὶ περὶ ταῦτα για νήσεται. Ἔστι δὲ αὕτη· Καλλιοπίῳ πρεσβυτέρω Ἀττικὸς ἐν Κυρίῳ χαίρειν, Εμαθον μυρίους ἐν τῇ πόλει πεινώντας δεῖσθαι τοῦ παρὰ τῶν εὐσεβούν

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIV. › dem vero certum pecuniæ numerum ei acceptum fero, qui perliberali manu rite eam dispensantibus donat, et nonnulli indigent, explorandorum eoruni gratia, qui habent quidem, sed illis non dant, ac. ceptis a me, o charum mihi caput, trecentis aureis istis, ut voles eos expende. Voles autem eis ma· xime, qui mendicare erubescunt: non illis, qui in vita ventrem ad nundinationem proponunt. Cum igitur pecuniam largieris, religionis hac in parte rationem non habebis: hoc unum spectans, ut indigentes alas, neque eos praferas qui moribus nostris vivunt. Pauperum sane etiam qui longius abessent, ita curam Alticus gessit. Verum ille quaque ut quorumdam superstitionem minueret, magnopere curavit. Et cum audisset Sabbatium illum, qui propter Paschæ diem Judaico more celebrandum a Novatianorum ecclesia secesserat, et gregem sibi suum coegerat, Rhodi, ubi exsulare jussus fuerat, vitam finiisse, popularesque factionis ejus, corpore illius inde translato, circa sepulcrum ejus precationes peragere, et veluti viro sancto reverentiam cultumque præstare: noctu hominibus certis missis, cadaver Sabbatii sepeliri in loco alio curavit. 488 Porro sectatores illius ubi tumulum effossum repererunt, cæremonias superstitionemque suam ad sepulcrum ejus deinceps omiserunt. Et quoniam in nominum inventione, apte illis rebus ipsis imponendis, elegans et felix fuit, navale quod ad angustias Euxini ponti non longe a transitu situm, veteres φαρμακέα, id est veneficum appellarunt, quod ipse ibi conventus cogeret, ne locus is infamen obtineret appellationem, nonine mutato θεραπείαν, hoc est, curam seu medicinam vocavit. Ex suburbiis etiam Constantinopolis aliud, Argyropolim, per mutationem nominis ob causam ejusmodi appellavit. Chrysopolis antiqua navium statio est, contra Byzantium, in Bospori initio posita. Multi ejus antiquorum historicorum meminere, sicuti Strabo geographus, Nicolaus Damascenus, et qui Cyri historiam optime conscripsit, vi eloquentiæ magnus, et historico stylo admirandus Xenophon, in sexto Cyri expeditionis: sed et in primo lellanicorum, seu των ἐλέου· μυρίους δὲ λέγω τὸ πλῆθος, οὐ τὸν certum pauperum numerum ostendo. Quandoquiἀκριβῆ δηλῶν ἀριθμόν. Ἐπεὶ τοίνυν αὐτὸς μὲν ἔχω λαβὼν ἀριθμὸν παρὰ τοῦ δαψιλεῖ τῇ χειρὶ διδόντος τοῖς οἰκονομοῦσι καλῶς, συμβαίνει δέ τινα; ἀπορεῖσθαι δοκιμασίας, χάριν τῶν ἐχόντων μὲν, μή παρεχόντων δὲ τούτοις, λαβών, ὦ φίλη μοι κεφαλή, τοὺς τριακοσίους τούτους χρυσίνους, ἀνάλωσιν ὅπως ἂν θελήσοις. Βουλήσῃ δέ που πάντως τοῖς αἰσχυνομένοις τὴν αἴτησιν, ἀλλ' οὐχὶ τοῖς ἐμπόριον. διὰ βίου τὴν γαστέρα προτεθεικέσι. Διδοὺς τοίνυν, μηδὲ θρησκείαν λογίσῃ κατὰ τοῦτο τὸ μέρος· ἑνὸς καὶ μόνου γενόμενος, τοῦ τρέφειν τοὺς πεινώντας, ἀλλὰ μὴ λογιστεύειν τοὺς τὸν ἡμέτερον τρόπον φρονοῦντας.» Τῶν μὲν οὖν δεομένων καὶ πόῤῥωθεν ὄντων οὕτω φροντίδος εἶχεν ὁ ᾿Αττικός" οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τάς τινων δεισιδαιμονίας περὶ πολλοῦ ἀναστέλλειν πρόνοιαν ἐποιεῖτο. Καὶ δὴ πυθόμενος Σαββάτιον ἐκεῖνον, ὃς διὰ τὸ Ἰουδαϊκὸν Πάσχα · τῆς τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλησίας ἀποῤῥαγείς, ἰδίαν συνεστήσατο ποίμνην, τὸν βίον ἐν Ρόδῳ ἀπολι πόντα· ἐκεῖσε γὰρ ὑπερόριος γενόμενος ἐτελεύτα· καὶ ὑπὸ τοῦ ἰδίου συστήματος ἐκεῖθεν τοῦ σώματος μετακομισθέντος, περὶ τὸν ἐκείνου τάφον εὐχὰς ποιεῖν, καὶ ὡς ἁγίῳ δῆθεν τὸ σέβας νέμειν, νύκτωρ τινὰς ἀποστείλας, το Σαββατίου σῶμα εἰς ἕτερον τόπον ἔθαπτεν. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν ἐλθόντες, καὶ τὸν τάφος ορωρυγμένον ευρόντες, τοῦ λοιποῦ σέβειν καὶ δεισιδαιμονεῖν περὶ τὸν τάφον ἐπαύοντο. Λίαν δὲ καὶ φιλόκαλος ἐγεγόνει περὶ τὰς τῶν ὀνομάτων θέσεις, εὐστόχως αὐτὰς συντιθείς. Περὶ γὰρ τὸ κατὰ τὸν Εύξεινον πόντον στενὸν οὐ πόρρω που τοῦ ἀνάπλου ἐπίνειον ἦν, ὁ ἀρχαῖοι άνδρες Φαρμακέα ἑκάλουν. Ἐκεῖνος δ᾽ ἐκεῖσε τὰς συνάξεις ποιούμε νος, ἵνα μὴ δυσφήμῳ ὀνόματι καλοῖτο ὁ χῶρος, εἰς Θεραπείαν μετετίθει τὴν κλήσιν. Καὶ προάστειον δ᾽ ἕτερον ἀντιπέραν τῆς Κωνσταντίνου κείμενον Αργυρόπολιν μετωνόμαζε, τοιάσδε αἰτίας ἡγησα μένης. Χρυσόπολις ἐπίνειον ἀρχαῖόν ἐστιν. "Ο κεῖται μὲν ἐν ἀρχῇ τοῦ Βοσπόρου, ἀντιπέραν δὲ τῆς Βυζαντίδος ἐστί. Τούτου δὲ πολλοὶ τῶν ἀρ χαίων ἱστορικῶν μέμνηνται, ὥσπερ Στράβων ὁ γεωγράφος, Νικόλαος τε ὁ Δαμασκόθεν, καὶ ὁ τὰ Κύρου συγγεγραφώς ἄριστα, ὁ πολὺς ἐν λόγων δυνάμει, καὶ συγγραφικῷ χαρακτῆρι θαυμαστὸς Ξενοφῶν, ἔν τε τῇ ἕκτῃ τῶν ἀναβάσεων Κύρου· ἀλλὰ Græcæ Historia libro, ubi de ea hæc quoque meκαὶ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Ἑλληνικῶν συγγραμμάτων, ἐν ᾧ καὶ τάδε περὶ αὐτοῦ ἱστορεῖ, ὡς ᾿Αλκιβιάδης ἐκεῖνος τὰ τείχη περιελών Χρυσοπόλεως, δεκαδευΞήριον ἐν αὐτῇ καθίστα. Οσοι γὰρ ἔμποροι ἐκ Πόντου κατέπλεον, ἐν αὐτῇ τὰς δεκάτας παρείχον τῶν φόρτων. Ο τοίνυν ᾿Αττικὸς, τὸν καταντικρύ Χρυσοπόλεως τόπον ἰδὼν ἐν εὐθέτῳ κείμενον καὶ τέρψιν οὐ μετρίαν παρέχοντα, χρῆναι ἔφη τὸν τό στον τοῦτον 'Αργυρόπολιν όνομάζεσθαι· ὃ αὐτίκα ῥηθὲν, τὴν ἐπωνυμίαν ἐδίδου τῷ χώρῳ. Λεγόντων δέ τινων ἀσύμφορον εἶναι Ναυατιανοὺς ἔνδον τῆς Κωνσταντίνου ἐκκλησιάζειν, Αγνοεῖτε, ὡς ἔοικεν, Εφη, ὅσα ἡμῖν συνέβη παθεῖν ἐπὶ Κωνσταντίου καὶ Ουάλεντος. Αλλως τε δὲ καὶ μάρτυρες οὗτοι τῆς morat, quod Alcibiades ille muro Chrysopoli munita, decimarum accipiendarum sedem ibi constituerit. Quicunque enim mercatores ex Ponto præternavigarent, decimas eo loco mercium præbuerunt. Atticus igitur locum e regione Chrysopuli, commode cum non mediocri amnitate situm cernens, Argyropolim eum nominari oportere dixit, quod verbum regioni statim cognomen indidit. Quibusdam dicentibus, incommodum esse, quod Novaliani intra urbem Constantinopolin conventus agerent: Ignorare videmini, inquit, quæ sub Constantio et Valente perpessi sumus. Præterea vero testes ibi nobis sunt fidei veraces. Cum enim jamdudum ab Ecclesia universali seces-

serint, nihil illi aliud de Gide quain penitentiam πίστεως ἡμῖν ἀληθεῖς καθεστήκασιν. Ἐκ πολλοῦ novarunt. Et cum Nicææ aliquando esset, ordinandi ibi episcopi gratia, Asclepiadem Novatianorum ccclesiæ antistitem, senem admodum conspica - lus, quotnam annis episcopatum gessisset, interrogavit. Atque ubi ille quinquaginta dixisset, sermonem excipiens Atticus: Beatus, inquit, es, 0 Pater, qui tam longo tempore bonum opus curaris. Apud eumden Asclepiadem illud quoque intulit, 489 + Ego, inquiens, Novatum quidem valde laudo: qui vero ab eo provenere, eos minime recipiendos esse duco. Vocem hanc ut novam et insolitam, postquam ille audivit: «Quomodo, ait, hoc dicis, episcope? Propterea, Atticus inquit, illum probo, quod ad communionem eos qui diis sacrificaverant, non admiserit: id namque et ipse, si aluissem, fecissem. Novalianos autem aversor, quod exiguarum rerum gratia homines a communione excludunt. Ad quæ verba Asclepiades respondit: At non sacrificia deorum tantum, sed multa etiam alia sunt peccata ad mortein. Quorum causa vos quidem clerum, nos vero etiam laicos rejicimus, soli Deo, qui novit omnia, omnia committentes. Dicunt etiam obitum eum sunm prævidisse, et ad Calliopium Nicææ presbyterum ab eo discedentem, verbis hisce usum esse: «Quod si me rursus vivum videre voles, ante autumnum exactum celeriter Constantinopolim te venire oportebit. Sin tardius eo concesseris, superstitem me non invenies.» Id quod ita accidit. Nam vicesimo primo ministerii sui anno, decimo Octobris mensis die mortuus est, uudccino Theodosii consulatu. τῆς λειτουργίας ἔτι δεκάτην ἄγοντος Οκτωβρίου 3ος. CAPUT XXV. De Alexandro Antiochiæ episcopo: ut primus ipse memoriam et nomen divi Chrysostomi in sacros codicillos retulerit, atque Atticum, itemque alios idem facere curaverit, et Joannis studiosos tranquillitati et paci restituerit: id quod Cyrillus (αcere detractavit. Novum autem et admirandum quiddam, quod prius perfecit, quam defunctus est, ita ut reprehensionem cam qua expetitus est, quod Joannis sectatores male acceperit, a se amolitus, aliis obvelaverit bonis, exponam. Antiochia Porphyrius, cujus supra meminimus, decessit: et sedem Ecclesiæ Alexander sortitus est, congruentem episcopatui agens vitam. Monasticis enim antea studiis exercitatus, fortis admodum decertator exstitit, consona vitæ facta exhibens, pietatis sanchorisque philosophiæ meditatione, divitiarum contemptu, eloquentia, et multis aliis donis atque ornamentis mirifice abundans. Alexander iste, eos qui propter Eustathium suos sibi celebrabant conventus, 490 cohortatione et persuasione tandem reliquo Ecclesiæ corpori (quod Paulinus, et post illum Evagrius, impedierant) conjunxit, conventumque ecclesiarum per unionem tantum coegit, γὰρ τῆς καθόλου διακριθέντες Εκκλησίας, οὐδέν τι ἄλλο περὶ τὴν πίστιν ἐνεωτέρισαν. Καί ποτε δ' ἐν Νικαία παραγενόμενος, χρείας καλούσης χει ροτονεῖν ἐκεῖσε ἐπίσκοπον, Ασκληπιάδην τὸν τῶν Ναυατιανῶν ἐκεῖσε δὴ προϊστάμενον θεασάμενος γηραιών μάλα όντα, ήρετο πόσοις ἐνιαυτοῖς τῆς ἐπισκοπῆς καθηγοίτο. Πεντήκοντα δ' ἐκείνου εξ πόντος, ὑπολαβὼν ὁ Ἀττικὸς ἔφη· Εὐδαίμων ἄρα τυγχάνεις, ὦ ἄνθρωπε, ἐπὶ τόσῳ χρόνῳ καλοῦ ἔργου ἐπιμελούμενος. Πρὸς δὲ τὸν αὐτὸν Ἀσκληπιά δὴν καὶ τοῦτο ἐπένεγκεν, «Εγώ, λέγων, τὴν μὲν Ναυατον σφοδρῶς ἐπαινῶ, τοὺς δ' ἐξ ἐκείνου ἥκιστ ἀποδοχῆς ἀξιῶ.» Οἷα δὲ ξένον τὸν λόγον διακούσας ἐκεῖνος, «Πῶς τοῦτο, ἔφη, λέγεις, ἐπίσκοπε; Οτιπερ, ἔφη ὁ ᾿Αττικός, ἐκεῖνον μὲν ἐπαινῶ, οἷς τοῖς ἐπιθύσασι κοινωνεῖν παρῃτεῖτο· τοῦτο γὰρ καὶ εἰ ἐγὼ παρήμην, ἔπραξα ἄν. Τοὺς δὲ Ναυτ τιανοὺς ἀποστρέφομαι, ὅτιπερ εὐτελῶν χάριν πραγ μάτων τῆς κοινωνίας τοὺς λαοὺς ἀποκλείουσι.» Πρὸς ἄπερ Ασκληπιάδης επήγαγεν· «Οὐ τὸ ἐπι θύσαι δὴ μόνον, ἀλλὰ πολλαὶ καὶ ἄλλαι ἁμαρτίαι εἰσὶ πρὸς θάνατον, δι᾿ ἂς τοὺς ἐν κλήρῳ μὲν ὑμεῖς, ἡμεῖς δὲ καὶ τοὺς λαϊκοὺς ἀποκλείομεν, μόνῳ τῷ πάντα εἰδότι Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέποντες.» Φασὶ τὰ αὐτὸν καὶ τὴν τελευτὴν ἑαυτοῦ προγνόντα, Καλλιοπίῳ τῷ πρεσβυτέρω Νικαίας εἰπεῖν ἐκεῖθεν ἀνα χωροῦντα· «Είπερ βούλει με αὖθις ζώντα ἰδεῖ, πρινὴ φθίνειν ὀπώραν, τάχος ὅσον τῇ Κωνσταντίνου σε χρεών προσφοιτᾷν. Εἰ γὰρ κατόπιν γένοιτο τοῦ καιροῦ, οὐκέτι περιόντα με καταλήψῃ.. 'Ο δὴ καὶ εἰς ἔργον αὐτίκα ἐξέβαινε. Τῷ γὰρ εἰκοστῷ πρώτῳ μηνός ἐτελεύτα, Θεοδοσίου τὸ ἐνδέκατον ὑπατεύον Περὶ τοῦ ᾿Αντιοχείας Αλεξάνδρου, ὡς πρῶτος τὸ μνημόσυνον τοῦ θείου Χρυσοστόμου τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἐνέταξε, καὶ Ἀττικὸν καὶ τοὺς ἄλλους οὕτω ποιεῖν παρεσκεύασε, καὶ τοὺς περὶ Ἰωάννην ειρήνευσε· Κύριλλος δὲ τοῦτο ποιεῖν ἀπετρέπετο. Ο δ' οὖν ξένον πρὶν ἢ τελευτᾷν διεπράξατο, καὶ τοῦ ἐντριβέντος αὐτῷ μώμου ἀπήλλαξε, δι' ἃ πρὸς τοὺς προσκειμένους τῷ ᾿Ιωάννῃ κακῶς ἔπραξεν, ἀπελαύνων, καὶ ἄλλοις περιελίσσων κακοῖς, διη γήσομαι. Φθάνει μὲν ἐν ᾿Αντιοχεία τελευτήσας Πορφύριος, περὶ οὗ ἀνωτέρω μνείαν ἐποιησάμην τὴν δὲ τῆς Ἐκκλησίας καθέδραν ἐκληροῦτο Αλέξαν δρος, συμβαίνουσαν ἔχων τῇ ἀρχιερωσύνῃ τὴν που λιτείαν. Ασκητικοῖς γὰρ πρότερον ἀγῶσιν ἐγγυ μνασάμενος, ἀγωνιστής ὤφθη γενναῖος μάλα, ἔργοις τὸν βίον δεικνύων συνάδοντα, ἀσκήσει καὶ φιλοτο φίλ καὶ τῷ ἀκτήμονι βίῳ, καὶ τῷ τῆς γλώττης ρεύματι, καὶ πολλοῖς ἄλλοις ὑπερφυῶς πλεονεκτῶν τοῖς χαρίσμασιν. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ ᾿Αλέξανδρος καὶ τοὺς Ευσταθίου χάριν κατ' ιδίαν συνάγοντας, οὓς συνάπτεσθαι Παυλίνος οὐκ εἴασε, καὶ μετ' ἐκεῖνον Ευάγριος, μόλις πειθοῖ καὶ παρακλήσει χρώμενος. τῷ λοιπῷ τῆς Ἐκκλησίας συνήρμοσε σώματι· καὶ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. sentiebant, et ex clero et ex populo ipso assumptis, ad illorum venit conventum: atque illis etiam inde, ita uti psalmis atque hymnis Deum laudabaut, receptis, cantilenam eamdem uno ore concinne canente, ab ea quæ ad Occidentem versa est porta, usque ad templum maximum, totum quod in medio est forum, hominum multitudine complevit: veluti spiritualem quemdam amnem instituens, re nulla ad similitudinem, ab eo qui urbem præterfluit dumine differentem. Quod ubi Judæi, et qui adhuc pauci reliqui erant Græcæ superstitionis sectatores, et Ariani ipsi, fieri. fluviosque undecunque promanantes in catholica: Ecclesiæ pelagus inferri viderunt, vehementer iugemuerunt atque lamentati sunt. Alexander itaque et vita et doctrina optimus, zelo ingenti. Joannis causam fovens, primus illius nomen in. ecclesiasticum retulit album: atque ad imperatorem omnesque ubique episcopos, ut idem et ipsi facerent, et ea re pacem certam et constantem Ecclesiæ conciliarent, scripsit. Cæterum cum Atticus quoque episcopus propter Joannitas Ecclesiam esse scissam videret, de principum sententia, ipse quoque mentionem illius fieri in precationibus jussit: quemadmodum id et in aliis episcopis qui vita excessissent, fieri solitum erat. Atque ex co tempore pax exstitit, donec postea quoque reliquiæ ejus urbi imperanti illatæ sunt. Atticus inviliam in quam propter divinum Joannem deci derat, hoc modo magnifice abolevit. Nec ille modo il fecit, sed aliis quoque Joannis memoriam precibus inserere recusantibus, et Cyrillo maximeAlexandriæ præsuli, qui hostiliter Joannem oderat,. quod ille a Theophilo patruo suo dissensisset, per suasit. Sed non intempestivum fuerit, historiæ huic epistolas eorum, certioris fidei gratia, adnectere: quæ de verbo ad verbum sunt tales: τοιαύτην πανήγυριν τῇ ἐνώσει τῶν ἐκκλησιῶν ἔσχε- quantum nunquam aliquis vidit. Eis enim qui idem δίαζεν, οἵαν οὗ τις πώποτε ἐθεάσατο. Τοὺς γὰρ ὁμόφρονας ἐκείνῳ λαβὼν, καὶ τοὺς ἐν κλήρῳ καὶ τῷ πολλῷ πλήθει Αριθμημένους, πρὸς τὴν ἐκείνων ἧκεν ὁμήγυριν· ἐκεῖθέν τε ἐκείνους παραλαβών ὑπὸ ψαλμοῖς καὶ ὕμνων ᾠδαῖς ἐν ταυτῷ ἐναρμονίως μίαν ᾠδὴν ἄδοντας, ἀπὸ τῆς πρὸς ἑσπέρας τετραμμένης πυλίδος μέχρι τοῦ μεγίστου νεὼ πα σαν τὴν ἐν μέσῳ τούτοις ἀγορὰν ἀνθρώπων πλήρη ἐδείκνυ, ποταμὲν οἷον λογικόν τινα σχεδιάζων, κατ' οὐδὲν εἰς ὁμοιότητα διαφέροντα τοῦ παραῤῥέοντος ποταμοῦ. "Α δὴ ὁρῶντες οι τε Ἰουδαῖοι καὶ ὅσοι τῶν Ἑλλήνων βραχεῖς ὑπελείποντο, πρὸς δὲ καὶ ὅσοι τὴν ᾿Αρείου εἰσεδέξαντο λώβην, ἔτι δὲ καὶ τοὺς ὅθεν δήποτε βέοντας ποταμούς, εἰς τὴν τῆς καθόλου Εκκλησίας εἰσβάλλοντας θάλασσαν, σφόδρα " Εστενον καὶ ὠδύροντο. Οὗτος τοίνυν ὁ τὰ πάντα ἄριστος καὶ βίον καὶ λόγον ᾿Αλέξανδρος, πολύν τινα ζῆλον τρέφων ὑπὲρ τῆς Ἰωάννου δίκης, πρῶτος τὴν ἐκείνου προσηγορίαν τοῖς ἐκκλησιαστικοίς διθύροις ἐνέταττε· καὶ βασιλεῖ, καὶ τοῖς ἀπανταχού ἔγραφεν ἐπισκόποις, τὰ ἴσα καὶ αὐτοὺς πράττειν, καὶ τὴν εἰρήνην τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐντεῦθεν ἀσφαλῶς πρυτανεύειν. “Ο δὴ καὶ ὁ ἐπίσκοπος Αττικός συν ιδὼν διὰ τοὺς Ἰωαννίτας, την Εκκλησίαν τοῦ Θεοῦ διεῤῥηγμένην τὴν ἐκείνου μνείαν γνώμῃ τῶν κρατούντων καὶ αὐτὸς ταῖς εὐχαῖς ποιεῖσθαι ἐκέλευε· καθάπερ εἰωθὸς ἦν γίνεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων ἀπολελοιπότων τὸν βίον. Καί γ' ἐξ ἐκεί νου τὰ τῆς εἰρήνης ἀνήπτετο· ἕως χρόνῳ ὕστερον καὶ τὰ ἐκείκου λείψανα εἰς τὴν βασιλεύουσαν πόλιν μετεκομίζετο. Ὁ μὲν οὖν Αττικὸς τοῦτον τὸν τρό που τὸ προστριβὲν αὐτῷ μίσος διὰ τὸν θεσπέσιον Ιωάννην λαμπρῶς ἐπανώρθον. Οὐκ αὐτὸς δὲ μόνος τοῦτ' ἔπραττεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους ἔπειθεν, ἀντιτείνοντας τὴν Ἰωάννου μνήμην ταῖς εὐχαῖς ἀναφέρειν, καὶ μάλιστα Κυρίλλῳ τῷ τῆς ᾿Αλεξάνδρου τὸν θρόνον διέποντι, ἀπεχθώς μάλα ἔχοντι πρὸς Ιωάννην, ὅτι διάφορος Θεοφίλῳ τῷ πρὸς πατρὸς θείῳ καθίστατο. Οὐκ ἄκαιρον δὲ καὶ αὐτὰς ἐκείνων. τὰς ἐπιστολὰς τῷ συγγράμματι παραθεῖναι διὰ τὸ ἀξιόπιστον. Ἔχουσι δ' ἐπὶ λέξεως οὕτως. Επιστολὴ Αττικοῦ τοῦ πατριάρχου τῆς Βασι λίδος πρὸς τὸν ἅγιον Κύριλλον Αλεξανδρείας, Ο ὑποτιθεῖσα καὶ αὐτὸν τὴν προσηγορίαν τοῦ μακαρίου Ιωάννου τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἐγα γράφειν. • Αττικός Κυρίλλῳ εὖ πράττειν. Περιπεπτώκαμεν οἶ; μὴ προῃρήμεθα· καὶ στέργειν αναγκαζόμεθα τὰ μὴ κατὰ γνώμην ἡμῖν ἀπηντηκότα, τοῦ δικαίου τὸ λυσιτελὲς προτιμήσαντες, καὶ πρὸς τὴν τῶν λαῶν ὁμόνοιαν ἐπικλιθέντες τοῖς λογισμοῖ;· κανόνι μὲν τοῖς τῶν Πατέρων μὴ λυμηνάμενοι, τῆς δὲ ἀκρισου; λεπτολογίας τὴν τῆς οἰκουμένης εἰρήνην προς τεθεικότες. Οίδι μὲν οὖν καὶ τὸν μακάριον Παῦλον ἐν τῷ θεσμοθετεῖν ταῖς ἐκκλησίαις σαφῶς τὰς ὑποΘέσεις οικονομήσαντα· οἶδα δὲ καὶ τὸν ἐν ἁγίοις πατέρα τὸν σὸν, τὸν Ισαπόστολον Θεόφιλον, ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς συγχύσεως τὴν εἰρήνην τῆς παρά 491 CAPUT XXVI. Epistola Attici patriarche imperantis urbis, ad sanctum Cyrillum Alerandrinum, in qua eund. ille cohortatur, ut nomen beati Joannis sacro albo. inserat. • Atticus Cyrillo felicitatem. Incidimus eo, quo non putaveramus: et acquiescimus necessitate in eo quod minus ex sententia nostra processit, utili• tatem justitiæ præponentes. Et cogitationibus nostris ad populi concordiam inclinati, canonibus quidem Patrum detrimentum nullum afferimus, exactæ autem verborum observationi, universi orbis pacem præferimus. Non ignoro equidem et beatum Paulum, cum ecclesiasticas ederet constitutiones, sapienter occasionibus provida dispensatione usum esse. Scio etiam, qui in sanctorum numero censentur, patrem tuumi apostolicum.

Theophilum, in confusione et turba a Graecae su- βραχὺ ἀκριβείας προτετιμηκότα. Α' γὰρ δὴ μέγι perstitionis studiosis excitata, exactam ad breve tempus observationem paci posthabuisse. Maximæ enim quæque urbes pelago fluctibus exagitato persimiles, ex sententia civium, non tam sumoa legum et constitutionum observatione, quam expeditissimis consiliis atque judiciis, ad pacem et concordiam facientibus, regi atque administrari solent. Qua vero de causa litteras hasce scribam, accipe. Novit sanctitas lua, ac potius illis ipsis oculis intuetur, quibus qui in sanctis est, Pater noster Theophilus, conspexit, qualis et quum ingens turba, magnam hanc invaserit urbem: atque ut in ea sanctior fides et pietas, ne funditus erueretur, periclitata sit: adeo etiam ut populus majore ex parte per factionem scissus, extra muros con- Η ventus egerit: et plerique sacerdotes et collegæ nostri episcopi, a mutua communione desciscentes, bonam plantationem Domini Jesu Christi,. parum abest quin evulserint, pacis commoditate scilicet aliquantulum distracta. Sedenim multo sane labore, multo sudore, et periculis multis desperationis plenis, plurima et maxima quæque communium Patrum nostrorum atque etiam pietatis tuæ precibus et eonspiratione sopita sunt mala. Et turba quidem illa conquievit, concordia vero et serena tranquillitas in orbis universi ecclesiis obtinet. Cum vero nonnulli nomen tantum beati Joannis mysticis tabulis inscribi vellent, beatus episcopus Alexander, Antiochenum istum dico, 492. Constantinopolim venit, et multa ore confidenti verba fecit: vehementerque excitare populum voluit, ut vel nobis invitis, necessario ejus quem diximus, nonien ita inscriberetur. Quam rem accurate prorsus pietati tuæ, ministri Dei religiosissimi diaconi, Petrus et Ædesius exposuerunt. Præteriit tempus longum, et nos necessitate ea quæ a populari rerum administratione provenit, premi incipiebanus, neque tamen quidquam schismatis et dissidii reliquias curabamus: cum ad nos ex Oriente Dei amantissimi episcopus Acacius litteras dedit, religiosissimum antistitem Antiochiæ Theodotum a populo, ut nomen Joannis in sacras tabulas referret, coactum esse, ut veniam rei ei quam necessitate ille adductus fecisset, darenius, petens. Et tum bonus ille qui litteras ad nos pertulit presbyter, causain adventus sui indicans, rem hanc in vulgus magnæ urbis propalavit, et sententiam data ad nos epistole populo vulgavit: adeo ut parum abfuerit, quin tumultu plebis universæ urbs repleta sit. Ibi vero ego, ibi demum perturbatus, et de rebus maximis discrimen summum veritus, piissimum imperatorem adii, et cum co de pace et tranquillo rerum statu egi. Atque ille nihil esse periculi aut incommodi respondit, si defuncti viri nomen, tranquillitatis, pacis et populi concordiæ gratia inscriberetur. Itaque ego ea re persuasus, (quomodo enim necessitate præventus id non faceren?) ne religionis nostra res σται τῶν πόλεων κυμαινομένης θαλάσσης κύμασιν ἐοικυῖαι, κατὰ τὰς γνώμας τῶν οἰκητόρων, οὐ τοσοῦτον νόμοις καὶ διατάξεσιν ἀκριβέτι πεφύκασι πείθεσθαι, ὅσον διακρίσεσιν εὐμεταχειρίστοις βλε πούσαις πρὸς εἰρήνην καὶ σύμπνοιαν. Οτου δὲ χά ριν ἐκτίθημι ταῦτα τὰ γράμματα, μάνθανε. Ἔγνω που πάντως ἡ σὴ ὁσιότης, μᾶλλον δὲ τεθέαται τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐκείνοις οἷσπερ οἶδεν ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν ὁ Θεόφιλος, οἷα καὶ ὅση ταραχή κατέλαβε την Μεγαλόπολιν· καὶ ὅπως ἐκ τῶν βάθρων αὐτῶν ἐχινδύνευσεν ἡ εὐσεβὴς πίστις κατασεισθῆναι· ὥστε καὶ αὐτὸν τὸν λεὼν τμηθέντα τῷ πλείονι μέρει, τῶν τειχῶν ἐκτὸς συναθροίζεσθαι, καὶ τοὺς ἱερέας τε καὶ συνεπισκόπους ἀποῤῥαγῆναι τῆς πρὸς ἀλλήλους κοινωνίας, τὴν ἀγαθὴν φυτείαν τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, τὸ τῆς εἰρήνης λέγω καλόν, μικρού διασπά σαντας. Διέπερ πολλῷ μὲν πόνῳ, πολλῷ δὲ ἱδρῶτε καὶ κινδύνοις γέμουσιν ἀπογνώσεως τὰ πλείω καὶ προτιμότερα, προσευχαῖς τε καὶ συμπνοίαις τῶν κοινῶν Πατέρων ἡμῶν, ἔτι γε μὴν καὶ τῆς θεοσε βείας, ἐκείνη μὲν κατηυνάσθη· ὁμόνοια δὲ καὶ γαλήνη κατέχει τὰς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐκκλησίας. Ἐπειδὴ δέ τινες τὴν προσηγορίαν μόνον τοῦ μας καρίου Ιωάννου ταῖς μυστικαῖς δέλτοις γραφῆναι ἠθέλησαν· ὥστε καὶ τὸν μακάριον ἐπίσκοπον 'Αλέ ξανδρον, τὸν τῆς ᾿Αντιοχείας φημί, ἐπιστάντα τῇ Μεγαλοπόλει, πολλὰ θρασυτομῆσαι, πολλὰ δὲ καὶ τοὺς λαοὺς ἐπεγεῖραι θελῆσαι· ὥστε καὶ μὴ βουλο μένων ἡμῶν ἀναγκάσαι γραφῆναι τὸ τοῦ μνημονευθέντος ὄνομα. "Απερ μετὰ ἀκριβείας ἁπάσης ἐξηγήσαντό που πάντως τῇ σῇ θεοσεβείᾳ οἱ τοῦ Θεοῦ δοῦλοι εὐλαβέστατοι διάκονοι Πέτρος καὶ Αἰδέσιος. Χρόνου δὲ πολλοῦ παρεληλυθότος, καὶ ἡμῶν βιαστ μένων τὴν ἐκ τῆς δημοκρατίας ἀνάγκην, καὶ κατὰ μηδὲν ἐπιστρεφομένων πρὸς τὸ τοῦ σχίσματος λείψα νον, γέγραφεν ἡμῖν ἐκ τῆς Ἑῴας ὁ θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος Ακάκιος, τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον τῆς Ἀντιοχείας Θεόδοτον συναναγκασθῆναι παρὰ τῶν δήμων τὴν προσηγορίαν Ιωάννου γράψαι· καὶ ᾐτεῖτο συγγνώμη ἡμᾶς παρασχεῖν τῷ ὑπὸ ἀνάγκης τοῦτο πεποιηκέναι· ὅτε γενναῖος ἐκεῖνος τῶν γραμ μάτων διακομιστής πρεσβύτερος έφθη κατασπείραι τὸν λόγον τῷ πλήθει τῆς Μεγαλοπόλεως, τῆς ὑποθέσεως χάριν ἧς ἀφίκετο· τόν τε νοῦν τῶν πρὸς ἡμᾶς γραμμάτων διεπόρθμευσε τοῖς λαοῖς, ὥστε συγχύσεως μικροῦ δεῖν τὸν ὄχλον πάντα αναπλη σθῆναι. Τότε δή, τότε θορυβηθεὶς ἐγώ, καὶ τὸν ὑπὲρ τῶν μεγίστων κίνδυνον ὑποπτεύσας, καὶ περὶ τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα γενόμενος, περὶ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς εὐσταθείας εποιούμην τὸν λόγον. Ο δὲ ἀπεκρίνατο μηδὲν εἶναι βλάδος γράφειν ἀπεληλυθότος ἀνδρὸς ὄνομα ὑπὲρ τῆς εὐσταθείας καὶ τῆς τῶν λαῶν ὁμονοίας τε καὶ εἰρήνης. Καὶ τοίνυν εγώ τούτοις πεισθεὶς, καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον προφθάσας τὴν ἀνάγκην; ὥστε μή γενέσθαι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἀκολουθίαν τοῦ πλήθους, μήτε μὴν ἐθισθῆναι εἰς δημοκρατίαν τὴν πόλιν γραφήναι παρεσκεύασα τὴν προσηγορίαν· οὐδὲν, ὡς οἶμαι, οὔτε εἰς αὐτοὺς

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. τοὺς κανόνας ἡμαρτηκώς, οὔτε μὴν τῇ κρίσει τῶν ex multitudinis arbitrio, exemplo uno permisso, Πατέρων διαλυμηνάμενος. Μνημονεύεται γὰρ μετὰ τῶν ἀπεληλυθότων οὐ μόνον ἐπισκόπων, ἀλλὰ καὶ πρεσβυτέρων, καὶ διακόνων, καὶ λαϊκῶν, καὶ γυναι κῶν· πρὸς οὓς ἅπαντας οὐκ ἔστιν ἡμῖν κοινωνία ἱερωσύνης, οὐδὲ μετάδοσις τῶν ἐπὶ τῆς ἁγίας τρα πέζης μυστικῶς τελουμένων. Πολὺ γὰρ τὸ μέσον τῶν ὑπελθόντων τὸ πέρας, καὶ τῶν ἔτι ὑπὲρ γῆς τυγχανόντων, ὥστε καὶ συνδιαιρεῖσθαι τὰς βίβλους πρὸς τὴν τῶν μνημονευομένων κατάστασιν. Ούτε γάρ τι τὸν Δαυίδ ἔβλαψεν ἡ ἔντιμος τοῦ Σαούλ κηδεία, οὔτε τοὺς ἀποστόλους ὁ τῆς τοῦ ᾿Αρείου ἀσε Γείας ἀπαδὸς Εὐδόξιος, ὑπὸ τὸ αὐτὸ θυσιαστήριον κείμενος· οὔτε Παυλίνός τε καὶ Εὐάγριος, οἱ γενόμενοι ἀρχηγέται τοῦ σχίσματος τῆς ἐν Ἀντιοχεία ἐκκλησίας· ὅτι μετὰ θάνατον, πολὺς ἐξότου χρόνος, τοῖς μυστικοῖς διπτύχοις διὰ τὴν τῶν λαῶν εἰρήνην τε καὶ ὁμόνοιαν ἐνεγράφησαν. Διόπερ καὶ αὐτὸς κέλευσον ἐγγραφῆναι τὴν προσηγορίαν τοῦ ἀπεληλυθότος ταῖς κατ' Αἴγυπτον ἐκκλησίαις τῆς οἰκου μενικῆς χάριν εἰρήνης, μήτε Πατέρων λύων κανό νας, καὶ τὴν ὁμόνοιαν πασῶν ὁμοῦ τῶν ἐκκλησιῶν περὶ πλείστου ποιούμενος. "Οτι δὲ καὶ ἡμῖν γρά ψεις τὰ πρέποντα, πεπληροφόρημαι, πρός τε τὴν ὁμοψυχίαν καὶ τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος ἀποβλέ των. Πᾶσαν τὴν σὺν σοὶ ἀδελφότητα ἐγώ τε καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ προσαγορεύομεν.» Καὶ πρὸς μὲν Κύριλλον ταῦτα ἔγραψεν· ἔτι δὲ διερεθίζων αὐτὴν, καὶ ἄλλην πρὸς Πέτρον καὶ Αἰδέσιον τοὺς ἐκείνου διακόνους penderent, neve urbem ipsam populari administrationi assuefaceremus, nomen id in album referri jussi. Quare, ut, equidem puto, neque in sacros canones commisi, neque judicio Patrum fraudem feci. Mentio namque ejus fit cum defunctis non solum episcopis, sed et presbyteris, diaconis et laicis ipsis, mulieribusque, cum quibus omnibus nobis sacerdotii communio, aut earum rerum quæ in sacra mensa mystice percipiuntur, participatio non est. Magna enim est inter defunctos et superstites differentia, ita ut etiam libri, propter differentem eorum quorum memoria conservatur statum, discreti sint. 493 Nihil enim Davidi obfuit honorifica Sauli sepultura, neque apostolis Arii impietatis sectator Eudoxius, sub eadem sanctiore sacrificii ara positus: neque Paulinus et Evagrius. Ecclesiæ, qui schismatis et dissidii duces in Ecclesia Antiochena fuere, quod post obitum, ΠΟΙ paucis hinc ab annis, propter populi pacem et concordiam mysticis tabulis sunt inscripti. Quam ob causam ipse quoque Ægypti ecclesiis, ecclesiarum orbis totius pacificandarum gratia, ut mortui, illius nomen inscribant, præcipe. Ita enim cum, Patrum canones non transgrediere, tum ecclesia.- rum simul omnium concordiam plurimi facięs…. Te vero ea nobis, quæ convenit, rescripturam esse, ad communem consensum et fraternitatem. respicientem, persuasum habeo. Fraternitatem, ἀπέστελλε, τάδε διεξιοῦσαν· «Επέσταλται μὲν τὰ quæ tecum est, omnem, ego quique mecum sunt,, salvere jubeinus. Ad Cyrillum Atticus hæc scripsit. Rem autem istam magis etiam urgens, aliam quoque epistolam ad Petrum et Ædesium diaconos ejus, bisce verbis dedit:. Ad Dei amantissimum episcopum, fratrem nostrum Cyrillum, ita ut decuit,` per epistolam scripsimus ea quæ nomine Joannis in ecclesiasticas tabulas relato acta sunt. Nihilo vero minus et ad pietatem vestram scribimus, quæ melius quam alii res nostras novit, ad· pacem videlicet et tranquillitatem eas evasisse, de sententia præcipue piissimorum principum, et omnium deinde Orientalium episcoporum, ipsorumque adeo Occidentalium quoque, de Joanne sacris tabulis, non ut episcopo, sed qui aliquando, episcopus fuerit, inserto, ut memoria ejus, propter communem orbis universi pacem coleretur. Scribimus autem, ne, concordia ubique propemodum obtinente, solis nobis ei non astipulantibus, simul et piissimis principibus adversari videamur,.. el summe necessariis rebus nostris, ventis aliquibus adversis obortis, et Ecclesiæ Christi noceamus. De his hactenus. In magnum vero desiderium nos profectio vestra adduxit, quod non eamdem ex eorum qui nunc nobiscum sunt, quam. ex vestro convictu percipiamus jucunditatem, adeo. ut novitate familiaritatis eorum quæ a consuetudine vestra multum differt, fere perturbemur. 494 Quapropter rebus omnibus postpositis, opeεἰκότα πρὸς τὸν θεοφιλέστατον ἐπίσκοπον τὸν ἀδελ φὶν ἡμῶν Κύριλλον τῶν γενομένων ἕνεκεν τῆς προσηγορίας Ἰωάννου, τῆς ἐν τοῖς διπτύχοις γρα φείσης τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς. Οὐδὲς δὲ ἧττον καὶ τῇ ὑμετέρᾳ γράφω εὐλαβείᾳ πλέον τῶν ἄλλων ἐπισταμένῃ τὰ ἐνταῦθα, εἰρηνικῶς τε τὴν ὑπόθεσιν ἀποθῆναι, τῷ μάλιστα τοῦτο δόξαι, προηγουμέ νως μὲν τοῖς εὐσεβεστάτοις βασιλεῦσιν, ἔπειτα δὲ καὶ πᾶσι τοῖς ἀνατολικοῖς ἐπισκόποις. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τοῖς τῆς ἑσπέρας αὐτῆς· οὐχ ὡς ἐπισκό που γραφομένου, ἀλλ' ὡς πάλαι μὲν τούτου γενομένου, μνήμης δὲ ἀξιοῦσθαι διὰ τὴν οἰκουμενικὴν εἰρήνην ὀφείλοντος. Γράφω δὲ, ὥστε μὴ τῆς, ὁμονοίας τὸ πᾶν ὡς εἰπεῖν νεμηθείσης, μόνους ὑμᾶς μὴ συνθεμένους, καὶ τοῖς εὐσεβεστάτοις βασιλεῦσι – δοκεῖν ἀντιλέγειν, καὶ τοῖς ἀναγκαιοτάτοις πράγμασιν ἡμῶν, ἀντιπνοίας τινὸς γενομένης, βλάπτεσθαι τὰς ἐκκλησίας Χριστοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν οὔτ τως· σφέδρα δὲ ἡμᾶς ἤγαγεν εἰς συναίσθησιν ἡ ἀπο δημία ὑμῶν, τῶν νῦν συνόντων ἡμῖν ἀνθ᾽ ὑμῶν· οὐχ οὕτως ἡμῖν συμβιούντων, ὥσπερ δὴ καὶ ὑμεῖς, ὡς τῷ ξενισμῷ τῶν τρόπων τούτων τε καὶ ὑμῶν μικροῦ δεῖν ὑμᾶς ἀνιᾶσθαι. Διόπερ πάντα ὑπερθέμενοι, σπουδάσατε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς δραμεῖν πρὸς ἡμᾶς, ἐκ τῆς συγκρίσεως, σφοδροτέραν εὑρίσκοντες Η πρότερον παρ' ἡμῖν τὴν ἀγάπην.» Τὰ τοίνυν τοιαῦτα γράμματα δεξάμενος Κύριλλος τοσοῦτον παρητεῖτο τὴν πρᾶξιν, ὡς ἐκ τῶν γραμμάτων δη-

ληπτο· ram date, ut deinceps ad nos recurratis, propter 4 λον γενέσθαι. "Α δ᾽ οὖν ἀντέγραψε, τούτοις διεί morum, quod experti sunius, discrimen, apud nos vehementiorem quam antea reperturi charitatem. Litteris ejusmodi Cyrillus receptis, maximopere rem eam aversatus est, sicuti ex litteris ejus satis liquet. Nam quæ Attico rescripsit, sic habent: CAPUT XX VII. Epistola contraria sancti Cyrilli ad Atticum, nomen Joannis admittere detrectantis. ‹ Lectis quæ a pietate tua ad me missæ sunt, Jitteris, Joannis nomen sacris inscriptum esse tabulis intellexi. Ubi vero eos qui inde ad nos venere, interrogavi, non in laicorum, sed episcoporum catalogo ascriptum esse audivi. Porro dispicienti mihi, atque in animo reputanti, an qui hoc fecere, Nicænorum Patrum decreta sequantur, et aliquantulum mentis luminibus in magnam illam synodum intendenti, universum sanctorum illorum Patrum collegium, quibusdam veluti oculis renuere, et viribus omnibus, quominus ad rem eam comprobandam accurram, obsistere videntur. Quomodo namque inter sacerdotes Dei censebitur, illorumve feret sortem, cui sacerdotalis dignitas abrogata est? Quomodo vero in catalogo sacrorum ministrorum erit, qui ecclesiasticis mœnibus ejeclus est? Aut enim professione nostra indignum est, ut sacerdotii nomen nihil esse, et rem ipsain communem omnibus esse, quæ tamen eis solis qui ad eam vocați sunt, asservata est, dicamus: aut si magnum quiddam est, quod sacerdotalem functionem a populi multitudine dirimit, non miscenda quæ misceri non possunt, sed eorum quæ diximus quodvis in ordine suo conservandum, et honore debito cohonestandum nobis erit. Quomodo igitur aut inter episcopos laicus, aut inter germanos el legitimus, qui talis non sit, consistet? Honora, te hortor, eos qui magnarum e: splendidarum recteque actarum rerum tulere testimonium, ne contumelia sanctum Patrum chorum afficias. Gonsidera eos qui superstites adhuc in vita manent, quomodo rem hanc acceperint. An non illi dolore se omni repletos esse recte dicant, 495 si in eumdem cum eis ordinem, is cui dignitas adempla est referatur? Verum id pietati quoque luæ persuasum esse puto. Quamobrem et illis et nobis moeroris abole causam. Tolle omnium tristitiæ occasionem. Nam facile et expedite ea quæ præter opinionem accidunt, disponere et administrare, boni et sapientis esse dixerim: sed tum demùm, cum nihil detrimenti afferat. Non enim, quamvis gregem Christi propagare, frequentioremque eflicere studeamus, examina hæresium, si errorem suum non repudient, recipimus. Et proinde non omnino prompta quadam dispensatione facilem cum eis complecti pacem debemus, adversus quos pugnare præstet. Dispensationis sane laudatæ opus fuerit, si quandoque ita a debita ratione deflectere videamur, ut in rebus utilibus et commodis deΚΕΦΑΛ. ΚΖ. Αντεπιστολή τοῦ ἁγίου Κυρίλλου πρὸς τὸν Αττικὸν, ἀπαγορεύουσα τὸν Ἰωάννην εἰς δέ ξασθαι. • Τοῖς παρὰ τῆς σῆς θεοφιλείας ἐπεσταλμένοις ἐντυχών, εγγεγράφθαι μὲν τὴν Ἰωάννου προσηγο ρίαν ἐν ταῖς ἱεραῖς ἐμάνθανον δέλτοις· ἐρωτήσας δὲ τοὺς ἐκεῖθεν ἥκοντας, ἐπυθόμην οὐκ ἐν τοῖς τῶν λαϊκῶν καταλόγοις, ἐν δὲ τοῖς τῶν ἐπισκόπων ἐντετάχθαι αὐτήν. Διασκοπούμενος δὲ καὶ κατ' ἐμαυτὸν ἐννοῶν, εἰ ταῖς τῶν Πατέρων τῶν ἐν Νικαίᾳ ἀκολουθοῦσι δόξαις οἱ τοῦτο πεπραχότες, καὶ βραχύ τη τὸν τῆς διανοίας ὀφθαλμὸν πρὸς τὴν μεγάλην ἐκείνην ἀνατείνας σύνοδον, ὅλην ὁρῶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἐκείνων τὴν ὁμήγυριν ὥσπερ τισὶν ὀφθαλμοῖς ἁγιο νεύουσαν, καὶ παντὶ σθένει διακωλύουσαν ἡμᾶς τρέχειν εἰς τὴν ἐπὶ τούτῳ συναίνεσιν. Πῶς γὰρ τοῖς ἱερεῦσι Θεοῦ συντετάζεται, καὶ τὸν ἐκείνων φυράσει κλῆρος, ὁ τῆς ἱερατείας ἐκβεβλημένος; Πῶς δὲ ἐν καταλόγοις ἔσται λειτουργῶν ὁ τῶν ἐκκλησιαστικῶν περιβόλων ἔξω τεθείς; ἀνάξιον γὰρ ἡμᾶς ἡ μηδὲν εἶναι λέγειν τὸ τῆς ἱερατείας ὄνομα, καὶ πράγμα κοινὸν εἶναι πᾶσι τὸ μόνοις τετηρημένον τοῖς εἰς τοῦτο καλουμένοις· ἢ εἰ πολύ τι τὸ διατειχίζον ἐστὶν ἱερωσύνην καὶ λαόν, μή μιγνύειν τὰ ἄμικτα, τηρεῖν δὲ ἐν τῇ οἰκείᾳ τάξει τῶν εἰρημένων έκαστον, καὶ τῆς αὐτῷ πρεπούσης τιμῆς ἀξιοῦν. Πώς οὖν ἐν ἐπισκόποις ὁ λαϊκός, ἢ πῶς ἐν τοῖς γνησίοις ὁ μὴ τοιοῦτος ἀναφανείς; Τίμησαν, παρακαλώ, τοὺς ἐπὶ λαμπροῖς καὶ μεγάλοις τοῖς κατομβώμασι μαρ τυρηθέντας. Μὴ ὑβρίσῃς τὸν ἅγιον τῶν Πατέρων χορόν. Εννόει παρόντας ἔτι καὶ συνδιαιτωμένους, πῶς ἂν ἐπὶ τῷ γεγονότι διετέθησαν. Αρ' οὐχὶ πά σης αναπεπλήσθαι λύπης εἶπον ἂν εἰκότως, εἰς τὴν ἴσην αὐτοῖς τάξιν εἰσφερομένου τοῦ καθῃρημένου; Αλλ' οἶμαι καὶ αὐτὴν τοῦτο πεπεῖσθαι τὴν σὴν θεοσέβειαν. Διὸ δὴ σβέσον αὐτοῖς τε καὶ ἡμῖν τῆς ἀηδίας τὴν πρόφασιν. Λῦσον τῆς ἁπάντων κατηφείας τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ μὲν γὰρ εὐμεταχειρίστως τὰ παρεμπίπτοντα διοικεῖν καλὸν ἂν εἴποιμι καὶ σοφόν· τότε δ' ἔσται σοφόν, ἂν μή τι βλάβος εἰσφέρῃ· οὐδὲ γὰρ ἐπειδήπερ μείζονα τὴν Χριστοῦ ποίμνην ἀποτελοῦμεν, τοὺς ἐν ταῖς αἱρέσεσι προσλαβόντες ἐσμούς, καὶ εἰ τῆς οἰκείας μὴ μεταθεῖεν πλάνης, διὰ τοῦτο χρὴ πάντως οικονομικήν τινα καὶ ἀπεριέργαστον εἰρήνην ἀσπάζεσθαι, πρὸς οὓς ἐστ: κρείττων ἡ μάχη. Εργον δὲ ὄντως οἰκονομίας ἐστὶ τὸ δοκεῖν ἔσθ' ὅτε βραχύ τι ποῦ πρέποντος ἐξίστασθα: λόγου, μετὰ τοῦ τὴν ἐν τοῖς χρησίμοις παραιτεῖσθαι ζημίαν. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Παῦλος τοῖς πᾶσιν ἐγί νετο πάντα· οὐχ ἵνα κερδάνῃ μέν τι βραχύ, ζημιωθῇ δὲ μέρος, ἀλλ' ἵνα πάντας κερδήσῃ. Ιδωμεν τοίνυν διὰ ταύτη; τῆς ἐρεύνης τῆς ἐν τοῖς πράγμασι βαδί ζοντες, εἰ μὴ πλεῖον ἔχει τὸ βλάθος ἡ ὑπόθεσις τῶν |

ECCLESIASTIC HISTORIE LIB. XIV. δοξάντων εἶναι χρηστών. Τοσοῦτος ἤδη διιππεύει trimentum evitemus. Sic et beatus Paulus omniχρόνος τῆς σῆς θεοσεβείας διεπούσης τὸν θρόνον· καὶ οὐδεὶς ἐστιν ὁ συνάγεσθαι παραιτούμενος. Αλλ' εἰ και πού τινες περὶ τὴν ἀρχὴν φιλονεικότερον πράττοντες ἑαυτοὺς ἀπεμέριζον, καὶ οὗτοι κέκληνται διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἰσχύν τε καὶ χάριν. Τῶν δὲ ἐν τέλει τίς ὁ μὴ τῆς σῆς εὐλαβείας ἀκροώμενος; τίς δὲ ὁ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας έξω μεμενηκώς; Οὐκ ἔστιν οὐδείς. Μὴ γὰρ δοίη ὁ Θεό;. Τίνα τοιγαρ οὖν ἀνασώζων, ἢ εἰς τὸ συνάγεσθαι καλῶν, ὅλην ἔξω θεὶς τῶν τῆς Ἐκκλησίας περιβόλων, τήν τε Αἴγυπτον, καὶ Αὐγουσταλικήν, καὶ ᾿Αρκαδίαν, καὶ Θηβαΐδα, και Λιβύην, καὶ Πεντάπολιν, καὶ τοσαύτας Εκκλησίας λυπεῖς; ἵνα μηδένα κερδάνῃς· πάντας γὰρ προεκέρδανε τοῦ Σωτῆρος ἡ χάρις. Καὶ ἀνατίθημι τὸν ἐπὶ τούτῳ πόνον τοῖς τῆς σῆς θεοσεβείας διδάγμασι. Μή τοίνυν κατηγόρει σαυτοῦ τοὺς ἀπὸ φιλονείκου γνώμης μεμερισμένου;, καὶ μὴ καταδε χομένους ποτὲ τὸ ἐπ' ἐκείνῳ δίκαιον κρῖμα. Η γὰρ εἰς τοσοῦτον νυστάζειν ἡμᾶς ὑπείληφεν ἡ σὴ θεατέ βεια, ὥστε μὴ πειρᾶσθαι μανθάνειν ἐσπουδασμένως τάς τε σὰς εὐδοκιμήσεις, καὶ ὅπως τὰ τοῦ Σωτῆρο; χειραγωγείται ποίμνια· μία γὰρ ἡ τῶν ἱερέων φροντίς, καὶ εἰ τοπικῶς διῃρήμεθα. Αλλ' ἵνα μὴ δοκοίην ἐπὶ τούτῳ διατείνεσθαι λίαν, καὶ τοῖς ἀπὸ τῆς σῆς εὐλαβείας φρονεῖν ἐναντία, Εστωσάν τινες ὀλίγοι κομιδῇ διαστασιάζοντες ἔτι καὶ τῆς ἐκείνου κακίας προκινδυνεύοντες. Τοσαῦται δὲ παρ' ἡμῖν ἐκκλησίαι, ὅτι χρὴ τὰ ἐπ' ἐκείνῳ δεδογμένα κρατεῖν διισχυριζόμεναι. Τίσιν οὖν τὴν ψῆφον ἀπονέμεσθαι bus factus est omnia, non ut exiguum quiddam lucrifaceret, partem autem quampiam damno afliceret, sed ut omnes lucraretur. Videamus ergo, ejusmodi rerum investigationi insistentes, an non plus huic causæ insit mali, quam illa videatur habere boni. Tot jam præterfere anni, ex quo pietas tua thronum suum tenuit: neque quisquam est, qui conventus in Ecclesia tuos vitet, quin etiamsi ab initio nonnulli dissidendi amore seipsos ab illis segregarunt, tamen et illi per vim et gratiam Christi revocati sunt. Ex magistratibus vero quis non pietatis tuæ dictis audiens est? quis ob hanc ipsam causam est, qui extra ecclesiam maneat? Nemo profecto est. Non enim hoc det Deus. Itaque quemnam ad salutem revocans, aut ad legitimos in ecclesia conventus reducens, quin omnem potius ecclesiæ moenibus ejiciens Ægyptum, regionem etiam Augustalem, et Arcadiam, et Thebaiden, et Libyam, et Pentapolim et tot ecclesias dolore afficis? non ut quemquam lucrifacias: omnes namque lucrifecit gratia Servatoris. Remitto te hac in re ad ipsam pietatis tuæ đoctrinam. Ne igitur contra te ipsum celebres atque illustres eos qui adversandi studio in partes discessere, neque unquam justum de seipsis judicium accipiunt. An ita connivere et cessare nos pietas tua suspicatur, ut non diligenter de præclara fama tua, et quomodo Servatoris greges regantur atque mapuducantur, inquiranius?496 Una namque hæc, etiamsi locorum intercapedine disjuncti sint, episcoporum est cura. Sedenim ne in hoc prolixior esse, et pietati tuæ contraria sentire videar: esto ut pauci admodum sint adhuc seditiosi, qui se pro illius malignitate periculo Gulie exponunt: apud nos autem tot sunt ecclesiæ, de Joanne decreta obtinere debere contendunt. Quibus igitur suffragari quum est? Quiram ut letentur, Deo placitum est? Illine qui Joanni patrocinantur, cum tanta designaverit: an qui pœnam homini i̇rrogarunt ei qui cum alios dolore afficeret, pro nihiko duxit? Quod si concordiam ecclesiarum conservare, minime contemnendum videtur, solve id rogo, quod eam scindit. Mitte δίκαιον; Τίνας δὲ εὐφραίνεσθαι μᾶλλον ἀρέσκει Θεῷ; τοὺς ἐκείνῳ συνηγοροῦντας τοιαῦτα πεπραχότι, ἢ τοὺς ἐπὶ τιμῆς ἔγνωκότας, ᾧ τὸ λυπεῖν λελόγια στα: παρ' οὐδέν; Εἰ τοίνυν τὸ σώζεσθαι τὴν ὁμόνοιαν τῶν ἐκκλησιῶν οὐκ εὐκαταφρόνητον φαίνεται, λύσον τὸ τέμνον ταύτην, παρακαλῶ· βάλε την μάχαιραν εἰς τὴν θήκην αὐτῆς. Κέλευσον τοῦ καταλόγου τῶν ἐπισκόπων ἐξαιρεθῆναι τὴν Ἰωάννου προσηγορία». Εἰ γὰρ οὐδὲν εἶναι τοῦτο λογιούμεθα, μὴ λυπείτω τὸν τῶν ἀποστόλων χορὸν ὁ προδότης αὐτοῖς συγκαταταττόμενος. Εἰσφερομένης δὲ τῆς Ἰούδα προσε ηγορίας, ποῦ λοιπὸν ἡμῖν ὁ Ματθίας γε κείσεται; Εἰ τοίνυν οὐδεὶς τὸν Ματθίαν ἐκβαλὼν ἐγγράψοι τὸν Ἰούδαν τῷ τῶν ἀποστόλων χορῷ, μενέτω καὶ σωζέσθω, παρακαλώ, μετὰ τὸν τῆς ἀοιδίμου μνήμης gladium in vaginam suam. Jube ex episcoporum Νεκτάριον δεύτερος ὁ τοῦ πανευφήμου Αρσακίου βαθμό;· ἵνα μή τι βίᾳ παρεισαχθέν, ἐξώσῃ τοῦ μακαρίου τὴν μνήμην. Αλλ' ὀλίγοι τυχὸν ἐπὶ τούτῳ δυσχεραίνουσι· δίδου μοι μετὰ παρρησίας εἰπεῖν. Πάντας μὲν εὐχόμεθα σώζεσθαι· εἰ δέ τις ἐξ οἰκείας ἀμαθίας χωρίζεται, καὶ τοῖς τῆς Ἐκκλησίας ἀντιτείνει θεσμοῖς, τίς ἡ τούτου ζημία; 'Η γὰρ οὐχὶ καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ διδάσκων ἡμᾶς τὸ τοιοῦτον καὶ τύπον ἐν πᾶσι τιθείς, ἐλάλει μὲν τοῖς προσιοῦσι τὰ συμφέροντα· ἀπειθοῦντας δὲ καὶ ἀνανεύοντας ἠφίει χωρίζεσθαι; καὶ τοσοῦτον ἀφειστήκει τοῦ ποιεῖσθαί τινα τῶν τοιούτων λόγον, ὡς καὶ πρὸς αὐτοὺς εἰπεῖν τοὺς μαθητάς, Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ὑπά γειν; τοῖς μὲν εὐπειθέσι πολλήν τινα δίκαιον ἀπονέ nomenclatura Joannis nomen eximi. Nam si parvi id facimus et dicimus, non afferat dolorem apostolorum choro Judas proditor, in eodem cum illis ordine census: Judæ autem nomine in eorum numerum relato, quo deinde loco Matthias nobis ponetur? Cum igitur nemmo Matthia ejecto apostolorum choro-Judam ascripserit, maneat et servetur, hortor, post celebris menoriæ Nectarium, secundus laudatissimi Arsacii gradus, ne quid per vim perperam et iHegitime inductum, memoriam beati virt explodat, Sed pauci fortasse hoc ægre ferunt. Permitte autem mihi ut libere quæ volo dicam. Omnes equidem salvos fieri optem. Si quis vero imperitia sua ab Ecclesia secedit, et

idius constitutionibus refragatur, quæ ejusmodi μεσθαι παρ' ἡμῶν τὴν φροντίδα· ὁ δὲ δυςμενὴς καὶ hominis est jactura? An non ipse quoque Servator nos, idipsum docens, et formam in omnibus proponens, conducibilia quidem ad eos qui eum accesserunt locutus est, inobedientes autem et renuentes discedere permisit? Atque tantum abest ut aliquam talium hominum rationem habuerit, ut etiam ad ipsos dixerit discipulos: An et vos abire vultis? Obsequentibus sane multam nos impendere curam æquum est. Adversarius autem et inobediens malevolentiam ipse suam accuset, medicinam odio habens. Audiet ille vero justum judicem, dicentem: Quandoquidem locutus sum, et non obedivistis: el extendi sermones, et animum non advertistis, et quæ sequuntur. 497 Nos quidem, qui docemus, quibusnam rebus aliquis laudem sibi apud Deum paret, studiose admodum id facere atque instituere decet, atque cum Paulo resistentibus dicere: Obsecramus per Christum, reconciliamini Deo, inobedientes vero potestati Dei commendare, illud usurpantes: Curavimus Babylonem, sed sanata non est: relinquamus eam, quoniam pervenit in calum judicium ejus *. Consequens igitur non est, propter adversos quorumdam sermones, siquidem prorsus aliqui sunt, funditus sanctiones ecclesiasticas convelli, ut laicus sacerdotali dignitate enitentibus accenseatur, et honorem eumdem consequatur. Neque enim hoc communem orbis universi pacem, sed cumcisionem potius quidam vocent. Ego quidem tum demum obtinere debere et nomen et rem ipsam pacis censeo, cum sanctorum sententiis non adversemur, neque illorum decretis repugnemus. Quod si enim beatus Alexander, confidentis prorsus oris vir, juxta pietatis tuæ verba, aliquos ex religiosissimis fratribus et collegis nostris Orientalibus episcopis inani dictorum fuco decepit, et ad hujus rei comprobationem raptos pertraxit, non propterea morbus hic prorsus obtinere, et animas omnium depascere, sed potius veluti quædam lippitudo, Ecclesiæ oculum infestans, a vobis repurgari debet. Ut illa rursum directe ad Patrum decreta respiciens, merito a Christo audiat: Oculi tui columbæ. Accepi et ego a Dei amantissimo, qui ad extremam feliciter pervenit senectutem, Acario litteras, in quibus religiosissimum Antiochiæ antistitem vi coactum a quibusdam esse, ut Joannis memoriam celebraret. asseverat: atque illud præterea aperte commemorat, valde eum virum ea in re dolore affectum fuisse, viamque qua a tam præfracta audacia liberaretur quæsiisse et litteras hac de causa a nobis et pietate tua, ne simul cum quibusdam in eundem errorem duceretur, neve ejuscemodi consilia agitantibus cederet, impetrare voluisse. At nos, qui ad curam et medicinam faciendam vocati sumus (da enim hoc mihi, ut pro animi mei • Joan. vi, 68. • Jerem. xxxv, • II Cor. v, ἀνήκοος τὴν αὐτοῦ κακόνοιαν αἰτιάσαιτο, μισήσας τὸ θεραπεύεσθαι. Ακούσεται δὲ παρὰ τοῦ δικαίου κριτού, 'Επειδὴ ἐλάλουν, καὶ οὐχ ὑπηκούσατε· καὶ ἐξέτεινα λόγους, καὶ οὐ προσείχετε, καὶ τὰ τούτοις ἑξῆς. Ἡμῖν μὲν γὰρ τοῖς διδάσκουσι τὰ ἐφ᾿ οἷς ἂν τις εὐδοκιμοίη παρὰ Θεῷ, καὶ λίαν ἐσπουδασμένως εἰσηγεῖσθαι πρέπει· καὶ τοῖς ἀντιτείνουσι λέγειν μετὰ τοῦ Παύλου Δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, καταλλάγητε τῷ Θεῷ, τοὺς δὲ ἀπειθοῦντας λοιπὸν ἀνατιθέναι τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμει λέγοντες· 'Ιατρεύσωμεν τὴν Βαβυλῶνα, καὶ οὐκ λάθη. Εγκατελίπομεν αὐτὴν ὅτι ἤγγικεν εἰς οὐρανὸν τὸ κρῖμα αὐτῆς. Οὐκ ἀκόλουθον τοιγαροῦν διὰ τάς τινων ἀντιλογίας εἴπερ τινὲς ὅλως εἰσὶν, ἐκ βάθρων ὥσπερ κατασείεσθαι τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς, λαϊκοῦ συνταττομένου τοῖς ἐν ἱερατείᾳ διαπρέψασι, καὶ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τιμῆς εἰσβαίνοντος. Μὴ γὰρ δὴ τοῦτο καλείτωσαν οἰκουμενικήν τινες εἰρήνην, ἀλλὰ μᾶλ λον κατατομήν. Ἐγὼ γὰρ τότε φημὶ κρατύνεσθαι τὸ τῆς εἰρήνης ὄνομα καὶ πράγμα, ὅταν μὴ ταῖς. τῶν ἁγίων γνώμαις ἀντιταττώμεθα, μήτε τοῖς ἐκείνων ἀντιπράττωμεν ὄροις. Εἰ γὰρ εἴ τινας τῶν κατὰ τὴν ἔψαν εὐλαβεστάτων ἀδελφῶν καὶ συν επισκόπων ὁ μακάριος Αλέξανδρος, θρασύστομος ῶν ὄντως, κατὰ τῆς σῆς θεοσεβείας φωνήν, πεφςνάκικε, καὶ συναρπάσας εἷλεν εἰς τὴν ἐπὶ τούτῳ συναίνεσιν, οὐ διὰ τοῦτο πάντως καὶ κρατεῖν ὀφείλε; τὸ νόσημα, καὶ ταῖς ἁπάντων καταβόσκεσθαι ψυ χαῖς, ἀλλὰ μᾶλλον οἷά τις λήμη τὸν τῆς Ἐκκλησίας ὀφθαλμὸν παραλύουσα, παρ' ὑμῶν ἐκκαθαίρεσθαι· ἵνα δὴ πάλιν ὀρθῶς πρὸς τοὺς τῶν Πατέρων όρους ἀποβλέπουσα δικαίως σκούῃ περὶ Χριστοῦ· οι ὀφθαλμοί σου περιστεραι. Δέδεγμαι οὖν γράμμα κἀγὼ παρὰ τοῦ εὐγηροτάτου καὶ θεοφιλεστάτου Ακακίου· ἔνθα τὸν εὐλαβέστατον τῆς ᾿Αντιοχείας ἐπίσκοπον ἠναγκάσθαι παρά τινων διισχυρίζεται τὴν Ἰωάννου μνήμην ἐπιτελέσαι· καὶ δάκνεσθαι. μὲν ἐπὶ τούτῳ σφόδρα, λύσιν δέ τινα τῶν ἐκ προπετείας εὕρασθαι ζητοῦντα· καὶ γράμματα περὶ τούτου κομίσασθαι βουλόμενον παρά τε ἡμῶν καὶ τῆς σῆς θεοσεβείας, σαφῶς διαγορεύοντα, μή συναπάγεσθαί τισι, μηδὲ εἶχειν τοῖς τοιαῦτα συμβου λεύουσιν. Αλλ' οἱ πρὸς θεραπείαν κεκλημένοι (δίδου γάρ μοι λέγειν μετὰ παῤῥησίας πονέσαντι τὴν ψυχήν), τραυμάτων προσθήκη μὴ γενώμεθα, ἵνα καὶ τὸ εἶναι παρακολούθημα τῆς ἑτέρων προπε τείας ἀποφύγωμεν. Θαυμάζω δὲ κἀκεῖνο, εἰ, του οὗτος ὢν εἰς πολυλογίαν ὁ μνημονευθείς ᾿Αλέξαν δρος, καὶ χρόνον οὐ μικρὸν διατρίψας ἐκεῖσε, ούχ ὅπως ἰσχύσας ἀναπεῖσαί τινας πρὸς τοῦτο φαίνεται εἷς δὲ γραμμάτων διακομιστής τοσοῦτον ίσχυσεν, ὡς τεθρύλληται, ὥστε δῆμον ἀνάψαι τοσοῦτον, καὶ κατηυνασμένην ὑπόθεσιν χρόνῳ μακρῷ διεγείραι πάλιν, ὅπερ ἐστὶ παντελῶς ἀπέθανον. Αλλ' ἔστω καὶ τοῦτο καὶ πιστευέσθω γενόμενον. Αλλ' οἶδα τὴν σὴν θεοσέβειαν ἀριστεύουσαν ἐν λόγοις. Διδάξεις * Jerem, LI, 9.

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIV. πάντως τὰ δέοντα τους τεθορυβημένους. Εχεις άρ- dolore, hibere dicere possim), ne accessio vulneκοῦσαν τῶν ἱερῶν κηρυγμάτων τὴν χάριν. Πείσεις, οἶδα, καὶ τοὺς εὐσεβεστάτους βασιλεῖς, ἀγαπᾶν συνήθως τὸ τοῖς κανόσι δοκοῦν. Εὐσεβεῖς γὰρ ὄντες καὶ φιλόχριστοι, θεσμοῖς ἰδίοις ἐπιτρέψουσι διοικεί σθαι τὰς ἐκκλησίας, καὶ τῆς πατρώας ἀρετῆς ὑπάρ χοντες ζηλωταί, τὰ ἐκείνων μιμήσονται. Μὴ τατο τέσθω τοιγαροῦν ὁ ἐκβεβλημένος Ιεχονίας μετά Δαυΐδ τε καὶ Σαμουὴλ τῶν προφητῶν· μηδὲ εἰ τισιν ἀδίκως ἔδοξε τὸ Εὐδοξίου λείψανον ἐν αὐτοῖς ἀποτε θεῖσθαι τόποις, διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὸν ἀνίερον ὡς ἱερὸν εἰσφέρωμεν. Ἐχρὴν γὰρ δήπου μᾶλλον κάτ κεῖνο διόρθωσιν ἐπιζητεῖσθαι παρ' ἡμῶν, οὐκ αὐτὸν μορφοῦσθαι τὰ δεύτερα. Καὶ ταῦτά φαμεν οὐχ ὡς ἐπεμβαίνοντες τῷ κειμένῳ· μὴ γὰρ δοίη Θεός· οὐδὲ ἐπιχαίροντες ὡς γέγραπται τοῖς ἀλλοτρίοις κακοῖς· οὐ γὰρ οὗτος Χριστιανῶν σκοπός· ἀλλὰ τῆς πρὸς ἄνθρωπον συμπαθείας, τὸ τῇ Ἐκκλησίᾳ συμφέρον πράττοντες, καὶ τῶν ταύτης κανόνων οὐδὲν ἡγού μενοι προτιμότερον. Εἰ μὲν ἐξῆν οὐδὲν μὲν τούτοις λυμήνασθαι, κατατάττειν δὲ ἐν ἐπισκόποις τὸν καθη ρημένον· ἦν ἂν εἰκότως εἰπεῖν, ἀγρίους τινὰς καὶ ἀνημέρους τοὺς τοῦτο γενέσθαι διακωλύοντας· ἐπειδὴ δὲ ἀνάγκη κρατούντος ἑνὸς τὴν τοῦ ἑτέρου παραλύεσθαι δύναμιν, νικάτωσαν οἱ τῆς Ἐκκλησίας θεσμοί, καὶ ἀποχωρείτω τῶν ἱερατικῶν καταλόγων ὁ μὴ λειτουργός. Τοῦτο γὰρ συνάπτει πρὸς εἰρήνην τὰς ἐκκλησίας· τοῦτο πᾶσαν ἡμῖν ὁμοψυχίαν ἀνεργάσαιτο. Δίδου τοιγαροῦν ἡμῖν τὸ συνάγεσθαι καθα rum famus, sed potius opinionem eam, qua lemeritatem aliorum secuti esse videri possimus, fugiamus. 498 Demiror vero hoc quoque, si Alexander, quem diximus, tam ad dicendum promptus et copiosus, et qui non parvo tempore vobiscum isthic versatus sit, aliquos ad hanc rem suasione sua adducere non potuisse visus est, quam tabellarius unus efficere tantum, sicuti rumoribus fertur, potuit, ut populum commoverit, causamque tempore longiore sopitam denuo excitarit. Quod omnino est incredibile. Verum sit hoc quoque, et ita factum esse credatur. Sed novi pietatem tuam præclaram in eloquentia esse. Docebit ea prorsus, quæ opus est, homines ad tumultum excitatos. Uberem habes sacrarum doctrinarum gratiam. Persuadebis, scio, piissimis etiam principibus, ut more suo in canonum decretis acquiescant. Quod enim veræ pietatis studiosi et Christi amantes sunt, constitutionibus suis ecclesias administrari permittent, paternæque virtutis æmulatores majorum exempla imitabuntur. Ne igitur Jechonias rejectus cum Davide et Samuele prophetis censeatur: neque si quibusdam inique placitum est, ut Eudoxii reliquias eo quo scripsistis reponerent loco, propterea nos quoque profanum ut sacrum in album referamus. Opor. tuit namque a nobis res illius corrigi, non illum nobis præscribere, et quæ post eum acta sunt ρῶς μετὰ τῆς σῆς θεοσεβείας, ἑνὸς καὶ τούτου constituere. Atque hæc dicimus, non quod jacenti τελευτήσαντος, ἀμείνω ποιούμενος τὴν πρὸς τοὺς ἔτι ζῶντας ἀγάπησιν, μᾶλλον δὲ τοὺς τῆς Ἐκκλη σίας θεσμούς. et mortuo illi insultemus: non enim hoc det Deus: neque quod alienis, sicuti scriptum est, lætemur malis: non enim hoc Christianorum est consilium et institutum; sed id quod homini condolemus, ad utilitatem Ecclesiæ conferimus, canonibus illius nihil præstabilius esse ducentes. Si namque illos sartos tectos conservare, alque exauctoratum inter episcopos censere liceret, recte profecto, qui id quominus fieret impedirent, feri atque immites dicerentur. Quandoquidem vero altero obtinente, alterum consistere non posse necesse sit, sanctiones Ecclesiæ vincant: et ex sacro catalogo, qui sacrorum minister non est, moveatur. Hoc enim ecclesias ad pacem servandam conjungit: hoc animorum consensum omnem perficit. Itaque illud nobis dato, ut pure nos conventus agere, et communicare cum pictate tua possimus: 499 atque tu unius, ejusque defuncti, amorem, post eorum qui adhuc vivunt dilectionem, ac potius post Ecclesia sanctiones, babeas. CAPUT XXVIII. nis susceperit concep:umque antea odium, Dei Genitricis intercessione, ei remiserit. Ως ὁ θεῖος Κύριλλος οπτασίᾳ θειοτέρα τήν Ut divus Cyrillus per visionem divinam nomen JoanΙωάννου προσηγορίαν ἐδέξατο· καὶ ὡς διέλυσε διὰ τῆς Θεοτόκου τὸ μεταξὺ γενόμενον μίσος. Ο μὲν οὖν Κύριλλος τοιαῦτα κατὰ τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου έγραφε καὶ ἐφρύνει, προλήψει δου λεύων, ἣν ἐκ πολλοῦ ἔσχε τῷ θείῳ αὐτοῦ Θεοφίλῳ ἑπόμενος· ἐπεὶ δὲ ζῆλος ἦν τὸ πραττόμενον, εἰ καὶ μὴ κατ' ἐπίγνωσιν τέως, οὐ φθόνος οὐδ᾽ ἔνστασις διαβολικὴ τὸ μαχόμενον, οὐ δεῖν ἐκρίθη Θεοῦ, του σοῦτον λόγῳ καὶ ἀρετῇ διαφέροντα ἐν τούτῳ δὴ μόν νον σκάζειν, καὶ μὴ τὸ ἄκρον φθάνειν τῆς τελειό τητος· ἄνθρωποι γὰρ ἦσαν, καὶ ἀνθρωπίνοις ὑπέ κειντο πάθεσι. Διά τοι τοῦτο καὶ χρόνῳ ὕστερον, πολλῶν καὶ ἄλλων συνελαυνόντων, τῷ μεγάλῳ ἐκείνῳ Hæc quidem Cyrillus de sacro Chrysostomo et scripsit et sensit, præsumptæ opinioni inserviens, quam dudum patruum suum Theophilum secutus conceperat. Quoniam vero dissidium hoc quidem ex æmulatione, quamvis non secundum scientiam, non autem ex invidia, neque diabolica contentione manavit, non oportere virum et doctrina et virtute praestantem, hac una in re claudicare, quominus ad summam perfectionem perveniret, Deo visum est. Homines enim illi erant, et humanis affectionibus obnoxii. Quapropter aliquanto post,

τοῦ Πηλουσιώτου, πῆ μὲν ἐλέγχῳ, τῇ δὲ καὶ παραινέσει χρωμένου, διορθώσεως ἀξιοῦται θείᾳ τινί καὶ μυστικωτέρᾳ ἀποκαλύψει. Εδόκει γὰρ ὁρᾶν ἑαυτὸν μὲν τῶν ἱερῶν ἐξωθούμενον ὑπὸ Ἰωάννου, παρρησίας μεγίστης ἠξιωμένου τῇ περὶ αὐτὸν πομπῇ καὶ θείᾳ δορυφορία, τὴν δὲ τοῦ Κυρίου μητέρα ὑπὲρ αὐτοῦ τὸν Ἰωάννην ἀντιβολούσαν, καὶ ἀξιοῦσαν τοῖς ἱεροῖς ἀνακτόροις παραδεχθῆναι αὐτ τὸν, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα προβαλλομένην, πρὸς δὲ καὶ ὡς πλεῖστα ὑπὲρ τῆς αὐτῆς δόξης ἀγωνισάμενον, ὡς λελέξεται. Τῶν ἐν μεθέξει γενόμενος ὁ θε σπέσιος Κύριλλος, καὶ ἀναπολήσας ταῦτα τοῖς λο γισμοῖς, κατέγνω μὲν ἑαυτοῦ τῆς ἐπὶ τῷ ἁγίῳ κα ταδρομῆς· καὶ τουλοιποῦ συνεὶς καὶ αὐτὸς, τῇ κατὰ τὸν Χρυσόστομον Ἐκκλησίᾳ προσέκειτο, καὶ διά θαύματος ἐποιεῖτο τὸν ἄνδρα, πολλῷ χρώμενος μετ ταμέλῳ, οἷς κατ' ἐκείνου τοπαράπαν ἠρέθιστο ἀγνοῶν. Ὅθεν ἀντίῤῥοπα ὁρῶν, σύνοδον ήθροιζε τοπικήν· καὶ τοῖς ἱεροῖς δέλτοις τὴν Ἰωάννου κλή σιν καὶ οὗτος καὶ οἱ λοιποὶ τῶν μεγάλων θρόνων ἐνέγραφον. Οὐ μοι δὲ δοκοῦσιν ἀληθῆ λέγειν οἱ φασι καὶ βίβλους ἄλλας Κύριλλον ἀφανίσαι τοῦ μεγάλου Πατρός. Εἰ γὰρ ἀφανίζειν ἔδει τὰς νυνὶ σωζομένας πρὸς τὸ σκοπιμώτατον ἐκείνῳ ἐχρῆν· εἰ μή που Θεὸς τῆς τῶν ἀνθρώπων ὠφελείας κηδόμενος, αὐτὰς διεσώσατο. Τοῦτο μὲν οὖν ἐν ἀποκρύφῳ ἱστορία εὑρὼν Νικήτα φιλοσόφου τοῦ καὶ Δαυΐδ, καὶ ἄλλων, καὶ αὐτὸς δεῖν ἔγνων τῇ παρούσῃ ἱστορία εντάξει· ὡς ἂν μή τινι ἀμφιβάλλειν γένοιτο, πῶς οἱ τοσοῦ του φωστῆρες δι' ἔχθρας ἀλλήλοις ιόντες, ἁγιωσύν νης καὶ ἄμφω εἰς ἄκρον ἧκον, καὶ τῆς Ἐκκλησία; θεμέλιοι ἐχρημάτισαν, μηδαμῶς τὸ τῆς ἔχθρας μέγα τὴν κρατοῦσαν δόξαν λυμήνασθαι δυνηθείσης. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Cyrillus cum magno illo viro, etiam post ejus καὶ μετὰ θάνατον σπένδεται· καὶ μάλιστα Ἰσιδώρου mortem, in gratiam rediit, erroremque suum cum multis aliis concitantibus, tum maxime Isidoro Pelusiota nunc reprehensione nunc admonitione eum cohortante, divina etiam et arcaniore quadam revelatione accedente, correxit. Videre nainque visus est, seipsum sacris ædibus expulsum esse a Joanne, comitatu et divino, qui circa eum erat, satellitio maxime freto: et matrem Domini pro ipso deprecantem Joannem, atque cum multa etiam alia tum illud præcipue quod pro ipsius gloria plurimum ille decertarit, sicuti dicetur, referentem, ut in sacra templa reciperetur, orare. Hanc visionem cum divus Cyrillus cogitabundus in animo secum volveret, se ipsum quod in sanctum virum invectus esset, damnavit: et deinde ipse quoque re cognita, Ecclesiæ Chrysostomi addictus, virum eum admiratus est, valdeque eum, quod contra illum imprudens prorsus irritatus fuerit, pœnituit. Proinde diversum omnino a priore consilio faciens, synodum provincialem coegit, et Joannis nomen simul et ipse et reliqui magnarum sedium antistitos, in sacro albo proposuerunt. Illi vero minus vere dicere videntur, qui Cyrillum libros alios magni Patris abolevisse perhibent. Nam si qua scripta ejus abolenda erant, hæc quæ adhuc exstant, quod consilium institutumque ojus in eis maxime expressum est, abolita oportuisset: nisi Deus utilitatis hominum curam gerens, ea 500 conservasset. Hoc cum in arcana Nicetæ philosophi, qui et David dictus est, historia, et apud alios item invenerim, operi huic mee inserendum esse quoque duxi: ne cui ambigere in mentem veniat, quomodo tanta kuninaria, inimicitias mutuas exercentia, ambo ad summam sauctitatem pervenerint, et Ecclesiæ columnæ exstiterint, inimicitiis hujusmodi nullum illorum gloriæ detrimentum afferentibus. De his hactenus. CAPUT XXIX. Post Atticum ad sedem episcopalem Sisinius est evectus, Philippus Sidites ei postpositus. Qualis is Philippus fuerit. Ut Proclus Cyzicenorum episcopus ordinatus, et tandem non receptus, privatus pliosusque Constantinopoli egerit. Attico autem, quemadmodum diximus, defuncto, ingens de legendo atque ordinando episcopo conLentio exstitit: quod unusquisque prout alicui faveret, ei thronum committi cupiebat. Proinde quibusdam Philippus presbyter ad sacram sedem evebendus esse videbatur: nonnulli Proclum ei, Chrysostomi discipulum, præferebant. Erat autem et is presbyter. Communiter vero omnes Sisiníum idoneum maxime censuerunt. Qui ipse quoque presbyteri dignitate enitebat, non equidem Constantinopoli, sed in suburbano cjus vico, cui nomen est Olea qui ex adverso urbi situs est: quo in loco urbs ipsa cum civibus omnibus festum diem Servatori Christo, quo in cœlum assunplus Ως μετὰ ᾿Αττικόν Σισίνιος εἰς τὸν θρόνον ἀνήχθη παρώφθη δὲ Φίλιππος ὁ Σιδίτης, καὶ οἷος ἦν. Ἔτι δὲ καὶ ὡς Πρόκλος Κυζίκου χει ροτονηθεὶς καὶ μὴ δεχθεὶς, σχολαῖος τῇ Κωνσταντίνου διηγεν. Αττικοῦ δ᾽ ὡς εἴρηται τὸ βιοῦν ἐκμετρήσαντος, πολλή τις ἐρεσχελία περὶ χειροτονίας ἐπισκόπου ἐγένετο· ἕκαστος γὰρ ᾧ προσπαθῶν ἦν, τὸν θρόνον ἀπεχαρίζετο. Τοῖς μὲν γὰρ Φίλιππον τὸν πρεσβύτε ρον ἐδόκει ἐπὶ τὴν ἱερὰν καθέδραν ἀνάγειν, τισὶ δὲ Πρόκλος ὁ τῷ Χρυσοστόμῳ μαθητευθεὶς ἐκρίνετο προτιμότερος. Πρεσβύτερος δὲ καὶ οὗτος ἐτύγχανεν ὤν. Κοινῇ δὲ πᾶσιν ἐδόκει Σισίνιος εἶναι ἀρμοδιώτε ρος. Πρεσβυτέρου δὲ καὶ οὗτος ἀξία διέπρεπεν, οὐκ ἐν τῇ Κωνσταντίνου, ἀλλ' ἔν τινι τῶν αὐτῆς προα στείων, ᾧ Ελαία ἦν ὄνομα, κεκληρωμένος· ὅπερ ἀντικρὺ μὲν κεῖται τῆς πόλεω;· πάνδημον δὲ τῷ χώρῳ ἑορτὴν ἐκεῖσε ἡ πόλις τῷ Σωτῆρι ἀνῆγε Χριστῷ· ὁπηνίκα ἀναληφθείς, παλίνδρομος τῷ ΠαΕλαία, Olea, suburbana Constantinopolis regio.

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIV. δ τρι ἧκε. Τῷ δὲ πολλῷ πλήθει καὶ διαφερόντως μάλα ad Patrem revertit, celebrat. Populo universo κεχαρισμένος ἦν ὁ Σισίνιος· ὅτιπερ ἅμα τε περι βόητος ἐν ἀρετῇ ἦν, καὶ πολλὴν ὅτι τῶν πτωχῶν πρόνοιαν καὶ ὑπὲρ δύναμιν ἐποιεῖτο. Ενθεν τοι καὶ τοῦ λαοῦ βιασαμένου καὶ ἐκνικήσαντος, Σισίνιος ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνέβαινεν· ἐφ' ᾧ χαλεπήνας ὁ πρεσΕύτερος Φίλιππος ὅτι αὐτοῦ προεκρίθη, πολλὰ τῆς χειροτονίας ἐκείνου καθήπτετο ἐν τῇ παρ' αὐτοῦ συγγραφείσῃ Χριστιανική Ιστορίας. Οὐ μόνον γὰρ ἐκεῖνον διέβαλεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς χειροτονήσαντας καὶ τὸν δῆμον· καὶ οὕτω κατέδραμεν, ὡς μηδ' ἐλέσθαι τινὰ τὰ εἰρημένα συγγραφῆς ἀξιῶσαι· ἐπεί τοί γε οὐδ᾽ ἐκείνῳ τις συγγνοίη τῆς πρέπει τείας, τοιαῦτα γράψαι ἀνασχομένῳ. Ἐπεὶ δὲ τούτου ἐμνήσθην, μικρὰ καὶ περὶ αὐτοῦ διαλαβεῖν δίκαιον. Φίλιππος οὗτος ἐκ Σίδης μὲν τῆς Παμφυλίας ώρα æquum est ut pauca de eo dicamus. Pilippus μᾶτο, ὅθεν καὶ ὁ σοφιστής Τρωίλος ἦν, οὗ καὶ συγ γενῆ ἑαυτὸν εἶναι ἔλεγε· διάκονος δὲ ὤν, τα πολλά τῷ μεγάλῳ Ἰωάννῃ συνῆν τὴν Κωνσταντίνου ἐπισ τροπεύοντι. Περὶ δὲ λόγους πονῶν, πολλὰ καὶ παν τοῖα βιβλία περὶ αὐτὸν ήθροιζε. Τὸν δ᾽ Ἀσιανὸν χαρακτῆρα ζηλώσας, πολλὰ συνέγραφε. Τὸ δὲ Ἰου λιανοῦ κατὰ τῶν ἱερῶν βιβλίων ἀνασκευάζων σύγγραμμα, λαμπρὸν ἐξεδίδου. Καὶ ἄλλο δὲ πυκτίον συντεταχώς, Χριστιανικὴν ἱστορίαν ὠνόμασεν· ἦν εἰς ἓξ καὶ τριάκοντα διειλε βιβλία, ὧν ἕκαστον τόμους περιείχε πολλούς· ὡς είναι πάντας χιλίους σχεδόν. Τῷ δὲ τόμῳ ἰσάζει ἑκάστου τόμου ὑπόθεσις. Πολλὰς δὲ τῶν ὑλῶν τῷ συγγράμματι ἐπεισφέρει, δι' ὧν δεικνύειν βούλεται ἔμπειρον ἑαυτὸν τῶν Ελληνικών μαθημάτων· πυκνῶς γὰρ γεωμετρικών, μουσικῶν τε καὶ ἀστρονομικών θεωρημάτων ἐν μνεία γίνεται· νήσων τε θέσεις εκφράζει, καὶ ὀρέων καὶ δένδρων, καὶ ἄλλων, μὴ προσηκόντων τῷ προς κειμένῳ· οὗ χάριν ἔκλυτος αὐτῷ καὶ χαύνη πρόει σιν ἡ πραγματεία. Διὸ καὶ ἰδιώταις καὶ παιδείας μετεσχηκόσιν ἀχρεῖον καθίστα τὸ σύγγραμμα. Οἱ μὲν γὰρ ἰδιῶται τὸ κομψὸν οὐ συνορῶσι τῆς φράσεως· οἱ δὲ παιδείας μετεσχηκότες τὸ ταυτολογεῖν καὶ άκαιρα συγγράφειν ἐν μέμψει τίθενται. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν ἐκείνων ὡς ἑκάστῳ βούλησις ἔσται, κρινεί· συγχέει δὲ τοὺς χρόνους τῆς ἱστορίας τῆς γὰρ Θεοδοσίου βασιλείας εἰς μνήμην γενόμενος, αὖθις τὰ κατὰ τὸν πολὺν ᾿Αθανάσιον ὀπίσω γενόμενος διηγεῖται· καὶ τὸ ἦθος τοῦτο, οὐκ ἐπ' ἐκείνου μόνου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πολλῶν ἑτέρων ποιεῖ. Καὶ περὶ μὲν Φιλίππου τοσαῦτα. Σισίνιος δέ, τοῦ Κυζικηνών προέδρου θανόντος, τὸν θεῖον Πρόκλον τῇ Κυζίκῳ ἐχειροτόνει. Καὶ δὴ Πρόκλῳ ἐν παρασκευῇ ὄντι περὶ αὐτὴν χωρεῖν, φθάνουσιν ἐκεῖνοι καὶ χειροτονοῦσιν ἄνδρα σεμνόν τινα, Δαλμάτιον ὄνομα, ἀσκη τικοῖς πόνοις έγγεγυμνασμένον. Καὶ τοῦτο ἔδρων, ἐν δευτέρῃ τὸν νόμον θέμενος· ὃς ἐκέλευε παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου τῆς Κωνσταντίνου χειροτο. νίαν μή γίνεσθαι. Ο μὲν οὖν Πρόκλος, τούτου γε νομένου, καθ' ἑαυτὸν συνεστέλλετο, ἐκκλησίας μὲν μηδεμιᾶς προϊστάμενος, ταῖς δὲ τῆς Κωνσταντίνου charus præcipue Sisinius fuit, cum propter virtu. tis claritatem, tum ob eximiam in pauperes, supra vires etiam ejus, curam. Quapropter plebs vi effecit atque evicit, ut is in thronum sit sublatus. Qua re offensus Philippus presbyter, quod ille scilicet sibi praelatus esset, electionem et ordinationem ejus plurimum reprehendit, in ea quæ ab ipso conscripta est Christiana historia. Non Sisinium vero tantum, sed et consecratores ipsos et populumn calumniose perstrinxit: atque in eos ita invectus est, ut quæ ille dixerit, nemo historia digna judicet neque quispiam ei tam temerariæ audaciæ, qui scribere talia sustinuerit, veniam concedat. 501 Et quia ejus mentionem fecimus, iste Sidæ in Pamphylia ortus est, unde etiam sophista Troilus genus duxit, ejusque adeo cognatum se Philippus esse dixit. Diaconus cum esset. cum magno Joanne episcopatum Constantinopoli gerente, multum fuit. Quod vero in scribendo elaboraret, multos et varios collegit libros. Multa etiam, Asianum affectans dicendi genus, conscripsit. Opus vero magnificum, in quo Juliani contra sacra Biblia scriptum evertit, reliquit. Aliud quoque volunien composuit, quod Christianam Historiam nominavit. In eo triginta et sex libri sunt, quorum quisque tomos plures habet: adeo ut omnes ad millenarium fere numerum pertingant, et babet suum tomus quisque argumentum. Multam vero in opus id materiam congessit, declarare voleus, non imperitum se Græcarum disciplina - rum esse. Frequenter namque geometricarum, arithmeticarum, musicarum et astronomicarum commentationum mentionem facit. Prosequitur quoque insularum situs, et montium. Arbores describit, et alia quædam, ad argumentum institutum nihil pertinentia. Proinde lucubratio ea, utpote ad ostentationem composita, laxa et soluta est: et propterea indoctis simul et doctis inutilis esse videtur. Indocti enim styli elegantiam non perspiciunt: eruditi autem, eamdem rem aliis verbis repeti, et multa intempestive scribi, reprehendunt. Verum de scriptis ejus, ut quisque volet, judicabit. Historie vero tempora confundit. Nam imperii Theodosii memoriam faciens, actiones magni Athanasii tanto post tempore repetit: et consuetudinem hanc non in illo tautum, verum etiam in multis aliis serval. Hæc de Philippo. Porro Cyziceno episcopo mortuo, Sisinius divinum Proclum ecclesiæ Cyzici episcopum ordinat Sedenim cum Proclus, ut eo transiret, in procinctu esset, homines ibi episcopum prævenientes ordinarunt Dalmatium quemdam, virum venerandum et in monasticis laboribus exercitatum. ld illi fecerunt, sanctione illa contempta, quæ præter sententiam episcopi ConstantinopoliSocrates dicit, legem hanc de unius Attici persona constitutam fuisse. Lib. vil, cap. 28.

tani ordinationem feri vetat. Hoc ubi ita est Εκκλησίαις τῷ διδάσκειν ἀνθῶν. Περὶ μὲν δὴ τούτου factum, Proclus non oppugnavit: et ecclesiæ κατά χώραν καὶ αὖθις ἐρῶ. quidem nulli præfuit, 502 in Constantinopolitana autem Ecclesia docendo floruit. De quo postea loco suo dicam. CAPUT XXX. De maximarum episcopalium sedium præfectis, aliisque virtute atque doctrina præstantibus divinis viris. Sisinius postquam in episcopatu non duos-integros exegit annos, decessit, castitate vilæe et pauperum cura, quemadmodum diximus, celebris. Moribus affabilis et simplex fuit, a negotiis et rerum actionibus abhorrens, quam ob causam in eos qui curiose se negotiis immiscent, acerbior erat, apud quos contra et ipse non admodum decentem gloriain est consecutus. Innocentio, optimo urbis Romæ episcopo, Bonifacius successit: atque huic Zosimus, Zosimo rursum admirandus Celestinus. Alexandriæ Cyrillus adhuc enituit. Antiochiæ vero, divino Alexandro Theodotus in episcopatu subrogatus est, castitatis decus et ornamentum, morum vir mansuetudine (si quis alius) et ipse et præterea exacta vivendi ratione maxine ornatus. Hic sodalitatem Apollinaris scissam reliquo orthodoxorum et recte sentientium gregi, precibus apnd Deum interpositis, immiscuit, una Ecclesia facta. Verum sic quoque multi in instituto suo permanferunt, labem pristinam veluti præclarum quiddam retinentes. Hierosolymis Cyrillo divinus Joannes successerat. Deinde autem post Nepotem, Ecclesiæ ibi habenas sibi commissas gubernaverat Prayllius, re ipsa suo nomini respondens: quo mortuo, locum ejus per successionem Juvenalis obtinuit. Eis ipsis amnis ecclesiam Cyri quoque gubernavit sapientia et doctrinis magnus Theodorebus, vir in Græcis juxta et Christianis disciplinis praeclarus, qui libros multos Ecclesia utiles reliquit. Viguit tum etiam Theodorus ille Moysuestiensis Ecclesiæ antistes, qui cum ecclesiarum omnium doctor fuit, tum adversus hæreticorum phalanges fortiter, ut primarium virum decet, rem gessit quique cum Diodoro magno familiariter vivens, doctore eo usus est: et sodalis atque condiscipulus divi Joannis, 503 pariter cum eo Diodorum audivit. Sex is et triginta annos contra Arianam factionem aperto Marte pugnavit, el adversus Apollinaris prædonum more structas insidias constanter decertavit: hæreditarium autem Christi populum doctrinis optimis et præceptis fovit. Erat huic etiam frater Polychronius, qui optime vixit, et itidem optime docuit, vitæ scilicet ex æquo doctrina respondente. Apamenorum hic ecclesie pastorale munus sortitus est. Ecclesiæ vero Edessenæ divinus ille praefuit Nonus, qui primariam in urbe Antiochena luxu perditam Menadem, verborum persuasione adductam, et præter opinionem omnem Deo consecratam, nympham et sponsam purissimam illi repræsentavit, pro MarΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν ἐν τοῖς μεγίστοις τῶν πρόνων προς εδρευόντων, καὶ ἄλλων ἀρετῇ λόγοις διαπρε πόντων θείων ἀνδρῶν. Σισίνιος δὲ, οὐδὲ ὅλους δύο διαρκέσας ἐνιαυτού, ἐτελεύτα, ὀρθότητι βίου σώφρονος καὶ φιλοπτωχία, ὡς εἴρηται, περιώνυμος· τὸ δὲ ἦθος εὐπρόσιτος καὶ ἁπλοῦς, καὶ ἀπραγμοσύνῃ συζῶν· ὅθεν καὶ τοῖς φιλοπράγμασι λυπηρὸς ἦν, δι' δ καὶ παρ' αὐτοῖς δόξαν εἶχεν οὐκ εὐπρεπῆ. Ἰννοκέντιον δὲ ἐκεῖν·ν τὸν ἄριστον τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπον Βονιφάτιος διαδέχετο· τὸν δὲ Ζώσιμος· τὸν δὲ Ζώσιμον αὖθις ὁ θεσπέσιος Κελεστίνος. Κατὰ δὲ τὴν ᾿Αλεξάνδρου Κύριλλος ἔτι διέπρεπεν. Εν δ' Ἀντιοχείς μετὰ τὸν θεῖον 'Αλέξανδρον Θεόδοτος ἱεράτευσε, τῆς σωφρο σύνης ὁ μαργαρίτης, πράος εἴπερ τις ὧν καὶ ἀκρισεία βίου μάλα κοσμούμενος· ὃς δὴ καὶ τὸ διεῤῥω γὸς τῆς ᾿Απολλιναρίου φατρίας, τῇ λοιπῇ τῶν ὀρθο δόξων ποίμνῃ λιπαρηθεὶς, ἀνέμιξε, μίαν Ἐκκλησίαν ποιήσας. Πολλοὶ δὲ καὶ οὕτω διέμειναν τὴν προτέ ραν λώβην οἷα τι ἐπίσημον ἔχοντες. Ἐν δὲ τοῖς Ἱεροσολύμοις τὸν θεσπέσιον Ἰωάννην, ὃς μετὰ Κύριλλον ἦν, Πραύλλιος μετὰ Νέπωτα τοὺς τῆς Ἐκ κλησίας olaκας πιστευθείς διεδέχετο, ἀνὴρ τῷ ὄντι φερώνυμος· οὗ τελευτήσαντος, Ιουβενάλιος τὸν τόπον τῆς ἐκείνου διαδοχῆς ἀπεπλήρου. Τοῖς δ᾽ αὐτ τοῖς ἔτεσι καὶ ὁ πολὺς ἐν σοφίᾳ καὶ λόγοις Θεοδώ ρητος τὴν Κυρεστῶν ἐπετρόπευεν ἐκκλησίαν, ἀνὴρ καὶ κατ' ἄμφω τὰς παιδείας τῇ θ᾽ Ἑλλήνων καὶ Χριστιανῶν ἐπίσημος, καὶ πολλὰς τῇ Ἐκκλησίᾳ βί βλους πολὺ τὸ ὠφέλιμον ἐχούσας καταλιπών. Ηκε μαζε δὲ καὶ Θεόδωρος ἐκεῖνος Μοψουεστίας τὴν ἐκκλησίαν διέπων, διδάσκαλος μὲν πάσης Εκκλησίας ὤν, κατὰ δὲ πάσης αἱρετικῶν φάλαγγος ἀριστεύων - δς Διοδώρῳ μὲν τῷ πάνυ συγγενόμενος, τῆς διδα σκαλίας απήλαυσε, συγκοινωνὸς δὲ καὶ συμφοιτητής τοῦ θεσπεσίου Ιωάννου ἐγένετο· ἐπίσης γὰρ καὶ ἄμφω τῆς Διοδώρου γλώσσης ἀπήλαυον. Ἐπὶ ἓξ δὲ καὶ τριάκοντα ἔτη οὗτος διετέλει κατὰ τῆς ᾿Αρεια νικῆς συμμορίας παραταττόμενος· καὶ κατὰ τῶν λόχων Απολλιναρίου λῃστρικῶς ἐπιβουλευόντων στεῤῥῶς ἡγωνίζετο· τὸν Χριστοῦ δὲ κλῆρον ταῖς ἀρίσταις διδασκαλίαις διέτρεφεν, "Ην δὲ τούτῳ καὶ ἀδελφὸς Πολυχρόνιος ὄνομα, ἀρίστῳ μὲν χρώμενος βίῳ, καὶ τὸν λόγον σύμφωνον τῷ βίῳ πλουτῶν, τῆς δὲ ᾿Απαμέων ἐκκλησίας τὴν ποιμαντικήν κληρω σάμενος. Τῆς δ' ἐν Ἐδέσσῃ ἐκκλησίας Νόνος ἐκεῖνος προειστήκει ὁ θεοφόρος· ὃς τὴν πρώτην τῶν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ μαινάδων λόγοις ύπαγαγών, καὶ ἀφιε ρώσας παρὰ δόξαν Θεῷ, νύμφην ἀγνοτάτην προσῆς γεν αὐτῷ, ἀντὶ Μαργαριτώ Πελαγίαν κατονομάσας· δι' ἧς τὸ τῶν θείων κριμάτων Θεοῦ πέλαγος ἄν τις θαυμάσειεν. "Ηκμαζε δὲ μάλιστα διαφερόντως ἀσκη τική παλαίστρα καὶ βίῳ διαφανεί Εὐθύμιος ἐκεῖς

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XIV. ὁ μέγας ὁ τὴν ἔρημον εἰς πόλιν μετασκευάσας· Συ- garita Pelagiam eam cognominans, in qua certe μεών τε ὁ τὴν ἐπὶ στύλου πρῶτος κατοίκησιν ὑποδείξας· Νεῖλός τε ὁ θεσπέσιος ἀσκητής· ὅ τε τοῦ Πηλουσίου Ἰσίδωρος, καὶ ὁ πολυθρύλλητος ἀσκητὴς Μάρκος, Ιωάννῃ τῷ πάνυ μαθητευθέντες· καὶ Πρόσ κλος ὁ θαυμαστός, σχολαῖος διάγων· καὶ ἄλλοι πλεῖ στοι, περὶ ὧν ἐς ὕστερον διαλήψομαι. merito aliquis divini judicii pelagus admiretur. Viguit vero tum maxime quoque in ascetica palæ - stra præcipuus, et vita monastica illustris, magnus ille Euthymius, qui solitudinem in urbis formam redegit. Et Symeon qui primus domicilium in columna habere instituit: insuper Nilus, Asce monachus Marcus, Joannis magni discipuli. Protes venerandus: Isidorus Pelusiota, et decantatus clus præterea iile admirandus, quietam degens vitam, et alii quamplurimi', de quibus postea et dicam. Ως μετά Σισίνιον Νεστόριος ὁ αἱρετικός χειρο τονεῖται ἐπίσκοπος· καὶ ὡς συγχεῖν ἐξ ἀλαζωνείας τὴν ᾿Εκκλησίαν ἐπέβαλεν. CAPUT XXXI. Ut post Sisinium Nestorius hæreticus episcopus ordinatus, per arrogantiam turbis et tumultibus complere Ecclesiam instituerit. Sisinio patriarcha defuncto, sicuti dictum est, eis qui honores et magistratus gerebant, placuit, neminem ex ejus Ecclesiæ clero episcopum creare, propter vanam eorum, qui honorem talem temere, quibus ipsi faverent, mandatum volebant, gratiam. Rursus enim alii Philippo, alii vero Proclo cupiebant, sed aliunde quempiam designare visum est. Erat tum Antiochiæ, Germaniciensis patria, vocalis et facundus Nestorius: hunc quod in dicendo promptus et facilis esset, Antiochia accersendum statuerunt, qui laudem etiam castitatis meruerat maximam. Præterierant menses tres, et ille adducitur, et episcopus Constantinopolitanus creatur. Qualis vero is vir fuerit, prima statim ejus concio Τοῦ δὲ πατριάρχου Σισινίου, ὡς εἴρηται, τὸ βιοῦν μεταλλάξαντος, δεῖν ἐδόκει τοῖς ἐν ὑπεροχαῖς μηδένα τῶν τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὴν ἐπισκοπὴν προά γειν, διὰ τοὺς ὡς ἔτυχε χαριζομένους ἐπικενῆς. *Ησαν γὰρ καὶ αὖθις οἱ μὲν Φιλίππῳ, οἱ δὲ Πρόκλῳ σπουδάζοντες· ἐξ ἀλλοδαπῆς δέ τινα προχειρίζε σθαι ήθελον. Ην δέ τις κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, ἐν Αντιοχεία ποιούμενος τὰς διατριβάς, τὸ γένος Γερμανικεύς, εὐφωνός τε καὶ εὔλαλος, τὴν κλήσιν Νε στόριος· ἦν ὡς περὶ τὸ διδάσκειν δεξιῶς ἔχοντα, ἐκ τῆς ᾿Αντιόχου μεταστέλλεσθαι ἔγνωσαν. Περιβόητος δὲ καὶ ἐν σωφροσύνῃ μάλιστα ἦν. Τριῶν δὲ παραρ βυέντων μηνῶν, ἄγεται καὶ αὐτίκα εἰς τὴν τῆς Κωνσταντίνου ἐπισκοπὴν προχειρίζεται. Οποίος δὲ τὸ ἦθος ἦν, ἐκ τῆς πρώτης αὐτοῦ διδασκαλίας – indicavit. Illico namque post consecrationen, κατεμηνύετο. Μετὰ γὰρ τὴν χειροτονίαν τὴν περιβόητον ἐκείνην ἀφῆκε φωνὴν ἐπὶ παῤῥησίᾳ τοῦ πλήθους, πρὸς τὸν βασιλέα τὸν λόγον ποιούμενος· • Δός μοι, λέγων, ω βασιλεῦ, καθαρὰν τὴν γῆν τῶν αἱρετικῶν· κἀγώ σοι τὸν οὐρανὸν ἀντιδώσω. Σύ μοι τοὺς αἱρετικοὺς κάθελε· κἀγὼ συγκαθελώ σου τους Πέρσας.» ἂν εἰρημένων, οἱ μὲν πολλοὶ καὶ ἀποδοχῆς ἠξίουν· τοὺς δ' ἀκριβῶς εἰδότας γνώμην ἐκ λόγου κρίνειν οὐ διεδίδρασκεν οὔτε τὸ κούφον τῆς διανοίας, οὔτε δ' αὖ τὸ θυμικὸν ἐν ταυτῷ καὶ κενόδοξον· ὅτι μηδὲ καλῶς τῶν ἐνταῦθα γευσάμενος, εἰς τοὺς ὑπὲρ τῶν τοιούτων προήχθη λόγους. Ζῆλον δ᾽ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας δῆθεν αὐχῶν, τὸν τῶν Ἀρειανῶν εὐκτήριον οἶκον κατέσπα. Οἱ δ' οὕτω κατασπώμενον ὁρῶντες αὐτόν, πῦρ ἐμβαλόντες, οὐ μόνον ἐκεῖνον, ἀλλὰ καὶ πολύ τι μέρος τῶν παρακειμένων τῷ τόπῳ ἀνήλισκον. Πρὸς δὲ καὶ Ναυατιανούς τα ράττειν ἐπέβαλεν. Οὐ μόνον δὲ τούτους, ἀλλὰ καὶ ὅσοι περὶ ᾿Ασίαν καὶ Λυδίαν καὶ Καρίαν Τεσσαρεσ καιδεκατῖται ἦσαν, ἔτι δὲ καὶ περὶ Μίλητον καὶ Σάρδεις, ὧν πολλοὶ, καὶ στάσεως δι' αὐτὸν γενομένης, τὸν βίον ἀπέλιπον. Προφάσεως δ' ειλημμένος, ὅτι περ οἱ Μακεδονίου Αντώνιον τὸν Γέρμης ἐπίσκο που, σφόδρα εκείνους κελεύσει Νεστορίου ἐλαύνοντα, διεχρήσαντο, ὑποβαλόντες τινάς, ἐν δευτέρῳ τἀγαΘὲν τοῦ ἡδέος ποιουμένους, καὶ τὰς ἐκείνων ἐκκλη σίας ὑφείλετο· τάς τε ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν Κυζίκῳ, καὶ τοῖς Ἑλλησποντίοις ἀγροῖς· ὧν τινες βιαζόμενοι καὶ τῇ τοῦ ὁμοουσίου πίστει συνέ decantatam 504 illam propalam apud populum, ad imperatorem verba dirigens, emisit vocem: • Da mihi, inquiens, o imperator, terram ab hæreticis liberam et puram, et ego tibi cœlum vicissim reddam. Tu mihi hæreticos exstirpa, et ego tibi Persis delendis adero. Hæc ejus dicta multi quidem comprobarunt. Qui vero certo sciunt animum ex verbis dijudicandum esse, illi mentis ejus levitatem, animum arrogantem, et vanam gloriam affeclantem, deprehenderunt: propterea quod, cum nondum quidquam ibi satis degustasset, ad ejuscemodi productus sit verba. Zelum vero et æmulationem deinde pro Ecclesia spirans, adem precatoriam Arianorum demolitus est. Atque illi templum suum dirutum cernentes, igne insuper con jecto, non id modo, sed et magnam vicinorum ædificiorum partem concremarunt. Deinde Novatianos quoque turbare aggressus est. Non eos vero solum, verum etiam qui per Asiam, Libyam et Cariam, et qui præterea Mileu et Sardis erant, Quatuordecimanos, quorum multi seditione et tumultu propter ipsum concitato interiere. Et cuin Macedoniani Antonium episcopum Germensem, qui eos Nestorii jussu admodum affligebat, percussoribus quibusdam submissis, qui voluptatem honesto præferunt, jugulassent, occasionem eam et causam arripuit, et ecclesias eis Constantinopoli, Cyzici, et in Hellesponto ademit. Ex quibus nonnulli vi ea adacti, se ad όμοουσίου, consubstantialis,

fidem contulere. Accidit porro ut qui alios ita er- θεντο. Οὕτω δ' ἐκείνῳ ἄλλους τῶν ἐκκλησιῶν ἐξελαύclesiis expelleret, ipse quoque ejiceretur, cuin derepente bellum acre adversus Ecclesias concitasset. Id bellum inde. sumpsit exordium. 505 CAPUT ΧΧΧΙ. Ut Nestorius in ipso flagranti crimine per discipulum suum Anastasium sit deprehensus, Christum Dominum nudum hominem dicere, et sonclam Christi Deiparam matrem Christi genitricem appellare. Et que de eo memoriæ prodiderit Socrates, ecclesiasticus historicus. Et de prodigio quod in ecclesia accidit. Anastasius quidam presbyter in maximo apud Nestorium honore fait, comes profectionis ejus, cum ille se ad episcopatum ineundum conferret. Quo tempore etiam ad Theodorum Mopsuestien- η sem divertit, dogmatibusque ejus auditis, a vera pietate Nestorius ipse transversim actus est: quem - admodum Theodulus in epistola scribit. Anastasius igitur iste, acer Judaicorum dogmatum et actionum Nestorii suasor, verba aliquando in ecclesia Constantinopolitana ad Christi Adelem populum faciens, hoc propalam et aperte dicere ausus est: Marian Θεοτόκον, hoc est Deigenitricem, nemo vocato. Maria enim homo fuit. Ut autem ab homine Deus gignatur, fieri non potest. Dolum hunc cum primum Eusebius rhetor deprehendisset, eumdemque deinde et clerus, et pietate in populo præstantissimus quisque graviter ferret, et elocutionem ejusmodi blasphemiam esse putaret, non parvus tumultus excilatus est. Dudum enim de theologia et Christi divinitate edocti fuerant, quod videlicet ille œconomiæ seu administrationis gratia veluti homo purus, haudquaquam a divinitate secesserit, ea in re apostoli Pauli verbo fidem habentes, qui dicit: Etiamsi Christum secundum carnem cognovimus, nunc tamen non cognoscimus ', et rursum: Quapropter relinquentes eum qui de Christo instituit sermonem, ad perfectionem contendamus. Turba tali, sicuti fieri assolet, gliscente, Nestorius impietatis dux non solum Anastasium non reprehendit atque inhibuit, verum etiam studiose laudavit, et dictis ejus assensum prorsus squin præbuit: eum quem in pretio habebat, ut blasphemum arguere nolens. Εt quod contendendi ῃ studio teneretur, frequentius in ecclesia docuit, et ubique vocabulum Dei Genitricis exterminavit, a seipso pleraque illegitime et subrepricie statuens atque confingens, aperteque animui sui venenum eructans, ad blasphemian se dedit. Proinde quæstone hujus rei apud omnes divulgata, atque aliis aliter eam accipientibus, dissidium in Ecclesia ortum est: atque homines sicuti in nocturna pugna inter se sunt conflictati, nune hæc nunc illa afür - mantes et negantes. 506 Nestorius vero a multis existimatus est, Dominum merum hominem esse opinari, atque olim Pauli Samosateni et Photini intermortuum dogma renovare, et in Ecclesiam · II Cor. v, 16. * Hebr. vi, 1. νοντι, καὶ αὐτὸν ἐξελαθῆναι συνέβαινεν, ἀκήρυκτον πόλεμον κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐγείραντα. Ηρξατο δὲ ὁ πόλεμος ἐνθένδε σχὼν τὴν ἀρχήν. *Οπως έφωράθη Νεστόριος δι' ᾿Αναστασίου του μαθητοῦ ψιλόν ἄνθρωπον τὸν Κύριον λέγων, καὶ Χριστοτόκον καλῶν τὴν ἁγίαν Χριστοῦ Θεομήτορα. Καὶ οἷα περὶ αὐτοῦ Σωκράτης δ ἐκκλησιαστικὸς ἱστορεῖ συγγραφεύς· καὶ περὶ τοῦ γεγονότος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καινοῦ τεραστίου. Αναστάσιος τις πρεσβύτερος, Νεστορίῳ διὰ τιμῆς μάλιστα ῶν, ὃς καὶ συνέκδημος αὐτῷ πρὸς τὴν ἐπισκοπὴν ἀπαίροντι ἐγεγόνει· ὅτε καὶ Θεοδώρῳ τῷ Μοψουεστίας παραγενόμενος, τοῦ εὐσεβεῖν παρε τράπη, τῶν ἐκείνου δογμάτων ἀκροασάμενος ὁ Νεο στόριος, ὡς ἐν ἐπιστολῇ Θεόδουλος ἱστορεῖ· ὁ τοίνυν Αναστάσιος οὗτος διάπυρος τῶν Νεστορίου 1ουδαϊκῶν δογμάτων, καὶ σύμβουλος τοῖς πρακτέοις καθεστηκώς διάλεξίν ποτε ἐπ' ἐκκλησίας τῷ φιλοχρίστῳ λαῷ ἀνὰ τὴν Κωνσταντίνου ποιούμενος, ἀναφανδόν τάδε εἰπεῖν ἐτόλμησε· Θεοτόκον τὴν Μαρίαν καλείτω μηδείς· Μαρία γὰρ ἄνθρωπος ἦν. Υπὶ δὲ ἀνθρώπου Θεὸν τεχθῆναι ἀδύνατον. Τοῦ δὲ μήτορος Ευσεβίου τὸν δόλον πρώτως φωράσαντος, ἔπειτα δὲ καὶ τῶν περὶ τὸν κλῆρον καὶ ὅσον ἐν εὐσεβείᾳ ἔγκριτον, χαλεπῶς ἐνεγκόντων, καὶ βλαςφημίαν ἡγησαμένων τὴν διάλεξιν, τάραχος οὐκ ὀλί γος ηγείρετο. "Ησαν καὶ γὰρ πάλαι τὴν κατὰ Χρισ στον θεολογίαν ἐκδιδαχθέντες, ὡς μηδαμῶς αὐτὸν τῆς οἰκονομίας χάριν οἷάπερ ἄνθρωπον ψιλόν ἀπο διιστᾷν τῆς θεότητος, πειθόμενοι τῇ τοῦ ᾿Αποστόλου φωνῇ, Εἰ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστόν, λέγοντος, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν· καὶ αὖθις· Διὸ ἀφέντες τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγον, ἐπὶ τὴν τελειότητα φερώμεθα. Τῆς δὲ ταραχῆς ὡς εἰκὸς ἀκμαζούσης, Νεστόριος ὁ τῆς ἀσεβείας καθη γητὴς οὐ μόνον τὸν ᾿Αναστάσιον οὐκ ἐξήλεγχε τε καὶ διεκώλυεν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον κυροῦν ἔσπευδε καὶ τοῖς ἐκείνῳ εἰρημένοις ἀτεχνῶς τὴν ῥοπὴν ἐδίδου, μὲ ὡς βλάσφημον τὸν αὐτῷ τιμώμενον διανοού μενος ἐξελέγχεσθαι· φιλονεικότερον δὲ διακείμενος, συνεχέστερον ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας ἐδίδασκε· καὶ πανταχοῦ τὴν Θεοτόκος φωνὴν ἐξώριζεν ἐξ ἑαυτοῦ παρεγγράφων καὶ συντιθείς· καὶ βλασφημότερον διετίθετο, τὸν τῆς ψυχῆς τὸν διαῤῥήδην ἐξερευγόμες νας. Διὸ τῆς περὶ τούτου ζητήσεως ἐπὶ πάντας δια δοθείσης, καὶ ἄλλων προστιθεμένων, διαίρεσις ἐν τῇ Ἐκκλησία ἐγίνετο· καὶ ὡς ἐν νυκτομαχίᾳ καθε στηκότες, ἀλλήλους ἔβαλλον, νῦν μὲν ταῦτα, νῦν δ' ἐκεῖνα ἐπιφθεγγόμενοι καὶ ἀρνούμενοι. Νεστόριος δὲ δόξαν εἶχε παρὰ πολλοῖς, ψιλόν ἄνθρωπον δογματ τίζων τὸν Κύριον, καὶ τὸ πάλαι τεθνηκὸς δόγμα Παύλου τοῦ ἐκ Σαμοσάτων καὶ Φωτεινού αὖθις ἀνανεῶν, καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ηρέμα εἰσάγων. Καὶ ἐπὶ τόσον ἡ περὶ τούτου ζήτησις ἐκινήθη, ὡς καὶ οἰκουμενικῆς δεηθῆναι συνόδου. Σωκράτης δ' ὁ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. P tata est, ut universali etiam opus esset synodo. Porro Socrates, qui Ecclesiasticam historiam conscripsit, de Nestorii opinione hæc commemorat. • Ego, inquit, cum edita a Nestorio scripta legerem imperitum hominem esse reperi: atque id ita vere dicere possum. Neque enim odio ductus, tenuitatis ejus qua aliis inferior fuit, meminero; neque cuiquam gratificatus, quibus alios superavit dotes exponam. Non mihi videtur Nestorius vel Paulum Samosatenum, vel Photinum imitatus, merum hominem Dominum dicere, sed vocabulum ipsum tantum sicuti larvam reformidat, idque propter multam imperitiam facit. Cum namque na, turali quadam facundia præditus esset, probe quiden eruditus esse putabatur: re autem ipsa indoctus, et veterum interpretum libros versare noluit siquidem expetità linguæ volubilitate elatus, animum ad illorum scripta non accurate intendit, sed seipsum omnibus præstantiorem esse duxit. Itaque illud statim ex catholica Joannis Epistola, quod in vetustis exemplaribus scriptum est ignoravit: Quod spiritus omnis, qui Jesum solvit, ex Deo non est. Nam sententiam hanc, qui ab administratione hominis in Christo divinitatem segregare voluerunt, ex antiquis exemplaribus sustulerunt. Quapropter et prisci interpretes hoc ipsum indicarunt, fuisse nimirum quosdam, qui Epistolam eam depravarint, hominem a Deo solvere volentes. Assumpta autem est a divinitate humanitas, et jam non duo sunt, sed unum: quo veteres freti, Mariam Θεοτόκον, hoc est, Dei Genitricem dicere non dubitarunt. Sic enim et Eusebius Pamphili in tertio de Vila Constantini libro, hac de re ad verbum inquit: Nam et nativitatem qui est nobiscum Deus, nostra causa subire sustinuit, et Jocus nativitatis ejus in carne nominatim apud Hebræos Bethleem prædictus est. Quamobrem etiam Dei amantissima Helena Augusta, gestationem uteri Dei Genitricis admirandis monumentis colonestavit, et sacrum illud antrum multifariam exornavit. 507 Origenes vero et ipse in tertio Commentariorum, in Epistola ad Romanos, Lomo, quoinodo Dei Genitrix dicatur exponens, copiose τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Ιστορίαν συντεταχώς, τάδε sensim inducere. In tantum sane questio hæc agiπερὶ τῆς δόξης Νεστορίου διέξεισιν·. Εγώ, φησί, τοῖς παρὰ Νεστορίου ἐκδοθεῖσι λόγοις ἐντυχών, ἀγε νοοῦντα τὴν ἄνδρα ἐφεύρισκον, καὶ μετὰ ἀληθείας ἐρῶ. Οὐδὲ γὰρ οὔτε ἀπεχθανόμενος πρὸς αὐτὸν, ὧν εἶχεν ἐλαττωμάτων ἐμνήσθην, ούτε χαριζόμενος τισιν, ἃ ἐλαττοῦντα ἐφεῦρον ἐκθήσομαι. Ού μοι δοκεῖ ὁ Νεστόριος, οὔτε τὸν Σαμοσατέα Παῦλον, οὔτε μὴν Φωτεινὸν μιμούμενος, ψιλόν ἄνθρωπον λέγειν τὸν Κύριον· ἀλλὰ τὴν λέξιν μόνην ὡς τὰ μορμολύ κεια πεφόβηται. Καὶ τοῦτο πέπονθεν ὑπὸ ἀμαθίας πολλῆς· φυσικῶς γὰρ εύλαλος ὤν, πεπαιδεύσθαι μὲν ἐνομίζετο, τῇ δὲ ἀληθείᾳ ἀνάγωγος ἦν, καὶ τὰς τῶν παλαιῶν ἑρμηνεύων βίβλους, ἀπηξίου μανθάνειν. Τυφόμενος γὰρ ὑπὸ τῆς εὐγλωττίας, οὐκ ἀκριβῶς προσεῖχε τοῖς παλαιοῖς, ἀλλὰ πάντων κρείττονα ἐνόμιζεν ἑαυτόν. Αὐτίκα γοῦν ἡγνόησεν ὅτι ἐν τῇ Καθολικῇ Ἰωάννου γέγραπται ἐν τοῖς παλαιοῖς ἀντιγράφοις, ὅτι πᾶν πνεῦμα δ λύει τὸν ᾿Ιησοῦν, ἀπὸ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι. Ταύτην γάρ τὴν διάνοιαν ἐκ τῶν παλαιῶν ἀντιγράφων περιεῖλον οἱ χωρίζειν ἀπὸ τοῦ τῆς οἰκονομίας ἀνθρώπου βουλόμενοι τὴν θεότητα, Διὸ καὶ οἱ παλαιοὶ ἑρμηνεῖς αὐτὸ τοῦτο ἐπεσημήναντο, ὥς τινες εἶεν ῥᾳδιουργήσαντες τὴν ἐπιστολὴν, λύειν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τὴν ἄνθρωπον θέλοντες. Συνανείληπται δὲ ἡ ἀνθρωπότης τῇ θεότητι, καὶ οὐκέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ ἔν· τοῦτο θαῤῥοῦντες οἱ παλαιοί, Θεοτόκον λέγειν τὴν Μαρίαν οὐκ ὤκνησαν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Παμφίλου Ευσέβιος ἐν τῷ τρίτῳ λόγῳ τῷ εἰς τὸν Βίον Κωνσταντίνου κατὰ λέξιν ταῦτά φησι· Καὶ γὰρ καὶ γέννησιν ὑπο μένειν ὁ μεθ᾿ ἡμᾶς Θεὸς δι' ἡμᾶς ἠνέσχετο· καὶ τόπος αὐτοῦ τῆς ἐνσάρκου γεννήσεως όνομαστὶ παρ' Εβραίοις ἡ Βηθλεὲμ ἐκηρύττετο. Διὰ δὴ καὶ ἡ βασίλισσα Ελένη ἡ θεοφιλεστάτη τῆς Θεοτόκου την κύησιν μνήμασι θαυμασίοις ἐκόσμει, παντοίως τὸ τῇδε ἱερὸν ἄντρον φαιδρύνουσα. Καὶ Ωριγένης δὲ ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῶν εἰς τὴν πρὸς Ρωμαίους του Αποστόλου Επιστολήν, ερμηνεύων πῶς Θεοτόκος λέγεται πλατέως ἐξήτασε. Φαίνεται τοίνυν ὁ Νεστόριος ἀγνοήσας τὰς πραγματείας τῶν παλαιῶν· διὸ, καθὼς ἔφην, τὴν λέξιν μόνην περιίσταται. Οὐ μόνον δὲ τὴν λέξιν, ἀλλὰ καὶ παντελῶς Θεὸν εἶναι τὸν γεννηθέντα ηρνήσατο. Ο γάρ γεννηθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ἐστὶν ἐσταυρωμένος, ὅστις Κύριος id explicat. Apparet igitur, Nestorium lucubratioἐστι τῆς δόξης, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος· Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. Νεστόριος δὲ λέγει·. Μὴ καυχῶ, Ἰουδαῖε· Θεὸν οὐκ ἐσταύρωσας, ὡς τοῦ Κυρίου τῆς δόξης οὐκ ἐσταυρωμένου. Ἐπεὶ ὅτι ψιλὸν οὐ λέγει ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν, ὡς Φωτεινὸς ἢ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς, καὶ αἱ ἐκδοθεῖσαι αὐτοῦ προσομιλίαι διδάσκουσιν· ὡς οὐδαμοῦ τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασιν ἀναιρεί, ἀλλὰ πανταχοῦ ἐνυπόστατον αὐτὸν ὁμολογεῖ, καὶ ἐνούσιον. Οὐ μὴν, ὡς Φωτεινὸς καὶ ὁ Σαμοσατεύς, ἀφαιρεῖ αὐτοῦ τὴν ὕπαρξιν· τοῦτο γὰρ καὶ Μανι χαῖοι καὶ οἱ ἀπὸ Μοντανοῦ δογματίζειν ἐτόλμησαν. * Joan. iv, 3. 1 Cor. 11, 8. PATROL. GR. CXLVI nes veterum ignorasse. Proinde, sicuti dixi, locutionem solam oppugnat. (Quin ille non vocabulum ipsum modo, séd prorsus etiam Deum esse, qui genitus est, negavit. Qui enim ex Virgine saucta natus est, idem crucifixus quoque est, qui quidem Dominus est gloriæ, quema Jinodum Apostolus ait: Si enin cognovissent, Domis num utique gloriæ non crucifixissent *. Nestorius autem inquit: Ne glorieris, Judæe, Deum non crucifixisti:» perinde atque Dominus gloria crucifixus non esset. Quandoquidem quod Christum, non purum hominem dicat, sicut Photinus, aut

Paulus Samosatenus, homilia seu populares ejus Οὕτω μὲν τὸν Νεστόριον ἐγὼ φρονοῦντα εὑρίσκω conciones editæ docent. Nunquam enim Dei Verbi subsistentiam tollit, sed ubique id in carne subsistere, et carni inesse profitetur. Nec ille, sicuti Photinus et Samosatenus, subsistentiam ejus aboJet: nam id Manichæi et Montanistæ quoque opimari sunt ausi. Sic ego Nestorium sentire invenio, atque id simul et ex libris ejus quos legi, et ex sectatorum ejus dictis animadverti. Non parvam vero turbam orbi universo ineptiæ Nestorii peperere. ἔκ τε ὧν ἀνέγνων αὐτοῦ λόγων, καὶ ἀφ' οὗ οἱ ἐρασταὶ αὐτοῦ λέγουσιν. Οὐ μικράν μέν τοι ταραχὴν τῇ οἰκουμένῃ ἡ ψυχρολογία Νεστορίου εκίνησεν.» ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὁ Σωκράτης· ἐπὶ δὲ τῇ ἐκείνου ἐρεσχελία και τι τεκμήριον μυσαρόν κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν συνέβη γενέσθαι. Δοῦλοι γάρ τινος τὰ μεγάλα ίσω χύοντος, ἀπηνοῦς τοῦ δεσπότου πειρώμενοι, τῇ ἐκκλησίᾳ προσῄεσαν, ξίφεσι δὲ τὰς δεξιάς καθοπλί σαντες, εἰστρέχουσι τὸ θυσιαστήριον. Ἐκεῖθεν δ' Hæc Socrates. Et cum ille sic blaterans ἐξιέναι ἀναγκαζόμενοι, οὐδενὶ τρίπῳ ἦσαν πειθήσ nugaretur, ut detestandum quiddam in Ecclesia νιοι, ἀλλ' ἐμποδὼν ταῖς θείαις λατρείαις ἐγίνονες - fieret, accidit. Nam primarii cujusdam magistratus καὶ ἐν πολλαῖς ἡμέραις στιλβούμενα τὰ ξίφη προσε. servi, crudeliter ab hero accepti, ad ecclesiam βλημένοι, ἕτοιμοι βάλλειν ἦσαν πάντα τὸν προσιόντα. confugere: el ferrum in manibus babentes, ad Καὶ δή τινα τῶν κληρικῶν κτείναντες, καὶ ἄλλον sarctiorem sacrificii aram irruere: cumque inde τραυματίαν ποιήσαντες, τέλος ἀποσφάττουσιν ἑαυ juberentur et cogerentur exire, haudquaquam paτούς. Τῶν τις δὲ παρόντων μὴ καλόν εἶναι τεκμήruere, divinas cæremonias impedientes: et diebus ριον τὸν μολυσμὸν τοῦ νεώ διηγόρευεν, ἐπιφέρων pluribus strictos et coruscantes enses præ se feκαι τινας ιάμβους ἀνδρὸς ποιητού, τάδε διεξιόντας ο rentes, ut obvios omnes ferirent, parati fuere. Atque ubi elericum quemdam trucidarunt, aliumquè insuper vulnerarunt, postremo tandem seipsos interemerunt. Porro ex eis qui afluere, quidam ınali ominis esse, templi profanationen et inquinationem, prædixit: poetæ cujusdam iambos allegans ejuscemodi: Assuevit omen ferre triste, sanctius Si forte templum polluat piaculum. Σημεῖα καὶ γὰρ ταῦτα γίνεσθαι φιλεῖ, *Οταν τι ναοῖς ἐγκατασκήψῃ μύσος. Καὶ πάντως οὐκ ἠτέχει τῶν λόγων· ἐδόκει γὰρ τὴν τοῦ πλήθους προσημαίνειν διαίρεσιν, καὶ τὴν τοῦ αἰτίου τῆς διαιρέσεως ταύτης καθαίρεσιν. Νεστό ριος δὲ οὐ τοῖς ἄλλοις μόνον, ἀλλὰ καὶ Πρόκλῳ εἰς διάστασιν ἧκε· διδάσκοντι γὰρ ἐπ' ἐκκλησίας ἐκείνῳ Νεστορίου προκαθημένου, τοιάνδε συνθεὶς ὁμιλίαν ἀνέγνω· • Παρθενική πανήγυρις σήμερον, ἀδελφοί· σκιρτάτω ἡ φύσις· χορευέτω ἡ ἀνθρωπότης. Συνε κάλεσε γὰρ ἡμᾶς ἡ ἁγία Θεοτόκος, τὸ ἀμόλυντον κειμήλιον τῆς παρθενίας.» Διὰ τοῦτο φιλονείκως ἐκείνῳ διατεθεὶς, εἰς μεγίστην κατέστη διαφοράν. 508 Nec ille prorsus non vera dixit. Cum enim divisionem populi et dissidium, tuin ejus qui seditiosæ ejusmodi discessionis auctor esset, abrogationem prædicere visus est. Enimvero Nestorius non aliis tantum, sed Proclo quoque per dissensionem adversatus est. Cum enim ille in ecclesia docens, Nestorio præsidente, orationem in hæc verba conceptam liaberet: • Virginalis hodie, ο fratres, choros celebratur conventus: exsultet natura, ducat hominum conditio: coegit et convocavit nos sancta Dei Genitrix, impollutum decus atque ornamentum virginitatis; › ob eam causam ad contentionis studium delapsus Nestorius, dissidere quam Maxime a Proclo cœpi* CAPUT XXXIII. De epistolis sancti Cyrilli ad Nestorium: item de duodecim capitibus, in quibus illius carpit perversam opinionem. Præterea quæ de Nestorio scripserit Celestinus. Sed enim divinus quoque Cyrillus, ubi Nestorii blasphemias audivit, unam atque alteram ad eum dedit epistolam, in quibus disertis verbis eos qui non aperte Christum Deum profiterentur, sed blasphemis verbis hominem deiferum atque organum seu instrumentum divinitatis esse dicerent, anathema esse proclamavit. Cui Nestorius litteris rursus obviavit, conviciis simul et blasphemiis rem agens. Eis vero Nestorii litteris, 509 ingentes hæresis fluctus eructantibus, acceptis, cum quatuor quibusdam aliis, provincialem Alexandriæ synodum congregavit, atque ei utriusque ultro citroque datas epistolas exhibuit, quarum exempla et synodi ipsius decreta ad veteris Romæ episcoΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τῶν πρὸς Νεστόριον ἐπιστολῶν τοῦ ἁγίου Κυρίλλου· ἔτι δὲ καὶ περὶ τῶν δυοκαίδεκα κεφαλαίων, δι' ὧν τῆς ἐκείνου κακοδοξίας καθάπτεται· καὶ περὶ ὧν Κελεστίνος έγραφε περὶ Νεστορίου. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ὁ θεσπέσιος Κύριλλος τῶν Νεστορίου διακούσας βλασφημιών, πρώτην και δευτ τέραν ἐπιστολὴν ἔπεμπεν· ἐν οἷς διαρρήδην κατε δοῦτο, τῶν μὴ σαφῶς ὁμολογούντων Θεὸν τὸν Χρι στὸν εἶναι, βλασφήμοις δὲ ῥήμασι λεγόντων ἄνθρω πον θεοφόρον εἶναι καὶ ὄργανον θεότητος, ἀνάθεμα εἶναι. Νεστόριος δὲ, γράμμασιν αὖθις ἐκείνῳ ἀντέπιπτεν, ὑβρίζων τε ἅμα καὶ βλάσφημα προϊέμενος. "Α δὴ γράμματα Νεστορίου δεξάμενος Κύριλλος πολὺν τὸν σάλον ἐξερευγόμενα τῆς αἱρέσεως, μετὰ καί τινων ἑτέρων τετράδων τοπικὴν ἐν ᾿Αλεξανδρεία σύνοδον ἠθροικώς, τὰ παρ' ἀμφοτέρων ἀλλήλοις γρα φέντα ἐμφανῆ ἐποίει παρρησίᾳ τῇ συνόδῳ γυμνά ζων. ἂν τὰ ἴσα καὶ τὰ τῇ συνέδω δόξαντα τῷ τῆς

'1165 ECCLESIASTIC/E HISTORIA LIB. XIV. πρεσβυτέρας Ρώμης ἐπισκόπῳ Κελεστίνῳ ἀνέ- pum Caelestinum misit. Ad Nestorium insuper πεμπε. Τρίτην δ' ἄλλην ἐπιστολὴν Νεστορίῳ ἐπέστελλεν· ἐν ᾗ καὶ τὰ πολυθρύλλητα ιβ' κεφάλαια μετ᾿ ἀναθεματισμών συμπαρέζευξεν. "Α δὴ καὶ τῷ παρόντι ἐκθεῖναι δίκαιον ἤγημαι, οὕτω διεξιόντα· • Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ διὰ τοῦτο Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρ θένον (γεγέννηκε γὰρ σαρκικώς σάρκα γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Θεὸν Λόγον), ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ σαρκὶ καθ' ὑπόστασιν ἡνῶσθαι τὴν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ἕνα τε είναι Χριστὸν μετὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς, τὸν αὐτὸν δηλονότι Θεὸν ὁμοῦ τε καὶ ἄνθρωπον, ἀνάθεμα έστω. Εἴ τις ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ διαιρεῖ τὰς ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, μόνῃ συνάπτων αὐτὰς συναφείᾳ τῇ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν αὐθεντίαν ἢ δυναστείαν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον συνειδότι καθ᾿ ἕνωσιν φυσικήν, ἀνάθεμα έστω. Εί τις προσώ τοις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, τάς τε ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς συγγράμμασι διανέμει φωνὰς ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ή παρ' αὐτοῖς περὶ ἑαυτοῦ· καὶ τὰς μὲν ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἰδικῶς νοουμένας προσάπτει, τὰς δὲ ὡς θεοπρεπεῖς μόνῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγῳ, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις τολμᾷ λέγειν θεοφόρον ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλ λον θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν, ὡς Υἱὸν ἕνα καὶ φύσει καθ' δ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ κεκοινώνηκε παραπλησίως ἡμῖν αἵματος καὶ σαρκός, ἀνάθεμα Έστω. Εἴ τις λέγει Θεὸν ἢ Δεσπότην εἶναι τοῦ Χριστοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸ; Λόγον, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τὸν αὐτὸν, Θεὸν ὁμολογεῖ καὶ ἄνθρωπον, ὡς γεγονότος σαρκὸς τοῦ Λόγου κατὰ τὰς Γραφάς, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις φησὶν ὡς ἄνθρωπον ἐνηργῆσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογε νοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτῷ ὑπάρχοντι, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις τολμᾷ λέγειν τὸν ἀναληφθέντα άνθρωπον συμπροσκυνεῖσθαι δεῖν τῷ Θεῷ Λόγῳ καὶ συνδοξάζεσθαι, καὶ συγχρηματίζειν Θεόν, ὡς ἕτερον ἑτέρῳ (τὸ γὰρ σὺν ἀεὶ προστιθέμενον τοῦ το νοεῖν ἀναγκάσει), καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον μια προσκυνήσει τιμᾶν τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ μίαν αὐτῷ τὴν δοξολογίαν ἀνάπτειν καθὸ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, ἀνάθεμα έστω. Εἴ τις φησὶ τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν δεδοξάσθαι παρὰ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἀλλοτρία δυνάμει τῇ δι' αὐτοῦ χρώμενον, καὶ παρ' αὐτοῦ λα-D βόντα τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι κατὰ πνευμάτων ἀκα θάρτων, καὶ τὸ πληροῦν εἰς ἀνθρώπους τὰς θεοσημίας, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἴδιον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα φησί, δι᾿ οὗ καὶ ἐνήργηκε τὰς θεοσημίας, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις ἀρχιερέα καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν γεγενῆσθαι Χριστὸν, ὡς ἡ θεία λέγει Γραφή (προσκεκόμικε γὰρ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί)· εἰ τις τοίνυν ἀρχιερέα καὶ ἀπόστολον ἡμῶν γενέσθαι οὐκ αύτὸν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὅτε γέγονε σάρξ καὶ καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος, ἀλλ' ὡς ἕτερον ἰδικῶς ἄνθρωπον παρ' αὐτὸν ἐκ γυναικός· εἴ τις λέγει καὶ ὑπὲρ ἑαυτοῦ προσενεγκεῖν αὐτὸν τὴν προσφοράν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὑπὲρ μόνων ἡμῶν οὐ γὰρ el tertiam dedit epistolam, cui multum celebrata illa duodecim eapita, una cum anathematismis adjunxit: quæ ut hic insererem, æquum esse duxi. Ea sie habent: Si quis non profitetur verum Deum esse Emmanuelem, proindeque virginem Mariam Dei Genitricem (genuit enim illa carnaliter eum qui caro factus est, Deum scilicet ex Deo Verbum ) anathema sit. Si quis non profitetur carni secundum subsistentiam unitum esse id quod est ex Deo patre Verbum, unumque esse Christum cum propria carne, eumdem scilicet Deumn simul hominem, anathema sit. Si quis in uno Christo subsistentias dividit post unionem, sola eas connectens conjunctione, quæ secundum dignitatem sive auctoritatem aut potestatem est, et non potius unione naturali, anathema sit. Si quis duabus personis sine subsistentiis in Christo, voces in evangelicis et apostolicis scriptis, vel a viris sanctis, vel ab ipso de seipso tributas dividit, et alias quidem ut homini, extra id quod ex Deo Patre est Verbum, proprie convenientes, alias vcro veluti Deo congruentes ei soli quod ex Deo Patre est Verbo accommodat, anathema sit. Si quis dicere audet hominem Deiferum Christum, et non potius verum Deum esse, utpote unum et quidem natura Filium, quatenus Verbum caro factum est, et nobiscum æqualiter de sanguine et carne (extra peccatum) participavit, anathema sit. Si quis dicit Deuin aut Dominum Christi esse, quod ex Deo Patre est Verbum, ac non potius eumdem Deum profitetur et hominem, cum Verbum caro factum sit, secundum Scripturas, anathema sit. Si quis dicit veluti hominem Jesum a Deo Verbo agitatum, eique praclaram Unigeniti gloriam circumdalam esse, ut qui alius ab ipso exsisteret, anathema sit. Si quis dicere audet, hominem assumptum una cum Deo Verbo adorari et glorificari et laudari, dicique Deum debere, sicuti alterum cum altero 510 (particula enim Con adjecta, semper id cogitare atque intelligere cogit), ac non potius Emmanuelem adoratione una honorandum, et unam ei glorificationem tribuendam esse, quatenus Verbum caro factum est, anathema sit. Si quis dicit unum Dominum Jesum Christum glorificatum esse a Spiritu, perinde atque aliena virtute usus sit, et ab illo acceperit, ut elicas contra impuros spiritus esset, et divina miracula inter homines edere posset, ac non potius proprium ipsius Spiritum prolitetur, per quem divina fecit miracula, anathema sit. Si quis pontificem et apostolum confessionis nostræ factum esse Christum, sicuti divina refert Scriptura (obtulit enim seipsum pro nobis in odorem suavitatis Deo Patri), si quis, inquam, pontifi cem et apostolum nostrum factum esse, non ipsum Dei Verbum, cum caro et sicut nos sumus homo factum est, sed tanquam alium propria et peculiari quadam ratione ab eo qui ex muliere est, hominem præterea si quis eum etiam pro seipso, et

non potius tantum pro nobis oblationem obtulisse ἂν ἐδεήθη προσφορᾶς ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν), ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὴν τοῦ Κυρίου σάρκα ζω ποιὸν εἶναι, καὶ ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὶς Λό γου, ἀλλ' ὡς ἑτέρου τινὸς παρ' αὐτόν· συνημμένου μὲν αὐτῷ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν ὡς μόνην θείαν ἐνοίκησιν ἐσχηκότος, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ζωοποιόν, ὡς ἔφημεν, ὅτι γεγόνει τοῦ Λόγου τοῦ τὰ πάντα ζωογονεῖν ἰσχύοντος, ἀνάθεμα έστω. Εἴ τις οὐχ ὁμο “λογεῖ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου παθόντα σαρκὶ, καὶ ἐσταυ ρωμένον σαρκί, καὶ θανάτου γευσάμενον σαρκί, γεγονότα τε πρωτότοκον ἐκ τῶν νεκρῶν, καθὴ ζωή τέ ἐστι καὶ ζωοποιὸς ὡς Θεός, ἀνάθεμα ἔστω. • Κελεστῖνος δ' ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος τὰ τοῦ θείου Κυρίλλου δεξάμενος γράμματα, ἔτι δὲ καὶ τὰς δυσφη μίας Νεστορίου, γράφει Νεστορίῳ μετὰ δέκα παρα δρομὴν ἡμερῶν, εἰ ἔτι τῇ ἴσῃ δυσσεβείᾳ ἐπιμένοι, μηκέτι εἶναι κοινωνικόν, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τῶν ἱερέων Χριστοῦ· ἐκείνους δὲ μᾶλλον εἶναι παραδε κτέους εἰς κοινωνίαν, οἳ τῷ τῆς ὀρθῆς πίστεως ὑπερίστασθαι, ἀκοινώνητοι ὑπ' ἐκείνου κατέστησαν. Οὐ μόνον δὲ Νεστορίῳ Κύριλλος τε καὶ Κελεστίνος ἔγραψαν, ἀλλὰ καὶ Ἰωάννῃ τῷ ᾿Αντιοχείας, ὃς Θεό δοτον διεδέξατο, καὶ ᾿Ιουβεναλίῳ τῷ Ἱεροσολύμων, τὰ τῆς αἱρέσεως Νεστορίου παραδιδόντες. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ Ἰωάννης καὶ αὐτὸς Νεστορίῳ ἐπιστολὴν έπεμπε, παραινῶν, μὴ τῶν πατρίων ἐξίστασθαι, ὀρθῶς δ' ὁμολογεῖν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς ἁγίας γεννηθῆναι Θεοτόκου Μαρίας, καὶ οὐκ εἰς δύο αὐτὸν μερισθῆναι, ἀλλ' οὐδὲ κατὰ προκοπήν θεωθῆναι υποβάλλων καὶ τὴν ἀποστολικὴν ῥῆσιν ᾗ φησιν, Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός. Εἰσηγεῖτό τε ἅμα, μὴ τὸ δόξαν ἐκείνῳ ὡς ἀσφαλὲς κατέχειν, ἀλλὰ τὸ κοινῇ συμφέρον μάλ λον αἱρεῖσθαι. Συναποστέλλει μέντοι ἐκείνῳ καὶ ἅπερ Κελεστίνός τε καὶ Κύριλλος διεπέμψαντο γράμμα τα. Εἰς ἑαυτὸν δὲ γενόμενος ὁ Νεστόριος, καὶ γνούς ὡς οἱ τῶν ἐκκλησιῶν ἡγεμόνες οὐκ ἀνέχονται σιω πᾶν οὕτω τῆς Ἐκκλησίας ταραττομένης, παρεσκεύαζε Θεοδόσιον, σάκραν πέμπειν Κυρίλλῳ, ἐν ᾗ πλεῖ στα εμέμφετο καὶ διηπείλει, εἰ μὴ τοῖς ὅροις Νε στορίου ἐμμένοι. Καὶ καταπτυπεῖν ἐντεῦθεν δοκῶν, ἐκεῖνον μᾶλλον ἐρεθίζων διήγειρε Πνεῦμα γὰρ θείαν ἀναλαβὼν Κύριλλος, αὐτῷ τε βασιλεῖ καὶ ταῖς βασι λίσσαις γενναίους μάλα λόγους συντεταχώς, επεμπεν, ἐν οἷς τό τε τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀκριβὲς ὑποδείκνυσι, καὶ τὸ τῆς Νεστορίου φρενοβλαβείας κακόδοξον· ἅμα δὲ καὶ σύνοδον οἰκουμενικήν ᾔτει συνγκροτηθῆναι, ὡς ἂν τὰ κατὰ Νεστόριον ἀσφαλῶς γυμνασθείη. dicit (neque enim oblatione opus habuit, qui peccatum non novit), anathema sit. Si quis non prolitetur carnem Christi vivificam et propriam ipsius, quod ex Deo Patre est, Verbi, sed alterius cujusdam ab ipsa esse, veluti ei juxta dignitatem conjuncti, sive quasi solam divinam habitationem in ea habnerit, et non potius (quemadmodum diximus) vivificam, quæ Verbi propria facta sit, omnia vivificare valentis, anathema sit, Si quis non profitetur Dei Verbum carne passum esse, et carne crucifixam, et carne mortem gustasse, atque primogenitum ex mortuis factum esse, quatenus vita et vivilicans est, utpote Deus, anathema sit. Celestinus autem Romanus episcopus, divini Cyrilli litteris acceptis, et sinistra præterea de Nestorio fama audita, ad eum scripsit: decem exactis diebus, si adhuc in eadem impietate perseveraret, non amplius eum ad communionem admittendum, sed potius omnino sacerdotum Christi catalogo eximendum illosque adeo ad communionem recipiendos esse, qui propterea ab eo, quod pro Ode recta stetissent, excommunicati fuerant. Porro non Nestorio modo Cyrillus et Cœlestinus, sed etiam Joanni Antiocheno, Theodoti successori, et Juvenali Hierosolymitane, hæresin Nestorii exponentes, scripserunt. 511 Ipse quoque Juannes ad Nestorium epistolam dedit, admonens hominem, ne a patria fldei professione deficeret, sed recle Filium Dei ex sancta Dei Genitrice Maria genitum esse profiteretur, neque in duo eum partiretur, neque etiam juxta progressum seu profeclum deificatum esse diceret, apostolicam illi etiam vocem subjiciens, quæ est: Misit Deus Filium suum factum ex muliere'. Et simul illi suasit, me sententiam ipse suam ut rectam et certam retineret, sed potius quod in commune commodum atque utile esset, sequeretur. Misit insuper ad eum quas Celestinus et Cyrillus scripserant litteras. Nestorius sibi ipsi obsecutus est. Et quoniam sciebat ecclesiarum præsules Ecclesia ita turbata haudquaquam tacituros, Theodosium permovit, ut sacram ad Cyrillum mitterèt, in qua multa illi objiciebat, et multa minabatur, nisi in Nestorii decretis aquiesceret. Et cum talibus litteris se illum pessumdaturum existimaret, magis etiam commotum excitavit. Accepto namque Spiritu divino Cyrillus, ad ipsum imperatorem et Augustas libellos docte compositos misit, quibus simul certam rectæ fidei professionem, et perversam Nestorii vecordiæ opinionem ostendit: tum autem, ut synodus universalis cogereretur petiit, ut Nestorii res certo in apertum proferrentur. CAPUT XXXIV De tertio sancto universali Ephesio concilio, in quo Nestorio episcopatus est abrogatus. Theodosius imperialibus litteris suis in metropoli Epheso locorum omnium episcopos convenire jussit, sacram Pentecostes diem, qua convenirent, 1 Galat. 1, 4. Περὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ ἁγίας τρίτης καὶ οἰκουμε νικῆς συνόδου· καὶ ὡς καθηρέθη Νεστόριος. Καὶ δὴ βασιλικοῖς γράμμασιν ἀνὰ τὴν Ἐφεσίων μητρόπολιν ἁλισθῆναι τοὺς ἀπανταχοῦ ἱερέα; ἔγραφε Θεοδόσιος, ἀποφήνας καὶ τῆς συνελεύσεως τὴν ἡμέ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. ραν εἶναι τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν, ἐν ᾗ τὸ ζωοποιόν constituens. In ea quippe die Spiritus vivificator ad sanctos Apostolos pervenit. Litteris ipsis illud quoque adjecit, neminem se vel apud Deum vel apud homines excusaturuin esse, qui non stati ad designatam sancte Pentecostes diem præsto ibi esset. 512 ‹ Qui namque, inquit, ad episcopalem sacrum conventum vocatus non alacriter accurrit, non bonæ is conscientia esse apparet.» Nestorius, qui non longe ab Epheso abesset, cum turba multa statim post festum Paschæ diem Ephesum venit, multos ibi jam congregatos episcopos reperiens. Cyrillus quoque vero cum suis ante destinatum diem affuit. Quinta post Pentecosten die, Juvenalis cum Palestinis episcopis venit. Quibus ita convenientibus, celebris et magnus ille Euthymius Petro Saracenorum episcopo abeunti præce - pit, ut Cyrilli Alexandrini et Acacii Melitinensis omnino sententiam sequeretur, columnas et fasti - gia rectæ fidei eos esse testatus. Cœlestinus autem Romæ episcopus, propter navigationis pericula. ipse synodo adesse detrectavit: ad Cyrillum tamen, ut locum ibi suum obtineret, scripsit. Ex quo tempore, fama est, mitram illum et papæ appellationem, atque ut orbis universi judex appellare - tur, accepisse; quæ deinde omnia per successionem ad eos etiam pervenerint, quibus sorte Alexandrinæ ecclesiæ thronus legitime obvenisset, sacros episcopos. Solus Joannes Antiochenus antistes cum Orientalibus suis episcopis, longe etiam post hiem constitutum, tardius affuit: non dedita ille opera moratus, sicuti se pluribus verbis excusavit sed quod tam celeriter episcopos qui sub eo essent, cogere non potuit. Magis enim locorum intervallis ditionis ejus urbes distant, ab ea quæ olim quidem Antiochia nunc autem Theopolis dicta est. Duodecim namque dierum itinere, et aliquo præterea exiguo, homini expedito et succincto absunt. Tum autem Antiochia ipsa Epheso triginta dierum via maxime distat. Confirmavit ille etiam, ad designatum se non venturum fuisse diem, si novo qui dicitur Dominico die collegæ sui in sedibus suis esse perseverassent. Ubi vero post diem constitutum dies quindecim præteriere, et Antiochenus præsul non advenit, multique episcopi morbis et ærumnis aliis pressi sunt, de communi sententia vigesimo mensis Junii die episcopi congregati sunt circiter centum et triginta, a condito mundo quinquies millesimo noningentesimo decimo quinto 513 a secunda autem synodo quadragesimo et uno anno, præsente Juvenali et divino Cyrillo, qui Coelestini locum tenuit, seniores Roma (ut diximus) episcopi, Die primo Nestorius etiam præsto fuit. Atque ubi de quæstione ejus agi coeptum est, Cyrillus Alexandrinus in prima velitatione jacula fortiter jaciens, Nestorium admodum perstrinxit. Hostili enim τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις ἐπεφοίτησε Πνεῦμα· καὶ ταῦτα τοῖς γράμμασι προστιθείς· ο 'Ως οὐδεμίαν ἕξει πρὸς Θεὸν, οὐδὲ πρὸς ἡμᾶς ἀπολογίαν, ὁ μὴ παραχρῆμα κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας Πεντη κοστῆς εὑρισκόμενος· ὁ καλούμενος γάρ, φησίν, εἰς ἱερατικὴν σύνοδον καὶ μὴ προθύμως συντρέχων, οὐκ ὀρθῆς δείκνυται συνειδήσεως.» Ὁ μὲν οὖν Νε-- στόριος ἅτε δὴ οὐ πόῤῥω τῆς Ἐφεσίων ἀφεστηκώς, σὺν ὄχλῳ πολλῷ εὐθὺς μετὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα ἀνὰ τὴν Ἔφεσον έφθανεν, πολλοὺς ἐκεῖσε συνιόντας τῶν ἐπισκόπων εὐρών. Απήντα δὲ καὶ Κύριλλος σὺν τοῖς μετ' αὐτοῦ πρὸ τῆς ἀγγελθείσης ἡμέρας. Ἰου βενάλιος δὲ μετὰ πέμπτην ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς ἔφθανε σύναμα τοῖς Παλαιστινεῖς ἐπισκόποις· οἷς ἀθροιζομένοις ὁ περιβόητος, καὶ μέγας Εὐθύμιος Πέτρῳ τῷ τῶν Σαρακηνῶν ἐπισκόπῳ ἀπιόντι ένεκε - λεύετο, Κυρίλλῳ τῷ τῆς ᾿Αλεξάνδρου προέδρῳ καὶ Ακακίῳ τῷ Μελιτινῆς ἐπισκόπῳ καθάπαξ επεσθαι, ἐπειπών, ὅτι στύλοι καὶ ὄροφοι τῆς ὀρθῆς οὗτοι ὑπάρχουσι πίστεως. Κελεστίνος δ' ὁ τῆς Ῥώμης επίσκοπος διὰ τὰ κατὰ θάλατταν προσδοκώμενα παρῃτεῖτο δι' ἑαυτοῦ τῇ συνόδῳ παραβαλεῖν. Εγραφε δὲ Κυρίλλῳ, προτρέπων καὶ τὸν ἐκείνου τόπον ἐπέχειν· ἐξ οὗ λόγος καὶ τὸ τῆς μίτρας ἐπίθεμα ειν ληφέναι, καὶ τὴν τοῦ πάππα προσηγορίαν λαβεῖν, καὶ τῆς οἰκουμένης κριτὴν ὀνομάζεσθαι· κἀκεῖθεν ἐπὶ διαδοχὴν προελθεῖν ταῦτα, καὶ τοῖς κατὰ κλῆρον εἰληχόσι τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου θρόνον ἱεροῖς ἐπισκό ποις. Μόνος δ᾽ Ἰωάννης ὁ τῆς Ἀντιόχου πρόεδρος πολλῷ τῆς προθεσμίας ὑστέρησε, καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν ἐῷοι ἐπίσκοπο:· οὔτι ἐκῶν, ὡς πολλοῖς ἀπολογού μενος ἔλεγεν. ἀλλ' ὅτι μὴ τάχος ἀθροίσαι τοὺς περὶ αὐτὸν ἐπισκόπους αὐτῷ ἐξεγένετο· πολλῷ γὰρ διίστανται διαστήματι αἱ ὑπ' αὐτὸν πόλεις τῆς πάλαι μὲν Ἀντιοχείας, νυνὶ δὲ Θεουπόλεως· ὡς εἶναι τὸ διάστημα ἡμερῶν ἀνδρὶ εὐζώνῳ δυοκαίδεκα και μικρόν τι πρός· διέχειν δὲ καὶ τὴν Αντιόχου τῆς Εφεσίων μητροπόλεως ὁδὸν ἡμερῶν τριάκοντα μάλιστα· καί γε διισχυρίζετο, μή ποτε φθάσαι τὴν ὡρισμένην, εἰ τὴν νέαν καλουμένην Κυριακὴν οἱ περὶ αὐτὸν ἀνὰ τοὺς οἰκείους διετέλεσαν θρόνους. Ω; δὲ μετὰ τὴν προθεσμίαν καὶ ἡμέραι διίππευσαν πεντεκαίδεκα, καὶ οἱ περὶ τὸν ᾿Αντιοχείας οὐκ ἔφθησαν, πολλῶν ἐπισκόπων νόσοις καὶ ἄλλοις δή τισι πιεζομένων δεινοῖς, ἁλίζονται κοινῇ ψήφῳ κατὰ τὴν εἰκοστὴν τοῦ Ιουνίου μηνός τριάκοντα καὶ ἑκατὸν ἐπίσκοποι, ἔτει μὲν ἀπὸ κτίσεως κόσμου πεντακισ χιλιοστῷ ἐννακοσιοστῷ πεντεκαιδεκάτῳ, ἀπὸ δὲ τῆς δευτέρας συνόδου ἑνὸς ἔτους καὶ τεσσαρακοστού διελθόντος· Ιουβεναλίου παρόντος καὶ τοῦ θείου Κυρίλλου, καὶ τὸν τόκον ἐπέχοντος· Κελεστίνου τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τὸν θρόνον, ὡς εἴρηται, πρυτανεύοντος. Καὶ κατὰ μὲν τὴν πρώτην παρῆν καὶ Νεστόριος. Καὶ ἐπεὶ ἀνεκινεῖτο τὸ κατ' αὐτὸν ζήτημα, Κύριλλος ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου γενναίως βάλJustinianus Antiochiam post terræmotum auspicatiore nomine Theopolim vocavit. Secundum neotericos 4412, qui in compuο tatione annorum secundæ et tertiæ synodo intercedentium cum hac quoque ratione non conveniunt.

jamdudum erga eum erat animo. Et cum Christo λων τοῖς ἀκροβολισμοῖς, ἐκείνου μάζα καθήπτετο· sententiis suis divinitatem multi tribuerent, unumque et eumdem esse Filium, ex Patre quidem ante sæcula genitum, extremis autem temporibus ex perpetua Virgine hominem factum, neque alium atque alium, sed unum atque eumdem, et virginem Mariaro proprie et vere Θεοτόκον Dei Genitricem dicendam esse assererent, assurgens Nestorius: • Ego, inquit, bimestrem aliquem et trimestrem Deum non dixerim. Proinde purus sum a sanguine vestro, et amplius ad vos non veniam. His verbis dictis, cum sex episcopis egressus est, et deinceps cum illis convenire solitus fuit: aliis quoque assumptis, qui pravam ejus fidem sequebantur. Ita synodus deinceps in partes duas divisa est. Cyrillus, et qui cum eo erant, postridie concilio coacto, ut mos est, tribus episcopis missis, Nestorium ut in conventum veniret citarunt. Ille id contempsit et haudquaquam comparuit, synodum in Antiocheni episcopi adventum differens. Ut autem ille iterum atque tertio vocatus, responsum nullum, quo se defenderet, dedit, et conviciis atque contumeliis eos qui ad se missi erant remisit synodus sancta trecentorum illorum et decem octo divinorum Patrum symbolum in medium, et Cyrilli atque Nestorii, quas ultro citroque de dogmate dederant litteras, sacram item illam Colestini ad ipsum Nestorium scriptam epistolam pro tulit. Atque ubi Theodotus Ancyranus et Melitinensis Acacius blasphema ejus verba, quibus aperte Ephesi multis præsentibus usus fuerat, indicavere, et multæ eximiorum et sanctorum virorum voces auditæ, insuperque alia Nestorii impie dicta congesta sunt, impium illum exaucloravit, sententia hisce verbis concepta: 514 «Cum præter alia reverendissimus Nestorius, neque vocationi nostræ audiens esse voluerit, neque a nobis missos sanctissimos et piissimos episcopos admiserit, necessario eo descendimus, ut de impietate ejus inquireremus. Et quoniam cum ex epistolis et scriptis ejus, quæ lecta etiam sunt: atque item ex verbis, quibus in metropolitana hac urbe usus est: tum ex testium dictis, impie euun et sentire et docere, deprehendimus: necessitate nobis καὶ γὰρ ἀπεχθῶς πρὸς αὐτὸν ἐκ πολλοῦ εἶχε. Πολλῶν δὲ τὸν Χριστὸν θεολογούντων, καὶ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι Υἱόν, τὸν ἐκ Πατρὸς μὲν πρὸ αἰώνων πρότερον γεννηθέντα, καὶ ἐπ᾿ ἐσχάτων δὲ τῶν χρόνων, ἐκ τῆς 'Αειπαρθένου γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ οὐκ ἄλλον καὶ ἄλλον, καὶ Θεοτόκον κυρίως καὶ ἀληθῶς τὴν παρθένον Μαρίαν ἀποφηναμένων, παρὼν ὁ Νεστόριος, «Εγώ, φησί, τὸν γενόμενον διμηνιαῖον καὶ τριμηνιαῖον οὐκ ἂν Θεὸν ὀνομάσαιμι· καὶ διὰ τοῦτο καθαρός εἰμι ἀπὸ τοῦ αἵματος ὑμῶν· καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν πρὸς ὑμᾶς οὐκ ἐλεύσομαι.» Ταῦτ᾽ εἰπὼν, μετὰ ἓξ ἐπισκόπων ἐξῆλθε, καὶ τοῦ λοιποῦ μετ' αὐτῶν συνηθροίζετο, καὶ ἄλλους προσειληφώς τῇ ἐκείνου κακοπιστία έφεπομένους. Καὶ διχῆ τὸ λοιπὸν ἡ σύνοδος διηρεῖτο. Οἱ δὲ περὶ Κύριλλον τῇ ἑξῆς συνε έδριον ποιησάμενοι, ὡς ἔθος, τρεῖς τῶν ἐπισκόπων διαπεμψάμενοι, μετεστέλλοντο Νεστόριον εἰς τὴν σύνοδον ἀπαντᾶν. Ο δὲ κατωλιγώρει καὶ οὐδαμῶς παρεγίνετο, μετεωρίζων τὴν σύνοδον εἰς τὴν τοῦ Αντιοχείας δῆθεν ἐπέλευσιν. Ως δὲ καὶ δὶς καὶ τρις κληθεὶς, οὐδὲν μὲν πρὸς ἀπολογίαν ἐδίδου, σκώμ μασι δὲ καὶ ἀτιμίαις καὶ τοὺς ἀποσταλέντας ὀπίσω ἀνέπεμπεν· ἡ ἁγία σύνοδος τὸ τῶν τριακοσίων δε καοκτώ θεοφόρων Πατέρων σύμβολον προῆγεν εἰς μέσον, καὶ τὰς ἐπιστολὰς Κυρίλλου καὶ Νεστορίου ας ἀλλήλοις περὶ τοῦ δόγματος διεπέμποντο· ἔτι δὲ καὶ τὴν ἱερὰν ἐκείνην τοῦ Κελεστίνου ἐπιστολὴν πρὸς αὐτὸν Νεστόριον. Ἐπειπόντων δὲ τοῦ τε Θεοδότου Αγκύρας καὶ τοῦ τῆς Μελιτινῆς ᾿Ακακίου καὶ ἅπερ παρρησίᾳ πολλῶν ἐπὶ τῆς Ἐφεσίων εβλασφήμησε μητροπόλεως, καὶ ἑτέρων δὲ πολλῶν ῥήσεων ἐκκρί των ἁγίων ὑφανθεισῶν, καὶ μὴν καὶ ἄλλων ἐκ τῶν Νεστορίου βλασφημιών επισωρευθέντων ῥημάτων, ἡ θεία σύνοδος καθεῖλε τὸν δυσσεβή, τάδε λέξεσιν αὐταῖς κατ' αὐτοῦ ἀποφήνασα· «Πρὸς τοῖς ἄλλοις μήτε ὑπακοῦσαι βουληθέντος τοῦ τιμιωτάτου Νεστο μου τῇ ἡμῶν κλήσει, μήτε μὴν τοὺς παρ' ἡμῶν ἀποσταλέντας ἁγιωτάτους καὶ θεοσεβεστάτους ἐπι σκόπους προσδεξαμένου, ἀναγκαίως ἐχωρήσαμεν ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν δυσσεβηθέντων αὐτῷ· καὶ φωράσαντες αὐτὸν ἔκ τε τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ καὶ τῶν συγγραμμάτων τῶν καὶ ἀναγνωσθέντων, ἐκ τῶν ἀρτίως παρ' αὐτοῦ ῥηθέντων κατὰ τήνδε την μητρό n canonibus, et sanctissimi Patris collegæque πολιν, καὶ πρὸς μαρτυρηθέντων δυσσεβῶς φρονοῦν nostri Romani Ecclesiæ episcopi epistola, imposita, diu multumque lacrymantes, ad tristem hanc pervenimus sententiam. Qui igitur ab eo blasphemiis expetitus est, Dominus noster Jesus Christus, per præsentem sanctam synodum decrevit, Nestorium a dignitate episcopali, et sacerdotali conventu omni esse alienum. › τα καὶ κηρύττοντα, ἀναγκαίως κατεπειχθέντες ἀπό τε τῶν κανόνων, καὶ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἁγιωτάτου Πατρὸς ἡμῶν καὶ συλλειτουργοῦ τοῦ ἐπισκόπου τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας, δακρύσαντες πολλάκις, ἐπὶ ταύτην τὴν σκυθρωπὴν ἐχωρήσαμεν ἀπόφασιν. Ο βλασφημηθεὶς τοίνυν παρ' αὐτοῦ Κύριος ἡμῶν Ἰησ σοῦς Χριστὸς ὥρισε διὰ τῆς παρούσης αγίας συνό δου ἀλλότριον εἶναι τὸν αὐτὸν Νεστόριον τοῦ τε ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος καὶ παντὸς συλλόγου Ιερατι κοῦ. ὁ

ECCLESIASTIC HISTORIAE LIB. XIV. Ως μετὰ τρίτην ἡμέραν Ἰωάννης ὁ ᾿Αντιοχείας καὶ Θεοδώρητος ἐλθόντες καθεῖλον Κύριλλον καὶ Μέμνονα τὴν Ἐφέσου· ἡ δὲ σύνοδος τοὺς καθελόντας αὖθις καθεῖλε· καὶ ὡς ἀντεῖπε Θεοδώρητος τοῖς δώδεκα κεφαλαίοις Κυρίλ λου, καὶ αὖθις τούτοις ἀντεῖπε Κύριλλος· καὶ εἰς Οασιν ὑπερόριος Νεστόριος γίνεται· καὶ Ιωάννης καὶ Κύριλλος ὁμονοεῖν ἔγνωσαν κα ρώσαντες ἄμφω βασιλέως κελεύσει τὴν Νεστορίου καθαίρεσιν· καὶ ἐπιστολὴ Κυρίλλου ἣν διὰ Παύλου. Εμέσης τῇ ἐκκλησίᾳ Αντιο χέων ἔγραψεν. Μετά γοῦν τὴν ἔννομον ταύτην ἀπόφασιν καὶ · Ιωάννης ὁ τῆς Ἀντιόχου ἐφίσταται, ὑστερήσας τρία την ἡμέραν τῆς καθαιρέσεως σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἱερεῦσι, δύο πρὸς τοῖς εἴκοσιν οὖσι· καὶ γνούς τὰ γεγενημένα, Κυρίλλῳ λίαν ἀπήχθετο, θερμῶς οὕτω τὴν Νεστορίου καθαίρεσιν σχεδιάσαντι. Καὶ δὴ τῆς συνόδου ἑαυτὸν ἀποδιαιρήσας, καὶ σύναμα Νεστορίῳ καθίσας συνέδριον, καθαιρεί Κύριλλον, ὡς ἐδόκει, καὶ Μέμνονα τὸν Ἐφέσου. Λιβέλλων δὲ παρὰ Κυρίλα λου καὶ Μέμνονος δεδομένων τῇ ἅμα σφίσιν ἀθροι σθείσῃ συνόδῳ, εἰ καὶ Σωκράτης ἄλλως ἀγνοήσας ιστόρησε, μεταστέλλεται Ἰωάννης, καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν λόγους δώσοντες ἐπὶ τῇ παραλόγῳ καθαιρέσει, ἣν διεπράξαντο. Εκείνου δὲ μηδαμῶς ἀπαντήσανε τος μετὰ τρίτην κλήσιν, ὡς εἴωθε, Κύριλλος μὲν καὶ Μέμνων τῆς παραλόγου καθαιρέσεως ἀπολύονται παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου· οἱ δὲ καθελόντες μάλιστα δεσμῶται γίνονται· τῆς τε γὰρ θείας ἀποκρίνονται κοινωνίας, καὶ πάσης Ιερα τικῆς αὐθεντίας βάλλονται πορρωτέρω· ὅ τε Ιωάννης δηλαδὴ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἱερεῖς, ἐν οἷς ἦν καὶ ὁ Κύρου σοφὸς Θεοδώρητος· ἕως οὗ κατεγνωκότες αὐτῶν, τὸ οἰκεῖον σφάλμα ὁμολογήσωσιν. Ο γε μὴν Θεοδώρητος ὑπὲρ Ιωάννου δῆθεν ἀχθόμενος, Κυρίλα λου κατέτρεχεν· ἀνατρέπων καὶ ἃ ἐν τῇ τρίτῃ πρὸς Νεστόριον ἐπιστολῇ κεφάλαια γέγραφε δυοκαίδεκα Κύριλλος, ταῦτα παρεξηγούμενος· ἐν οἷς οὐ καλῶς ὁρῶν, εὐθύνεται Νεστορίῳ τὰ μάλιστα συναιρόμενος. Πρὸς ἅπερ αὖθις γενναίως διαναστάς Κύριλλος, ὑπὲρ τῶν εἰρημένων κεφαλαίων διαγωνίζεται, ὡς χρεὼν Ερμηνεύων αὐτά, καὶ τὸν ἐγκείμενον τούτοις ἀνα καλύπτων σκοπόν. Τούτων δὲ πάντων βασιλεῖ ἐξ ἀμφοτέρων ἀνενεχθέντων μερῶν, παρῆσαν ἐπίσκοποι τὰ παρ' ἑκάστοις γενόμενα διαγγέλλοντες. Ὁ δὲ βασιλεὺς τὰ μὲν πρῶτα τὴν Νεστορίου καθαίρεσιν οὐ προσίετο· οἱ γὰρ τῆς Ἑας ἀρχιερεῖς Νεστόριον μεθ᾿ ἑαυτῶν συλλαβόμενοι, ἐπὶ τρίτον χρόνον βία ἐπισκοποῦντα εἶχον· τῷ δὲ τετάρτῳ τῆς ἐκείνου και Οαιρέσεως ἔτσι ὁ τῆς Ἀντιόχου Ἰωάννης τὸ τοῦ Θεοῦ δείσας κατάκριμα, ὁρῶν δὲ καὶ πολλοὺς τῇ ἐκείνου κακοδοξία διεφθορέτας, ἐδήλου Θεοδοσίῳ τῷ αὐτοκράτορι, ὅσον τάχος τῆς Εω αὐτὸν ἀπελαύνειν. Καὶ δ; τὴν ἐκείνου βλασφημίαν ἀκριβῶς ἐγνωκώς, εὐθὺς αὐτὸν μὲν εἰς βασιν φυγάδα ἐποίει· γράμμασι δ' εὐσεβέσιν ἐχρῆτο πρός τε Κύριλλον καὶ Ἰωάννην, ὥστε πρὸς ἀλλήλους συμβῆναι, ἐπικυροῦν τε ἄμφω τὴν Νεστορίου καθαίρεσιν, καὶ διχονοίας πάσης ἀπαλλάττειν τὰς ἐκκλησίας Θεοῦ. Νεστόριος CAPUT XXXV. Ut triduo post Joannes Antiochenus et Theodoritus advenientes, Cyrillum et Memnonem Ephesium episcopali dignitate privarint: synodus autem ipsos id ausos, rursum episcopatu abire jusserit. Ut Theodoritus contra duodecim Cyrilli capita dixerit. huicque rursus Cyrillus responderit. Ut Nestorius Oasim exsulatum ierit. Ut Joannes et Cyrillus in gratiam reducti idem senserint, et jussu imperatoris Nestorii abrogationem ratam habuerint. Epistola Cyrilli, quam per Paulum Lmesenum ecclesiæ Antiochene scripsit. Post latam. hanc legitimam sententiam, Joannes Antiochenus cum sacerdotibus et episcopis suis duobus et viginti, triduo a Nestorii exauctoratione advenit. Et re sicuti acta fuerat cognita, Cyrillo valde succensuit, qui sic ad Nestorium exauctorandum deproperasset. Et facta a synodo discessione, consilioque cum Nestorio coacto, Cyrillo et Memnoni Ephesi episcopo, sicuti illi videbatur, dignitatem abrogavit. Cyrillus et Memmon, postquam libellos suos synodo, quæ cum eis congregata fuerat, obtulerunt (quamvis Socrates per ignorantiam aliter scripserit), Joannes una cum suis evocatus est, ut rationem de exauctorationis sententia, quam illegitime tulisset, redderet. Ubi vero ille non comparuit, post tertiam citationem, sicuti mos est, Cyrillus quidem et Memnon a sancta universali synodo, ab exauctorationis sententia præter rationem lat. absoluti sunt: et qui eos exauctoraverant maxime vinculis obstringuntur. Nam et a divina communione sunt exclusi, et sacerdotalis eis auctoritas omnis adenipla, 515 Joanni videlicet, et qui in partibus ejus erant episcopis, in quibus etiam fuit sapiens ille Theodoritus Cyri episcopus: donec seipsos condemnantes, erratum suum profiteantur. Theodoritus sane Joannis vicem ægre ferens, in Cyrillum invectus est: confutans etiam, quæ tertiæ ad Nestorium epistolæ duodecim capita Cyrillus adjunxerat perperam ea exponendo. Quod cum non rite fecerit, Nestorio quam maxime patrocinari judicatus est. Adversus quod scriptumn Theodoriti, ea quæ diximus capita Cyrillus docte tutatus est, ea pro eo atque decuit interpretando, et latentem in eis sententiam declarando. Hæc omnia cum ab utraque parte ad imperatorem sunt relata, tum episcopi eidem præsto fuere, qui acta factionis utriusque renuntiarunt. Imperator primum Nestorii exauctorationem ratam non habuit. Orientales enim episcopi Nestorium secum abdu. ctum in annum tertium per vim in episcopatu retinuere. Quarto autem ab illius exauctoratione anno, Joannes Antiochenus judicium Dei metuens, et multos præterea prava Nestorii opinione cor. ruptos videns, Theodosio imperatori, ut quamprimum eum ex Orientali ditione ejiceret, significavit. Et imperator postquam blasphemiam illius certo cognovit, confestim Nestorium quidem Oasim deportari jussit. Ad Cyrillum autem et Joannem pie scriptas litteras dedit, ut cum inter se consen-

μεταμέλῳ χρώμενος Θεοτόκον τὴν Μαρίαν εκάλει, Λεγέσθω, λέγων, καὶ Θεοτόκος ἡ Μαρία, καὶ παυσάσθω τὰ λυπηρά. 'Αλλ' οὐδεὶς αὐτὸν τοιαῦτ᾽ ἐκ με. τανοίας λέγοντα δῆθεν τὸ παράπαν προσίετο. Ἰωάννης δὲ ὁ τῆς ᾿Αντιόχου τῷ βασιλικῷ κελεύσματι εἴχων, Παῦλον τὸν Ἐμέσης ἐπίσκοπον εἰς ᾿Αλεξάνδρεια, πρὸς Κύριλλον ἔπεμπε χάρτην φέροντα· ἐν ᾧ ἥ τε τῆς πίστεως ὁμολογία ἀνόθευτος ἐγκεχάρα- \κτο, καὶ λόγοι φιλίας καὶ σκανδάλων ἀπόθεσις. Ο δὲ θεσπέσιος Κύριλλος τον χάρτην εἰς χεῖρας λαβών, καὶ τῇ ἐγκειμένῃ τῆς πίστεως ὁμολογία στοιχήσας, διεβεβαιοῦτο ἐπίσης ταύτῃ, καὶ τοὺς ἐκ πάλαι ἁγίους Πατέρας πεφρονηκέναι καὶ ἑαυτόν. Σφόδρα δ' ἐπαινέσας τὴν ἐπιστολὴν, ἐπὶ ῥήματος καὶ αὐτὸς τῷ Ἰωάννη Εγραφε τοιάδε. Εὐφραινέσθωσαν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ· λέλυται γὰρ τὸ με σότοιχον τοῦ φραγμοῦ, καὶ πέπαυτα: τὸ λυποῦν, καὶ διχονοίας τρόπος ἀνῄρηται πάσης, τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ ταῖς ἑαυτοῦ ἐκκλησίαις τὴν εἰρήνην βραβεύσαντος· κεκληκότων δὲ πρὸς τοῦτο ἡμᾶς καὶ τῶν εὐσεβεστάτων καὶ θεοφιλεστάτων βασιλέων, οι προγονικῆς εὐσεβείας ἄριστοι ζηλωταί γεγονότες, ἀσφαλῆ μὲν καὶ ἀκατάσειστον ἐν ἰδίαις τύχαις τὴν ὀρθὴν φυλάττουσι πίστιν, ἐξαίρετον δὲ ποιοῦνται φροντίδα τὴν ὑπὲρ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, ἵνα καὶ διαβόητον ἔχωσιν εἰς αἰῶνα τὴν δόξαν, και εὐκλεεστάτην ἀποφαίνωσι τὴν ἑαυτῶν βασιλείαν. Οἷς καὶ αὐτὸς ὁ τῶν δυνάμεων Κύριος πλουσίᾳ χειρί tirent, tum uterque latam adversus Nestorium δὲ γνοὺς τὴν κοινωνίαν εἰς φιλονεικίαν προβᾶσι», exauctorationis sententiam confirmaret, et dissidio omni ecclesias Dei liberaret. Porro Nestorius ubi communionem, quæ sibi cum Joanne Antiocheno intercesserat, in contentionem et dissidium evasisse cognovit, penitentia ductus, Mariam Θεοτόκον, Dei Genitricem vocavit: Dicatur, inquiens, etiam Dei Genitrix Maria, et contentiones tristes facessant. Verum nemo prorsus id eum per penitentiam dixisse arbitratus est. Joannes Antiochenus episcopus imperiali jussioni cedens, Paulum Emesenum episcopum Alexandriam ad Cyrillum cum libello misit, in quo germana et sincera fidei professio, necnon amicitiæ conciliatio, et scandalorum seu offendiculorum amolitio expressa est. Venerandus autem ille Cyrillus libello accepto, atque professione fidei ei inserta comprobata, et veteres sanctos Patres, et seipsum ita sensisse confirmavit; atque epistola ea vehementer laudata, 516 hisce verbis Joanni rescripsit: Latentur cali, et exsultet terra. Dirutum enim est interstitium maceriæ: et quod moerorem fecit, conquievit: modusque discordiæ omnis sublatus est, eo quod Servator omnium nostrum Christus, ecclesiis suis pacem conciliavit, et ad eam nos piissimi et Dei amantissimi principes vocarunt. Qui majorum pietatis æmulatores optimi, cum ipsi in statu suo certam atque immotam conservant fidam rectam, tum præcipuam de sanctis ecclesiis gerunt curam, ut simul et præclaram in ævum gloriam habeant, et διανέμει τὰ ἀγαθά· δίδωσι μὲν κρατεῖν τῶν ἀνθε quam celeberrimam imperii sui administrationem reddant. Quibus etiam ipse virtutum Dominus manu liberali bona tribuit: simulque dat, ut et adversariis imperent, et victoriam ab eis repor tent. Non enim fallit is qui dicit: Vivo ego, dicit Dominus,quoniam glorificantes me glorificabo. Cum igitur Alexandriam venisset dominus meus, piissimus frater et collega Paulus, animi voluptate et gaudio repleti sumus: ac merito quidem, quod tantus scilicet vir partes suas ut mediator interponeret, et supra vires tantum laborem adiret, ut diaboli invidiam superaret, ea quæ divisa erant conjungeret, et sublatis e medio scandalis atque offendiculis, concordiæ et pacis corona vestras simul et nostras cohonestaret ecclesias.» Et post alia. • Quod vero superfua prorsus et importuna Ecclesie, præterque causam suscepta discordia fuerit, nunc maxima certiores facti sumus, ex quo piissimus dominus meus Paulus episcopus libellum extra calumniæ aleam positum attulit, fidei professionem complectentein: quem a sanctitate tua et piissimis isthic episcopis compositum esse confirmavit. Libellus is quibus conscriptus orat verbis, epistolæ adjunctus fuit, Porro de Dei Genitrice, et quæ sequuntur: «Sanctis hisce voci bus vestris lectis, ita nos quoque ipsos sentire 'invenimus. Unus enim est Dominus, una fides, * Reg. 11. 30. στηκότων, χαρίζεται δὲ τὸ νικᾶν. Οὐ γὰρ ἂν διαψεύσαιτο ὁ λέγων· Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, ὅτι τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω. Αφικομένου τοίνυν εἰς τὴν Αλεξάνδρειαν τοῦ κυρίου μου τοῦ θεοσεβεστάτου ἀδελφοῦ καὶ συλλειτουργοῦ Παύλου, θυμηδίας έμπεπλήσμεθα· καὶ σφόδρα εἰκότως, ὡς ἀνδρὸς τοιούτου μεσιτεύοντος, καὶ τοῖς ὑπὲρ δύναμιν πόνοις ἑλομένου προσομιλεῖν· ἵνα τὸν τοῦ διαβόλου νικήσῃ φθόνον, καὶ συνάψῃ τὰ διῃρημένα, καὶ τὰ μεταξὺ σκάνδαλα περιελών, ὁμονοίᾳ καὶ εἰρήνῃ στεφανώσῃ τάς τε παρ' ἡμῖν καὶ παρ' ὑμῖν ἐκκλησίας.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα • Οτι δὲ περιττή παντελῶς, καὶ οὐκ εὐάφορμες τῆς Ἐκκλησίας ή διχοστασία γέγονε, νυνὶ μάλιστα πεπληροφορήμεθα, τοῦ κυρίου μου τοῦ θεοσεβεστάτου Παύλου τοῦ ἐπισκόπου χάρτην προκομίσαντος αδιάβλητον, ἔχοντα τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν· καὶ ταύτην συντετάχθαι διαβεβαιωσαμένου παρά τε τῆς σῆς ὁσιότητος, καὶ τῶν αὐτόθι θεοσεβεστάτων ἐπισκόπων. Έχει δὲ οὕτως ἡ συγγραφή, καὶ αὐταῖς λέξεσιν ἐντέθειται τῇδε τῇ ἐπιστολῇ. Περὶ δὲ τῆς Θεοτόκου καὶ τὰ ἑξῆς·. Ταύταις ὑμῶν ἐντυχόντες ταῖς ἱεραῖς φωναῖς, οὕτω τε καὶ ἑαυτοὺς φρονοῦντας εὑρίσκοντες· εἷς γὰρ Κύριος, μία πίστις, ἐν βάπτισμα· ἐδοξάσαμεν τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα Θεόν. ἀλλήλοις συγχαίροντες, ὅτι ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς καὶ παραδόσει τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν συμβαίνουσαν ἔχουσι πίστιν αί τε παρ' ἡμῖν καὶ αἱ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. παρ' ὑμῖν ἐκκλησίαι. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν φιλοπόνως unum baptisma. Quapropter rerum universarum εὑρεῖν ἔστι τῷ βουλομένῳ, τοῖς τηνικαῦτα πεπρα Servatorem Deum glorificavimus, mutuo nobis γμένοις ἐπιστῆσαι θελήσαντι. congratulantes, quod congruentem cum divinitus inspiratis Scripturis et traditione sanctorum Patrum nostrorum nostræ simul et vestræ ecclesiæ habeant Adem. 517 Verum hæc qui inquirere volet studiosius, in synodi ejus actis reperiet. Ολα πεπονθέναι Νεστόριος αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ γράφει· καὶ ὡς εἰς "Οασιν μυρία κακὰ παθὼν, τέλος σκώληξι τήν γλώτταν βρωθείς, διε φθάρη. CAPUT XXXVI. Qualia se passum esse Nestorius ipse de se scribat; et ut ad Oasim innumerabilibus toleratis ærumuis, postremo corrosa et consumpta a vermibus lingua, interierit. Postquam Nestorius ejectus est, quid postea ei contigerit, ut vitam praesentem finierit, et digna blasphemiarum præmia tulerit, historici non prediderunt. Et profecto vis temporis oblivionis profundo hæc immersisset, nisi in librum ejus incidissem, ex quo historiam ejus decerpsi. Itaque ipse blasphemia pater, qui non super petra, sed in arena fundamenta fidei suæ jecisset, ad quosđam qui ei objecerant, non recte illum res novas molitum esse, neque ex reipublica utilitate, ut Ephesi synodus ageretur, petiisse, defensionen blasphemia suæ scripsit, ad eam scilicet necessitatem se pervenisse, Ecclesia sancta in partes duas scissa, dictitans. Εt cum alii quidem Miariam 'Ανθρωποτόκον, id est, Hominis Genitricem: alii autcm Θεοτόκον, hoc est, Dei Genitricem, dicendam assererent, se mediam excogitasse vocem Ως δὲ Νεστόριος ἐξελήλαται, τί τε εἰσέπειτα αὐτ τῷ ἐγεγόνει, ὅπως τε τὸν τῇδε βίον κατέστρεψε, καὶ τὰ ἐπάξια των βλασφημιών & κεκλήρωται γέρα, τοῖς ἱστορήσασιν ἐν ἀδήλῳ· καί γε ἂν ὁ χρόνος λή θης βυθοῖς συνεκάλυψε ταῦτα, εἰ μὴ βίβλῳ ἐκείνου περιτυχεῖν συνέβη· ἐξ ἧς τὴν περὶ τούτων ἱστορίαν ἀνελεξάμην. Καὶ τοίνυν αὐτὸς ὁ τῆς βλασφημίας πατὴρ, ὁ μὴ ἐπὶ τῆς πέτρας, ἀλλ' ἐπὶ τῆς ψάμμου τὸν τῆς ἐκείνου πίστεως θεμέλιον κτίσας, πρός τινας διεγκαλοῦντας μὴ κατὰ τὸ δέον τι καινουργῆσαι, μηδ' ἐπὶ συμφέροντι τὴν ἐν Ἐφέσῳ αἰτῆσαι σύνου δον, γράφει ὑπὲρ τῆς ἰδίας βλασφημίας ἀπολογούμένος, ὡς δι' ἀνάγκης εἰς τοῦθ' ηκε, τῆς ἁγίας Εκκλησίας εἰς δύο διαιρεθείσης· καὶ τῶν μὲν ἄνθρωποτόκον δεῖν λέγεσθαι τὴν Μαρίαν, τῶν δὲ Θεοτό πον· αὐτὸν μέσην ἐπινοῆσαι λέξιν τὴν Χριστοτόκον. Διαλαμβάνει δὲ τῇ ἀπολογία, ὡς τὰ μὲν πρῶτα Θεοδόσιος προσπαθῶν αὐτῷ, τὴν ἐκείνου ἀποβο- Χριστοτόκον, id est, Christi Genitricem. In ea deλὴν οὐκ ἐκύρωσεν, ἐπισκόπων δέ τινων ἐκεῖθεν ἐλθόντων, εἰς τὸ οἰκεῖον ἐπανελθεῖν μοναστήριον επετράπη 8 πρὸ τῆς Θεουπόλεως ἔκειτο ὅπερ ὀνομαστὶ οὐδαμῶς ἐμνημόνευσε· τὰ Εὐπρεπίου δὲ, ὡς ἔγνων, ὠνόμασται δυσὶ σταδίοις διέχον τῆς πόλεως· ὅπου δὴ καὶ τετραετῆ αὐτός φησι διανῦσαι τὸν χρόνον πάσης ἀπολαύων τιμῆς. Έπειτα διηγεί ται, ὡς Θεοδοσίου θεσπίσματι φυγὰς εἰς Θασιν γίνεται. Τὸ δὲ καίριον ἀπεκρύψατο· ὅτιπερ οὐδ᾽ οὔ τως ἔχων τῆς βλσφημίας ηρέμει. Καί τινα δ᾽ ἕτερον λόγον διαλογικώτερον πρός τινα Αἰγύπτιον γράφει, ἐν ᾧ τὰ περὶ τῆς εἰς βασιν φυγαδείας πλατύτερον διεξέρχεται. Ναὶ μὴν καὶ ἐξ ἄλλων γραμμάτων ελεῖν ἔστιν ὧν διὰ τὰς βλασφημίας απήλαυσε, τὸν πάν των ἔφορον ὀφθαλμὸν μὴ λαθών· ἃ πρὸς τὸν την.- καῦτα τῶν Θηβαίων ἡγούμενον ἐδήλου· ὡς ἐπειδὴ μὴ τῆς ἀνηκούσης ἐπεξελεύσεως παρ' ἀνθρώπων ἔτυχε, δίκη Θεοῦ τοῦτον ἀξίως μέτεισι, συμφορά καὶ αἰχμαλωσίᾳ ἐλεεινοτάτῃ περιβαλοῦσα· ὡς δὲ καὶ μειζόνων ἐχρῆν ἐκεῖνον ἀπολαῦσαι ποινῶν, τῆς μὲν ἐκ τῶν Βλεμμύων πείρας ἀφίετο· ἐκείνοις γὰρ ἔτυχε γενόμενος δορυάλωτος· Θεοδοσίου δ᾽ ἐγνω κότος αὐτοῦ τὴν ἐπάνοδον, θεσπίσμασιν ἐκείνου ταῖς Θηβαίων ἐσχατιαῖς γῆν ἐκ γῆς ἀμείβων ᾔει ἐν οἷς τῇ γῇ προσρηγνύμενος, καὶ καταπατούμενος, ἀξίως τῆς βλασφημίας τὸν τῇδε βίον κατέστρεψεν ἄλλος τις "Αρειος τῇ τοῦ βίου καταστροφή χρηματίσας, οἷα ταπίχειρα τῆς εἰς Θεὸν βλασφημίας ἐκδιηγούμενος. Καὶ γὰρ καὶ ἄμφω επίσης Χριστόν fensione refert, Theodosium, propter commiserationem, primum rejectionem ejus auctoritate sua non confirmasse; ubi vero episcopi quidam Constantinopoli venissent, ut in monasterium suum reverteretur, permissum ei esse, quod extra Theopolim situm est. Nomen quidem illius non expressit ab Euprepio tamen appellationem accepisse legi. Stadiis id duobus ab urbe ea distat, ubi annos quatuor se in honore omni exegisse ait. Deinde commemorat, ut Theodosii sanctione apud Oasim exsulare jussus sit, sed causam exsilii primariam celat quod videlicet tali etiam rerum suarum statu a blasphemia non destiterit. Alium quoque librum ad Ægyptiam quemdam disertius scripsit, in quo de exsilio ad Oasim fusius agit. Ex aliis quoque litteris colligere est, quæ mala propter blasphemias tulerit, cum inspectorem rerum omnnium oculum fallere non potuerit, quas litteras ad Thebarum tum præfectum dedit, indicans quandoquidem hominibus condignas ponas non dederit, divinitus se justa vindicta expetitum esse, atque in ærumnam et captivitatem miserandam maxime incidisse. 518 Cum vero eum majores calamitates experiri oporteret, ex potestate quidem Blemmyarum ille dimissus est eorum enim capti vus fuerat), Theodosii autem, qui rediisse eum intellexerat, jussionibus, in extremis Thebanorum orie, locum ex loco mutans, versatus est. Ubi terra rupte coopertus atque oppressus, vitam hane pre

eo atque blasphemie ejus conveniebat, amisit: 4 ἐβλασφημησάτην. Αρειος μὲν γὰρ κτίσμα, οὗτος Arius alter ultimo vitæ suæ actu habitus, qui quidem satis quæ præmia in Deum jactas blasphemias maneant, declaravit. Uterque sane ex æquo in Christum blasphemus fuit: quem Arius quidem creaturam, iste autem merum hominem esse dixit. Ad quem acta Ephesiæ synodi', quasi Cyrilli versutia et nefanda rerum novatione instituta sint, reprehendentem, perlibenter dixerim: Cur tandem a Theodosio, qui vicem tuam valde miseratus est, postea nullo relicto veniæ loco, expulsus es, et tot ostracismis atque exsiliis multatus, turpiter vitam finivisti, si non de sententia et judicio divino Cyrillus, et qui cum eo fuere episcopi, decretum suumi fecere? Et ambo vos quidem jam ex vita lac excessistis: quo tempore, sicuti quidam ex profanis sapientibus dixit, nihil obstat quo minus libera quisque hominum benevolentia, nullo intercedente adversario, colatur Ac tu quidem ut blasphemus, et hostis Dei extremus, ab omni bus damnatus es: ille autem veluti quædam Ecclesiæ tuba, fines terræ personans, et propugnator Ecclesia fortissimus, ab omnibus celebratur, et omnibus in ore est. Sedenim ne crimen falsi apud quospiam sustineamus, age illum ipsum in medium producentes, verbis ejus res ejus exponamus; et tu epistolam fac audias, quibus illam litteris, ad cum quem diximus Thebanorum præsidem compo. suisti, ex Ephesiis de religione sanctissima recentibus aclis prolatam. Oasim, quæ et Ibis dicitur, imperiali sanctione incolimus.» Εt post quædam verba infert: «Quandoquidem locus, quem diximus, Barbarorum incursione, captivorum abductione, atque igne et cædibus ex ipsis fundamentis dirutus atque vastatus est, et nos a barbaris derepente nescio quo modo misericordiam consecuti, ita liberi dimissi sumus, ut illi attestatione conjunctis minis nos terrerent, et quamprimum regione ca excedere, utpote quam 519 Mazici post eos, nulla interposita mora, occupaturi essent, juberent, in ditionem Thebanorum. cum captivorum reliquiis, quos ad nos Barbari misericordia moti (quid sibi voluerint, dicere nequeo) adduxerunt, venimus. Atque illi quidem ad optata et placita quisque loca se receperunt. Nos autem ad Panis καὶ μὴ ἐπιδοῦναι κακοτεχνίαις ἀνδρῶν αἰχμάλωτον urbem divertimus, manifesto id indicantes. Veremur namque, ne quis captivitatem nostram consultain molitionem et fraudem esse dicens, calummiose profugisse nos accuset, et alterius criminis machinationem confingat. Ferax enim generis oinnis calumniarum est malitia. Quapropter amplitudinem tuam rogamus, ut tibi captivitas nostra, pro eo atque legibus constitutum est, curæ sit: et ne malevolentiæ et fraudi hominum captivum ad injurias et contumelias dedas, ne videlicet omnibus δὲ ψιλὸν ἄνθρωπον ἀπεκάλει. Πρὸς δν τὰ ἐν Ἐφέσῳ μεμφόμενον ὡς οὐ καλῶς γεγενημένα, πανουργία δὲ Κυρίλλου ἄθεσμα ταῖς καινοτομίαις τεχνάζοντος, ἔροιμι ἂν ἡδέως· Τί δή ποτε καίπερ σφόδρα συμπαθώς σοι διακειμένου Θεοδοσίου ἐξήλασαι, μηδεμιᾶς ἠξιωμένος φειδοῦς, 'καὶ τόσοις εξοστρα κισμοῖς παρεβλήθης αἰσχρῶς καταλύσας τὸν βίον, εἰ μὴ θείᾳ κρίσει Κύριλλος καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν ἱε ρεῖς ἔπραξαν; καὶ γὰρ καὶ ἄμφω τοῖς ἀπελθοῦσε συνηριθμήθητε, ὅτε ὥς τινι τῶν ἔξω σοφῶν εἴρη ται, τὸ μὴ ἐμποδὼν ἀνταγωνίστῳ εὐνοίᾳ τετίμηται. Σὺ μὲν, ὡς βλάσφημος καὶ θεομάχος, ἐσχάτως ἅπασι κατακέκρισαι· ἐκεῖνος δὲ οἷά τις τῆς Ἐκκλη σίας σάλπιγξ περιηγοῦσα τὰ πέρατα, καὶ τῆς Ἑκκλησίας πρόμαχος ἀῤῥαγέστατος τοῖς ἁπάντων χείλεσι φέρεται ἅμα καὶ περιᾴδεται. Ἵνα τοίνυν και μή τισι ψεύδους γραφὴν ἐνεγκώμεθα, φέρε αὐτὸν ἐκεῖνον εἰς μέσον ἀγαγόντες, τὰ περὶ αὐτοῦ διεξέλ θωμεν. Καί μοι τῆς σῆς ἐπιστολῆς ἄκους αὐτοῖς γράμμασιν οἷά σοι συντέθειται πρὸς τὸν εἰρημένον τῶν Θηβαίων ἡγούμενον, ἐκ τῶν πρώην περὶ τῆς ἁγιωτάτης θρησκείας ἐν Ἐφέσῳ γεγενημένων. Evagrius, lib. 1. cap. 7. Apud Stephan. Merves nomades Libyae sunt. Suidas autem sub Anastasio urbes Libya excursionibus eorum qui Lazici dicuntur, vexatas scriΟασιν τὴν καὶ Ἴσιν ἐκ θεσπίσματος βασιλικού κατοικοῦμεν. Καί τινων ἐν μέσῳ λεγομένων ἐπάγει· «Ἐπειδὴ δὲ ἐκ βάθρων μὲν ἡ προειρημένη καὶ βαρβαρικῆς αἰχμαλωσίας καὶ πυρὶ καὶ σφαγαῖς ἐκλελίχμηται· ἡμεῖς δὲ παρὰ τῶν βαρβά ρων οἶκτον οὐκ οἶδ' ὅπως ἐξαίφνης ἐφ' ἡμῖν ἀναλαβόντων ἀπολελύμεθα, μετὰ τοῦ καὶ διαμαρτυρίαις ἡμᾶς ἀπειλητικοῖς καταπλήξαι διὰ τάχους τὴν χώραν ἐκδραμείν, ὡς Μαζίκων αὐτὴν μετ' αὐτοὺς ἀμελλητί παραληψομένων, ήκομεν εἰς τὴν Θηβαίων μετὰ τῶν αἰχμαλώτων λειψάνων, οὓς ἡμῖν οἱ βάρο βαροι κατ' οίκτον προσήγαγον, τί βουλόμενοι λέγειν οὐκ ἔχω. Οἱ μὲν οὖν πρὸς τὰς καταθυμίου; ἐκ στη διαγωγὰς ἀπολέλυνται· ἡμεῖς δὲ φανεροὺς ἑαυ τοὺς ἐγκαθιστῶμεν τῇ Πανὸς ἐπιστάντες. Δεδοίκαμεν γὰρ μή τις ἡμῶν πραγματείαν τὴν αἰχμαλω σίαν ποιούμενος, ἡ φυγάδα καθ᾽ ἡμῶν ἀναπλάσῃ διαβολήν, ή τινος ἄλλης μηχάνημα μέμψεως. Εξα πορος γὰρ διαβολῶν παντοδαπῶν ἡ κακία. Διὸ δὴ ἀξιοῦμεν τὸ ὑμέτερον μέγεθος τῆς ἡμετέρας αίχ μαλωσίας φροντίσαι κατὰ τὸ τοῖς νόμοις δοκοῦν, εἰς κακίαν ἔκδοτον ἵνα μὴ πάσαις ἐκ τούτου γε νεαῖς τραγῳδῆται, κρείττον εἶναι βαρβάρων αἰχμάλωτον 4 πρόσφυγα βασιλείας Ρωμαϊκῆς. Καὶ ὄρο κους ἐπαγαγών, ᾔτησεν «οὕτως ἀνενεγκεῖν τὴν ἡμε τέραν ἐξ Θάσεως ἐνταῦθα διαγωγήν ἐκ βαρβαρ κας γενομένην ἀφέσεως, ὥστε τὴν τῷ Θεῷ δοκοῦ σαν καὶ νῦν ἐξενεχθῆναι περὶ ἡμῶν διατύπωσιν. Καὶ ἐν ἑτέρᾳ δὲ ἐπιστολῇ καὶ ταῦτα πρὸς τὸν αὐτὸν δηλοῖ λέγων·. Εἴτε ὡς φιλικών παρ' ἡμῶν πρὸς τὴν σὴν μεγαλοπρέπειαν γράμμα, εἴτε ὡς bit ut fortasse hic etiam Lazici sit legendum. Panopolis urbs et nomus Panopolites apud Plin. est, lib. v, cap. 9.

ECCLESIASTICE HISTORIAE LIB. XIV. ὑπόμνησιν παρά πατρὸς πρὸς υἱὸν τὸ παρὸν τοῦτο deinceps generationibus et alatibus tragica vοεί feratio seu quiritatio invalescat, melius esse ut in Barbarorum aliquis potestate captivus sit, quam ad Romanorum imperium supplex confugiat.» Et juramento interposito, petitionem talem subjunxit: λογισάμενος, ἀνάσχου, παρακαλῶ, τῆς ἐν αὐτῷ διηγήσεως περὶ πολλῶν, καθ᾽ ὅσον ἐνῆν γεγραμμέν νης παρ' ἡμῶν βραχυλογίας οὔσης· Οάσεως της καὶ 16εως ἐκ πολλῶν πρώην ἀφανισθείσης τοῦ τῶν Νομάδων πλήθους ἐπ' αὐτὴν ἀναδραμόντος.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Τούτων δὲ οὕτως συμβαινόντων, οὐκ οἶδ᾽ ἐκ ποίας ἀφορμῆς ἢ ποίαν ἀφορμὴν λαβούσης της σης μεγαλοπρεπείας, πρὸς ἐλεφαντίνην τινὰ τῆς Θηβαίων ἐπαρχίας πέρας οὖσαν βαρβαρι κῶν διὰ στρατιωτῶν ἐκ τῆς Πανὸς ἐπεμπόμεθα, συρόμενοι πρὸς αὐτὴν διὰ τῆς προβληθείσης στρα τιωτικῆς βοηθείας· καὶ τῷ πλείονι τῆς ὁδοῦ συντρι βέντες, πάλιν ἄγραφον τῆς σῆς ἀνδρίας καταλαμβάνομεν κέλευσμα εἰς τὴν Πανὸς ὑποστρέψειν.Συγκο πέντες δὲ τοῖς τῆς σῆς ὁδοιπορίας συμπτώμασιν ἐν νησοῦντι καὶ γηράσαντι σώματι, καὶ τὴν χεῖρα, καὶ τὴν πλευρὰν συντριβέντες, ἀφικόμεθα πάλιν εἰς τὴν Πανὸς τρόπον τινὰ ψυχορραγούντες τοῖς συμπτώ μασιν, ἔτι τοῖς τῶν ἀλγηδόνων μαστιγούμενοι και τοῖς. Μετῆγε δὲ πάλιν ἡμᾶς ἐκ τῆς Πανὸς πρὸς τὴν ὑπ' αὐτὴν ἐνορίαν ἕτερον τῆς σῆς ἀνδρίας ἔγω γραφον ἱπτάμενον πρόσταγμα. Ταῦτα στήσεσθαι καθ᾿ ἡμῶν λογιζομένων, καὶ τὸ τοῖς καλλινίκοις βασιλεῦσι περὶ ἡμῶν δοκοῦν ἀναμενόντων, ἐξαί φνης πρὸς ἄλλην ἐξορίαν καθ᾿ ἡμῶν τετάρτην πα λιν ἀφειδῶς ἄλλο συνετίθετο. Καὶ μετ' ὀλίγα· «Αλλ' ἀρκέσθητι τοῖς πεπραγμένοις, παρακαλῶ, καὶ του σαύτας καθ᾿ ἑνὸς σώματος ἐξορίας ὁρίζειν, καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ἀναχθεῖσι παρὰ τῆς σῆς μεγαλοπρεπείας" καὶ παρ' ἡμῶν δὲ δι' ὧν ἐχρῆν γνωρισθῆναι τοῖς καλλινίκοις ἡμῶν βασιλεῦσι δοκιμασίας ἐπιεικώς, παρακαλώ, παραχώρησον. Ταῦτα παρ᾿ ἡμῶν παρὰ πατρὸς ὡς πρὸς υἱὸν συμβουλεύματα. Εἰ δὲ ἀγανακτήσειας, καὶ νῦν ὡς πρότερον, πρᾶττε τὸ δοκοῦν· εἴ γε τοῦ δοκοῦντος λόγος οὐδεὶς δυνατώτερος. Νεστόριος μὲν οὖν οὕτω κάν τοῖς γράμμασι πυξ λαξ παίει, βαίνει· καὶ αὐτὴν βασίλειον ἐξουσίαν, ὡς ὁρᾷς, βλασφημῶν, μηδέπω σωφρονήσας, καὶ ταῦτα τηλικαῦτα παθών Συγγράμματι δέ τινος ἐντυχόν τες, καὶ τὴν τελευτὴν ἐκείνου διηγουμένου, καὶ ταύτην τῇ συγγραφῇ παραδώσομεν· ἔλεγε γὰρ ὡς τὴν γλῶτταν διαβρωθεὶς σκώληξιν, ἐπὶ τὰ μείζω καὶ ἀθάνατα κολαστήρια, τὰς ἀνηκούσας ἀποτίσων εὐθύνας, στένων καὶ ὀδυρόμενος μετεχώρησεν. consilia sunt. Sin ea indigne feres, tum tu nunc Επειτα δὲ καὶ Θεοδόσιος θεόθεν κινούμενος ἀπά ταις ψήφοις τὸν ἀσεβῆ κατεδίκαζε περιβαλὼν ἀναθέματι, οὕτω πρὸς λέξιν ἀποφηνάμενος ἐν διατά ξει, ἢ τῇ βίβλῳ Ἰουστινιανοῦ ἔγκειται· κώδιξ δὲ τὸ βιβλίον ὠνόμασται, τρίτη τὸν ἀριθμὸν τοῦ πρώ του τίτλου τυγχάνουσα Ετι, φησί, θεσπίζομεν τοὺς ζηλοῦντας τὴν ἀσεβῆ Νεστορίου πίστιν, ἢ τῇ ἀθεμίτῳ αὐτοῦ διδασκαλίᾳ ἀκολουθοῦντας, εἰ μὲν ἐπίσκοπο: εἶεν ἢ κληρικοὶ, τῶν ἐκκλησιῶν ἐκβάλο λεσθαι· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀναθεματίζεσθαι. • Πολλὰς δὲ καὶ ἄλλας νομοθεσίας τῆς ἡμετέρας χάριν θρησκείας ἐντίθησι τὸν περὶ Χριστοῦ διάπυρον Patere nos hic ex Oasi reversos manere, sicuti ið nobis Barbari permisere: ut nunc etiam, quod Deo visum est, de nobis constituatur. In alia rursum epistola ad eumdem hæc scribit: ‹ Sive scriptum hoc, ut amici, ad magnificentiam tuam, epistolam, seu ut patris ad filium commonitionem accipias, non rejice, te quæo, quæ in eo est, quam fieri potuit brevissimam de rebus multis narrationem: cum Oasis, quæ etiam Ibis dicta est, dudum a Nomadum multitudine, qui in eam excurrerunt, vastata sit. Et postea: < Hæc cum sic acciderint, nescio qua de causa, aut qua arrepta occasione, magnificentia tua nos per Barbaros milites ex Panis oppido ad quamdam Elephantina (f), quæ Thebauæ provinciæ finis est, deportari curaverit. Et cum ad illam per ea quæ diximus militaria auxilia raperemur, et majore itineris parte confecta affligeremur, rursum a fortitudine tua jussionem sine scripto accepimus, ut in civitatem Panis reverteremur. Et itineris, quod jussu tuo susceperamus, casibus confecti, corpore morbo simul et senio labefactato, necnon manu et latere convulso, in Panis oppidum reversi sumus, 520 animo qure dammodo viæ laboribus deficientes, Adhuc cruciatibus dolorum affligebamur, et ad aliud rursum fortitudinis tuæ advolans scriptum mandatum, ex Panis urbe in alium ditionis ejus locum translati sumus. Et cum talia adversus nos conquietura putaremus, et quid de nobis victores principes statuerent, exspectaremus, aliud subito sine gratia omni, de longinquiore alio, et quarto jam exsilio, mandatum compositum est.. Et paulo post: «Sed acquiesce tandem in eis quæ facta sunt, rogo, et tot adversus corpus unum exsilia decernere desine, et tot calamitatibus quæ a magnifcentia tua pertulimus, contentus esto. Εt nobis per homines, quos convenit, sententiam victorum principum nostrorum explorare humaniter, quaeso, permitte. Hæc nostra, veluti patris, ad te tanquam filium quoque, sicuti antea, quod placitum tibi.est, facito: siquidem sententiam tuam oratio nulla fleetere aut vincere potest.. Nestorius igitur in litteris quoque ipsis, pugnis et calcibus impetit atque insultat, imperatoriam etiam potestatem, sicuti vides, blasphemans: atque tot quoque mala passus, non tamen resipiscit. Pervenit in manus meas scriptum quoddam, obitum ejus exponens, quem et ipsum litterarum monumentis mandare in hac historia visum est. Commemorat enim, lingua ejus a vermibus corrosa, ingemiscentem et lamentantem, ad majora et sempiterna supplicia Elephantina 820 stadiis a Thebis Egyptiis distat. !

δυσσεβεῖ Νεστορίῳ τὸ τέλος, καὶ τὰ τῆς εἰρη μένης τρίτης ἐν Ἐφέσῳ οἰκουμενικῆς συνόδου οὕτω συνηνέχθη γενέσθαι· μετὰ δὲ τὴν τοῦ ἀλάστο ρος Νεστορίου καθαίρεσιν δεινή τις ἐρεσχελία τῇ Κωνσταντίνου κατὰ τὰς ἐκκλησίας έχώρει. Ο γὰρ λεὼς διχῆ διῃρεῖτο, τὸ δόξαν Νεστορίῳ γυμνάζον τες. Οι μέντοι κληρικοὶ πάντες κοινῇ ψήφῳ αὐτὸν ἀπεώσαντο παραδόντες τῷ ἀναθέματι· οὕτω γὰρ τὴν κατὰ τοῦ βλασφήμου ψῆφον ειωθός Χριστιανοῖς πράττειν, ὥσπερ ἔν τινι στήλη γυμνὴν ἅπασιν ἐθέ λουσι καθιστᾷν. eum penas debitas soluturum migrasse. Deinde et ἐκείνου ζῆλον διαφαινούσας. Τοιοῦτον μὲν τῷ Theodosius divino nutu commotus, sententiis et calculis omnibus, impium illum anathemate jugulatum condeinnavit, hisce verbis in constitutione usus quæ Justiniani volumini, quod Codes nominatur, inserta est, tertia numero, in primo primi libri titulo. • Præterea, inquit, sancimus, qui impiam Nestorii fidem æmulantur, aut nefariam ejus doctrinam sequuntur, ut siquidem episcopi sint, aut clerici, ecclesiis ejiciantur: sin vero laici et populares, anathemate feriantur. › Sed plures quoque alias constitutiones religionis nostræ gratia edidit, quæ flagrantem illius erga Christum ardorem ac zelum declarant. Hunc impius Nestorius finem vitæ habuit, atque hæc sic in tertia quam diximus universali Ephesia synodo, sunt acta. 521 Porro pernicioso Nestorio exauctorato, gravis rursum contentio in Constantinopolitanæ urbis ecclesiis mota est. Populus enim de Nestorii placitis agens, in duas partes abiit. Clerici sane omnes communi suffragio eum anathemati subditum rejecerunt: sic namque Christianis mos est sententiam contra blasphemum ferre, cum ea tanquam columnæ incisam, omnibus publicitus proponere volunt. CAPUT XXX VII. Ut post Nestorium Maximinus, ac deinceps Proclus patriarcha Constantinopolitanæ Ecclesiæ præfectus fuerit. Ως μετὰ Νεστόριον Μαξιμιανός, εἶτα Πρόκλος πατριάρχης τῆς Κωνσταντίνου προβάλλεται. Illo vero sublato, non mediocris de episcopi eleclione quastio exstitit. Multi enim ad eum qui dictus est, Sidensem Philippum respiciebant: omnes autem fere Proclum cathedra ea maxime dignum esse judicabant. Et exitum suum consilium horum habuisset, nisi qui multum tum apud imperatorem valebant, impedimento fuissent, ecclesiasticum canonem perperam prætexentes, qui designatum civitatis alicujus episcopum in civitatem aliam rursus transferri vetare debeat. Is est hujusmodi: ‹ Si quis episcopus ordinatus in parœciam, cui destinatus est, non ierit, non culpa ille quidem sua, sed propter populi rejectionem, aut aliam non ab ipso ordinato provenientem causam, is cum dignitate ministerio fungi (ut modo rebus ecclesiæ, ubi conventus agit, nihil afferat turbæ) et acquiescere in eo debet, quod provincia synodus de controversia in medium producta judicans decreverit. Hic canon publicatus plebem, quæ Proclum episcopum designabat, vel invitam quiescere coegit. Quatuor menses a Nestorio exauctorato efluxerant, et ecclesiæ procuratio Maximiano commissa est, qui in ordine presbyterorum erat, et in monastica vita vixerat. 522 Religionis hic maxine laudem consecutus fuerat, ex eo quod propriis sumptibus monumentis constructis, in eis μνημεία κατεσκευακώς, ἐν αὐτοῖς κατετίθει τὰ τῶν Ἐκείνου δ' ἐκποδών γενομένου, πάλιν περὶ ἐπιλογῆς ἐπισκόπου οὐ μετρία ζήτησις ἦν. Καὶ πολλοὶ μὲν εἰς τὸν προειρημένον Σιδίτην ἀπέβλεπον Φί λιππον· οἱ δὲ πάντες σχεδόν Πρόκλον μάλιστα τῆς καθέδρας ἄξιον ἔκρινον εἶναι. Καί γε ἂν εἰς πέρας προέβαινεν, εἰ μή τινες τῶν τηνικαῦτα μέγα παρά βασιλεῖ δυναμένων ἀπεκώλυσαν, προβαλλόμενοι και νόνα ἐκκλησιαστικόν, ὅς κελεύει τὸν ὀνομασθέντα πόλεώς τινος ἐπίσκοπον εἰς ἑτέραν αὖθις μὴ μεταφέρεσθαι. Εστι δὲ οὗτος·. Εἴ τις ἐπίσκοπος χειροτονηθεὶς εἰς παροικίαν μὴ ἀπέλθῃ εἰς ἣν ἐχειροτονήθη, μὴ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ αἰτίαν, ἀλλ᾽ ἤτοι παρά τὴν τοῦ λαοῦ παραίτησιν, ἢ δι᾽ ἑτέραν αἰτίαν οὐ παρ' ἑαυτοῦ γενομένην, τοῦτον μετέχειν τῆς τιμῆς καὶ τῆς λειτουργίας, μόνον μηδὲν παρενοχλούντα τοῖς πράγμασι τῆς ἐκκλησίας, ἔνθα ἂν συνάγοιτο ἐκδέχεσθαι δὲ αὐτὸν, ὅπερ ἂν ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνο δος κρίνασα, τὸ παριστάμενον ὁρίσῃ.» Ος δῆτα κανών παῤῥησιασθείς, ἡσυχάζειν καὶ ἄκοντα τὰ πλήθη ἠνάγκαζε Πρόκλον ἐκλέγεσθαι. Τετάρτου δὲ παραρρυέντος μηνός μετὰ τὴν Νεστορίου καθαίρεσιν, ἐπιτρέπεται τὴν τῆς ἐκκλησίας επιτροπὴν Μαξιμιανὸς· τῷ χορῷ μὲν τῶν πρεσβυτέρων κατειλεγμένος, ἀσκητικῷ δὲ βίῳ χρησάμενος, εὐλαβείας δὲ μεγίστης όνομα περιέκειτο· οἷς οἰκείοις αναλώμασι εὐλαβῶς τελευτώντων λείψανα. Ιδιώτης δὲ ὧν τὸν λόγον, ἀπραγμονέστερον βίον ᾑρεῖτο· διὸ καὶ ἡ ἐκκλησία ἐπὶ τούτου βαθείας εἰρήνης ἀπήλαυσε, τῶν ἔξωθεν ηρεμήσασα σάλων. Ἐπὶ δυσὶ δ' ἐνιαυτοῖς καὶ μησὶ πέντε εἰρηνικῶς τὴν ἐκκλησίαν ιθύ νας, ἐτελεύτα τὸν βίον κατὰ τὴν ἑβδόμην ἐβδομάδα τῶν νηστειῶν, τῆς Μεγάλης αγομένης πέμπτης. pie defunctorum reliquias reponeret. Et propterea quod doctrina exigua fuit, alienam a rebus agendis delegerat vitam. Quam ob causam ecclesia sub eo externis rerum fluctibus libera, pace multa læætata est. Atque ubi annos duos et menses quinque pacifice ecclesiam administravit, septima jejunii dierum septimana, ea quæ dicitur Magna flac constitutio hodie non exstat. Damnat autem Nestorianos hic imperator, 1. Damnato. C. De Barel, et Manich.

་ ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIV. Τότε δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς Θεοδόσιος, καὶ μάλιστα quinta die, mortuus est. Tum vero imperator TheoΠουλχερία ή βασιλίς, τοῦ πράγματος πρόνοιαν ἐποιήσαντο. Ινα γὰρ μὴ πάλιν πράγματα έχωσι περὶ ἐπιλογῆς ἐπισκόπου οἷς συγχεῖν τὰ τῆς έχο κλησίας ἔμελλε, μελλήσας μηδέν, ἔτι προκει μένου τοῦ σώματος Μαξιμιανοῦ, τοὺς παρευρε θέντας τῶν ἐπισκόπων ἀθροίσας, ἐνθρονίζειν τὸν Πρόκλον προτρέπετο. Τῆς γὰρ περὶ ἐκείνου σκέψεως πρότερον οὔσης, καὶ Κελεστίνος ὁ τῆς Ῥώμης ἐπί σκοπος σύμψηφος δι' ἐπιστολῶν ἦν, πρός τε Κύριλλον τὸν θεσπέσιον, καὶ Ἰωάννην τὸν Ἀντιοχείας, καὶ τὸν Θεσσαλονίκης Ρούφον γράφων, καὶ πᾶσι τρό πως ἀναδιδάσκων μηδὲν ἐμποδὼν καθίστασθαι, τὸν ἑτέρας πόλεως ὄντα ἢ καὶ ὀνομασθέντα μόνον ἐπίσ σκοπον εἰς ἑτέραν μετατίθεσθαι πόλιν. Ενθρονισθεὶς dosius, et Pulcheria Augusta maxime curam ejus rei suscepit. Ne enim rursus negotium eis exhiberetur de electione episcopi, unde misceri ecclesia res et confundi potuissent, nulla interposita mora, cùm adhuc Maximiani corpus insepultum esset, episcopos quoscunque invenire potuerunt, coactos, inthronisare atque in vacuam ecclesiæ possessinnem inducere Proclum jussit. Cum namque deliberatum antea de eo esset, Cœlestinus quoque Romæ episcopus suffragatus ei per epistolas fuerat, ad magnum illum Cyrillum et Joannem Antiochenum et Rufum Thessalonicensem scribens, et modis omnibus docens, nihil obstare, quominus qui alterius urbis aut sit, aut saltem designatus sit οὖν ὁ Πρόκλος, ἔπειτα τὴν ἐκκομιδὴν καὶ κηδείαν " episcopus, in aliam transferatur urbem. Proclus τοῦ σώματος Μαξιμιανοῦ ἐποιεῖτο, τὰ τῆς πατριαρ χίας ἅπαντα περιθέμενος σύμβολα. Αξιον δ' οἶμαι καὶ περὶ τούτου βραχέα τῇ ἱστορίᾳ ἐνθεῖναι. Περὶ Πρόκλου, οἷος τὸν λόγον καὶ τὸ ἦθος και ότι μάλα τῷ βασιλεῖ κεχαρισμένος ἦν· καὶ ὅτι ἐπὶ τοῖς τότε παραδόξως γεγενημένοις Θεῷ, Πρόκλος ὁμιλίαν ἁρμόζουσαν διελθὼν, ἐναν μάσθη. igitur in sede sua collocatus, postea funus et exsequias Maximiani, omnibus patriarcha insignibus usus, curavit. Sed de hoc quoque pauca quædam historiæ adnectenda duxi. CAPUT XXXVIII. De Proclo, qua doctrina, quave vita fuerit, et ut illum imperator charum gratumque habuerit; et quod idem competenti et debito sermone, res qua eo tempore præter opinionem hominum mirifica acciderunt, in Deum auctorem referens, apud omnes in admiratione fuerit. primo is capillo præceptoribus usus, in arte dicendi potissimum elaboravit. Et post adolescenctiam exactam, in juvenili admodum ætate, in lectorum ordinem cooptatus, primum divi Joannis Chrysostomi Constantinopolitanam ecclesiam adninistrantis sectator, minister, librisque scribendis adjutor, et corporis ejus curator fuit. Hic Paulum Joanni magno in aurem dictitantem, atque arcaniorem epistolarum suarum sensum revelantem, per januæ rimas prospectans vidit. 523 Atque ubi ille in exsilio vixit, ab illius affectione non desciscens, cum successore ejus Attico episcopo ſuit, orationum illius scriba. Quem ille in divino vitæ instituto progredientem, in diaconatus gradum sustulit. Deinde vero cum in presbyterorum cathedra Dominum laudaret, a Sisinio ecclesiae Cyzicenæ designatus est antistes. Longo vero tempore post, quemadmodum diximus, Constantinopolitans ecclesiæ episcopatus ei commissus est. Et quod moribus atque institutis placidus maxime vir esset, quæcunque in Joanne et Attico eximia erant, expressit. Malorum tolerantia illis etiam superior fuit. Atticus namque sæpius etiam eis qui in fide a se non dissentirent, terribilis esse visus est. Hic vero et erga illos, et in alios omnes placidus et lenis admodum fuit, benevolentia potius quam vi pertrahere illos ad se in animo habens. Et quoniam nemini turbarum causam præbuit, Ecclesiæ dignitatem in humanitate et mansuetudine consistentem, integram conservavit. Hac in parte Theodosium imperatorem imitatus: nam et is haudquaquam imperiali severitate, adversus eos qui Πρόκλος ἐκ πρώτης τριχὸς εἰς διδασκάλους φοι τῶν, ῥητορικῆς ἐπὶ πλεῖστον ἐπεμελήθη. Εἰς ἀνα γνώστου δὲ τελέσας βαθμὸν ἐν νέᾳ πάνυ τῇ ἡλικίᾳ, καὶ ἤδη παραμείψας τὸν μείρακα, πρῶτα μὲν τῷ Θείῳ Ἰωάννῃ τῷ Χρυσοστόμῳ ἱεραρχούντι τῆς Κωνσταντίνου παρείπετο, ὑπουργὸς αὐτῷ καὶ συνα εργὸς τῶν λόγων γινόμενος, καὶ ὅση χρεία τοῦ σώματος ἐκείνῳ γινόμενος. Οὗτος δὴ καὶ Παύλῳ πρὸς οὖς τῷ μεγάλῳ Ἰωάννη διαλεγομένῳ, καὶ τὸν γοῦν τῶν ἐκείνου ἐπιστολῶν ἐκκαλύπτοντι μυστι κώτερον, ἐνέτυχε τῇ τῆς θυρίδος παρακύπτων ὀπῇ. Ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖνος ὑπερόριος ἦν, μή τῆς ἐκείνου σχέσεως ἀποστάς, τῷ μετ' ἐκεῖνον ἐπισκόπῳ Αττι κῷ συνῆν, ὑπογραφεὺς τῶν ἐκείνου λόγων καθε στηκώς· ἐν δὴ τῇ κατὰ Θεὸν προβαίνοντα ἀγωγή, καὶ τοῦ τῆς διακονίας ἠξίου βαθμοῦ. Επειτα δὲ καὶ ἐν καθέδρα πρεσβυτέρων αἰνέσας τὸν Κύριον, ὑπὸ Σισινίου τῆς κατὰ Κύζικον ἐκκλησίας προεβλήθη ἐπίσκοπος. Πολλῷ δὲ ὕστερον ὡς γε ἡμῖν εἴρηται, καὶ τῆς Κωνσταντίνου Εκκλησίας τὴν ἐπισκοπὴν ἐπετράπη. Χρηστὸς δὲ ὧν ἀνὴρ μάλιστα κατά τε ἦθος καὶ τρόπον, ὅσα δὴ Ἰωάννῃ καὶ 'Αττικῷ προσ ἦσαν χρηστά, ἀνεμάξατο. Ανεξίκακος δὲ καὶ πλέον ήπερ ἐκεῖνοι ἐγένετο. Αττικὸς μὲν γὰρ πολυ λάκις καὶ τοῖς διαφόροις τῆς πίστεως φοβερὸς μάλα ἐδόκει. Οὗτος δὲ κἀκείνοις καὶ πᾶσιν ἤπιο; καὶ προσηνής μάλα ἦν, τούτοις μᾶλλον ἢ βίᾳ ἕλκειν ἐκείνους διανοούμενος. Μηδενὶ γὰρ ταραχῆς αἴτιος καταστὰς, τὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀξίωμα, τὸ ἐπιεικές, φημί, καὶ πρᾶον, ἀθιγὲς διετήρησεν, ἐν τούτῳ δὴ τῷ μέρει τὸν βασιλέα μιμούμενος Θεοδόσιον καὶ γὰρ κἀκεῖνος οὐδαμῶς τῇ βασιλικῇ αὐστηρίᾳ κατὰ

supplicia commeriti essent, usus est. Iste autem τῶν κολάσεως ἀξίων εκέχρητο. Οὗτος δὲ ἔλαττον ἐφρόντιζεν, ἣν μή τις περὶ Θεοῦ ᾗ αὐτῷ ἐδόκει ἐφρόνει. Διδασκαλίᾳ δὲ συνεχεί χρώμενος, ηρέμα καὶ οὐ βίᾳ τὰ πλήθη προσήγετο, ὧν δὴ χάριν καὶ βασιλεὺς ἀποδοχῆς μεγάλης ἠξίου τὸν ἄνδρα· ἱερα τικῇ γὰρ ψυχῇ καὶ ὁ βασιλεὺς ὡς εἰπεῖν ἐκέχρητο, καὶ τοὺς διώκειν ᾑρημένους ήκιστα ἀπεδέχετο. Εἴποι δ' ἄν τις, ὅτι κἂν τοῖς ἄλλοις, μάλιστα δὲ τῇ πραότητι, περιφανῶς καὶ πάντας τοὺς τότε ἱερέας ἐνίκα· καὶ ὁ δή φησι περὶ Μωσέως ή βίβλος τῶν Αριθμῶν, ὅτι καὶ ὁ ἄνθρωπος Μωϋσῆς πράος σφόδρα παρὰ πάντας ἀνθρώπους τοὺς ὄντας ἐπὶ τῆς γῆς, τοῦτο καὶ ἐπὶ Θεοδοσίου τις εἰπὼν, οὐκ ἂν, οἶμαι, ἁμάρτοι. Δι' ἧς καί τις τεκμηριώσαιτο θεὸν ἐπ' ἐκείνῳ μάλα ἡδόμενον, καὶ πολεμικῶν ἀγώνων Β΄ ἐκτὸς τοὺς ἐπανισταμένους ἀφανίζειν ἐχθρούς. Έδειξε τοῦτο ἐπί τε τῷ τυραννήσαντι Ἰωάννῃ, καὶ τοῖς μετ' ἐκείνου καταδραμοῦσι βαρβάροις. Οἷα γὰρ τοῖς πάλαι δικαίοις γενέσθαι ἀκούομεν, τοιαῦτα καὶ ἐπ' ἐκείνῳ παραδόξως ενήργει Θεός· πολλῶν γὰρ καὶ ἀπειρίτων βαρβάρων κατατρέχειν, καὶ πρά γματα βασιλεῖ καὶ Ῥωμαίοις ώρμημένων παρέχειν βασιλεύς, ὥσπερ εἰώθει, τὰ κατ' ἐκείνους ηφίες Θεῷ· αὐτὸς δὲ πυκνότερον ταῖς εὐχαῖς σχολάζων, εὐθὺς ἐξήνυε τὸ αἰτούμενον. Ὁ μὲν γὰρ ἐκείνων ἡγούμενος, Ρούγας ὄνομα, ἐξ ἀνθρώπων ἦν, βέ λει βληθείς κεραυνοῦ· εἰσπηδήσας δὲ καὶ λοιμός ἄγριος, ἀφειδῶς τὸ ὑπ' ἐκεῖνον στράτευμα διεξή σκετο. Οσον δὲ κρεῖττον ἐκείνου ἐγένετο, οὐρανίῳ πυρὶ κατῃθάλωτο. Καὶ εἰς δέος μέγα τὸ βάρβαρον περιίστατο· οὐ τοσοῦτον ὅτι πρὸς γενναῖον ἔθνος τὸ Ῥωμαίων ἐτόλμησαν εἰς χεῖρας ἐλθεῖν, ἀλλ' ὅτιπερ ὑπὸ Θεῷ συναρήγοντι κατελάμβανον ἐκείνους ἱστῶν τρόπαιον. Τότε δὴ καὶ Πρόκλος ὁ θαυμαστὸς ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ ἐκ Θεοῦ γενομένῃ νίκῃ ἐπ' ἐκκλησίας διδάσκων, τὴν τοῦ Ἰεζεκιήλ προφητείαν εὐρυς προσαρμόσας τοῖς εἰρημένοις, ἐξεπίτηδες περιφα νῶς ἐθαυμάσθη. Ἡ δὲ προφητεία τούτοις τοῖς ῥή μασι περιείχετο· Καὶ σὺ, υἱὲ ἀνθρώπου, προφή τευσον ἐπὶ Γώγ, ἄρχοντας 'Ρως, Μοσέχ, καὶ Θόβελ. Κρινῷ γὰρ αὐτὸν θανάτῳ καὶ αἵματι καὶ ὐετῷ κατακλύζοντι, καὶ minus curavit, si quis de Deo non itidem ut ipse sentiret. Sed doctrinæ jugiter incumbens, placide, non violenter, plebem sibi devinxit. Qua ex causa et Theodosius magnopere eum est complexus. Nam et imperator ipse sacerdotali, ut ita dicam, animo fuit eosque qui persequendos homines esse suaderent, minin.e audivit: Dixerit vero aliquis, quod et aliis rebus, in primis autem mallsuetudine, aperte episcopos ejus temporis omnes longe superarit. Et quod de Mose Numerorum liber dixit, eum supra homines omnes in terra longe mitissimum fuisse: id si de Theodosio etiam dicas, haudquaquam, ut puto, fallaris. Unde quispiam colligat, Deum illo valde delectatum, etiam extra bellorum certamina hostes ei imminentes abolevisse. Declaravit hoc in Joanne tyranno, et qui cum eo excurrerant, Barbaris. Quæ namque antiquitus in viris justis accidisse audimus, ea quoque præter opinionem omnem in eo Deus per. egit, Cum enim multi, atque adeo innumerabiles Barbari excurrere, et imperatori atque Romanis negotium facessere aggressi essent, 524 Imperator, sicuti facere solitus erat, res illorum Deo commisit, et frequentius orationibus vacans, confestim quod petiit, confecit. Dux siquidem eorum Roilas noinine (quod antea quoque retulimus) fulminis telo ictus, ex hominibus sublatus est. Et postquam sæva pestis exercitum ejus invasit, crudeliter eum est depasta. Quidquid vero ex eo superfuit, id coelesti igne crematum est. Itaque in timoreny magnum Barbari deciderunt, non tam quod contra generosam et fortem gentem Romanorum ad manus conserendas ire ausi fuissent, quam quod Deo adjuvante, illos tropæa statuere, victoriamque reportare deprehendissent. Tum sane et admirandus Proclus, in tanta a Deo concessa victoria, ad populum in ecclesia verba faciens, et Ezechielis prophetiam ingeniose et apte verbis suis accommodans, in magna fuit admiratione. Prophetia talibus verbis concepta est: Et tu, fili hominis, vaticinare contra Gog, et principem los Mosoch et Thobel. Judicabo enim eum morte, et sanguine, et imbre demergenti, et lapidibus grandinis. Atque ignem et sulphur pluam super eum, et omnem exercitum ejus, superque populos multos qui cum eo sunt. Et magnificabor atque glorificabor, el nolus ero in conspectu multarum gen- ¡¡um, et cognoscent quod ego sum Dominus. Talis quidem Proclus erat, peropportunus et commodus `quam maxime excelleus. Ros. Iloc sacra Billia nostra non habent. Reperitur tamen apud Socrat. quoque lib. vit, cap. 43. Nomnine autem isto universa Russorum Sive Ruthenorum gens, que magna ex parte nunc Christiana est, et Slavonica utitur lingua, intellip νετῷ κατακλύζοντι, καὶ λίθοις χαλάζης· καὶ πῦρ καὶ θεῖον βρέξω ἐπ' αὐτὸν καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς μετ' αὐτοῦ, καὶ εἰς ἔθνη πολλὰ μετ᾿ αὐτ τοῦ. Καὶ μεγαλυνθήσομαι, καὶ συνδοξασθήσο μαι, καὶ γνωσθήσομαι ἐναντίον πολλῶν ἐθνῶν· καὶ γνώσονται ὅτι ἐγώ εἰμι Κύριος. Το σύ τος μὲν ὁ Πρόκλος ἦν, καίριος ἐπὶ πᾶσι καὶ εὔστο χος, πραότητι δὲ καὶ ἐπιεικείς μάλιστα διαφέρων. in omnibus, mansuetudine aulem el humanitate gitur. Vulgo Ruiss dicantur. Nec in Genesi, nec in alio Scripturæ loco, ac ne in Josepho quidem, qui omnia Hebraicarum gentium in primo Antiquita:um libro exponit nomina, bæc gens inveniri potuil, (Hieron. sup. Ezech. xxxvii.)

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIV. Περὶ μεταθέσεων ἀπὸ θρόνου εἰς θρόνον, ὅτι ἔθος τοῦτο ἄνωθεν ἐκκλησιαστικὸν, καὶ οὐδὲν τῇ ἐκκλησιαστικῇ εὐταξίᾳ λυμαίνεται τοῦτο, μόνον καλῶς καὶ ὡς χρὴ γινόμενον. Επειδή δέ τινες φθόνῳ φερόμενοι ἐν αἰτίαις ποι οῦνται τὸν ἐκκλησιαστικόν κανόνα, μῶμον ὡσα εί τῷ θείῳ τούτῳ ἀνδρὶ προστριβόμενοι· ὅτιπερ Κυζί κου ἐπίσκοπος χειροτονηθείς, εἰς τὸν τῆς Κωνσταν τινουπόλεως μετετέθη θρόνον, δίκαιον ήγημαι βρα γι' ἅττα καὶ περὶ μεταθέσεων ἐνταῦθα διαλαβεῖν, ἵν᾿ ἔξω μὲν αἰτίας και Πρόκλος γένοιτο, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ εἴη τοῦτο Θεοῦ ἱκανὸν παράδειγμα εἰς ἀσφάλειαν, ὡς ἂν μὴ ῥᾴδιον εἴη βουλομένῳ πανεὶ τοῖς ἐλλόγως αὐτῇ πεπραγμένοις μέμψιν ὡς ἔτυχε περιάπτειν. Καὶ γὰρ ἐμοὶ δοκοῦσιν οἱ τότε λέγειν ἐπιχειρήσαντες, ἢ φθόνῳ φέρεσθαι, ἢ ἀγνοεῖν τόν τε νοῦν τῶν κανόνων, καὶ τὰ διαφόρως ἐπί τε είκο νομίᾳ καὶ χρειωδῶς ταῖς ἐκκλησίας; γενόμενα. Οι τε γὰρ θεῖοι κανόνες, καὶ οἱ πάλαι τῆς Ἐκκλησίας προστάται, ἀδιάφορον εἶχον, οσάκις ἂν εὔλογος χρεία καλοίη, τὸ ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν μετάγειν ἐπίσκοπον· καὶ ταῦτα εἰ περὶ εὐσεβείας ἦν ἡ μετάθεσις, ἢ περὶ εἰρήνης ἴσως καὶ ἐκκλησιαστικῆς καταστά σεως. Τὴν γὰρ μετάβασιν ὁ κανὼν εἴργει, οὐ τὴν μετάθεσιν. Ἡ μὲν γὰρ τὸ ἀβούλητον πάντως ἐμφαί νει καὶ ἀπροαίρετον· ἐπὶ γὰρ τῶν ὡσανεὶ ἀψύχων ἡ λέξις προάγεται· ἡ δέ γε μετάβασις ἐπὶ τῶν ἐμψύχων καὶ ὡσανεὶ ἐπιπηδώντων τοῖς θρόνοις δι' ἔπαρσιν ο ἴσως καὶ σύγχυσιν· ἣν μάλα καὶ ὁ κανὼν εὐλόγως ἐπέχει, ὡς μικρὸν ὕστερον πλατύτερον διαλήψομαι· τὴν δ' εύλογον μετάθεσιν οὐδαμῶς· καὶ γὰρ πρώτος ὁ τῶν ἀποστόλων κορυφαῖος Πέτρος τῆς Ῥωμαίων καθηγήσατο πόλεως· εἶτα καὶ ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου πάλιν πρῶτος κλήρῳ μετέβαινεν· ἐν αἷς Λῖνον καὶ Μάρκον χειροτονήσας, ἐφ' ἑτέρας πόλεις ἀνέτρεχεν. Εὐσέβιος δ' ὁ Παμφίλου ἐν τῇ ἕκτῃ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν συγγραφῶν ᾿Αλέξανδρον τινα ἱστορεῖ ἐπί σκοπον μιᾶς τῶν περὶ Καππαδοκίαν ἐκκλησιῶν ὄντα ἀφίχθαι μὲν εἰς Ἱεροσόλυμα κατὰ θέαν καὶ εὐχὴν τόπων τῶν ἱερῶν, ὑπὸ δὲ τῶν ἐκεῖσε Ἱεροσολυμιτών κατασχεθέντα, τῷ θρόνῳ τοῦ ἱεροῦ Ναρκίσσου ἔτι περιόντος ἐνθρονισθῆναι, καὶ διὰ βίου τῆς Ἱερο σολύμων ἐκκλησίας προστῆναι· περὶ οὗ καὶ ἡμεῖς μνείαν ἐν τῇ πέμπτῃ τῶν ἱστοριῶν πεποιήμεθα κεφαλαίῳ δεκάτῳ. "Οτι δὲ καὶ ἄλλοι πολλοὶ χρείας αναγκαίας καλούσης εἰς ἑτέρας μετεχώρησαν ἐκκλη σίας, εύδηλον. Ἐγὼ δὲ, εἰ καὶ μὴ πάντας, ἀλλ᾽ οὖν τινας τῇ συγγραφῇ παραθήσομαι. Ο μέγας Εὐστά θιος ἀπὸ Βερροίας, εἴη δ' ἂν αὕτη τὸ Χάλεπ, εἰς ᾿Αντιόχειαν μετετέθη, τοῦ πρώτου ἐν βασιλεῦσι Χριστιανῶν Κωνσταντίνου τὴν 'Ρωμαίων ἡγεμονίαν Ιθύνοντος. Ἐπὶ δ᾽ αὐτοῦ καὶ Μάξιμος ἀπὸ Διοσπόλεως εἰς Ἱεροσόλυμα μετετέθη, τὸν πολὺν καὶ μέσ γαν διαδεδεγμένος Μακάριον. ᾿Αλλὰ καὶ Εὐδόξιος ὁ κακόδοξος ἐκ Γερμανικίας πρῶτον εἰς Αντιόχειαν, ἐκεῖθεν δὲ εἰς Κωνσταντινούπολιν μετατίθεται. ῾Ο δε θεῖος Μελέτιος πρότερον Σεβαστείας τῆς κατὰ 525 CAPUT XXXIX. De translationibus episcoporum ex sede in sedem aliam, et quod consuetudo ea antiquitus in ecclesiis obtinuerit. Quodque talis translatio bene instituto ecclesiastico ordini nihil afferat detrimenti, ut modo ea rite et ordine fiat. Quandoquidem autem nonnulli invidia ducti, divinum virum reprehendunt, écclesiasticum cano nem prætendentes, quod Cyzici episcopus ordinatus, in Constantinopolitanæ urbis thronum translatus sit: æquum esse duxi, pauca quædam de translationibus ejuscemodi hic perstringere, ut simul et Proclus crimine absolvatur, et Ecclesia classicum boc ad certitudinem divinitus proditum babeat exemplum, ne cuivis facere id volenti proclive sit, res Ecclesiæ rite atque ordine actas, temere per reprehensionem carpere. Nam qui tum rem hanc taxare conati sunt, vel invidia ferri, vel ignorare mihi visi sunt, canonum sensum et mentem, atque ea quæ varie in ecclesiis per dispensationem et utilitatem servata sunt et gesta. Divini siquidem canones, et veteres Ecclesiæ antistites liberum esse voluerunt, quotiescunque legitima suaderet utilitas, ex urbe una in aliam episcopum transferre: videlicet si sincerior pietas, vel ecclesiasticæ forte tranquillitatis constitutio translationem flagitaret. Transitionem namque prohibet, non translationem. Hæc enimn, id quod præter voluntatem et præter institutum fit, omnino significat, et vox ea veluti in inanimatis usurpatur: illa vero, de animatis, et quodammodo de cis dicitur qui per arrogantiam forte miscendarum rerum gratia, in thronos insiliunt. Eam vero recte canon, sicuti paulo post fusius exponam, inhibet: legitimam aujem translationem nequaquam. Nam primus apostolorum ille princeps Petrus, Romanæ urbis gu• bernavit Ecclesiam: deinde primus etiam Alexan- - driam sorte transiit. In quibus ecclesiis ubi Linum et Marcum episcopos creavit, alias rursus urbes adiit. Eusebius autem Pamphili in sexto Ecclesiasticarum Historiarum libro, Alexandrum quemdam ecclesiæ in Cappadocia cujusdam episcopum, Ilierosolyma sacrorum locorum spectandorum et precationis ibi faciendæ gratia profectum, atque a Hierosolymitanis retentum, in throno sacri Narcissi adhuc superstitis collocatum esse, et per vitam omnem flierosolymitanæ Ecclesiæ præfuisse, memoriae mandavit: 526 cujus et nos in quinie operis hujus libro, capite decimo mentionem fecimus. Quod vero et multi alii, necessaria utilitate vocante, in alias transierint ecclesias, satis patet. Ego vero, etsi non omnes, aliquos tamen in histo ria hac recensebo. Magnus ille Eustathius a Berrhœa (quæ est ipsa Chaleb) in Antiochiam translatus est, Constantino primo Christiano imperatore imperium Romanum administrante: sub quo et Maximus ex Diospoli Hierosolyma transiit, magno Macario succedens. Sed et Eudoxius ille, prave prorsus contra nomen suum opinionis, es Germa-

εἰς ᾿Αντιόχειαν τὴν παρ' Ορόντῃ εὐκλεῶς μετετέθη. Ὁ δὲ θεῖος Γρηγόριος Σασίμων πρότερον τὴν ἐπισκοπὴν ἐκληροῦτο· Καππαδοκίας δὲ αὕτη ἡ πόλις καὶ Ναζιανζοῦ δὲ τῆς οἰκείας πατρίδος τὴν ἐπισκο πὴν εἰληχὼς, ἔπειτα παρὰ τῆς δευτέρας συνόδου καὶ Μελετίου τοῦ ᾿Αντιοχείας εἰς τὸν περίδοξον της Κωνσταντίνου θρόνον ὡς χρεών μετατίθεται. Ἐν δὲ Πάτραις τῆς ᾿Αχαΐας ἐπίσκοπος Περιγένης κεχειροτόνητο. Ως δὲ οἱ τῆς πόλεως αὐτὸν οὐ προσίεντο, ὁ Ρωμαίων ἐπίσκοπος ἐν τῇ μητροπόλει Κορινθίων ένθρονίζεσθαι τοῦτον ἐκέλευεν, ἄρτι τέλει χρησαμένου τοῦ βίου τοῦ ἐκεῖσε τὸ ἱερᾶσθαι λαχόντος· καὶ εἰρηνικῶς τῆς ἐκκλησίας διὰ βίου προέστη μετατεθείς. Τὸν δὲ Σελευκείας ἐπίσκοπον Δοσίθεον Αλέξανδρος δ τὴν ᾿Αντιόχου ἐπιτροπεύων εἰς Ταρπὸν τῆς Κιλι κίας μετήνεγκεν. Ετερος δὲ Ρεβερέντιος όνομα Αρκῶν τῆς Φοινίκης ἐπισκοπεῖν· ἐξελέγη· ἐκεῖθεν δὲ τῆς Τυρίων ἱερατικῶς καθηγήσατο. ᾿Απὸ δὲ Γόρ δου τῆς ἐν Λυκίᾳ κειμένης εἰς Προικόνησον μετήνέχθη Ιωάννης· καὶ λαμπρῶς τῆς ἐπισκοπῆς δικ βίου τοὺς οἴακας ἐκληρώσατο. "Αλλος δέ τις Παλλάς διος ἀπὸ Ἑλενουπόλεως τῆς κατὰ Βιθυνίαν εἰς Ασποῦναν μετετέθη. Καὶ ἕτερος τῆς αὐτῆς ἐκκλη σίας ᾿Αλέξανδρος εἰς Αδριανούς προήχθη. ᾿Απὸ δὲ τῆς ἐν Ἀσίᾳ ᾿Απαμείας Φίλιππος εἰς Εὐδοξιούπο λιν ήγετο, ᾖ τὸ ἀρχαῖον Σαλαμβρία όνομα ἦν. Πολύκαρπος ἀπὸ Σεξανταπρίστων τῆς Μυσίας εἰς τὴν τῆς Θράκης Νικόπολιν μετεχώρει. Καὶ Ἱερίφιλος ἀπὸ Τραπεζοῦντος πόλεως Φρυγίας εἰς τὴν τῆς Θρά της Πλαντινού πολιν ἦλθεν. Οπτιμος ἀπὸ ᾿Αγδαμείας τῆς Φρυγίας εἰς τὴν τῆς Πισιδίας Αντιόχειαν με τηνέχθη εἰς δὲ Τρωάδα ἀπὸ τῆς ἐν Θράκῃ Φιλιπο πουπόλεως Σιλβανός μετεχώρησε. Περὶ οὗ τι καὶ θαυμάσιον γενόμενον διηγήσομαι. Ρητορείαν γὰρ ἀσκήσας οὗτος πρότερον παρὰ τῷ σοφιστῇ Τρωίλῳ, τὴν σπουδὴν ἅπασαν πρὸς τὸ Χριστιανίζειν ἐτίθει· ἀσκητικὸν δὲ μετερχόμενος βίον, τρίβωνα φορεῖν παρητείτο· ἐν ὁ ἐπίσκοπος Αττικής συναρπάσας, Φιλιππουπόλεως ἐδείκνυ ἐπίσκοπον· ἐν ᾗ τρίτον ἔτος διαγαγών, τὸ τοῦ τόπου μὴ ὑποφέρων δυσχεί. μερον (ἐξίτηλον γὰρ ἦν ἐκείνῳ τὸ σῶμα καὶ παντάπασιν ἄπορον), ἱκεσίαν ᾿Αττικῷ προσήγεν, ἕτερον εἰς τὸν αὐτοῦ τόπον ἐπίσκοπον καθισταν, ἄλλο μηδὲν wicia primum Antiochiam, et inde postea Constan- Κιλικίαν ἀνεκηρύχθη ἐπίσκοπος· μετὰ δὲ τοῦτο Lnopolim est translatus. Divus Meletius primum Sebastiæ episcopus est renuntiatus, deinde autem cum magna gloria Autiochiam ad Orontem est vocatus. Item divns Gregorius Sasimorum primum Cappadocum urbis, deinde Nazianzi, patriæ suæ, episcopatum sortitus: postea a secunda synodo et Meletio Antiocheno, pro eo atque decuit, in præclaram Constantinopolis sedem translatus est. Patris in Achaia Perigeres episcopus designatus est: quem ubi civitatis ejus iucole non receperunt, Romanus episcopus in thronum metropolitanæ urbis Corinthi, ubi sacrorum antistes nuper admodum vita defunctus fuerat, induci jussit: atque ille ita translatus, pacifice ibi per vitam omnem ecclesiam rexit. Dositheum Seleuciæ episcopum, Alexander Antiochenus Tarsum Cilicia transtulit. Alius autem nomine Reverentius Arcis Phoenicia episcopus lectus, Tyrum inde transiens, episcopali ibi munere est functus. Ex Gordo, quæ in Lycia est in Proconnesum Joannes transmissus, magnifice episcopatum ibi gessit. Et Palladius ab Helenopoli Bithyniæ Aspunam transiit. Et alius ex ejusdem urbis ecclesia episcopus Alexander, Adrianos traductus est. Ex Apamea Asiæ Philippus Eudoxiopolim missus est, cui vetus nomen Salambria fuit. Polycarpus ex Antapristena Mysiae urbe, Nicopolin Thracia: 527 Hierophilus ex Trapezunte urbe Phrygiæ, Plotinopolim Thraciae venit. Optimus ex Agdamea Phrygum, Antiochiam Pisidiæ. Troadem ex Philippopoli Thraciæ Sylvanus transiit, de quo admirandum quiddam memorabo. Is cum artem oratoriam primum apud sophistam Troilum didicisset, studium postea omne ad Christianismum transtulit, asceticamque consectans vitam, pallium gestare recusavit. Hunc abreptum Atticus episcopus, Philippopolis episcopum declaravit: in qua urbe postquam triennium exegit, loci ejus hibernum rigorem non ferens (exiguum enim et imbecille ei prorsus corpus erat), Atticum ut alium in locum suum episcopum substitueret, rogavit, non aliam quam frigoris causam petitioni suæ prætendens. Porro episcopo alio ei subrogato, Sylvanus Constantinopoli degens, cura summa monasticam coluit vitam, humilitatis et προβαλλόμενος ἢ τὸ κρύο; αἴτιον τῆς παραιτήσεως paupertatis tam studiosus, ut in urbe frequentissima obambulans, sparteis sit sandaliis usus. Eo tempore non multo exacto, Troadis episcopus mortuus est. Quapropter Troes Constantinopoli affuere, episcopum petentes. Cum autem Atticus, quemnam illis antistitem designaret, deliberaret, Sylvanus visendi ejus gratia ad eum venit. Quem ubi conspexit, statim ei Trojæ episcopatum mandavit. Atque ad eum conversus: Deinceps, inquit, onnis tibi ecclesiastica functionis defugiendæ præcisa est occasio. Multus enim Troade calor est, opportunusque et commodus tibi a Deo paratus Socrat. in Lydia. γίνεσθαι. Καὶ δὴ ἑτέρου ἐπισκόπου εἰς τὸν ἐκείνου τόπον καταστάντος, Σιλβανὸς ἐν τῇ Κωνσταντίνου τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο, ἄκρως τὸν ἀσκητικὸν μετιών βίον. Ἐπὶ τόσον δὲ αὐτῷ τὸ ἄτυφον καὶ ἀπέριττον ἦν, ὡς καίπερ ἐν πολυανθρώπῳ πόλει στρεφόμε νος, χόρτινα ὑποδεδέσθαι σανδάλια. Ολίγου δ ἐνιαυτοῦ παριόντος, ὁ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐν Τρωάδι ἐκκλησίας κεκληρωμένος ἐτελεύτα. Οἱ δὲ Τρῶες παρῆσαν ζητοῦντες ἐπίσκοπον. Τοῦ δὲ ᾿Αττικοῦ ἐν συννοία καθεστηκότος τίνα χειροτονήσοι, παρήν Σιλβανός τηνικαῦτα κατὰ θέαν αὐτοῦ. Ὁ δὲ κατιδών, εὐθὺς ἐκείνῳ τῆς Τροίας τὴν προστασίαν ἐτίσ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. θει. Καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἐπιστραφείς, Τοῦ λοιποῦ σοι, est locus. Proinde nihil morare, sed protinus Trou ἔφη, πᾶσα περιήρηται πρόφασις προστασίαν ἐκκλησίας ἀποδιδράσκειν· πολὺ γὰρ τὸ φλέγον ἐν τῇ Τρωάδι· καί σοι εὔκαιρος τόπος η τρέπισται πρὸς Θεοῦ· καὶ τοίνυν μή μέλλε, ἀλλ᾽ ἐπὶ Τροίαν ὅσον τάχος πορεύου. Μετέστη τοίνυν ἐκεῖσε ὁ Σιλβανός· καὶ θαῦμα ἐξαίσιον ταῖς ἐκείνου διεπράχθη χερσίν·. δ καὶ ἄξιον ἤγημαι διηγήσασθαι. Τῷ τῆς Τριάδος αἰγιαλῷ ἄρτι ναῦς παμμεγέθης μεγάλων ἀγωγής κιόνων ἐσκεύαστο· πλάτην αὐτὴν οἱ περὶ θάλατταν - ὀνομάζουσιν. Ἐπεὶ δὲ ταύτην ἔδει καθέλκεσθαι εἰς τὴν θάλασσαν, πολλοί συνέῤῥεον καλωδίοις τισὶν ἕλκοντες ἐπὶ τὴν ὑγράν. ὡς δ' ἐπὶ πολλαῖς ἡμέραις ἀκίνητος ἦν, ἐνέργειαν δαιμονίαν ᾠήθησαν εἶναι τῆς νηὸς τὴν ἀκινησίαν. Καὶ δὴ ἀφικόμενοι παρὰ τὸν ἐπίσκοπον Σιλβανὸν εὐχὴν ᾔτουν αὐτὸν ἐπ' ἐκείνῃ γενέσθαι· ἐκείνην γὰρ ἐπίστευον μόνην ἀποχρῶσαν εἶναι πρὸς κίνησιν. Ο δὲ μετρίῳ τῷ ἤθει μὴ αὐτοῦ τὸ ἔργον ἔλεγεν εἶναι, ἁμαρτωλοῦ γε ὄντος, ἀλλά τινος ἄλλου, ᾧ καὶ τὸ Θεῖον ἐπαναπαύεται. Ως δ' ἐκεῖνοι πολλὰ λιπαροῦντες ἐπέκειντο, μόλις εἴκει· καὶ παρὰ τὴν αἰγιαλόν γεγονώς, ἑνὸς τῶν καλωδίων καὶ αὐτὸς ἤπτετο· καὶ τοῖς ἄλλοις ἔχεσθαι τοῦ ἔργου παρηγγυάτο. Βραχύ δ' ἐκείνων ἐπωθησάντων, ἡ ναῦς ὥσπερ ἔμψυχος τάχει πολλῷ τῶν ὑπερκειμένων διολισθαίνουσα, ἐπὶ τὴν θάλασσαν ἐπορεύετο. Τοῦτο γενόμενον ἐπὶ πᾶσαν τὴν ἐπαρχίαν διέβαινε, καὶ πολλὴν εὐλάβειαν ἐπεμαρτύρει τῷ Σιλβανῷ. Ἀγαθός δὲ ἀνὴρ τὰ μάλιστα ὤν, ἐπεὶ καὶ τοὺς ὑπ' αὐτὸν κληρικοὺς ἑώρα ὥσπερ ἐμπορίαν ποιουμένους τὰς c ὅθεν δή ποτε προσπιπτούσας ἐρεσχελίας τῶν δικα ζομένων, ἐκύρου μηδένα των κλήρων δικάζειν δίκην ποτέ· ἀλλὰ τοὺς τῶν αἰτούντων χάρτας λαμβάνων, ἑνὶ τῶν πιστῶν, ὃν ᾔδει διαφερόντως πολλὴν πρόνοιαν τοῦ δικαίου ποιούμενον, μετεστέλλετο· καὶ τὰς δίκας ἐγχειρίζων ἐκείνῳ, τὰς τῶν δικαζομένων ἐρεσχελίας ἀπήλαυνεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν περὶ Σιλ βανοῦ, εἰ καὶ παρεκβατικώτερον, ἀλλ᾽ οὖν γε, ὡς οἴομαι, τῇ παρούσῃ ἱστορία προσήκοντα· ἑξῆς δὲ καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀπὸ θρόνων εἰς θρόνους μετήχθησαν οἷς ὁ σοφώτατος οὗτος Πρόκλος, ἀπὸ Κυζίκου μετατεθεὶς εἰς Κωνσταντινούπολιν· καὶ τοῦ πάππα Ῥώμης Κελεστίνου τῇ πράξει συνευδοκοῦντος, καὶ δι' ἐπιστολῶν τριῶν πρός τε τὸν ᾿Αλεξανδρείας Κύρίλλον, καὶ τὸν ᾿Αντιοχείας Ἰωάννην, καὶ Ῥῦφον τὸν Θεσσαλονίκης γράφων συνίστησι, τὸ κατὰ μηδέν τι προσίστασθαι τοῖς κανόσι τὴν τῶν ἐπισκόπων μετάθεσιν ἀπὸ τῆσδε πόλεως εἰς ἑτέραν. Εγώ δ', εἰ καὶ παρεκβατικώτερον, καὶ τοὺς ἑξῆς ὅσοι δὴ μετετέθησαν προσθεῖναι τῇ ἱστορία μάλα βιάσομαι, προσήκοντά γε, οἶμαι, ὁρῶν τοῖς περὶ ταῦτα φιλομαθέσι. Πρὸς γὰρ δὴ τούτοις ἐπὶ Ζήνωνος καὶ ὁ Μογγό; Πέτρος εἰσηγήσεσιν ᾿Ακακίου τοῦ τῆς Κωνσταντίνου προέδρου ἀπὸ Εὐχαΐτων εἰς ᾿Αλεξάν δρειαν μετατίθεται· ὡς ἑξῆς περὶ τούτου τε καὶ τῶν ἄλλων, ἢν Θεῷ βουλομένῳ εἴη, βηθήσεται. Ο Socrat, lib. vu, cap. 37. Absurdum clericis est, imo etiam opprobriosum, si peritos se velint ostendere disceptaPATROL. GR. CXLVI jam proficiscere. Itaque Sylvanus eo transiit: alque ibi miraculum insigne manibus ejus editum est, quod profecto dignumi est ut commemoretur. In littore Trojano ingens oneraria navis, quæ magnas columnas ferret, constructa fuerat: platem, a latitudine, eam naulæ nominant. Hanc cum opus esset in mare provolvere, multi qui funibus cam in undas traherent, confluxere. llla vero diebus pluribus moveri loco non potuit: et homines immobilem ejus stationem dæmonis efficaciæ ascripserunt: 528 quapropter episcopum Sylvanum adierunt, et ab eo ut precationem super ea faceret, petierunt, eam ipsam solam ad commovendam navim suffecturam esse credentes. Ille pro· modestia sua non ipsius, ut hominis peccatoris, id opus, sed alterius cujuspiam in quo divinum numen conquiesceret, esse dixit. Ubi vero illi· magis etiam ei multa precati institere, petitioni eorum vix tandem cedens, ad littus advenit: et oratione peracta, ſunem unum attigit, et alios operi ei insistere jussit. Paululum navis ab illis impulsa· est et illa perinde atque animata esset, celeritate multa provoluta, ad mare pervenit. Hæc res in provinciam omnem vulgata, religionem magnam Sylvano est allestata. Et cum vir optimus esset, quoniam qui sub eo erant clerici, in causis et nugis, undecunque inter eos qui judicio contende rent, provenientibus veluti nundinationem institucrent ne quis ex clero postea causam quanpiam judicaret, constituit. Sed supplicantium libellos acceptos, uni ex fidelibus laic's, quem´ præcipue justi et æqui studiosum esse sciret, ac cito dedit, eique judicio causarum commisso, jure contendentium nugamenta rejecit. Ilæc de Sylvano quamvis per digressionem, non tamen, sicuti puto, ab historia nostra aliena, dicta sint. Deinceps vero multi quoque alii ex throno in thronum sunt missi. Sicuti sapientissimus iste Proclus Cyzico Constantinopolim est translatus, Celestino Romano papa rem eam comprobante, epistolis tribus ad Cyrillum Alexandrinum, et Joannem Antiochenum, et Rufum Thessalonicensem scriptis: in quibus asserit, canonibus non obesse episcoporum ex urbe in urbem legitimam ejusmodi translationem. Ego vero ab instituto digredi, ecsque qui deiade translati ita sint, operi huic adncctere cogor, rerum talium studiosis, nt equidem pulo, gratificaturus. Præter eos, quos diximus, Zenone imperante, Petrus Mongius, Acacii Constantinopolitani episcopi suggestione, al Euchaitis Alexandrian transmissus est: sicuti postea de hoc et aliis, si Deo visumn fuerit, dicemus. Anthimus Trapezuntius, sub Justino imperatore, in sedem Constantinopolitanam traductus est. 529 Rem hanc confirmat admirandus etiam ille contionum esse furensium. 1. Repetita. C. De episcop. et cler. II Tim. 11, et 21, quæst 3, Placuit, etc.

fessor Germanus, qui Anastasio imperante, Cyzico Τραπεζοῦντος "Ανθιμος ἐπὶ Ἰουστίνου εἰς τὸν τῆς quoque Constantinopolim transiit. Item Thomas Thessalonica Alexandriam, de septimæ synodi sententia, Constantino et Irene imperantibus. Divinissimus quoque patriarcha Ignatius, sub Basilii Macedonis imperio, Basilium Cretensem episcopum Thessalonicam transmisit. Sub eodem imperio Joannes Majumnæ episcopus Alexandriam, et/Amphilochius Cyzicenus Nicæam, atque inde beatus Theodorus Laodiceam translati sunt. Porro Leone Sapiente imperium regente, et Photio sacrum muDus administrante, Gregorius Syracusanus in metropolim Nicanam transiit, et ejusdem urbis episcopus Nicon Hierapolim. Præterea Daniel Nicopolis, quæ in Græcia est, antistes, Ancyram Galatiæ: et Symeones novis Patris Laodiccam: et Joannes Larissæus Synadam trauslatus est. Ad hæc ex Amasena urbe Stephanus evirátus Constantinopolim patriarcha transiit, sub Romani senis imperio. Et Antiochenus pœmenarches, boc est primarius pastor, ad ecclesiæ Magnæ primum officium se transtulit. Ex episcopatu autem Flaviadis, qui sub Anazarbes metropoli est, Nicephorus Phocas episcopum ejus Eustratium transferens, Antiochia patriarcham fecit: cum quidem episcopatum eum ab Anazarbe divulsum, patriarchatui Antiocheno univisset. Agapius Seleuciæ in Pieria antistes, Antiochiam et ipse translatus est, Basilio Porphyrogenneta Romanis imperante. Sub ejusdem imperio, Theophylactus Sebastia Rosiam, et Alexander Antiochia Hierosolyma; tum autem Joannes, cui Codonati novum et celebre cognomen fuit, ex magna Antiochia in metropolim Tyri transist. Et rursum Tyri episcopus castratus, ut Ecclesia ejus a Persis capta est, Hierosolyma profugit. Et cum thronum ibi vacuum esse, episcopo suo orbatum, contingeret, Hierosolymitani, Persarum principi ut illi ecclesiam 530 Hierosolymis committere possent, supplicarunt. Qui etiam Constantinopolim, sexies millesimo sexingentesimo et decimo quinto a condito mundo anno, Alexio Comneno imperante, adveniens, a sacra susceptus est synodo, cum Nicolaus Theoprobletus patriarcham ageret. Eodem Nicolao Ecclesiam Constantinopolitanam gubernante, Pentaclas ille Rosianus archiepiscopus Lemni factus est, eidemquc etiam Maronis Ecclesia addita. Nicephorus vero metropolitanus Gangræ veluti feriatus, metropolim etiam habuit Amastrin. Ad eumdem modum et Leontopolis autistes, Arcadiopolim tenuit. Episcopo item Alexiopolis otjanti Abydus tradita, postea etiam Apros. Multæ etiam Ecclesiæ unile sunt, sicuti Parus et Naxus, Sugda et Phula, Alama et Soteriopolis, Angelo Isacio imperante. Dositheus Hierosolymitanus Constantinopolim est translatus: cumn Hierosolyma inde Marcus, qui Florus dictus est, transiisset. Deinde Dositheus rursum, Constantinopoli relicta, in Æliæ thronum reversus est, eo qui Florus nominatus est, inde Κωνσταντίνου θρόνον μεταβιβάζεται. Συνίστησι τὸν λόγον καὶ ὁ θαυμάσιος ὁμολογητής Γερμανός, ἐπὶ τοῦ αὐτοκράτορος Αναστασίου ἐκ Κυζίκου καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Κωνσταντίνου μετατεθείς. Καὶ Θωμᾶς ἐκ Θεσσαλονίκης εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρου μετάγεται, τῆς ἑβδόμης συμπραττούσης τὴν ψῆφον συνάδου, Κων σταντίνου καὶ Εἰρήνης τὰ τῆς μεγάλης διεπόντων ἀρχῆς· Βασιλείου δὲ τοῦ ἐκ Μακεδόνων κατάρχοντας, καὶ ὁ θειότατος πατριάρχης Ιγνάτιος τὸν τῆς Κρή της Βασίλειον εἰς τὴν Θετταλῶν μετατίθησιν. Επ' αὐτοῦ δὲ καὶ ὁ τοῦ Μαϊουμᾶ ἐπίσκοπος Ιωάννης εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρου μετάγεται· ὁ Κυζίκου τε 'Αμ φιλόχιος μεταβαίνει εἰς Νίκαιαν· καὶ Θεόδωρος ὁ μακάριος ἐκεῖθεν εἰς Λαοδίκειαν. Λέοντος δὲ τοῦ Σοφοῦ τῇ βασιλείᾳ ἐμπρέποντος, καὶ Φωτίου τις ἱερὰς ἡνίας διακατέχοντος, ὁ Συρακούσης Γρηγόριος εἰς τὴν Νικαέων μητρόπολιν μετατίθεται. Ναὶ μὴν καὶ Νίκων τῆς αὐτῆς ἐπίσκοπος πόλεως εἰς Ἱεράπολιν ἄνεισιν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ τῆς ἐν Ελλάδι Νικοπό λεως ἐπίσκοπος Δανιὴλ ἐς τὴν τῆς Γαλατίας 'Αγκυ ραν προβιβάζεται. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Συμεώνης ὁ νέων Πατρῶν τὴν μετάθεσιν ἔσχεν εἰς Λαοδίκειαν. 'Ο Λαρίσσης τε Ιωάννης εἰς Σύναδα μετηνέχθη· ἐπὶ δὴ τούτοις ἐκ τῆς ᾿Αμασέων πόλεως Στέφανος ἐκτομίας εἰς πατριάρχην τῆς Κωνσταντίνου χειροτονεί ται, Ῥωμανοῦ τοῦ γέροντος τὰ σκήπτρα διακατέ χοντος. Καὶ ὁ τῆς ᾿Αντιόχου δὲ ποιμενάρχης εἰς τὸ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας πρῶτον ὀφφίκιον μετατάτ τεται. ᾿Απὸ δὲ τῆς ἐπισκοπῆς Φλαδιάδος ἥτις ἐστὶν ὑπὸ τὴν ᾿Αναζάρης μητρόπολιν, Νικηφόρος ο Φω κᾶς τὸν ἐπίσκοπον ταύτης Ευστράτιον μεταγαγών ἐκεῖθεν, 'Αντιοχείας πατριάρχην καθίστησιν· ἀπο σπάσας καὶ τὴν εἰρημένην ἐπισκοπὴν ᾿Αναζαρβης, καὶ τῷ τῆς ᾿Αντιοχείας πατριαρχείῳ ἑνώσας. Ο τε Σελευκείας τῆς Πιερίας Αγάπιος εἰς τὴν ᾿Αντ.όχου καὶ αὐτὸς μετατίθεται, τοῦ Πορφυρογεννήτου Βασιλείου τοῖς Ῥωμαϊκοῖς σκήπτροις ἐνδιαπρέπον τος. Ἐπὶ δὲ τῆς αὐτῆς ἡγεμονίας Θεοφύλακτος ἐκ τῆς Σεβαστηνῶν εἰς Ῥωσίαν ἀνάγεται. ᾿Αλέξαν δρός τε ὁ τῆς ᾿Αντιόχου ἐπίσκοπος εἰς Ἱεροσόλυμα προβιβάζεται. Ο τε Ιωάννης, ᾧ Κωδωνάτος όνομα, τὸ καινὸν δὴ καὶ ἐξάκουστον, ἀπὸ τῆς μεγάλης Αν τιοχείας εἰς τὴν μητρόπολιν Τύρου κατάγεται. Καὶ αὖθις ὁ Τύρου ἐπίσκοπος, εὐνοῦχος ὤν, παρὰ Περσῶν τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας ἁλούση; φυγὰς εἰς Ἱερο σόλυμα γίνεται. Συμβὰν δὲ χηρεύειν τὸν θρόνον, οἱ Ἱεροσολυμῖται τὸν κρατοῦντα Πέρσην καθικετεύ σαντες, τὴν τῶν Ἱεροσολύμων Ἐκκλησία, τούτῳ πιστεύουσιν· ὃς καὶ ἐν τῇ Κωνσταντίνου γενόμενος κατὰ τὸ ἑξακισχιλιοστὸν ἐξακοσιοστὴν πεντεκαιδέκατον έτος, 'Αλεξίου τοῦ ἐκ Κομνηνών βασιλεύοντος, παρὰ τῆς ἱερᾶς εἰσεδέχθη συνόδου, Νικολάου τοῦ Θεοπροβλήτου πατριαρχοῦντος. Τοῦ δ' αὐτοῦ Νικο. λάου τὸν θρόνον τῆς Κωνσταντίνου διέποντος, Πεντακλᾶς ἐκεῖνος ἀπὸ Ῥωσιάνων εἰς ἀρχιεπίσκοπον Λήμνου καθίσταται. Προσεδόθη δὲ αὐτῷ καὶ ἡ Μά ρωνος. Νικηφόρος δὲ ὁ μητροπολίτης Γάγγρας, οἷα σχολάζων, τὴν μητρόπολιν ἔσχεν Αμαστριν. Επί

ECCLESIASTIC.E HISTORIÆ LIB. XIV. σῆς δὲ καὶ ὁ Λεοντουπόλεως ἔσχεν 'Αρκαδιούπολιν. præter jus et æquum omne expulso. Postea vero Τῷ ᾿Αλεξιουπόλεως σχολάζοντι ή "Αβυδος ἐπεδόθη· utraque et Æliensi et Constantinopolitana sede ἐς ὕστερον δὲ καὶ ὁ ᾿Απρως. Πολλαὶ δὲ καὶ τῶν ἐκε posthabita, Dositheus privatus vixit et decessit. κλησιῶν ἤνωνται, ὥσπερ ἡ Πάρος καὶ ἡ Ναξία, τά Hæc superioribus temporibus sunt acta. Ætate τε Σούγδα καὶ τὰ Φούλα, ἥ τε 'Αλανία καὶ ἡ Σωτη vero mea quatuor sublimium sedium antistites, ex ριούπολις. Τοῦ δ᾽ ἐξ ᾿Αγγέλων Ἰσαακίου τὸν τῆς translatione, Ecclesiæ rebus præesse memini. Post βασιλείας πρυτανεύοντος θρόνον, ὁ Ἱεροσολύμων magnum enim Arsenium illum Nicephorus EpheΔοσίθεος εἰς τὸν τῆς Κωνσταντίνου θρόνου μετάγε sius et Germanus Adrianopolitanus in Constantiται· ἐκεῖσε δὲ Μάρκος ὁ κατὰ Φλῶρον προάγεται. nopolitanam Ecclesiam sunt transmissi Multo Εἶτα πάλιν Δοσίθεος τὴν Κωνσταντίνου λιπών, εἰς deinde post, Niphonem etiam ex Hellesponti Cyτὸν τῆς Αἰλίας θρόνον ἐπάνεισι, τοῦ κατὰ Φλώρου zice in eamdem Ecclesiam deductum esse vidiἐκεῖθεν παρὰ πᾶσαν δίκην ἀπελαθέντος. Ες ὕστερον mus. Athanasio quoque Alexandrino, qui Nicolao δὲ καὶ ἄμφω τοὺς θρόνους τῆς τ' Αϊλίας καὶ Κων- successerat, Gregorius Ægypti episcopus subrogaσταντίνου παρητείτο Δοσίθεος· καὶ καθ' αὐτὸν γενό tus est. Antiochiæ vero quatuor per ejusmodi μενος ἐτελεύτα. Ταῦτα μὲν ἐν τοῖς ἄνω χρόνοις translationem episcopos successisse novi. Post Euἐγένετο ἐν δὲ τῷ κατ' ἐμὲ χρόνῳ καὶ τοὺς τέσσα- thymium námque ex Tripoli Arsenius transmisρας τῶν ὑψηλῶν προεδρεύοντας θρόνων ἐκ μεταθέσ sus sedem eam sortitus est. Cui Cyrillus Tyrius σεων οἶδα γεγενημένους. Μετὰ γὰρ τὸν πολὺν ἐκεῖ successit. Atque huic Pompeiopolitanus Dionysius: νον Αρσένιον ὁ τῆς Ἐφεσίων Νικηφόρος, καὶ ὁ τῆς Dionysio rursus Cyrillus alius, qui deinceps sucΑδριανού Γερμανός, εἰς τὸν τῆς Κωνσταντίνου cessorem habuit clarum illum Dionysium Mepsueμετατίθενται θρόνον. Πολλῷ δὲ ὕστερον καὶ Νίφωνα sliensem, atque hic rursum Sophronium Tyrium. ἐκ τῆς ἐν Ἑλλησπόντῳ Κυζίκου εἰς τὸν αὐτὸν ἀνα Hierosolymis itidem duos per translationeni sucγόμενον θρόνον εθεασάμην. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ τὸν ᾿Αλε cessisse vidimus. 531 Nam Sophronio defuncto, ξανδρείας "Αθανάσιον, ὃς τὸν Νικόλαον διεδέξατο, δ in locum ejus Athanasius Cæsarea Philippi epiτῆς Αἰγύπτου ἐπίσκοπος Γρηγόριος διαδέχεται. scopus suffectus est. Cujus sedem Gabriel quidam ᾿Ανὰ δὲ τὴν ᾿Αντιόχου κατά διαδοχὴν καὶ τέσσαρας Cæsare Philippi, et ipse nuper episcopus renunἔγνων ἐκ μεταθέσεων· μετὰ γὰρ Εὐθύμιον καὶ tiatus, dolo rapuit: et paulo post fatis concedens, Αρσένιος ἐκ Τριπόλεως τὸν ἐκεῖσε θρόνον κληρού vel invitus eam rursus Athanasio priori reliquit. ται. Τοῦτον δὲ ὁ τῆς Τύρου Κύριλλος διαδέχεται Ilæc de episcoporum translationibus, quæ vel anκαὶ τοῦτον δὲ ὁ τῆς Πομπηΐουπόλεως Διονύσιος· τὸν lea vel post facta esse cognovi, volumini huic anδ' αὖθις Κύριλλος ἕτερος, οὗ διάδοχος ὁ Μοψουε nexui. Fortasse autem plures alios quisquam inστίας λαμπρὸς Διονύσιος· καὶ τοῦτον πάλιν 5 Τύρου venerit, qui historias studiose evolvat. Canon Σωφρόνιος. Ωσαύτως δὲ καὶ ἐν Ἱεροσολύμοις ἐκ namque, sicuti a me est dictum, translationem eam μεταθέσεως δύο τεθέαμαι. Σωφρονίου γὰρ τελευτή- rem appellat, et non permutationem, aut transitioσαντος, ὁ τῆς Φιλίππου Καισαρείας Αθανάσιος nem quod hæc verba de animatis et eis quæ διάδοχος γίνεται. Οὗ Γαβριήλ τις Καισαρείας τῆς proprio arbitrio et voluntate moventur, transferri Φιλίππου καὶ οὗτος πρώην ἐπίσκοπος ἀνακηρυχθείς, autem et translatio de inanimatis atque eis quæ δόλῳ τὸν θρόνον Ἱεροσολύμων ἁρπάζει· καὶ μετὰ veluti ab aliis moventur, dicatur: ita ut transinuβραχὺ τέλει τοῦ βίου χρησάμενος, τῷ πρώην Αθα tatio et transitio eorum sit, quæ ex sede sua in νασίῳ καὶ ἄκων καταλείπει τὸν θρόνον. Ταῦτα sublimiores involant thronos: translatio autem μὲν περὶ μεταθέσεων· ἃ ἐγὼ καὶ πρώην καὶ ὕστε eorum qui ipsi inviti ab aliis alio producuntur. Id ρον γνούς, τῇ συγγραφή παρεθέμην. Πολλοὺς δ᾽ ἂν quod et Coelestinus Romæ episcopus, in suis, sicκαὶ ἄλλους εὕροι τις ἴσως ταῖς ἱστορίαις φιλοπονῶν. uti ipse appellat, secretis, capite secundo, hisce Ο γὰρ κανών, Υπέρ μοι εἴρηται, μετάθεσιν τὸ utens verbis ostendit: Si episcopus utilitatis τοιοῦτον ὀνομάζει, καὶ οὐ μετάστασιν ἢ μετάβασιν.” gratia transferatur, ne id per seipsum faciat, sed Ταῦτα γὰρ ὡς ἄν τις εἴποι ἐπὶ ἐμψύχων λαμβάνονται, καὶ ἐξ οἰκείας προαιρέσεως κινουμένων· τὸ δέ γε μετατίθεσθαι καὶ ἡ μετάθεσις ἐπὶ ἀψύχων, καὶ ὑφ' ἑτέρων ώσανεί κινουμένων. Εἴη δ' ἂν μετάστασις ἐπὶ τῶν οἴκοθεν ἐπιπηδώντων τοῖς ὑψηλοτέ ροις τῶν θρόνων· μετάθεσις δὲ ἐπὶ τῶν ὑφ᾽ ἑτέρων ἀκουσίῳ τῇ γνώμῃ τρόπον τινὰ προβιβαζομένων. Ο δὴ καὶ Κελεστίνος ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος ἐν τοῖς παρ' αὐτῷ καλουμένοις σεκρέτοις ἐν κεφαλαίῳ δευ τέρῳ παραδεικνὺς τάδε κατὰ ῥῆμα διέξεισιν·. ΕίDe hac re ipse Nicephorus in catalogo epiEcoporum Constantinopolitanorum: 'Αρσένιος ἄρι στὸς ἐν ἀρχιθύταις, τῆς Ἐφέσου πρόεδρος ο Νικη φόρος, τῆς ᾿Αδριανοῦ Γερμανὸς ἀρχιθύτης. Hoc est: fratribus cogentibus. Et rem eam sacræ hujus sedis auctoritate expediat, non inanis gloriæ, verum utilitatis communis aut necessitatis ergo. › Eadem et Anterius collega ejus refert, ita ad verbum dicens: Translationem episcoporum communis utilitatis aut necessitatis gratia scitote fieri licere, non autem cujuslibet cupiditate, aut dominationis affectione. Siquidem Petrus doctor et dux noster ecclesiasticæ utilitatis causa ex Antiochia Romam translatus est, et inde postea Alexandriam In archimystis optimus Arsenius, Ephesique præsul inclytus Nicephorus, Germanus urbis Adriani episcopus..

12°0 transiit, ut qui isthic prodesse magis Ecclesiæ περ ἐπίσκοπος ὠφελείας χάριν μετατεθείη, μὴ δι' posset. Eusebius autem ex oppido quodam parvo,. apostolica auctoritate Alexandriam est traductus. Atque eodem modo et Felix ex civitate quæ ei civium electione obtigerat, propter eam, qua præditus erat, egregiam doctrinam et vitam, de communi episcoporum reliquorumque sacerdotum atque apostolicorum virorum consilio, Ephesum transiit. Non enim civitatem civitate mutat, qui id non cupiditate sua aut vanæ gloriæ studio facit: 532 verum propter utilitatem aliquam, aut necessitatem, aliorum auctoritate majore pollentium cohortatione et consilio, ex minore in majorem urbem transit: non inani gloria aut voluntate ipse sua ductus, sed auctoritati potentiorum obsecutus, aut sede sua expulsus, aut etiam utilitate loci vel populi permotus: et quidem non arroganter, sed humiliter ab aliis productus. › Cæterum de translationibus istis hæc, judicio meo, satis prolixe dicta sunt. Quapropter ad reliquum historiæ con-, ἑαυτοῦ τοῦτο ποιείτω· ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν ἀναγκαζόντων, καὶ τῇ αὐθεντίᾳ τῆς ἱερᾶς τῆσδε καθέδρας τὴν πράξιν τελείτω, μὴ κενοδοξίας χάριν, ἀλλ᾽ ὠφελείας ἕνεκεν ἢ ἀνάγκης.» Τὰ ἴσα δὲ καὶ ᾿ Αὐτέ ριος ὁ συνεπίσκοπος τούτῳ διαγορεύει, οὕτω κατά ῥῆμα διεξιών· «Τὴν μετάθεσιν τῶν ἐπισκόπων για νώσκετε, κοινῆς ὠφελείας ἕνεκεν ἢ ἐξ ἀνάγκης ἐξεῖ ναι γίνεσθαι, οὐ μὴν ἐπιθυμίᾳ τοῦ τυχόντος ἢ καὶ δυναστείᾳ. Πέτρος γὰρ ὁ ἱερὸς ἡμῶν διδάσκαλος καὶ ἔξαρχος τῶν ἀποστόλων ἐξ ᾿Αντιοχείας ὠφελείας χάριν μετετέθη εἰς Ῥώμην, εἶτ᾽ ἐκεῖθεν μετέβη εἰς Αλεξάνδρειαν, ὡς ἐκεῖσε μᾶλλον ὠφελῆσαι δυνάμε. νος. Ευσέβιος δὲ ἔκ τινος μικρᾶς πόλεως τῇ ἀπο στολικῇ αὐθεντία μετετέθη εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν. 0μοίως καὶ Φῆλιξ ἐκ τῆς πόλεως καθ᾿ ἣν ἐτάχθη τῇ ἐκλογῇ τῶν πολιτῶν, διά τε την διδασκαλίαν καὶ τὸν ἀγαθὸν βίον ἂν εἶχε, τῷ κοινῷ τῶν ἐπισκόπων, καὶ τῶν λοιπῶν ἱερέων, καὶ τῇ τῶν ἀποστόλων συμβουλῇ μετετέθη εἰς Εφεσον. Οὐδὲ γὰρ μεταβαίνει ἐκ πόλεω; εἰς πόλιν ὁ μὴ τῇ οἰκείᾳ ἐπιθυμίᾳ ἡ κενοδοξίᾳ τοῦτο ποιῶν· ἀλλ᾽ ὠφελείς τινὶ ἢ ἀνάγκῃ διὰ τῆς τῶν ἑτέρων προτροπῆς καὶ τῆς βουλῆς τῶν Ισχυροτέρων μετατίθεται ἐξ ἐλάττονος πόλεως πρός μείζονα ὁ τοῦτο μὴ κενοδοξία, μήτε μὴν οἰκείῳ θελήματι ποιῶν, ἀλλ' ἡ δυναστείᾳ ἢ τῆς οἰκείας καθέδρας ἐξωσθεῖς, ἢ ἐπ' ὠφελείᾳ τοῦ τόπου ἢ τοῦ λαοῦ· οὐχ ὑπερηφάνως, ἀλλὰ ταπεινοτέρως παρ' ἑτέρων.» ᾿Αλλὰ περὶ μὲν μεταθέσεων ἀρκεῖ γε, οἶμαι, τὰ εἰρημένα· ἡμεῖς δὲ αὖθις ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας ἐπαναδράμωμεν. textum revertamur. CAPUT XL. De Judæis qui in Creta vagati, post ca Christianismam sunt complexi. Item ut tum ultra flumen Rhenum gens Burgundionum Christi religionem susceperit. ΚΕΦΑΛ. Μ'. Περὶ τῶν ἐν Κρήτῃ πλανηέντων Ιουδαίων, καὶ ὡς ὕστερον ήσπάσαντο τὰ Χριστιανῶν· ἔτι δὲ καὶ ὅπως τηνικαῦτα τὸ πέραν 'Ρήνου τοῦ ποταμοῦ ἔθνος οἱ Βουργουντζίωνες τὸν Χρισ στιανισμὸν παρεδέξαντο. Ο μὲν οὖν θεῖος Πρόκλος ἐπὶ τῶν ἱερῶν οἰάκων καθῆστο, καὶ τὰ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἡσύχαζε πράγματα· ἐν τούτῳ δὲ πολλοὶ τῶν ἐν Κρήτῃ Ἰου δαίων τὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ κατησπάζοντο, αἰτίας το άτδε γεγενημένης. 'Ανήρ γάρ τις τῆς ἐκείνων φυλῆς, ἀπάτῃ καὶ δόλῳ τὸν βίον διηνυχώς, τέλος καὶ Μωϋσῆν ἐκεῖνον εἶναι ἑαυτὸν ἀνεπλάσατο· καὶ οὐρανόθεν τῇ Κρήτῃ πρὸς Θεοῦ πεμφθῆναι, ὡς ἄν γε τοὺς ἐκεῖ Ιουδαίους διὰ τῆς θαλάσσης ἀγάγοι, ὥσπερ πάλαι τους Ισραηλίτας διὰ τῆς Ερυθράς. Καὶ δὴ περιήει τὴν νῆσον ἀπανταχοῦ, πείθων ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος εἴη πιστεύεσθαι. Παρήνει δὲ πάντα Et divinus quidem Proclus ad sacra Ecclesiæ, gubernacula consedit, et res ecclesiasticas composuit. Eo autem tempore multi in Creta Judæi Chriștianorum sacra sunt complexi, per causam ejusaņodi. Vir quidam ex eorum genere erat, qui cum per fraudem et dolum vitam peregisset, postremo se etiam Mosen illum esse assimulavit, et cœlitus in Cretam a Deo propterea. missum esse confinxit, ut ejus loci Judæos ipse per mare, perinde atque olim Israelitas per rubrum sinum, duceret. Et passim insulam ipsam anno toto peragrans, ut se illum esse crederent, suasit: atque ut opes quas haberent, pecuniasque et possessiones omnes μὲν ὅσα ἐκείνοις προσῆσαν χρήματά τε καὶ κτή aspernarentur, cohortatus est, se illos per mare non aliter quam in arida, in promissionis terrani ducturum esse pollicitus. Atque illi vanis illius promissis decepti, res operasque suas ubique neglexerunt, et facultates suas temere quibuscunque diripiendas permisere. Ubi dies constituta advenit, qua proficisci debebant, ipse quidem confidentia et fastu plenus eis præiit: illi vero hominem una cum conjugibus et ætate imbecilliore consecuti sunt. Itaque eos in summum quemdam scopulum in pelagus excurrentem duxit, atque inde conjicere seipsos in mare, veluti natantes et orinantes, jussit. 533 Idque ex illis quidam, statim ut imperatum eis erat, fecerunt, neque deinceps apparuerunt: ματα, μηδεμιᾶς φροντίδος ἀξιοῦν, ὑπισχνούμενος διὰ τῆς θαλάσσης ὡς ἐπὶ ξηρᾶς εἰς τὴν τῆς ἐπαγγελίας γῆν ἀγαγεῖν. Οἱ δὲ ταῖς κεναῖς ἐκείνου παραβουκοληθέντες ἐγγύαις, παντάπασι τῶν ἰδίων έργων ἡμέλουν· καὶ τοῖς παρατυχοῦσι τὰ ἑαυτῶν εἴων ὡς ἄρα βουλομένοις εἴη λαμβάνειν. Ως δ' ήκεν ἡ τῆς προθεσμίας ἡμέρα καθ' ήν ἔδει ἐκείνους ἀπαίρειν, ὁ μὲν φρονήματος πλήρης καθηγεῖτο· οἱ δ᾽ ἅμα πάντες εἴποντο σύναμα γυναιξὶ καὶ τῇ ἀδρανεί ἡλικία. Καὶ δὴ ἐπί τι ἀκρωτήριον ἐκτρέχον εἰς πέλαγος ἤγαγε· κἀκεῖθεν ἐπιῤῥίπτειν ἑαυτοὺς ἐκέ λευε τῇ θαλάττῃ ὥσπερ ἐγκυβιστῶντας. Οἱ μὲν οὖν προφθάσαντες, εὐθὺς ἔπραττον τὸ ῥηθὲν, καὶ οὐ δαμῶς τοῦ λοιποῦ ἐμφανεῖς ἦταν· ἄλλο: δὲ καὶ τοῖς

ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XIV. κρημνοίς διεφθείροντο· καὶ ἔφθασαν ἂν ἅπαντες quidam etiam in pracipitio saxis allisi interierunt τοῖς ὕδασι καὶ κρημνοῖς ἀπολλύμενοι, εἰ μὴ Θεοῦ προνοία μόλις ἁλιεῖς ἄνδρες καὶ ἐμπορίᾳ συζῶντες ἀναφανέντες Χριστιανοί, πᾶσι τρόποις ἀνέλκοντες ἔσωζον, τότ᾽ ἴσω; τῆς ἀνοίας λαμβάνοντας αἴσθησιν· τοὺς δὲ ἄλλους ἀνεῖργον σφᾶς αὐτοὺς ἐπιῤῥίπτειν τῷ κύματι, ἐπιλέγοντε; τὴν τῶν προῤῥιψάνω των ἀπώλειαν· καὶ μόλις ἐν νῷ γενόμενοι, καὶ τῆς ἀκρίτου πίστεως τὴν ἀπάτην φωράσαντες, ἀνέσχον ἀθλίως ἐκπλεῖν· καὶ τὴν Ψευδομωϋσῆν ἐκεῖνον ἐπει ρῶντο συσχεῖν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἔσχον εἰς ἔργον ἀνῆσαι τὸ σπουδαζόμενον· εὐθὺ; γὰρ ἐκεῖνος ἀφανὴς ἦν, καὶ πολλὴν παρέσχεν ὑπόνοιαν, ὡς ἀλάστωρ τις δαίμων ἀνθρωπείαν μορφήν περιθέμενος, ἐπὶ λύμῃ τὸ ἔθνος προηγεν, Ενθεν τοι καὶ πολλοὶ τὰ Ιουδαίων χαίρειν φράσαντες, τῶν ἐν Κρήτῃ, τὰ τῶν Χριστιανῶν βεβαίως ἡσπάσαντο, εἰς ἄπειρόν τι πλῆθος ἠριθμημένοι. Παραπλήσιον δέ τι καὶ ἄλλο κατὰ τόνδε τὸν χρόνον ἐγένετο· 8 καὶ αὐτὸ διηγή σομαι. Βάρβαρόν τι ἔθνος παρὰ τὸ πέραν τοῦ που ταμοῦ 'Ρήνου τὰς διατριβάς έχει. Βουργουντζίωνες τῷ ἔθνει τὸ ὄνομα· λίαν δὲ τὸ ἔθνος τοῦτο ἀπραγμονέστατον· τέκτονες γὰρ πάντες σχεδόν εἰσιν· ἐξ οὗ καὶ τὸ ζῆν μισθοῦ πράττουσι. Τὸ οὖν ἔθνος τῶν Ούννων παρακείμενον ἐπιδρομὰς αὐτοῖς ἐποιεῖτο πυκνάς, καὶ τὴν ἐκείνων ἔχειρς χώραν λεηλατούν· καὶ πολλοὶ ἀνῄρηντο συῤῥηγνύμενοι μάχῃ. Ἐν ἀμηχάνῳ δὲ τοῖς δεινοῖς καθεστῶτες, θεῷ τινι ἐπιτρέ ψαι τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐβουλεύοντα. Ἐν τῷ δὲ θέμενοι ὡς ὁ τῶν Ῥωμαίων καὶ Χριστιανῶν Θεὸς πλεῖστα τοῖς ἐκείνῳ προσκειμένοις ἀρήγει, ὀξύτατος γινό μενος βοηθός, κοινῇ ψήφῳ πάντες ἐκείνῃ τῇ πίστει προσήεσαν. Καὶ δὴ κατὰ μίαν τῶν Γαλλιῶν πόλιν γε νόμενοι, ἱκέται τοῦ ἐπισκόπου ἦσαν, καὶ αὐτοὺς τὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἀναδιδάξαι, καὶ τοῦ θείου καταξιώσαι βαπτίσματος. Ο δ' ἑπταήμερον νηστείαν ἐπιτρέψας αὐτοῖς, καὶ ᾗ χρεών κατηχήσας, κατὰ τὴν ὀγδόην βαπτίσας, οἴκαδε ἀπιέναι ἐκέλευεν, ἐπίσκοπον αὐτοῖς παραδούς. ᾿Αναθαρρήσαντες οὖν ἐντεῦθεν ὁμόσε κατὰ τῶν τυραννούντων εχώρουν ἐχθρῶν· καὶ τῆς προσδοκίας οὐδαμῶς ἡστόχουν ὑπὸ γὰρ πολλῶν σιτίων τροφῆς Οὐπτάρου διαῤῥα γέντος, οὗτος γὰρ τῶν Ούννων κατήρχε, σφίσιν ἀνωὶστὶ ἐπιθέμενοι, σφόδρα πολλούς κατηκόντισαν· Et aniversi illi vel in undis, vel in præcipitibus saxis periissent, nisi Dei providentia, vix piscatores et alii mercatura victum quæritantes, Christiani homines, subito extrahentes servassent, tum primum fortasse qua dementia capti essent, sentientes. Hi alios, quuminus se in fluctus projicerent; prohibuerunt, eorum qui antea id fecissent, interitum illis indicantes. Qui sane ægre in animo rem secum reputantes, et fraudem sine judicio susceptæ fidei et credulitatis deprehendentes, ut miserabilem in modum enatarent, sustinuerunt: et tandem Pseudomosen illum comprehendere sunt aggressi. Verum perficere id minime potuerunt: confestim enim ille disparuit, et magnam suspicionem praebuit, perniciosum quempiam dmonem sub humana specie gentem eam in exitium produxisse. Proinde multi Judaorum superstitioni nuntio remisso, in Creta Christianam religionem constanter susceperunt. Horum innumera prope fuit multitudo. Simile quiddam aliud quoque eodem tempore accidit, quod et ipsum commemorabo. Gens quædam barbara ulteriorem Rheni amnis ripam accolit. Burgundiones dicuntur, tranquilli- ·tatis et otii valde studiosi. Fabri namque tignarš onines fere sunt, et ea arte vitæ sumptus tolerant. Porro Hunnorum natio eis imminens, frequentes excursiones in eos faciebat, et regionem eorum diripiendo vastabat. Multi etiam ex illis, cum hostibus pugna congressi, interficiebantur. Cum ergo propter cladem ejusmodi de rebus suis despera - rent, ut deo alicui res suas committerent, consilium cepere: cumque in mentem eis veniret, Christianorum Deum cultoribus suis ut acerrimum auxiliatorem plurimum opis ſerre, de communi omninm consensu, ad religionem ejus et fidem accesserunt. Quam ob causam et in quadam Galliæ civitate episcopum, ut eos Christianorum religionem edoceret, et divino baptismo dignaretur, obtestati sunt. Ille vero ubi eis septem dierum jejunium indixit, eosque quæ opus erat de sacris rebus instituit, octavo die baptizatos, una cum episcopo quem eis attribuit, domum redire jussit. 534 Ει ex ea re fiducia concepta, contra hostes tyranniτρισχίλιο: γὰρ ὄντες, μυρίους ἀπέκτειναν. Καὶ ἐξ dem tantam exercentes processerunt: neque eos ἐκείνου τὸ ἔθνος τοῦτο διάπυρον ἔσχε πρὸς τὸ ἀκρι 6ὼς Χριστιανίζειν τὴν ἔρωτα. Οὕτω Θεὸς δι' ἄλλων Στερα πανσόφως οἰκονομεῖ, βυθοῖς προνοίας ώς εξα κὸς τὸ πᾶν διοικῶν. Ταῦτα μὲν περὶ τούτων· ἐγὼ δὲ καὶ ἑτέραν τῷ λόγῳ δώσω διήγησιν, ἵν' ἐξῇ πᾶσι γινώσκειν, ὡς καὶ δι' ἀναξίων πολλάκι; Θεὸς τὰ συνήθη πράττων τεράστια δείκνυσι. spes et exspectatio sua fefellit. Nam Uptaro Hunnorum duce ex crapula nimia rupto, de improviso hostes duce orbatos adorti multos admodum telis: confecerunt; atque ipsi cum trium tantum millium numerum explerent, decem Hunnorum millia- interemerunt. Ex eo tempore Burgundionum gens ardenti ad Christianismum summe conservandum amore flagravit. Ita Deus alia per alia quam sapientissime dispensat, providentiæ arcano longe optime omnia administrans. Hæc hactenus. Ego vero aliam quoque rem commemorabo, ut cognoscere omnes possint, Deum persæpe etiam per indiguos solita consuevisse prodigia exhibere.

CAPUT XLI. De Paulo Novatianorum episcopo, et quæ ille admiratione et memoria digna ediderit. Περὶ Παύλου τοῦ Ναυατιανῶν ἐπισκόπου, οία διεπράξατο λόγου και μνήμης άξια. Τηνικαῦτα γὰρ ὁ τῶν Ναυατιανῶν ἐπίσκοπος Παῦλος, δς μετά Χρύσανθον γέγονε, παράδοξόν τι ενήργει, καὶ ὄνομα ἐντεῦθεν θεοφιλίας παρὰ τῶν οἰκείων ἐκτατο πολύ· χαλεπός μὲν γὰρ ἐμπρησμός τῇ πόλει συνέβαινεν, οἷον μὴ ἄλλον ἐπισκήψαί ποτε· τὸ πλεῖον γὰρ τῆς πόλεως ἐπέδραμεν, ὡς καὶ τὰ μέγιστα τῶν ὡρείων καταναλῶται, καὶ τὸ δημέσιον ᾧ ᾿Αχιλλεὺς ἐπώνυμον ἦν. Ερπον δὲ τὸ πῦρ καὶ τὰ κύκλῳ διανεμόμενον, καὶ ἐπὶ τὴν τῶν Νauzτιανῶν ἐκκλησίαν εχώρει, ἢ τὰ Πελαργοῦ δνομα εἶχεν. Οὕτω δ' ἐν κινδύνῳ τὴν ἐκκλησίαν Παῦλος Ιδων, εἰστρέχει τὸ ἱερὸν, Θεῷ τὴν ἐκείνης σωτη ρίαν ἐκλιπαρῶν· κἀκεῖσε ὧν οὐ διέλιπε δεόμενος τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ τε τῆς πόλεως καὶ τοῦ νεώ. Κα Θεὸς οὐκ οἶδ' ὅπως εἴξας ἐκείνῳ, τὸ ἱερὸν ἀλύμαν τον διεσώσατο· διὰ γὰρ πατῶν τῶν θυρίδων λάβρως εἰσφρησαν τὸ πῦρ, τὴν δύναμιν οὐκ ἐνήργησεν· ἀλλὰ τὰ μὲν πολλὰ τῶν πέριξ ἐκείνου ἁθρόον κατεδαπά νησε τὸν δὲ νεών παρέδραμεν ἀθιγῆ, ἀλώβητον τῆς τοσαύτης υπερβαλλούσης μάστιγος διατηρήσας· καὶ τὸ δὴ μέγιστον, ὅτιπερ καὶ ἐπὶ δυσὶν ἡμέραις τοῦ πυρός διατρέχοντας πάντη, οὐδ᾽ ἴχνος καπνοῦ τοῖς εκείνου τοίχοις ἢ ξύλοις ἐνὴν κατιδεῖν. Καὶ ἐξ ἐκεί νου Ναυατιανοὶ σῶστρα θύοντες, περιφανῆ τὸν τά πον ἐποίουν, πολλοὺς καὶ τῶν Ἑλλήνων ἐφέλκον τες, ὡς σεβάσμιον τῷ γενομένῳ τὸν χῶρον ἐπι Eo enim tempore Novatianorum episcopus Paulus, Chrysanthi successor, miraculum quoddam edidit, et præclaram sibi per ið pietatis et amoris divini apud suos famam paravit. Grave in urbe grassalum est incendium, quale haud unquam alias illa sensit. Plurimam namque ejus partem flamma pervasit, adeo ut maxima quæque horrea el frumenti granaria confagrarint, atque in eis publicum quoddam, cui Achillei cognomen fuit. Porro ignis, ædificia circumquaque depastus, etiam contra Novatianorum ecclesiam, quæ prope eum locum fuit, qui Pelargus dicebatur, versus est. Η Cum autem ea sic in periculo esset, Paulus in sanctius sacrarium ingressus, Deum, ut ecclesiam conservaret, supplex oravit, pro urbe ipsa simul et templo precari ibi non interniittens. Et Deus, nescio, quo modo precibus ejus exauditis, delubrum id inviolatum servavit. Ignis namque per januas et fenestras jam omnes involans, ei nou nocuit: sed cum circumcirea ædificia simul multa consumpsisset, templum præteriit, intactum id atque inviolatum a tanto flagello relinqueus. Εt quod maximum est, cum incendium biduum totum grassatum ubique esset, ne vestigium quidem fumi in muris et tignis ecclesiæ ejus apparuit. 535 Novatiani ex co tempore quotannis 17 Augusti mensis die ob servatum templum sacra celebrantes, celebrem θειάζοντες. Καὶ ἄλλο δὲ μνήμης ἄξιον Παῦλος ὁ eum locum reddidere; et multos etiam ex gentilis superstitionis cultoribus in fano eo, propter factum id augusto, rem divinam facientes ad se pertraxere. Aliud item memoria dignum facinus Paulus iste jam moriturus fecit, quod et ipsum non intempe stive historiæ huic inseretur, Hiud namque nobis propositum est consilium, ut ex omnibus quod commodum est et utile, colligamus, et nonnunquam etiam ex serpentibus Andromachen conficiamus. Paulus, sicuti dixi, moriturus, sacerdotum qui sub eo erant, ordiue omni accito, c Curz, inquit, vobis sit, dum ego adhuc spiro, ut episcopum designetis, ne in ecclesia vestra, me defuncto, turba aliqua oriatur.». Atque ubi illi non sanum rectumque ea in re se judicium habere, propterea quod alius alii pro affectione faverent, lixerunt, eleclionemque ei permiserunt, inferens ille, SentenLiam, inquit, consensumque vestrum in scriptum relatum mihi date, in eo scilicet vos quem ego delegero acquieturos esse, et ego id facere sum paratus. Illi imperata statim faciunt, et Paulus in lecto sedens, charta accepta, Marciani cujusdam nomen.iu ea Tripari. historia et Paul. Diac. habent, Ther mas Achilleas. Et est Thermarum mentio que Achiller dicuntur, in l. Omnis Servitus. G. De aquae duct. Sed nescio an ea lex ad urbem Constantinopolitanam pertineat, quod in ea aquæductus Hadriani mentio fiat: ut fortasse ibi de aquæductibus Antiochiæ agatur, quam urbem præcipue εἰρημένο; εἰργάσατο, ἀπολείπειν μέλλων τὸν βίον, δ καὶ αὐτὸ οὐκ ἂν ἄχαιρον εἴη παραθείναι τῇ ἱστορία. Δια πάντων γὰρ σκοπὸς ταύτῃ τὸ χρήσιμον ἐκπορία ζεσθαι. Ἔστι γὰρ ὅτε καὶ ἐξ ἔφεων τὴν ᾿Ανδρομάχην διασκευάζομεν. Ἐπεὶ γὰρ, ὡς εἴρηται, τελευταν ἔμελλε Παῦλος, πᾶσαν τὴν ὑπ' αὐτῷ ἱερωσύνην μεταστειλάμενος, ο Φροντὶς ὑμῖν γενέσθω, φησίν, ἕως ὅτι κἀγὼ ἐμπνέων εἰμὶ, ἐπίσκοπον ἀναδείξαι· ἵνα μὴ ἐμοῦ ἀπογενομένου, τὰ τῆς ὑμῶν ἐκκλη σίας ἐν συγχύσει γένηται.» Εκείνων δ' εἰρηκότων μὴ ὑγιὲς ἔχειν τὸ ἐπὶ τῇ τοιαύτη πράξει κριτήριον, ἄλλων ἄλλῳ προσκειμένων ἐκ προσπαθείας, κά κείνῳ μᾶλλον ἐπιτρεπόντων τὴν ἐκλογὴν, ὑπολα βὼν ἐκεῖνος, Εγγραφόν μοι λοιπόν, ἔλεγε, τὴν ὁμολογίαν ἐπίδοτε, ὡς, ἂν ἂν ἐλοίμην ἐγώ, στέρ ξετε· κἀγὼ τοῦτο δρἂν ἕτοιμος. Τῶν δ' εὐθὺς δεσ δρακότων, τῆς κλίνης ὑπερκαθίσας ὁ Παῦλος, καὶ χάρτην λαβών, λεληθότως ὄνομά τινος τούτῳ ἐγγρά φει Μαρκιανού - ὃς πρεσβύτερος μὲν ἦν, ὑπ' αὐτῷ δὲ τὸν ἀσκητικὸν βίον μετῆλθεν, ἀπόδημος δὲ την καῦτα ἦν Τῇ σφετέρα οὖν σφραγίδι τὸν χάρτην επισημηνάμενος, εἶτα καὶ τοὺς ἄλλους τῶν πρεσβύ Hadrianus ornavit. Αχιλλεται κριτα, καθαρα καὶ εὐγενείς, II. e. farre pura et generosa. Suid. Ari stoph. 'Αχιλλείων απομάττῃ, h. e primario vesceris pane, ἀντὶ τοῦ, σιτήσεως τῆς ἐν Πρυτανείῳ μετέχεις, h. e. pro eo quod est, in Prytaneo epularis.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. ΧΙν. ⚫ E! τέρων σφραγίσαι παρασκευάσας, το βιβλίον Μάρκῳ clam conscribit: qui presbyter quidem erat, et sub τῷ Σκυθίας ἐπισκόπῳ παρετίθει, τῇ πόλει την καῦτα ἐπιδημοῦντι, καὶ ταῦτα δὴ ἐπειπών μὲν θεός κελεύει ότι με περιείναι τῷ βίῳ, το δε τὸν χάρτην ὡς παρακαταθήκην φυλάξας, αὖθις ἀπίδος: εἰ δὲ ἐκείνῳ δοκεῖ ἐμὲ μεταστέλλεσθαι, ἀναλίξας τὰ βιβλίου, εὑρήσεις ὃν ἐγώ, κοινῇ ψήφῳ ὑμῶν, ἡγεῖσθαι τῆς ἐπισκοπῆς ἔκρινα... Ἐπεὶ δ᾽ ἐτελεύ τα καὶ μετὰ τρίτην ἡμέραν τὸ βιβλίον ἠνοίγετο, πολλοῦ πλήθους παρόντος, αξία ἡ Παύλου ἐπιλογή καὶ παρ' ἐκείνων ἐκρίνετο. Καὶ μηδὲν ὑπερθέμενοι, τοὺς ἐκεῖνον συλληψομένους ἐξέπεμπον. Οἱ δ' άγαθῷ δόλῳ ἐν Τιβεριουπόλει της Φρυγίας τοῦτον· εξ ρόντες, καὶ ἄκοντα ἄγουσι, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτ τῶν ἐνθρονίζουσι. Καὶ περὶ μὲν Παύλου τοσαῦτα εἰρήσθω. ' eo monasticam vitam coluerat, tum autem peregre profectus fuerat. Paulus postquam ipse sigillo suo chartam obsignavit, idemque el presbyteri alii jussu ejus fecere, libellum Marco Scytharum episcopo, qui tum in urbe erat, credidit, hisce eum allocutus verbis: Si Deus me diutius in vita manere voluerit, liberum hunc perinde atque depositum asservatum mihi reddes: sin illi, ut me ad se evocet, visum est, clarta resignata, quem ego communi omnium calculo episcopum delegorin, invenios.» Ubi ille mortuus est, et tridua post libellus magna multitudine præsente apertus est, legitima ab omnibus etiam Pauli electio judicala est. Atque illi, nulla interposit: mnora, homines qui Marcianum adducerent, misere: qui eum Tiberiopoli- in Phrygia inventum, dolo bono. usi, vel invitum adduxere, et in Ecclesiæ throno collocavere. llæe de Paulo dicta sint. Ως ὁ ἐπίσκοπος Πρόκλος θαλάσσιον τὸν ὕπαρ χον συσχών, εἰς Ιλλυρίδα μέλλοντα διαβαι νειν, μετὰ Φίρμον Καισαρείας ἐχειροτόνει ἀθρόον ἐπίσκοπον. Κατὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον (ἑπτακαιδεκάτη δὲ ἦν υπατεία Θεοδοσίου) καὶ Πρόκλος δ' πατριάρχης και νότερον ἢ κατά συνήθειαν ἐκκλησιαστικὴν διεπράξατο ἔργον. Ἐπεὶ γὰρ Φέρμας· ὁ τῆς ἐν Καππαδο κίᾳ Καισαρείας Επίσκοπος ἐτελεύτησεν, οἱ Καισαρεῖ; παρήσαν, ἐπίσκοπον σφίσι χειροτονηθῆναι δεδ μενοι. Ἐν τῷ δὲ ἀναπολών Πρόκλος, τίνι τὴν ἐπισ σκοπὴν ἐγχειρίσοι τῆς Καισαρείας, Σαββάτου δ' ἦν ἡμέρα, κατὰ ταυτὸν ἅμα πάντας τοὺς τῆς γερουσίας συνέβη θέας χάριν παρὰ τὸν ἐπίσκοπον ἀφικέσθαι· ἐν οἷς καὶ θαλάσσιος ἦν, τὴν ὕπαρχον ἀξίαν ἐπειλημμένος τῶν πόλεων, αἱ περὶ τὴν Ἰλλυρίδα εἰσίν. Ηδη δ' ἐκεῖθεν καὶ πρὸς Ρω μετα βαίνειν μέλλοντι, ὥστε τὰς ἐκεῖσε φροντίδας πρὸς βασιλέως διέπειν, τὰς χεῖρας ὁ Πρόκλος αὐτίκα τούτῳ ἐπιβαλών, ἀντὶ τῆς ὑπάρχου ἀξίας εἰς τὴν Καισαρέων ἐχειροτόνει τοῦτον ἐπίσκοπον. Ὁ μὲν οὖν καὶ ἄκων τὸν τῆς Ἐκκλησίας ὑπεισῄει βαθμόν, καὶ καλῶς τὰ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν διώκησε χαλεπήναντο; μὲν τοῦ βασιλέως τῷ ἀθρόῳ τοῦ πράγμα τος, στέρξαντος δ' ὅμως τὴν τοῦ Πρόκλου πρᾶξιν θεσπίσματι. Τοῦτο μὲν τοιοῦτον. Πρόκλου τὸ ἔργον, σπάνιον μάλα καὶ ξενίζον εἰς ἀκοήν, Περὶ τῆς ἀνακομιδῆς τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ πανσόφου Ιωάννου τοῦ Χρυσορρήμονος. Ἕτερον δὲ περιφανές μάλα και τῇ ἐκείνου δόξῃ προσῆκον ἐνήργει. Συνιδών γὰρ τὴν Ἐκκλησίαν πά λαι διαιρουμένην διὰ τὴν τοῦ Χρυσοστόμου καθαίο ρεσιν, ἐμηχανᾶτο δι' ὧν καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ πραγματ τεύσοι τὸ ἀστασίαστον, κἀκείνοις τὴν λύπην παρά μυθήσαιτο. Καί γε θαυμαστῶς μέτεισι τὸ πρᾶγμα, θεόθεν ἡγμένος. Πέμπτῳ γὰρ τῆς ἐκείνου πατριαρ χίας ἔτει τὸ καλῶς στασιάζον ὑπὲρ Ἰωάννου εἰς ἕν άθροισθεν, ἔπε:00» Πρόκλον ἐς βασιλέα πρεσβεύειν, 536 CAPUT XLII. Ut episcopus Proclus Thalassium præfectum con prehendens, jamjam in Illyricum profecturumn, post Firmum Cæsareæ ordinarit episcopum. Eadem tempestate, decimo septimo consulatu Theodosii, patriarcha Proclus novum quidlan praeter ecclesiasticam consuetudinem fecit. Cum. namque Firmus Cæsarea Cappadocum episcopus mortuus esset, et Caesarienses Constantinopolim, ut episcopus eis ordinaretur, petentes venissent, cuinam episcopatum eum committeret Proclus deliberavit. Sabbati dies erat, et commodum tum accidit, ut una senatores omnes ad episcopum visendi ejus gratia venirent: in quibus etiam Thas lassius fuit, urbium earum quæ in Illyrico sunt, præfecturam gerens. Et jam is inde in Orientem profecturus fuerat, munus sibi ab imperatore commissum administraturus, cum Proclus, subito ma nibus injectis, eum pro præfecto episcopum Cæsariensem ordinavit. Atque ille etfam contra animi sui sententiam in Ecclesia gradum conscendit, eamque rite administravit: cum quidem tam subitum factum imperator ægre ferret, mox tamen id sanctione sua comprobaret. Facinus hoc Procli insolitum et auditu admodum mirum est. CAPUT XLIII. De reductione sacrarum reliquiarum sapientissimi Joannis Chrysostomi. Fecit præterea præclarum aliud quiddam, gloriaque cjus prorsus dignum. Cum enim sciret Ecclesiam dudum scissam esse, propter abrogatam Chrysostomo dignitatem, consilium quasivit, quomodo Ecclesiam a dissidio et seditione conservatel, et hominum mærorem consolaretur. Rem eam Dei ductu mirabiliter est aggressus. Quinto patriarchatus ejus anno plebs, quæ pie propter Joannem tumultuata fuerat, congregata, 537 Proclo per-

suasit, ut legatione apud imperatorem fungeretur, καὶ τῷ μὲν ἁγίῳ λύειν τὴν ἄδικον ἐξορίαν, τὴν nt sanctus ille vir ab injusto exsitió revocaretur, · populusque et Ecclesia orbitate liberaretur, petiturus. Id Proclus státim non gravate fecit. Et qui corpus cjus adducerent, missi sunt. loculus autem immobilis prorsus fuit, et cum multæ multorum manus ad eum movendum adhibitæ essent, nihilo magis loco moveri potuit. Quod ubi imperator cognovit, statim causam ejus rei intellexit. Itaque Itteris rubrica scriptis, virum sanctumn ut adduci se pateretur, obtestatus est. Litteræ ipsæ supra · pectus ejus positæ, et pervigilium actum, precosque ad Deum fusæ sunt. Ita loculus se abducentibus facilem præbuit, et sanctus ipse, pondus ejus -levius redditum, una cum bajulis simul ferre visus rest. Litteras Theodosii ad eum scriptas hic referre visum est. «Orbis totius doctori, et spirituali Patri, Janni sancto, et aurei oris patriarchæ, Theodosius imperator. Corpus tuum itidem ut aliorum mortuum esse putantes, Pater honorande, transferre id et adducere ad nos, sicuti filii parentum amantes, desideravimuș. Cum autem debitum prorsus honorem, et quantam opus fuit submissionem et modestiam, eam in rem non contulerimus, imperialis fortasse fastus leges in rebus, quibus nos magis quam imperio ipso honestos esse decuit, secuti, non immerito voto nostro excidimus. At tu, Pater Patrum vere reverendissimne (nune enim veluti viventem alloquimur), ad desiderium potius nostrum quam ad coeptum tuum spectans, ‚veniam da pœnitentibus, qui longe magis quam alius quisquam poenitentiam docuisti, et nos vicisti: idoneumque castigationis, desiderio flagranti erroremque suum agnoscenti animæ, eo quod hue usque reditum ad nos tuum detrectaris, exemplum exhibuisti; redde teipsum nobis, quarso, redde. Ut enim longiore mora et dilatione nos amplius etiam aligns, neque commiserationis visceribus tuis, neque amori et exspectationi nostræ dignum est: qui non solum corpus et cineres, sed solam etiam umbram tuam cernere cupimus. › Litteræ tales faere, Postquam autem itinere confecto, in littus ex a Iverso Constantinopoli ad Chalcedonem cum reliquiis sancti viri pervenere, transiit eo imperator, et senatus imperatorius: transiit etiam patriarcha, τῶν πορθμείων χρησάμενοι, καὶ τὸ πρὸς τῇ Προet sacerdotes, clerusque omnis, 538 deinde generis et ætatis homines omnis, per fretum in mari perinde atque in continente vadentes, et ad Propontidem os Bospori ardentibus fuņalibus tegentes, sacrum loculum imperatoria triremis excepit. Tum sane miraculum quoddam edidit Deus, prodigiis quæ unquam visa sunt longe majus. Cum enim certa et constans esset in mari tranquillitas, re- 'pentina subito exorta est procella, et naves innumerabilis illius classis aliæ alio diversæ saluti suæ consulentes dispersæ sunt. Ea autem quæ sacrum illud pondus et præclarum thesaurum vehebat imperatoris triremis, funibus derepente ruptis, veluti “divina gubernata mɔnu ad viduæ agrum appulit: ὀρφανίαν δ' ἐκείνοις, καὶ τὴν χηρείαν τῇ Ἐκκλη σία. Ο δ' εὐθὺς ἕτοιμος ἦν. Καὶ οἱ μὲν ἄξοντες τὸ σῶμα ἐπέμποντο· ἡ δὲ σορὸς καὶ μάλα ἀκίνητος ἦν. Πολλῆς δὲ συγκροτηθείσης τῇ κινήσει χειρός, ἐν τοῖς ὁμοίοις καὶ αὖθις ἦν. ὡς δ᾽ ἐμάνθανε ταῦτα δ βασιλεὺς, αὐτίκα τὴν αἰτίαν συνίει· καὶ γράμμασιν ερυθροῖς ἐδυσώπει ἀφῖχθαι τὸν ὅσιον. Τὰ μὲν οὖν γράμματα τῷ τοῦ ἁγίου στήθει ἐτίθεντο πάν νυχος δ' ἱκεσία επράττετο. Καὶ ἡ μὲν σορὸς ἕτοιμος τοῖς ἀπάγουσιν ἦν, τοῦ ὁσίου ὥσπερ ἐπικουφίζοντ τος καὶ τῆς σοροῦ τὸ βάρος συνδιαφέροντος· ἐγὼ δὲ καὶ αὐτὰ ἐκείνου Θεοδοσίου τὰ γράμματα ἐνθήσω τῇ συγγραφῇ, τούτοις περιεχόμενα·. Τῷ οἰκουμε νικῷ διδασκάλῳ καὶ πνευματικῷ Πατρὶ Ἰωάννῃ τῷ ἁγίῳ καὶ Χρυσοστόμῳ πατριάρχη Θεοδόσιος βασιλεύς. Νεκρὸν ὁμοίως τοῖς ἄλλοις τὸ σῶμα τὸ σὸν νομίσαντες εἶναι, Πάτερ τίμις, μετακομίσαι μὲν αὐτὸ καὶ ὡς ἡμᾶς ἀγαγεῖν οἷα παίδες φιλοπάτορες ἐποθοῦμεν· οὐ τὴν προσήκουσαν δὲ πάντως τιμήν, οὐδὲ ὅσον ἔδει τὸ ὑποβεβηκὸς ἐν τούτῳ καὶ μέτριον εἰσηνέγκαμεν, τύφου τάχα βασιλικοῦ νόμοις ἀκολουθοῦντες ἐν τοῖς πολλῷ μεῖζον ἡ βασιλείᾳ τιμά σθαι δικαίοις. Καὶ διὰ τοῦτο γοῦν καὶ τοῦ ποθου μένου δικαίως ἡμάρτομεν. Αλλά σύ γε, Πάτερ Παν τέρων ἀληθῶς τιμιώτατε, νῦν γὰρ ὡς ζῶντά σε προσφθεγγόμεθα, πρὸς τὸν ἡμῶν πόθον, μὴ πρὸς τὴν σὴν ἐγχείρησιν ἀποβλέψας, σύγγνωθι μεταμε λομένοις, ὁ καὶ τὴν μετάνοιαν εἰ καί τις ἄλλος καὶ διδάξας, ἡμᾶς τε κρατύνας, καὶ παιδείαν ἱκανὴν τοῦτο κρίνας, ποθούσῃ ψυχῇ καὶ τοῦ σφάλματος ἐπαισθομένῃ, τὴν μέχρι τοῦ νῦν τῆς ἐπανόδου τῆς σῆς ἀνάνευσιν. Ἐπίδος σεαυτόν, ἐπίδος. Καὶ γὰρ τὸ πλείονι βραδυτητι καὶ ἀναβολαῖς ἡμᾶς ἔτι μας στίξαι οὔτε τῶν σπλάγχνων τῶν τῶν, οὔτε τῶν φίλτρων τῶν ἡμετέρων ἄξιον· οἵ γε καὶ σκιὰν σὴν μόνην, μὴ τό γε σῶμα καὶ κόνιν, ἐπιποθοῦμεν ὄψεσθαι.» Τὰ μὲν οὖν γράμματα ταῦτα· ἐπεὶ δὲ τὴν μεταξὺ πᾶσαν ὁδὸν διανύσαντες, καὶ ἐς τὴν καταντικρὺ τῆς Βυζαντίδος πρὸ τῆς Χαλκηδόνος κατήχθησαν ήπειρον, περαιούται μὲν ὁ βασιλεὺς καὶ ἡ περὶ αὐτὸν σύγκλητος· περαιούται δὲ καὶ ὁ πατριάρχης καὶ ὅσον περὶ τὸ βῆμα· ἔπειτα γένος ἅπαν καὶ ἡλικία πᾶσα, ὡς ἠπείρῳ τῷ πελάγει διὰ ποντίδι τοῦ Βοσπόρου στόμα ταῖς λαμπάσι κατακρυψάμενοι. Καὶ δὴ τὴν μὲν θείαν σορὸν ἡ βασι λική τριήρης εἰσδέχεται. Τότε δὴ θαυματουργεί τι Θεὸς, τῶν πώποτε γενομένων παραδοξότερον. Έν γὰρ σταθηρα γαλήνῃ τῆς θαλάσσης καθεστηκυία;, ἐμπίπτει μὲν ἀθρόον καταιγὶς τῷ πελάγει, καὶ τὰ μὲν πλοῖα, καὶ ὁ μυριόνους στόλος ἐκεῖνος ἄλλο ἀλλαχοῦ διεσκίδνατο, την σωτηρίαν πραγματευό μενα· ἡ δὲ τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον φόρτον καὶ τὸν ἔνδιτον θησαυρὸν ἐπιφερομένη τριήρης βασιλική, τῶν κάλων αίφνης διαῤῥαγέντων, οἷά τινι θείᾳ κυβερ νωμένη χειρί, τῷ τῆς χήρας προσονέλλες ἀγρῷ χήρας εκείνης, δι' ἣν ἡ νύμφη Χριστοῦ Ἐκκλησία τοῦ τοσούτου ποιμένος ἐχήρευσε. Και δικάζει πάλιν

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. Χιν. δικαίως καὶ μετὰ θάνατο», τῇ χώρᾳ τὸν ἀγρὸν À viduæ, inquam, illius, propter quam sponsa Christi Ecclesia pastore tanto viduata fuerat. Et rursuin post mortem quoque justo judicio legitimam ille tulit sententiam, agrum viduæ auctoritate sua attribuens atque confirmans: Deo nimirum magnum illum glorificante, et iniquum exsilium ejus aperte depredicante. Et quoad ejus fieri potuit, petramli navis discidit, quod miraculum hodie quoque cernitur, et egregii illius viri ardorem eximium quovis præcone clarius attestatur. Hoc ubi factum est, serenitas rursum advenit, et naves alie aliunde collecte, cum apparatu et comitatu maximo, carminibusque debitis, virum sanctum prosequentes, in urbem imperantem deportarunt. Eumque priΤΗΣ 1 ΕΙΣ circa Amantium magni Thomæ templum excepit: inde vero in sanct:e Pacis delubrum delatus, postea porro imperiali curru tumulus veetus, in sanctorum apostolorum fanum illatus est. Ibi imperator sacro loculo chlamyde tecto, et fronte atque oculis urnæ impositis, communem supplex precationem pro parentibus fecit. Dudum enim illi mortui fuerant, in pupillari ætate eum tenerum adhue relinquentes. Seorsim vero pro matre quoque precatus est, ut tumuli ejus motus atque strepitus consisteret. Triginta enim et quinque annos jam is quatiebatur, quo tempore scilicet et ipsa Ecclesiam coneutiebat. Nec ille id non exoravit. Confestim namque urna ejus constitit. Atque ubi sacer Proclus virum sanctum in eumdem secum thronum collocavit, plebs circumfusa ore uno exclamavit: Recipe, inquiens, thronum tuum, ο Pater. Fertur ipse quoque tum, quæ dudum clausa fuerant, Jabris rursum apertis, ad populum dixisse, Pax vobis: 539 sicuti id circumstantes homines, et Proclus patriarcha, se audivisse testati sunt. Porro sacris mysteriis peractis, ad reliquiarum ejus repositionein itum est. Et episcopum manibus magnus antistes ad basim sacræ et divinæ mensæ, veluti sacer et inviolabilis thesaurus, conditus est, episcopis episcopus, martyribus quamvis sine sanguine martyr, prophetis Christi et apostolis magna atque aurea Ecclesie Christi tuba, omnes omnium aures personans, et pia dogmata et præcepta clare musicis plane modulis accinens. Factum id vicesimo προσχυρῶν, τοῦ Θεοῦ τὴν μέγαν δοξάζοντος, καὶ τὸ τῆς ὑπερορίας άδικον διαρρήδην κηρύττοντος. Καὶ • ὅσον ἦν ἐγχωρούν τῇ νηΐ, σχίζει τὴν πέτραν ἢ καὶ εἰς δεῦρο θεώμενον, τὸν τοῦ μεγάλου ζῆλον ἀνακηρύττει καὶ κήρυκος διαπρύσιον. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐπέπρακτο, γαλήνη πάλιν ἐπέτρεχε· καὶ τὰ πλοία ἄλλο ἀλλαχόθι ἡγείροντο· καὶ σὺν πομπῇ καὶ δορυ φορίᾳ μεγίστῃ, ᾠδαῖς τε ἀνηκούσαις, τῇ βασιλίδι τὸν ἅγιον παραπέμποντες ἤγαγον. Καὶ πρῶτα μὲν ὁ περί που τοῦ ᾿Αμαντίου τοῦ μεγάλου Θωμά ναὸς αὐτὸν ὑποδέχεται· ἐκεῖθεν δὲ εἰς τὸν τῆς ἁγίας Εἰρήνης νεών φέρεται· ἔπειτα σχήματι βασιλικῷ ή σορὸς ἀναχθεῖσα, εἰς τὸν τῶν ἱερῶν ᾿Αποστόλων σηκὲν ἄγεται. Ενθα ὁ βασιλεὺς τῇ χλαμύδι τὴν θείαν καλύψες σωρόν, καὶ τῇ λάρνακι τὸ μέτωπον καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπιθείς, κοινὴν ἱκετείαν ὑπὲρ τῶν γεγεννηκότων προσῆγε. Πάλαι μὲν γὰρ ἐκεῖνοι τεθνηκότες ἦσαν, κομιδῇ νέον ἐν ὀρφανίᾳ τοῦτον καταλιπόντες. Είᾳ δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς μητρὸς ἐλι πάρει στῆσαι ταύτῃ τὸν κλόνον τῆς λάρνακος, τριακοστὴν ἤδη καὶ πέμπτον ἔτος κινούμενον, ὅσον δὴ κακείνῃ χρόνον τὴν Ἐκκλησίαν συνέσεις. Καὶ ἥκισ στα ἡμάρτανε τῆς δεήσεως· αὐτίκα γὰρ ἵστατο. Τοῦ γε μὴν ἱεροῦ Πρόκλου τὸν ἅγιον τῷ συνθρόνῳ ἐγὼ καθιδρύσαντος, τὸ περιῤῥεῦσαν πλῆθος, μια γλώσσῃ, Απόλαυέ σου τὸν θρόνον, Πάτερ, φησί. Λέγεται δὲ κἀκεῖνον τὰ μεμυκότα χείλη διάραντα, τῷ λαῷ ἐπειπεῖν, Εἰρήνη ὑμῖν· ὡς οἱ περιεστῶτες ἀκοῦσαι καὶ Πρόκλος ὁ πατριάρχης διεμαρτύραντο. Τῆς δὲ ἱερᾶς τελεσθείσης μυσταγωγίας, ἐπὶ τὴν τοῦ λειψάνου κατάθεσιν ἔσπευδον· καὶ χερσὶν ἱερέων ὁ μέγας ἀρχιερεὺς πρὸς τῇ βάσει τῆς ἱερᾶς καὶ θείας τρα πέζης ὡς ἱερὸς καὶ ἄσυλος θησαυρὸς κατατίθεται, τοῖς ἱερεῦσιν ὁ ἱερεὺς, τοῖς μάρτυσιν ὁ μάρτυς, εξ και χωρίς αἵματος, τοῖς τοῦ Χριστοῦ προφήταις καὶ ἀποστόλοις ἡ μεγάλη καὶ χρυσέα τῆς Χριστοῦ Εκκλησίας σάλπιγξ, καὶ ταῖς ἁπάντων ἀκοαῖς ἔνηχος, καὶ τὰ εὐσεβῆ δόγματα καὶ διδάγματα διαπρυσίως πᾶσι καὶ μουσικῶς ᾅδουσα, περὶ τὴν ἑβδό μην καὶ εἰκάδα τοῦ Ἰαννουαρίου μηνός. Τούτῳ δὴ τῷ μεγάλῳ ἔργῳ καὶ οἱ δι' αὐτὸν χωριζόμενοι πεισθέντες, τῇ Ἐκκλησίᾳ πάντες ἡνώθησαν. Θαυμάσαι δέ μοι, φησὶ Σωκράτης ὁ ἐκκλησιαστικό;, ἔπεισιν, οἶμαι, ὡς Ναυατιανὸς ἠρέμα σκώπτων, πῶς ὁ φθό- septimo mensis Januarii die. Ingenti autem faciνος Ωριγένους μὲν τελευτήσαντος ήψατο, Ἰωάννου δὲ ἐφείσατο. Ο μὲν γὰρ μετὰ διακόσια έτη που τῆς αὐτοῦ τελευτῆς ὑπὸ Θεοφίλου ἀκοινώνητος γέν γονεν· Ἰωάννης δὲ τριακοστῷ πέμπτῳ ἔτει μετά τὴν τελευτὴν εἰς κοινωνίαν ὑπὸ Πρόκλου ἐδέχθη. Τοσοῦτον Πρόκλος Θεοφίλου τῷ τρόπῳ διήνεγκεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὅπως γίνονταί τε καὶ ἀεὶ γίνονται, τοὺς σωφρονοῦντας οὐ διαφεύγει. Περὶ μὲν οὖν τῆς τοῦ θείου Χρυσοστόμου ἀνακομιδῆς τοσαῦτα εἰρήσθω. δ o more isto, illi etiam qui propter ipsum secesscrant, persuasi, Ecclesiae omnes conjuncti atque uniti sunt. Admirari vero, Socrates ecclesiasticus inquit, mihi libet (ut Novalianus clam virum sanctum, ut opinor, perstringens) quomodo invidia Origenem defunctum impetierit, Joaomi autem pepercerit. Ille namque post ducentos fere annos, ab obitu suo, a Theophilo excommunicatus est: Joannes vero tricesimo quinto anno post mortem suam a Proclo in communionen est reccplus. Adeo diversis a Theophilo moribus Proclus fuit. Sed hæc quomodo el antea acta sint, et adhue semper agantur, viros prudentes non fugit. De reductione divi Chrysostomi hactenus.

CAPUT LXIV. Ut etiam sit relatus divinus Ignatius Roma Antio chiam. ° Ως καὶ ὁ θεοφόρος Ιγνάτιος ἐκ 'Ρώμης εἰς τὴν Αντιόχειαν μετεκομίσθη. Ἐν δὲ τῷ τότε καὶ ὁ θεοφόρος Ιγνάτιος ἐκ Ρώ μης εἰς τὴν Κωνσταντίνου ἀνεκομίζετο. Επειδή γὰρ, ὡς ἐκείνῳ βούλησις ἦν, τάφῳ ταῖς τῶν θηρίων ἐχρῆτο γαστράσιν, ἐν τῷ τῆς Ρώμης ἀμφι θεάτρῳ, ὅσα δὴ στεῤῥότερα καὶ ἀδρότερα περιελέλειπτο τῶν ὀστέων, ἐκεῖσέ πη ἐκρύπτοντο. Θεοῦ τοῦ παναγάθου ἀρίσταις υποθήκαις Θεοδόσιος πολλὴν ἐποιεῖτο σπουδὴν εἰς τὴν ἰδίαν ἐπανάγειν ποίμνην μείζοσι καὶ περιφανέσι τιμαίς. Καὶ δὴ ἐκεῖθεν ἀράμενος σὺν λαμπρᾷ τῇ πομπῇ, ἐπὶ τὴν ᾿Αντιόχου ἀνήγαγε, χρόνου παραῤῥυέντος πολλοῦ· καὶ ἐν τῷ καλουμένῳ κοιμητηρίω σεμνώς κατα τίθησιν· ἱερόν τε μέγα δαίμοσιν ἀνειμένον, δ τοῖς ἐπιχωρίοις Τυχαίον ὠνόμαστο, τῷ θεοφόρῳ καὶ μάρτυρι ἐχαρίζετο, εἰς σηκὸν μεταβληθέν εὐαγή. Ενθα δὴ καὶ ἡ τῶν λειψάνων ἐναπετέθη σορός, ὀχήματι βασιλικῷ σὺν ἱερᾷ πομπῇ καὶ δορυφορία περιενεχθεῖσα τῇ πόλει, ὅπου δὴ καὶ ἡ δι' ἔτους δημοτελής μεγαλοπρεπῶς ἐγίνετο ἑορτὴ τοῦ Θεοῦ πάντως τὰς τῶν ἠγαπηκότων ἐκεῖνον μνήμας ὁσίως δοξάζοντος, ὥσπερ δὴ κἀπὶ Βαβύλᾳ συνέβαινε πρότερον. Ἐπεὶ γὰρ ὁ θεοστυγής Ἰουλιανὸς, μὴ ὁ Δαφναίος Απόλλων χρηστηριαζομένῳ φωνὴν ἠφίει, ἅτε δὴ τοῦ μάρτυρος ἐκ γειτόνων ὄντας, καὶ θεία δυναστεία επιστομίζοντος, ὡς ὁ δαίμων καὶ ἄπων ἀνωμολόγει, καινῇ τινι μεταθέσει ἐτίμα τὸν μάρ Eisdem temporibus divinus quoque Ignatius Roma Constantinopolim delatus est. Cum namque ille, sicuti optaverat, in amphitheatro Roma in ferarum alvis sepultus esset, quæcunque superfuere firmiora sclidioraque ossa, condita ibi sunt. Timo dosius autem Dei optimi maximi præstantissima suggestione, magnopere ingenti atque illustri cum honore ea ad gregem suum referre studuit. Quapropter reliquias eas inde receptas, eum magnifico apparatu post tempus longum Antiochiam reduxit, et in eo loco quod cœmeterium vocatur, veneratione magna reposuit, et delubrum ingens dæmonibus olim dicatuin, quod ab incolis Τυχαίον, 540 quasi Fortunæ templum dicas, vocabatur, in sacrosanctum fanum mutatum, divino martyri consecravit in quo etiam reliquiarum loculus repositus est, curru imperiali cum.sacro apparatu et satellitio per urbem eam illatus, ubi quoque anno quolibet publice et magnifice festus dies est actus, Deo diligentium se memoriam sancte a funere etiam ipso glorificante, sicuti antea quoque in Babyla accidit. Deo namque invisus Julianus, propterea quo:l Daphneus Apollo oraculum ejus consulenti nihil respondisset (martyre quippe qui in propinquo loco conditus erat, divina potentia os illius obturante, sicuti id dæmon invitus confessus est) nova quadam translatioue martyrem τυρα, ὡς ἂν ἐν εὐθέτῳ εἴη τοῖς δαίμοσι τὰ οἰκεία cohonestavit, ut commodius faciliusque dæmones res suas agerent, quemadmodum Juliano obscure polliciti fuerant. Sed id, sicuti videtur, providentiæ divinæ fuit, ut simul et martyrum potentia manifesta fieret, et sacræ eorum reliquiæ longe ab idolorum nidore abessent, et sacro loco reposita, debito, pro eo atque convenit honorarentur delubro; sicuti et accidit. Templum enim ei ante urbem et magnitudine amplum, et forma pulchrum exstructum est, in quod etiam ejus urna illula est. CAPUT XLV. De sanctis septem pueris, qui Ephesi resurrexeruni, ad fidem communis resurrectionis stabiliendam. Sub idem tempus, disputatio ingens in urbe imperante de mortuorum resurrectione exstitit, et populo maxima incessit concertatio. Quidam enim, una cum Sadducæis, resurrectionem pror: sus non esse opinati sunt: quidam autem ægre quidem, sed crediderunt tamen, defunctos excitatum iri, apertis et irrefragabilibus sacrarum Seripturarum testimoniis adducti, alio prorsus et mutato corpore. Ut primum enim corpus illud, quod variis modis solutum abolitumque sit, resuscitetur, Geri non posse: sed præter id aliud, nulla præcedente materia, divina, quæ omnia perficit, voluntate denuo restitutum, una cum anima resurrectarum esse existimarunt. Huic tantæ ælatis δραν, ὥσπερ Ἰουλιανῷ σκιωδῶς ἐπηγγέλλοντα Θεοῦ δὲ ἦν ἄρα, ὡς ἔοικε, πρόνοια, ὁμοῦ μὲν, ἵνα καὶ τῶν μαρτύρων ἡ δύναμις έκδηλος κατασταίη, καὶ τὰ θεῖα ἐκείνων λείψανα πόρρω τῆς εἰδωλικῆς γένοιντο κνίσσης, χώρῳ τε θείῳ μετατεθείη, καὶ τεμένους ἀξιωθείη προσήκοντος· ὥσπερ δὴ καὶ συνέβαινε. Νεὼς γὰρ αὐτῷ πρὸ τοῦ ἄστεος μέγας τε καὶ περιφανής εἰς κάλλος καὶ μέγεθος ἀνηγείρετο· ἔνθα δὴ μεταρρυῆναι συνέβαινε τὴν θίβην τοῦ μάρτυρος. Περὶ τῶν ἁγίων ἑπτὰ παίδων τῶν ἐν Ἐφέσῳ ἀναστάντων εἰς πίστωσιν τῆς κοινῆς ἀναστάσεως. Κατ' ἐκεῖνο δὲ καιροῦ πολλή τις αντιλογία ἀνὰ τὴν βασιλίδα ἐκράτει τῶν πόλεων περὶ τῆς ἐκ νε κρῶν ἀναστάσεως, καὶ μεγίστη ἀμφιβολία εισέβει τῷ πλήθει, τῶν μὲν ἴσα τοῖς Σαδδουκαίοις δογματι ζόντων, μηδ' όλως εἶναι ἀνάστασιν, τῶν δὲ μόλις μὲν, πειθομένων δ' ὅμως τοὺς κεκοιμημένους ἐγεί ρεσθαι τῷ σαφεῖ τε καὶ ἀναντιῤῥήτῳ τῆς τῶν ἱερῶν Γραφῶν μαρτυρίας, ἐν ἄλλῳ μέντοι καὶ ἤλλοιω μένῳ πάμπαν τῷ σώματι. Τὸ γὰρ πρῶτον ἐκεῖνο πολυτρόπως διαλυθὲν καὶ ἀφανισθὲν, μὴ ἐξὲν εἶναι ἐγείρεσθαι, ἀλλ᾽ ἕτερον παρὰ τοῦτο, ἐξ οὐδεμιᾶς · προϋποκειμένης ύλης τῷ παντουργῷ καὶ θείῳ θε λήματι καινουργούμενον, ταῖς ψυχαῖς συνανίστασθαι. Τὴν δὴ τοιαύτην τῶν τηνικαῦτα ἀνθρώπων ἄγνοιαν

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIV. καὶ ἀμφισβήτησιν τοῦ προκειμένου ὁ πρίν γενέσθαι ejus lrominum ignorantiæ, et de proposita quæτὰ πάντα εἰδὼς Κύριος, ο άπερ ἄριστος ιατρός, τὰ πρόσφορα προητοίμασε φάρμακα· ἶν' ἐν καιρῷ τῇ θεραπεία χρησάμενος, τὴν τῶν ψυχῶν ἀῤῥωστίαν ἰάσηται. Πρὸ δύο γοῦν καὶ ἑβδομήκοντα καὶ τριακοσίων ἐνιαυτῶν πρᾶγμα ενήργει, οἷον εἶναι μηδὲν ἐλλείπειν παραμιλλώμενον τοῖς ἐκ παλαιοῦ θαυμα σίοις, καὶ ὑπὲρ φύσιν διαπεπραγμένοις αὐτῷ· δ δῆτα ὡς ἔσχε, τῇ συγγραφή παραδοῦναι πειράσο μαι. Ἐν Ἐφέσῳ τῆς Ἰονίας ἑπτὰ παῖδες ἦσαν, ἀδελφοὶ οὐχ ἧττον τα σώματα ἢ τὰς ψυχὰς, ἐκ πατέρων τὴν ἡμετέραν ἐπανῃρημένοι θρησκείαν. Ἐπὶ τόσον δ᾽ ἐκείνοις δὲ πρὸς Χριστὸν ἐντέτηκεν Έρως, ὡς θεῖναι μὲν ἐν δευτέρῳ τὸν βαρύτατον διωγμὸν, ἐν Δέκιος ὁ τηνικαῦτα τὴν βασίλειον ἐξουσίαν ἡμφιεσμένος ἀπηνῶς ἔπραττε· παρρησίᾳ δ' ὁμολογήσαντας, ἔπειτ᾽ ἀναχωρῆσαι τῆς πόλεως οὐ πάνυ πόρρω, καί τινι τῶν ἐκ γειτόνων σπηλαίῳ διὰ τὸν ἐπηρτημένον κίνδυνον σφᾶς αὐτοὺς κατακρύ ψαι· ἐπελθόντας δὲ τοὺς διώκοντας, τὴν τοῦ σπη λαίου θύραν ἔξωθεν ἀσφαλῶς καταφράξαι. Οἱ δ' άδη μοιοῦντες, εἰς ὕπνον βαθύν τινα τραπῆναι ἐδόκουν, καί γε οὕτως ἐπὶ τριακόσια καὶ ἑβδομήκοντα καὶ δύο διέμειναν ἔτη ὑπνοῦντες, οἷάπερ ἄγγελοι θείᾳ προνοίᾳ καὶ Πνεύματι ἁγίῳ ἐπισκιαζόμενοι. "Ωσπερ γὰρ ἀναισθητοῦντες, ἡδεῖ καὶ μαλακῷ ὕπνῳ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις χρόνοις συνείχοντο, μήτε τῶν τω μάτων, μήτε μὴν τῶν ἱματίων τούτοις διαρρυεντων. Χρόνῳ δὲ τῆς θύρας ἀναφραγείσης ἐπὶ τῆς παρούσης ἡγεμονίας, τοῦ ὕπνου ἀνίεντο. Ένα δὲ @ τούτων ἐπὶ τὴν πόλιν ἐπ' ἀγορᾷ τῶν ἐπιτηδείων ἔστελλον. Ἐπεὶ δὲ τοῖς ἐπ' αὐτῆς τὸ Δεκίου προϋβάλλετο νόμισμα, ἐκεῖνοι θησαυρῷ ἐντυχεῖν ἐκεῖνον νομίσαντες, τῷ ξένῳ καὶ ἀήδε: τοῦ κόμματος παρά τὸν ἄρχοντα ἦγον τὸν νέον· καὶ πεῖραν οὐκ ἀγεννῆ προσήγον, ὥσθ' ὅνπερ εὖρο: παραδεικνύειν χρυσόν. Επεὶ δὲ τοῖς ἱμᾶσι κατέτεινον ἱκανῶς, εἰς ἑαυτὸν μόλις γενόμενος, ἀνεβόησε· Τίς δὲ ἄρα των σκήπ τρων ἡγεῖται ἀρτίως, διδάξατε. Τῶν δὲ ἡδύ τι καὶ μάλα ἀστεῖον διαχυθέντων, Σὺ δὲ ἀγνοεῖς ὡς νῦν Θεοδόσιος το βασίλειον εὐτυχῶς διοικεῖ; Τὸν δὲ ὥσπερ ἐκπληγέντα, Ευφήμει, φάναι. Οὐχὶ Δέκιος Ῥωμαίων, ἀλλὰ Θεοδόσιος ἄρχει· ὃς ἐμέ τε και τοὺς σὺν ἐμοὶ ἓξ, δέει κατασείσας πολλῷ, διὰ τοῦ ὑπάρχου τῆς πόλεως εἰς τόδε τὸ σπήλαιον κρυβῆναι παρεσκευάσατο; Ἐμὲ δὲ ἐκεῖνοι προήκαντο πείνῃ σχεθέντες ὥστε ἄρτους ὠνήσασθαι. Ταῦτ᾽ ἐκεῖνοι ενωτισάμενοι, καταπεπληγμένοι, δρόμῳ πολλῷ παν δημεὶ ἐπὶ τὸ σπήλαιον ἔθεον, καὶ τὴν εἴσοδον ἐπι μᾶλλον ἀναστομώσαντες, καὶ τοὺς λίθους ἔνθεν κἀκεῖθεν διαῤῥίπτοντες, πλακὶ ἐντυγχάνουσιν, ἐν Υπερ τό τε Δεκίου ὄνομα, καὶ ἡ αὐτῶν παρρησία, καὶ ἡ φυγή τε ὁμοῦ καὶ κρυβή, καὶ ὁ τῆς ταφῆς προσφόρως ἐδηλοῦτο καιρός. Καὶ δῆτα τιμῇ τῇ προσηκούσῃ ἐκεῖθεν ἀράμενοι, δῆλα διὰ τάχους τὰ περὶ τούτων ἐποίουν τῷ βασιλεῖ. Ὁ δὲ πιστότα τος βασιλεὺς τὰ περὶ αὐτῶν ἔγνωκώς, ἀεὶ τὰ θεσ φιλῆ πράττων, ἀνάξιον τῆς ἐκείνου εὐσεβείας ενα μιζεν ἢ πρὸς ἑαυτὸν αὐτοὺς μεταστέλλεσθαι, ἢ ἄλο stione ambiguitati, qui priusquam exsistant, omnia novit Deus, perinde atque medicus optimus, idonea præparavit remedia, 541 ut tempore suo curam adhibens, animarum sanaret imbecillitatem. Itaque ante annos trecentos septuaginta duos rem fecit, quæ nulla ex parte miraculis antiquitus ab co supra naturæ captum editis cedat, quam hoc loco coumenorare aggrediar. Ephesi in Ionia septem pueri, corporibus juxta et animis fratres fuere, parentibus per manus eis traditæ religionis nostræ cultores. Tanto vero illi erga Christum flagrarunt amore, ut persecutionem eam quam Decius Romanus eo tempore imperator gravissimam perquam crudeliter exercuit, parvifacerent. Et cum propalam Christum confessi essent, postea non fonge ab arbe ea secesserunt, et in vicino quodam antro propter imminens periculum seipsos occultarunt. Ejus antri aditum el fores persecutores a parte exteriore probe circunivallatas munivere. Illi porro præ anxio animi mœrore in some num sibi profundum delabi visi sunt, atque ita ad annos trecentos septuaginta duos dormierunt. Perinde enim atque angeli providentia divina et Spiritu sancto obumbrati, et veluti sensu orbali, suavi et molli somno, eo quo diximus tempore, ita sunt detenti, ut neque eorpora neque vestimenta eorum diuxerint. Ubi autem tempore suo sub presenti, de quo nunc agimus, Theodosii imperio spelunca fores reclusæ sunt, e sonino illo evigilarunt, unumque ex eis in urbem rerum necessariarum comparandarum gratia miserunt. Cum autem is civibus Decii numisma proferret, nova atque insolita moneta forma adducti, in thesaurum eum illi incidisse opinati sunt, juvenemque ad urbis rectorem duxerunt, neque levia ei, ut aurum inventum indicaret, adhibuerunt tormenta. Et postquam fagris abunde concisus, vix apud seipsum esset, exclamans: Quis tandem, inquit, imperium nunc obtinet? mihi dicite. Atque illi suaviter et facete subridentes, Num tu, responderunt, Theodosium nunc feliciter imperium administrare ignoras? Tum juvenis, Bona verba ques), aitan non Decius, sed Theodosius Romanum obtinet imperium, qui me et sex alios mecum multo timore territos per præfectum urbi speluncam hanc ubi occultaremur, subire coegit、 unde me illi fame perciti ad panes emendos præmisere? 542 His illi verbis auditis consternati celeriter omnes ad antrum illud accurrerunt, adituque magis dilato, lapidibusque hinc et indo disjectis, in tabulam inciderunt, in qua Derik nomen, ipsorum in Christi religione proßtenda libertas, fuga simul et occultatio, nec non sepul turæ tempus percommode expressum erat. Proinde cum reverentia debita eos inde duxerunt, et de re omni celeriter imperatorem certiorem fecerunt. Cæterum imperator fidelissimus, ubi eam rem cognovit, quod semper quæ grata Deo et accepta

+ essent faceret, pietate sua indignum duxit, vel λοις τὴν περὶ αὐτῶν ἐπιτρέπειν θέαν, αὐτὸν δ᾽ ἐπ' illos ad se tranferri curare, vel alios ad eos viden- οἴκου μένειν· τὸ μὲν γὰρ ὑπεροψίας, θάτερον δὲ dos mittere, ipsum autein domi manere: alterum ῥαθυμίας ἄντικρυς είναι έκρινε. Πάντα δὲ δεύτερα enim arrogantiæ, alterum autem socordiæ omnino τῆς πρὸς ἐκείνους ἀφίξεως λογισάμενος, ὡς εἶχε esse judicavit. Et 'rebus omnibus, præ eo ut ad τάχους, τῆς πρὸς τὴν Ἔφεσον ἤπτετο. Καὶ τοίνυν illos veniret, contemptis, quam potuit celerrime τῆς ἐκείνων εμφορηθεὶς όψεως, λόγων τε κοινω Ephesum contendit, atque ibi illorum conspectu νήσας, καὶ τῆς ἡδίστης ὁμιλίας ἐκείνων εἰς κόρον se oblectavit, et cum eis collocutus, et ad satieta- μεταλαβών, κοινῆς τε τραπέζης προσηκόντως ἐκεί tem consuetudine eorum usus est: tum autem in νοις συμμετασχών, ἑβδόμην ἡμέραν αὐτοῖς συνcommuni etiam mensa cum eis, ita ut par erat, διήγαγε, θεραπείας πάσης καταξιῶν. Ἐπεὶ δὲ καὶ cibum cepit, septemque totos dies cum eis fuit, τὸν μακρὸν ὕπνον αὖθις ὁσίῳ τέλει ἐν Κυρίῳ κεκοίomne eis curæ et officii genus prarstans. Ubi vero μηνται, τιμῇ τῇ προσηκούσῃ ἐτίμα, περιφανή και - etiam longiore rursus somno et obitu sancto in ἄγων ἐπ' ἐκείνοις τὸν θρίαμβον μεγαλοπρεπώς Christo obdormierunt, debito eos prosecutus est τε αὖθις τῷ σπηλαίῳ κηδεύσας, ἐπὶ τὴν Κωνσταν honore: et præclaro ea de causa triumpho acto, τίνου πάλιν ὑπέστρεφε. Καντεῦθεν ἡ περὶ τοῦ magnifceque rursum eis in antro repositis, Con- δόγματος ἀμφισβήτησις ἔληγε· δῆλον γὰρ ἦν· ὁ stantinopolim est reversus. Ea re quæstio de dog- γὰρ τοσαῦτα ἔτη ὡς μίαν νύχτα παρασκευάσας mate sopita est. Satis enim constabat, qui ut pueri τοὺς παῖδας διαβιβάσαι, μή τι λύμης μετεσχηκότας ii tot aupos, veluti noctem unam nullo corpo- τοῖς σώμασιν, ἀλλὰ σύναμα ταῖς ψυχαῖς τούτους rum detrimento quiescentes superessent, efecerit, εξαναστήσας, δῆλος ἂν εἴη, ὡς καὶ πάντας ἀνθρώ eosque una cum animabus excitarit, eum quoque πους περιουσία δυνάμεως μετὰ τῶν οἰκείων καὶ potestatis suæ abundantia, omnes homines cum οὐκ ἀλλοτρίων σωμάτων πάντως ἐξαναστήσει ἀκαsuis, non alienis corporibus, in momento uno, vel- ριαίως, ὥσπερ ἐξ ὕπνου, καιρῷ τῷ προσήκοντι. nti ex somno, tempore suo excitaturum esse Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Hæc hactenus. 543 CAPUT XLVI. D: maximis terramotibus: et ut propterea in campo supplicationes factæ: quibus cum imperator et Proclus adesset, subito puer in aerem surreptus, ter sanctum hymnum audiverit: id quod ita rursum demissus populo retulit, et statim concidens G exspiravit. Et ut Theodosius urbem renovarit, pluroque ædificia Antiochiæ construxerit. ΚΕΦΑΛ. ΜϚ'. Περὶ τῶν γεγονότων ἐξαισίων σεισμῶν· καὶ ὡς λιτῆς ἐν τῷ κάμπῳ γινομένης διὰ τούτους, τοῦ το βασιλέως καὶ Πρόκλου παρόντος, ἐξαίφνης παιδίον εἰς ἀέρα ἡρπάγη· καὶ ἀκοῦσαν τὸν τρισάγιον ύμνον, κατελθόν, τῷ λαῷ ἔφη· καὶ παραυτίκα πεσὶν ἐτελεύτα. Καὶ περὶ τῆς πόλεως ὡς ἀνενέωσε ταύτην, καὶ πολλὰς οι κοδομίας ἐπὶ τῆς ᾿Αντιόχου ανήγειρε Θεοδό σιος. Ἔτι δὲ Θεοδοσίου κρατοῦντος, σεισμὸν ἐπισυνέβη γενέσθαι μέγαν τε καὶ ἐξαίσιον· οἷον εἶναι καὶ τοὺς προλαβόντας ἅπαντας ἀποκρύπτειν τῷ μεγέθει καὶ τάχει, καὶ τῇ τοῦ χρόνου παραδρομῇ. Εἰς γὰρ μῆνας μάλιστα ἐξ διαγέγονεν ὁ σεισμός, οὐκ ἐκ διαλείμ δ ματος, ἀλλὰ συνεχῶς τὰ πάντα κυκῶν, καὶ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην σχεδόν· ὡς μὴ μόνον τους ἀνὰ τὴν βασιλίδα πύργους ενεχθῆναι πρηνεῖς, καὶ τὸ ἄλλο ταύτης τεῖχος κατὰ διαφόρους τόπους διαρ ῥαγῆναι, ἀλλὰ καὶ τὸ περὶ Χερρόνησον οἰκοδόμημα, Adhuc Theodosius imperabat, et terrae motus magnus et admirandus exstitit, qui priores omnes magnitudine, celeritate et temporis diuturnitate facile superavit. Nam ad menses sex maxime duravit, et non ex intervallo, sed motu continuo omnia concussit, idque per orbem fere universum: adeo ut non solum in urbe imperante turres in præceps ierint, et murus variis in locis ruptus sit, verum etiam circa Chersonesum ædificium, id quod μακρὸν τεῖχος, hoc est longum murum, vocant, simul omne conciderit: et innumerabilia 8 μακρὸν καλοῦσι τεῖχος, συμπεσεῖν ἀθρόον, καὶ ubique locorum, niagnorum operum templorumque ædificia pessum ierint. Terræ motus iste Alexandriam quoque attigit. Antiochiæ autem impetu vehementiore imminens, præcipua quæque spectacula maxime comminuit. Et innumerabiles accidere casus, non terra tantum, verum etiam mari. Alicubi enim terra dehiscens vicos frequentes absorbuit: alicubi fontes non exigui subito exaruere; quibusdam in locis ubertim aqua profluxit, quæ ibi antea esse solita non fuerat. Arbores multae una cum truncis suis radicitus cruise. Aggeres plurimi derepente exsistentes, Simile quiddam Paulus Diaconus de septem quoque dormientibus in Germania refert, De gestis μυρία δὲ ἀπανταχοῦ γενέσθαι συμπτώματα, μεγάλων ἔργων, νεῶν τε καὶ οἰκοδομιῶν. Ηψατο δὲ ὁ σεισμὸς καὶ τῶν κατ' ᾿Αλεξάνδρειαν. Εν δ' 'Αντιο χείᾳ ραγδαιότερον ἐπιθέμενος, τὰ ἐν αὐτῇ τῶν θεα μάτων εξαίσια κατέῤῥαξε μάλιστα. Πολλά τε καὶ ἀναρίθμητα συνέβη πάθη γενέσθαι, οὐ κατὰ γῆν μόνον, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλασσαν· καὶ πῆ μὲν διαχ θῆναι τὴν γῆν, καὶ κώμας συχνὰς ἐν αὐτῇ κατα δύναι, καὶ τῶν πηγῶν δὲ οὐκ ὀλίγας ἐξάπινα φαντ ναι ξηράς· ἀλλαχοῦ δὲ ἄφθονον αναῤῥῆναι τὸ ὕδωρ, μὴ πρότερον εἰωθὸς ἄν. Πολλὰ δὲ καὶ τῶν δένδρων ἐκ τῶν βάθρων σὺν τοῖς πρέμνοις ἀναβρασ Longobar. lib. 1, c. 13. (†) Evagr. lib. 1, cap. 17.

ECCLESIASTICE HISTORIA LIB. XIV. σθῆναι· καὶ χώματα πλείστα αίφνη: ἀναδοθῆναι, in montes ingentes conformati. Mare, terminos suos εἰς ὄρη τε μεγάλα σχεδιασθῆναι· ὑπερβῆναι δὲ καὶ τὴν θάλασσαν τοὺς οἰκείους ὅρου;· καὶ νεκρούς ἰχθύας καὶ τῶν μάλα μεγέθει ἐπισήμων ὡς ἀπὸ σφενδόνης ἐκπέμπειν· πολλάς τε νήσους τῶν ἐν αὐτ τῇ καταδύναι, ἐς δεῦρο ἀφανεῖς γενομένας· καὶ πλοῖα τῶν ὑδάτων ἀθρόον ὑπονοστησάντων ἐπὶ ξηρᾶς ὀφθῆναι, μέσῳ τῷ πελάγει ἐπ' ἀκινήτοις ἑστῶτα. Μετέσχε δὲ τῶν ἐκ σεισμοῦ δεινῶν τὰ πολλὰ Βιθυ νία τε καὶ ῾Ελλήσποντος, ἑκατέρα τε Φρυγία, καὶ τῆς ἕω τὰ πλεῖστα, ὡς εἴρηται. Καὶ τὸ πλέον δὲ τῆς ἐσπέρας επέδραμε. Πολλῷ δὲ χρόνῳ τὸ πάθος ἐπικρατῆσαν, οὐχ ὥσπερ τὸ καταρχὰς ἐπέβαλεν, οὕτω καὶ διέμεινε σφοδρότερον ἐπιόν· ἀλλ' ἔληγε κάτ κεῖνο ᾑρέμα τῷ χρόνῳ, ἕως οὗ παντάπαν ἀπέ λιπε. Τὸ μὲν οὖν πάθος τοιοῦτον· οἱ δὲ τὴν Βύζαντος οἰκοῦντες, εἰς δέος μέγιστον καταστάντες, καὶ τὰ συμπτώματα δεδοικότες, τὰ τείχη λιπόντες, ἐκτὸς τῆς πόλεως ἦσαν, ἐν τῷ λεγομένῳ Κάμπῳ ποιούμενοι τὰς διατριβάς, συνεχεῖς δεήσεις σύναμα βασιλεῖ Θεοδοσίῳ καὶ Πρόκλῳ τῷ πατριάρ χῃ ποιούμενοι, ἐκδυσωποῦντες ἵλεων γενέσθαι Θεόν, καὶ τῶν ἐπικειμένων ἀπαλλάττειν δεινῶν. Καί ποτε ραγδαιότερον τοῦ σεισμοῦ ἐπιβρίσαντος, σφό δρα τα παλλομένης καὶ ὡσανεὶ κυματιζομένης της τῆς γῆς, καὶ ἐκ βάθρων ανασπασθῆναι προσδοκωμένης, λιτῆς ἀγομένης, πάντες σύνδακρυς ἦσαν, ἐκ βάθους τὸν ἄνωθεν ἔλεον εκκαλούμενοι. Τηνικαῦτα δὲ θαῦμα παράδοξον ηκολούθει, πάντα νοῦν ἐκβαῖνον ὡσανεὶ καὶ διάνοιαν. Αἴφνης γὰρ ἐκ μέσου πάντων δρώντων, θείᾳ τινὶ δυνάμει, παιδίον εἰς ἀέρα μετέωρον ἦρτο· καὶ τῷ οὐρανίῳ κύματι προσπελάσαν ὡς ἀφανὲς τοῦ λοιποῦ εἶναι, θείας ἐν μεθέξει φωνῆς γίνεται, ὅπως ἀγγέλοις ἔθος Θεὸν ἀνυμνεῖν. ὡς δὲ ταῦτ᾽ ἤκουσεν, ἐπίσω πάλιν ἐπιτραπῆναι τὴν αὐτ τὴν ἀερίαν ὁδὸν κατελθεῖν· ἀναγγείλαί τε καὶ τῷ ἐπισκόπῳ Πρόκλῳ, βασιλεῖ τε αὖ, καὶ τῷ πλήθει παντί, λιτανεύοντάς τε καὶ ἄλλως ἀνυμνεῖν ᾑρημέ νους Θεὸν, καὶ ταυτὶ κατὰ λέξιν λέγειν τὰ ῥήματα, ἅπερ ἀκούσεις καὶ ἀδόντων ἀγγέλων Αγιος & Θεός, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς. "Α δήτα Πρόκλος ἀκούσας, αὐτίκα οὕτω ψάλλειν τῷ πλήθει ἐκέλευεν. Ὁ δὲ σεισμὸς εὐθὺς ἔστη, λήξας παντάπασι. Βασιλεὺς δὲ Θεοδόσιος καὶ ἡ θαυμαστή γυναικῶν Πουλχερία, τῷ παραδόξῳ ἀγασθέντες τοῦ periali confestim, ut per orbem omnem divinus θαύματος, βασιλικῷ θεσπίσματι εὐθὺς ἐπεχύρουν κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην τὸν θεῖον τουτονί ὕμνον ἐξᾴδεσθαι. Ἐξ ἐκείνου τε ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία τοῦτον παραλαβοῦσα, οὐ καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, κατὰ πᾶσαν ἔναρξιν ὕμνου Θεοῦ τοῦτον πρὸ πάντων πλατεῖ τῷ στόματι καθηγεῖται. Τὸ μέντοι παιδίον μετὰ τὴν τῶν λόγων διακονίαν εὐθὺς ἐτελεύτα τὸν βίον· καὶ κατὰ τὴν Με γάλην ἐκκλησίαν, ἢ τῆς Εἰρήνης ἐστὶν ἐπώνυμος, κατετέθη. Ο δὲ τόπος ᾧ διαέριον ήσθη, Ύψωμα θεῖον τοῦ λοιποῦ ἐπεκλήθη, πρὸς νότον ἄνεμον τῆς Κωνσταντίνου ὁρῶν. Ἐπεὶ δὲ τοῦ τῶν σεισμῶν δέους ἀπήλλακτο βασιλεὺς, αὐτίκα τὰ τῆς Κωσταντίνου τείχη ἐπέβαλλεν ἀνιστᾷν. Καὶ τὰ μὲν τῆς ξηρᾶς transgressum, pisces ingentis magnitudinis mortuos veluti funda ejecit. Insulæ plures, una cum incolis suis submers, hodie quoque non apparent. Naves undis confertim decedentibus in arida medio mari immobiles consistere visæ. Cladem ex eo terræmotu plurimum sensere Bithynia, Hellespontus, utraque Phrygia, et Orientis pars maxima sicuti dictum est. Invasit quoque Occidentis regiones plures. Et cum longo duraret tempore, non ea qua cœperat vehementia grassari perseveravit, verum sensim de impetu aliquid remisit, donec prorsus conquievit. Clades ea talis fuit. Byzantii autem in maximum conjecti metum, a ruinis ædificiorum sibi timentes, muros reliquerunt, et extra urbem in Campo, qui dicitur, mos rati sunt, una cum imperatore Theodosio, 544 el patriarcha Proclo continuis precibus incumbentes, Deumque ut propitius eis esset et ab imminenti calamitate orbem liberaret, obtestantes. Et cum aliquando, motu eo grassante, terra veluti fluctuans concuteretur, et homines per metum eam ex fundamentis ipsis exstirpatum iri vererentur, et omnes litaniis et supplicationibus dediti collacrymarent, et ex profundo intimoque animo misericordiam divinam implorarent: tum miraculum præter opinionem omnium, quod sensum et mentem omnem excedat, subsecutum est. Subito namque e medio inspectantibus omnibus,divina quadam vi puer in acrem sublimis ad coelestem usque tractum, ita ut jam non appareret, sublatus, divis nam vocem qua angelis Deum laudibus ferre mos est, audivit: eaque voce percepta, rursum priore per aerem via reversus descendit; et episcopo Proclo, ipsique imperatori et multitudini omni supplicationibus operanti, Deumque lynnis cele branti, ab angelis canentibus se verba hæc audisse renuntiavit: Sanctus Deus, sanctus fortis, sanctus immortalis, miserere nostri. Quæ ubi Proclus intellexit, statim ad eum modumn populum psallere jussit: et terræmotus statim eliam constitit, omninoque conquievit. Imperator porro Theodosius, et inter feminas admiratione omnium digna Pulcheria, tanto miraculo perculsi, constitutione imbymnus iste concineretur, decreverunt. Εt ex Ο tempore Ecclesia Christi cum acceptum non quolibet tantum die usurpat, sed etiam (ut simpliciter dicam) cujuslibet carminis et laudis Dei initio ante omnia pleno ore præmittit. Puer verborum eorum ministerium exsecutus, statim vita defunctus est, et in Magna ecclesia quæ Pacis nomen obtinet, conditus. Locus autem in quo ille in sublime actus est, postea Divina Exaltatio vocatus est, notum ventum pro urbe Constantinopolitana spectans. Imperator ubi terræmotus timore libera tus est, illico Constantinopolitanæ urbis muros reficere aggressus est: et majorum mænium partem, quæ in sicco loco sunt, per dies sexaginta,

in cam qua nunc cerniur formam Anthemius 4 μεγάλα τείχη Ανθέμιος δι' ἑξήκοντα ἡμερῶν ἐπὶ τὸ restauravit, ingenti urbi amplitudine pomeriis prolatis adjecta. Cyrus aulem præfectus urbi 545 reliquum qui conciderat, et vi temporis labefactains fuerat, murum renovavit, atque in sublimem altitudinem, urbe veluti in novam redacta formam, construxit. Et cum aliquando imperator in ſlippoHrono equestre exhibens certamen starel, Byzantii structura Cyri delectati magnificam illam ewisere vocem: Constantinus condidit, Cyrus restauravit. Qua ex causa ira percilus princeps, praefecti digniLatem, illo sub prætextu quod gentilis superstitionis cultor esset, homini ademit, et substantiam ejus omnem pellicavit. Ille animum despondens, ad Ecclesiam confugit, et in sacrum sacerdotum ordinem allectus, Smyrnæorum præfuit urbi. Smyrai ubi illum audivere gentilium sacra cohuisse, communionem ejus sunt aversali. Cyrus autem ad eos in ecclesia lalia verba fecit: ● Viri amici, nativitatem Dei et Servatoris nostri Jesu Christi silentio colamus, quoniam auditu etiam solo in virgine sancta conceptum est Dei Verbum. Ei gloria sit in sæcula. Amen.» Ac deinde gratus civibus fuit, et Ecclesiam pie gubernavit. Ilujus quoque opus est templum Dei Genitrici dicatum, quod Cyri dicitur: in quo fama est ed Romanum illum cantorem eximium, propter carmina` decantata, honorem et præmium virtutis a Dei Genitrice recepisse. Templum autem id hujus. modi occasione isthic est erectum. Cupressus in eo loco ingens et procera fuit, in qua superioribus temporibus nescio quomodo imaginem Dei Genitricis quidam occultavit. Cum autem multum præteriisset temporis, et image lateret, ipsa scipsam indicavit. Cupressus enim immenso coruscans luminc, perinde atque fax una ardere visa est, el ingens etiam miraculorum vis ab obscura et latenti efficacia manavit. Ubi autem quidam curiositate laudata arborem conscendit, imago ea, unde miraculorum vis produxit, apparuit. Quapropter Cyrus loco ei honorem habeas, pulcherrimum et maximum Dei Genitrici construxit delubrum. De bis hactenns. Verum enim vero imperator maguam exhibens liberalitatem, non imperantem tantum, sed et alias restauravit urbes, quee valde dirutæ fuerant. Et alias quidem aliter restituit: Antiochiam vero Memnonium et Zoilum et CalJistum, religione nostra admodum praestantes viros, rectores misit. 546 Ibi Hemnonius perquam de. center et magnifice, quod Prephium dictum est, ab ipsis fundamentis restituil: in cujus loco medio bypæthram et subdialem aulam reliquit. Zoilus autem imperialem erexit porticum, ad austrum De Cyro isto hæc apud Suid. reperiuntur: Cyrus Panopolites poeta sub Theodosio juniore vixit. Apud quem præfectus prætorio et præfectus urbi, consul el patricius fuit, in admiratione ab Endocia Augusta, qua poematum studiosa erat, habitus. Eudoria autem, cum aula relicia, in Oriente Hierosolymis esset, Cyνῦν ὁρώμενον διεσκεύαζε, περιβάλλων καὶ πολύ τι μεγέθους τῇ πόλει· ὁ δ᾽ ἔπαρχος Κῦρος τη συμπε πτωχὸς τοῦ λοιποῦ τείχους, καὶ τῷ χρόνῳ γεγηρα κὸς ἀνενέωσε, καὶ εἰς ὕψος ἐπέδωκε, καινήν τινα ὥσπερ καταστήσας αὐτήν. Καί ποτε τοῦ βασιλέως ἐν τῷ Ἱππικῷ καθεστώτος, οἱ Βυζάντιοι τῇ έρ γασ!α Κύρου ἡδόμενοι, φωνὴν ἀφῆκαν λαμ πράγ· Κωνσταντίνος έκτισε, Κῦρος ἀνενέωσεν. Εφ' ᾧ περιοργής γενόμενος ὁ κρατῶν, τὴν μὲν υπαρχον ἐκείνῳ ἀφειλε τιμήν, πρόφασιν ειληφώς, ὡς εἴη τὰ Ἑλλήνων φρονῶν· δημεύει δὲ καὶ τὴν οὐσίαν εὐθύς. Ὁ δὲ ἀμηχανήσας, τῇ Ἐκκλησίᾳ προστρέχει· καὶ ἱερωσύνης μεταλαχών, τῆς τῶν Σμυρναίων καθηγήσατο πόλεως. Σμυρναίοι δὲ καθ' Έλληνας τοῦτον ἠνωτισμένοι φρονεῖν κοινωνεῖν ἐξετρέποντο. Ὁ δ᾽ ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν ἰων, οὕτω πως ἔφη, ο Ανδρες φίλοι, ἡ γέννησις τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σιωπῇ τιμάσθω, ὅτι ἀκοῇ καὶ μόνῃ συνελήφθη ἐν τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν.» Καὶ τοῦ λοιποῦ κεχαρισμένος αὐτοῖς ἦν, καὶ εὐσεβῶς τὰ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν διώκησε. Τούτου δὴ ἔργον καὶ ὁ ἐν τοῖς Κύρου λεγομένοις ἀνειμένος τῇ Θεο τόκῳ νεώ;· ἐν ᾧ λόγος καὶ Ῥωμανὸν ἐκεῖνον τὸν θαυμάσιον μελῳδὸν, γέρας εἰληφέναι τῆς ἀρετῆς πρὸς τῆς Θεομήτορος τῆς μελωδίας τὴν χάριν κατὰ πρόφασιν δὲ τοιαύτην καὶ τὸν νεών ἐκεῖσε γενέσθαι. Αμφιλαφής κυπάρισσος περὶ τὸν χῶρον ἦν, ἐν ᾗ τοῖς ἄνω χρόνοις οὐκ οἶδ' ὅπως εἰκόνα τις τῆς Θεο μήτορος ἔκρυπτεν. ὡς δὲ πολὺς ἔῤῥει χρόνος, καὶ ἀφανὴς ἦν ἡ εἰκών, αὐτὴ ἑαυτὴν κατεμήνυε· λαμ πάς γὰρ μία ἡ κυπάρισσος διεφαίνετο, ἀπείρῳ κατα λαμπομένη φωτί. Πολλὴ δὲ καὶ θαυμάτων χύσις ἐπέῤῥει ἐξ ἀφανοῦς ἐνεργείας. ᾿Αγαθῇ δὲ περιεργία τινὸς ἀνιόντος τὸ δένδρον, ἡ εἰκὼν διεφαίνετο· ἐξ ἧς καὶ ὁ τῶν θαυμάτων έβρει κρουνός. Τ:μῶν δὲ Κῦρος τὸν χῶρον, περικαλλή τε καὶ μέγιστον τῇ Θεοτόκῳ Ιδρύετο τέμενος. Τοταῦτα καὶ περὶ τούτων. Βασιλεὺς δὲ πολὺ τὸ φιλότιμον ἐνδεικνύμενος, οὐ τὴν βασιλίδα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ἄλλας ἐπηνώρθου πό λεις σφόδρα διαρραγείσας. Καὶ ἄλλας μὲν ἄλλως Ανώρθου. Μεμνόνιον δὲ καὶ Ζοίλον καὶ Κάλλιστον ἐπὶ τῇ καθ' ἡμᾶς θρησκεία μάλα διαπρεπεῖς ἄρξον τας την Αντιόχου ανέπεμπεν. Ὁ μὲν οὖν Μεμνό γιας εὐπρεπῶς μάλα καὶ περιέργως τὸ παρ' ἐκείνῃ Ψηφίον ὀνομαζόμενον ἐξ αὐτῶν ἀνίστα κρηπίδων ᾧ καὶ ὕπαιθρον αὐλὴν κατὰ μέσον εἴασε· Ζοῖλος δὲ τὴν βασίλειον ἐγείρει στον πρὸς τὸ νότιον ἀπονεύουσαν κατὰ τὴν Ρουφίνου πλευράν, τὴν ἐκείνον προσηγορίαν καταλείψας τῷ χώρῳ. Οὐ σμικρὰν δὲ καὶ ὁ ἐμοὶ συνώνυμος Κάλλιστος καταλέλοιπε τὴν οἰκοδομίαν τῇ πόλει, ἀλλὰ καὶ λίαν περιφανῆ τε rus ab adversariis insidiis circumventus, in Phrygia Cotyei episcopus factus est, el usque ad Leonis imp. tempora duravit. Mentio ejus fit 1. Si quis C. at nem. ad suum palroc. lib. u. Et ad hunc scripta est L. Qui sub prateris. C. de sacros. Eccles.

ECCLESIASTICE HISTORIA LIB. XIV. ἅμα καὶ μεγαλοπρεπή, ή Καλλίστου στοὰ ὠνομά- spectantem, in Ruini pofticus latere, cognomine ζετο, πρὸ τῶν ἐδῶν & ταῖς δίκαις ἱδρύετο, κατ᾽ εὐθὺ του φόρου· οὗ ἡ περικαλλής οἰκία ἐγήγερτο, εἰς καταγώγια κεκληρωμένη τοῖς στρατηγεῖς. Ἐπὶ δὲ τούτοις ὁ στρατηγὸς ᾿Ανατόλιος, τῶν ἔῴων ταγμά των ἡγούμενος, ἐκεῖσε πεμφθεὶς, καὶ οὗτος τὴν ἐκείνου ἐπώνυμον στον περιφανῶς ἀνεγείρει, ύλαις παντοίαις καὶ φιλοτίμῳ ταύτην κατακαλούνας χειρί. Ταῦτα μὲν εἰ καὶ πάρεργα τῇ ἱστορίᾳ εἶναι δοκεῖ, ἀλλὰ τοῖς γε φιλομαθέσιν οὐκ ἄκομψα, πολὺ δὲ καὶ μάλιστα περισπούδαστα. Ὡς μετὰ Πρόκλον Φλαβιανός, μετὰ δὲ Κύριλλον Διόσκορος τὴν Ἐκκλησίαν ἐλάμβανε. Καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς Πουλχερίας καὶ Εὐδοκίας διὰ Χρυσαφίου· καὶ περὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ τὸ δεύτερον ληστρικῆς συνόδου. Μετὰ δὲ τοῦτο Πρόκλος μὲν ὁ θειότατος δέκα πρὸς τῷ ἑνὶ διαπρέψας ἔτη τῷ τῆς Κωνσταντινουπόλεως θρόνῳ, καὶ ὁ τῆς ᾿Αλεξανδρείας θεσπέσιος Κύριλλος δύο πρὸς τοῖς τριάκοντα, κατὰ ταυτὸν καὶ ἄμφω πρὸς τὴν ἀγήρω μετέβαινον βιοτήν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ τῆς Αντιόχου Ιωάννης, Δόμνῳ τὸν θρόνον λιπών, ἀπῆλ λακτο τῆς ζωῆς. Ναὶ μὴν καὶ Λέων ὁ μέγας, Κελεστίνου τοῦ θείου μετηλλαχότος τὸν βίον, ἐπὶ τὸν τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης θρόνον ἀνήγετο. Ιουβενάλιος δ' ἔτι περιών, τῶν κατὰ Παλαιστίνην ἡγεῖτο ἐκκλη- c σιῶν. Τὸν μὲν οὖν Πρόκλον ὁ τῶν ἱερῶν φύλαξ τῆς Μεγάλης διεδέχετο ἐκκλησίας Φλαβιανός, πρεσβυτέρου μὲν ἀξίαν ἡμφιεσμένος, οὐρανίᾳ δὲ κεχρημένο; τῇ βιοτῇ. Μετὰ δὲ Κύριλλον τῷ τῆς ᾿Αλεξάν δρου θρόνῳ Διόσκορος τὸ τῆς ἀσεβείας καθιδρύεται Εργαστήριον· ὃς καὶ τἆλλα μὲν χείριστος ὤν, μάτ λιστα Κυρίλλῳ τῷ θείῳ καὶ Φλαβιανῷ δι' ἔχθρας ιών, την τρίτην οὐ προσίετο σύνοδον. Τῷ δὲ τῆς Κωνσταντίνου ἀρχιμανδρίτῃ τῷ δυστυχεί Εὐτυχεῖ φίλῳ ἐς τὰ μάλιστα χρώμενος, ἔτι δὲ καὶ Χρυσαφίῳ τῷ πρώτῳ τῶν ἐν βασιλείοις θαλαμηπόλων, τὴν ἐν Ἐφέσῳ δευτέραν συγκροτηθῆναι σύνοδον παρ εσκεύασεν, ἢ καὶ λῃστρικὴ ἐπεκλήθη, ἐντεῦθεν τὴν ἀρχὴν εἰληφυία. Ὁ Χρυσάφιος οὗτος τὰ μεγάλα δυνάμενος παρὰ βασιλεῖ, τῇ Φλαβιανού χειροτονία Εκ τινος προλήψεως ἀπαρεσκόμενος, ὑπετίθει τῷ βασιλεῖ, σημαίνειν τῷ πατριάρχῃ τὰς ὑπὲρ τῆς χειροτονίας διαπέμπεσθαι εὐλογίας. Ο δὲ θεῖος Φλα διανὸς ἄρτους καθαρούς ἔπεμπε. Χρυσάφιος δὲ χρυσᾶς πέμπειν εὐλογίας ἐδήλου. Πατριάρχης δ' ἀντέλεγε, μὴ τῶν τοιούτων εὐπόρως ἔχειν, εἰ μή που εἰς τοῦτο τοῖς ἱεροῖς χρήσαιτο κειμηλίοις· τὰ δὲ τῆς ἐκκλησίας κἀκεῖνον πάντως ἀκριβέστατα διειδέναι, ὡς Θεῷ καὶ τοῖς πένησιν ἀφωσίωται. Καὶ δὴ ἐντεῦθεν ἡ παραλύπησις χώραν ἐλάμβανε, μηδέν τι Πουλχερίας τῆς βασιλίδος ἐπαισθομένης. Εντεύ θεν ὁ Χρυσάφιος φθόνω βληθείς, πάντα κάλων ἐκίνει τὸν πατριάρχην ἀπελάσαι τοῦ θρόνου. Τῆς δὲ Πουλχερίας κρατούσης, ἐπεὶ ἀδύνατον ἐῴκει εἶναι, suo loco ei relicto. Qui vero mihi cognominis fuit Callistus, preclarum et magnificum urbi ei reliquit ædificium, quod Callisti porticus nominatur, pro judicum curia, ex adverso ei foro ubi pulcherrimæ constructæ sunt ædes, in quibus duces belli habitant. Insuper Anatolius quoque dux, militarium in Oriente ordinum præfectus, eo missus, cognominem sibi porticum, omnis generis materia et arte præcipua exornatum, splendide excitavit. Hæc etiam si per digressionem historiæ inserta, nou tamen studiosis invenusta aut ingrata erunt. CAPUT XLVII. Le Ut post_Proc!um Flavianus, post Cyrillum Trioscorus Ecclesiæ susceperit administrationem dissidio inter Pulcheriam et Eudociam, propter Chrysaphium Item de synodo iterum Ephesi celebraia, et pradutoria cognominata. Et Postea cum divinus Proclus undecim antis in Constantinopolitana sede, et admirandus Cyrillus in Alexandrina triginta duobus enituissent, eodem tempore ambo ad immortalem transiere vitam. Sed et Joannes Antiochenus moriens Domno thronum reliquit: et Leo Magnus, Caelestino ad coelestem recepto vitam, in veteris Romæ Ecclesiam est induetus. Porro Juvenalis adhuc superstes. Ecclesiis Palestinæ præfuit. Proclo Flavianus successit, sacrorum donariorum ecclesiæ Magnæ custos, dignitale presbyter, vita autem cœlesti præclarus. Post Cyrillum in Alexandria thirono Dioscorus impietatis officinam instituit: qui cum rebus aliis pessimus fuit, 547 tum divino Cyrillo et Flaviano inimicissimus, tertiae synodi decreta non recepit. Εt quod Constantinopolitano archimandrita infelici Eutychete, et praeterea Chrysaphio primario inter imperiales cubicularios eunucho amicissime uteretur, ut secunda Ephesi synodus cogeretur elfecit, quæ ληστρική, hoc est predatoria, dicta est. Εjus celebrandæ tale fuit initium. Chrysaphius iste multum apud imperatorem auctoritate valuit, et quod ordinationem Flaviani, propter anticipatam opinionem, niuus gratam probatamque haberet, imperatori subjecit, ut patriarcha significaret, quo ille, ordinationis gratia, benedictionis munus sibi mitteret. Divus Flavianus panes puros misit. Chrysaphius contra aureum benedictionis donum mittendum esse dixit. Cui patriarcha respondit, non esse sibi talium: rerum copiam, nisi forte ad hoc sacris uteretur templi donariis. Ipsum vero Chrysaphium optime nosse, Ecclesia sacra vas Deo et pauperibus esse consecrata. Atque inde offensio locum habuit, cum ejus rei Pulcheria Augusta nibil animadvertisset. Chrysaphius eam ob rem invidia percitus, omnen movit funem, ut pa - triarcham sede sua deturbaret. Cum autem id omnino, Pulcheria summam rerum administrante, fieri non posse videret, Eudociam Augustam, quæ Apnd Suidam est, plurimum auctoritate eunuchos aulicos apud Theodosium valuisse, et res plerasque ex arbitrio eorum perperam actas esse,

nondum in Palaestinam ierat, sollicitavit, eamque τὴν βασίλισσαν Εὐδοκίαν ὑπέρχεται, μήπω ἀφιε paulatim adversus matrem Pulcheriam concitans, μένην εἰς Παλαιστίνην, καὶ ἠρέμα κατὰ τῆς μηut praepositum illi ademptum sibi ascisceret, suadere ei cœpit. Præpositus enim Pulcheriæ parebat, ut quæ rerum summam administraret. Endocia non parum imperatoris tentavit animum, ut præpositum a Pulcheria abduceret. At ille ab ea persuasus non est, petitionem Eudociæ refellens: quod Pulcheria soror ejus in imperio genita atque educata esset, et quam optime rempublicam administraret. Postquain Chrysaphio cœptum id non successit, aliud est expertus, et rursum Eudociæ molestus fuit, imperatorem ut instigaret, quo ille patriarchæ secreto insinuaret, ut Pulcheriam diaconissam ordinaret. Hoc Endocia cum ageret, frequenti suggestione tandem nitissimum imperatoris animum fexit. Nam et lapidem aquæ gutla frequentius defluens excavare solet. Theodosius patriarchæ ad se vocato arcanum indicavit. 548 Et ille in mærorem conjectus imperatori quidem quod ei gratum esset, facturus visus est: Pulcheriam autem litteris secretioribus certiorem fecit, ut nequaquam in conspectum ejus veniret, ne scilicet quod et sibi ipsi et illi parum gratum esset, facere cogeretur. Pulcheria statim quid ageretur intelligens. praepositum transire ad Εudociam jussit: et ipsa urbe egressa, ad Septimum tranquil lam privata vitam egit. Imperator autem et Eudocia Flaviano deinceps, quod arcanum illud consilium propalasset, maxime succensuerunt, Pulcheria ad hunc modum ejccia, per Eudocia manus respublica administrabatur: quo tempore etiam suspicionis illius occasio locum habuit, de celebri illo malo, propter Paulinum magistrum, quemadmodum supra dictum est. Hæc cum sic gererentur, Eusebius, de quo in synodo tertia antea divimus (nam primus ipse Nestorii vesaniam deprehendit atque redarguit, si quis alius, et ipse artis rhetorica peritus: tum autem Dorilæus episcopus erat), quod Eutychetis familiaris esset, de fide aliquando cum eo est collocutus. Atque ubi eum non recte sentire animadvertit, libellum ea de re patriarcha Flaviano obtulit. Flavianus synodo provinciali Constantinopoli coacta, ad quam quadraginta episcopi venerant, Eutychetem citavit. Ille porro primum sistere se recusavit. Ubi autem coactus advenit, (cdissimo morbo laborare deprehensus est. In medio enim consessu, Ego, inquit, ex duabus naturis genitum esse profteor Dorninum nostrum Jesum Christum, ante unionem. Post unionem autem, unam ejus esse naturam, et divinum ejus corpus neque consubstantiale nobis, neque eisdem nobiscum perpessionibus obnoxium esse prædico. Quæ verba postquani synodus audivit illico quod ille poenitentia non duceretur, legitime et juxta certum canonum judicium, hominem, dignitate ei adempla, rejecit. Ille Synodes provinciales patriarchae et archiepiscopi olim, cum hoc sic usus ferret, cogere pulueτρὸς Πουλχερίας διερεθίζειν. Καὶ ἔπειθεν ἀφελέ σθαι μὲν αὐτῆς τὸν Πραιπόσιτον, ἑαυτῇ δὲ προσποιῆσαι· ὑπ' ἐκείνῃ γὰρ οὗτος ἐτάττετο, ἅτε δὴ ἐφισταμένῃ τοῖς πράγμασι. Καὶ πεῖραν οὐ μικράν προσῆγεν ἡ Εὐδοκία τῷ βασιλεῖ, τὸν Πραιπόσιτον ἀποστῆσαι τῆς Πουλχερίας. Αλλ' οὐδαμῶς πειθήνιος ἦν ὁ κρατῶν, ἀποτρέπων οἷς τε τῇ βασιλεί γεννηθείη τε καὶ τραφείη, καὶ ὡς χρεών τὰ τῆς που λιτείας ἡ ἀδελφὴ διαχειρίζεται πράγματα· ἐπεὶ δ᾽ ὁ Χρυσάφιος τῆς πρώτης απετύγχανε πείρας, δευτέραν ἄλλην προσήγε. Καὶ αὖθις τῇ Εὐδοκία ενώ χλε βασιλέα διερεθίζειν ἐν ἀποῤῥήτῳ πατριάρχῃ δε λοῦν, διάκονον τὴν Πουλχερίαν χειροτονείν. (5τως οὖν ἔχουσα, κάμπτει μόλις τῷ πυκνῶς ὑποβάλλειν τὴν τοῦ βασιλέως πραῦτάτην ψυχήν. Καὶ γὰρ τὴν πέτραν κοιλαίνει ἡ τοῦ ὕδατος συχνῶς κατιούσα φανίς· καὶ τὸν πατριάρχην μεταστειλάμενος, τὸ ἀπόρξη τον ὑπεσήμαινεν. Ο δ' ἐν λύπῃ γενόμενο, βασιλεῖ μὲν κεχαρισμένα πρᾶξαι ἐδόκει· γράμματι δὲ μυστικοῖς τῇ Πουλχερίᾳ ἐδήλου, μηδαμῶς ἐλέσθαι αὐτῷ εἰς πρόσωπον ἀφικέσθαι, Ἵνα μήτι, φησὶ, τῶν οὐ καταθυμίων ἐμοί τε καὶ σοὶ ἀναγκασθώ διαπρά ξασθαι. Η δ' εὐθὺς συνεῖσα τὸ μελετώμενον, τὸν μὲν Πραιπόσιτον παρὰ τὴν Εὐδοκίαν ἰέναι ἐκέλευεν, αὐτὴ δὲ τῆς πόλεως ἐξελθοῦσα, περὶ τὸ Εβδομον γενομένη, καθ' ἑαυτὴν ἡσυχῇ διήγεν. Ὁ δὲ βασιλεὺς καὶ ἡ Εὐδοκία κατά Φλαβιανοῦ τά μέγιστα ὤδινον τοῦ λοιποῦ ὡς τὸ ἀπόρρητον εκκαλύψαντος. Τῆς δὲ Πουλχερίας ἐκποδὼν γενομένης, διὰ χειρὸς τῇ Εὐδοκίᾳ τὰ τῆς πολιτείας ήγετο πράγματα ἐπηνίκα καὶ ἡ κατ' αὐτῆς πρόφασις χώραν ἔσχε τῷ πε ι6οί τῳ ἐκείνῳ μήλῳ διὰ Παυλῖνον τὸν μάγιστρο, ὥστε προείρηται. Τούτων οὕτω γεγενημένων, ὁ κατὰ τὴν τρίτην σύνοδον προειρημένος Εὐσέβιος (δς καὶ πρῶτος τῆς Νεστορίου φρενοβλαβείας καθήψατο, καὶ ταύτην διήλεγξε, ρητορικήν είπερ τις ἀσκήσας τότε δὲ τὴν Δορυλαίου διέπων ἐπισκοπὴν), συνήθης ὢν Εὐτυχεῖ περὶ πίστεώς ποτε λόγους εκίνει. Επεὶ δὲ μὴ ὑγιῶς φρονοῦντα εφεύρισκε, λίβελλον γράψας, Φλαβιανῷ τῷ πατριάρχῃ ἐδίδου. Ο δὲ μερικὴν σύν οδύν κατὰ τὴν Κωνσταντίνου ἀθροίσας, ἣν τεσσα ράκοντα ἐπλήρουν ἐπίσκοποι, μετεστέλλετο Εὐτυχή. Ὁ δὲ τὰ μὲν πρῶτα ἔρχεσθαι παρῃτεῖτο· ἐπεὶ δὲ βιαζόμενος παρεγένετο, φωράται αἰσχίστῃ νότῳ προειλημμένος. Εφη γὰρ ἐν μέσῳ τῷ συνεδρίῳ· • Ἐγὼ ἐκ δύο φύσεων ὁμολογῶ γεγεννῆσθαι τὴν • Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν πρὸ τῆς ἑνώσεως, μετὰ δὲ τὴν ἔνωσιν μίαν φύσιν αὐτὸν εἶναι κηρύτα τω· καὶ τὸ θεῖον ἐκείνου σῶμα μὴ ὁμοούσιον ἡμῖν καὶ ὁμοιοπαθὲς καθεστάναι. ν "Α δῆτα ἡ σύνο οδος διακούσασα, εὐθὺς ἐκεῖνον μεταμέλῳ μὴ χρώ μενον, ἐνθέσμως καὶ κατὰ κανόνων ἀκριβῆ δίαιταν ἀπώσαντο καθελόντες. Ἐκεῖνος δὲ βασιλεῖ προσιών, ἐδεῖτο ἀνακρίνεσθαι αὖθις, οἷάπερ τῶν κατ' αὐτοῦ ὑπομνημάτων πλαστουργηθέντων Φλαβιανῷ. Καὶ δὴ runt: concilia cecumenica et universalia, sine voluntale inperatoris, minime.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. perinde atque acta et decreta contra eum facta a Flaviano conficta essent, rogavit. Itaque principis jussu alia in suburbano Constantinopolis coacla est synodus, in qua multi etiam alit episcopi et ex senatu quidam adfuere. Porro ubi illi acta et decreta legitima esse auctoritate sua comprobarunt, Chrysaphius eunuchus, qui idem cum illo senticbat, cum contumeliam ferre nequiret, 549 iram adversus Flavianum suam maxime auxit: et Dioscoro Alexandrino impio illi indicavit, se illi in rebus quæ ei placitae essent, gratificaturum omnibus, si Eulycbetem periclitantem defenderet, Flavianuin autem et Eusebium Dorylæum oppugnaret. Eodem etiam modo Eudociam Augustam excitavit, cum κελεύσει τοῦ κρατοῦντος πρὸ τῆς Κωνσταντίνου imperatorem adiit, et ut causa denuo judicaretur, ἑτέρα συναλίζεται σύνοδος· ἐν ᾗ καὶ ἄλλοι τε τῶν ἱερέων παρῆσαν καὶ τῶν τῆς συγκλήτου τινές. Ως ἀληθῆ δὲ εἶεν τὰ ὑπομνήματα κυρωσάντων, Χρυσάφιος ὁ εὐνοῦχος ὁμόφρων ἐκείνῳ τὰ μάλιστα καθα εστώς, τὴν ὕβριν φέρειν οὐχ οἷός τε ὤν, ἐπιπλείον τὴν κατὰ Φλαβιανοῦ ηύξανε μῆνιν· καὶ τῷ τῆς Αλεξανδρείας Διοσκόρῳ ἐδήλου τῷ δυσσεβεῖ, εἰς ἅπαντ' αὐτῷ εἶναι κεχαρισμένος τὰ καταθύμια, εἴ γε Εὐτυχέος μὲν ὑπεραγωνίσηται κινδυνεύοντος, κατὰ δὲ Φλαβιανοῦ καὶ Εὐσεβίου τοῦ Δορυλαίου γλώτταν κινήσοι. Επίσης δὲ καὶ τὴν Αὐγούσταν Εὐδοκίαν διερεθίζει, πολλὰ μὲν ἐπιλέγων καὶ ἄλλα, μάλιστα δὲ τὰ διὰ Πουλχερίαν αὐτῇ λυπηρὰ προαγενόμενα· ὅτι μὴ τὸ ἀπόρρητον Φλαβιανὸς ἑταμίευε. Καὶ δὴ ἄμφω γενόμενοι, κινοῦσι τὸν Θεοδόσιον, καὶ mulla alia, tum ea potissimum dicendo quæ ei a δευτέραν αὖθις σύνοδον κατ' Εφεσον συγκροτείν, ἢ δὴ τὰ κατὰ Εὐτυχῆ καὶ Φλαβιανὸν διασκέψηται, καὶ τῶν ψήφων τὴν δίαιταν Διοσκέρῳ τῷ δυσσεβεῖ ἐπιτρέπειν, καὶ τῆς συνόδου κατάρχειν· πέμπειν δὲ καὶ στρατὸν ἀξιόμαχον τοῖς ψηφιζομένοις προσβοηθήσοντα. ὡς δὲ τοῦτο βασιλεὺς ἐκέλευε, καὶ ἡ λῇστρικὴ κληθεῖσα σύνοδος κατ' Εφεσον ήθροιστο, προκαθίσας Διόσκορος, τοὺς ἄλλους παρωσάμενος νοταρίους, τοὺς ἰδίους μόνους προήγεν, ὥστε τὰ πραττόμενα, ᾗ ἐκείνῳ ἐδόκει, χάρταις διατυπούν. Παρῆσαν δὲ τῇ συνέδῳ οἱ καὶ ἄνωθεν εἰρημένοι τῶν ἐκκλησιῶν ἡγεμόνες μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτοὺς ἱερέων πλὴν Λέοντος τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ποιμέν νος. Τούτου γὰρ τὸν τόπον ἐπίσκοπος Ιούλιος πεμφθεὶς ἀνεπλήρου, σὺν ἄλλοις καὶ ταῦτα πρὸς λέξιν Θεοδοσίου θεσπίσαντος· «Τῶν πρὶν δικασάντων Εὐτυχεῖ τῷ εὐλαβεστάτῳ ἀρχιμανδρίτη, παρόντων μὲν καὶ ἡσυχαζόντων, τάξιν δὲ δικαστῶν μὴ ἐπεχόν των, ἀλλὰ τὴν κοινὴν πάντων τῶν ἁγιωτάτων Πατέρων περιμενόντων ψῆφον·, ἐπειδὴ τὰ παρ' αὐ τῶν κεκριμένα νῦν δοκιμάζεται. Ζητήσεως δὲ γενομένη, ἀπητεῖτο Εὐτυχής ἃ περὶ Θεοῦ φρονοίη, δῆλα καθιστᾷν τῇ συνόδῳ. Ως δ' ἐκεῖνος ἃ καὶ πρότερον εἴρηκεν ἐπὶ μέσου διωμολόγει, ἐκ δύο μὲν φύσεων γεγενῆσθαι πρὸ τῆς ἑνώσεως, μετὰ δὲ ταύτην μίαν εἶναι τὴν φύσιν αὐτῷ, ὑπολαβὼν Διόσκο ρος εἶπε· Καὶ ἡμεῖς πάντες τῆς αὐτῆς δόξης εσμέν. Οἱ δὲ τοῦ πάππα Λέοντος τοποτηρηταὶ τὰς ἐκείνου ἐπιστολὰς, τήν τε πρὸς Φλαβιανὸν καὶ τὴν σύνοδον ἀναγνωσθῆναι ἐδέοντο. ὡς δὲ κἀκείνας Διόσκορος ἀπεσείετο, συνιδόντες ἐκεῖνοι τὸ παράφορον τῆς ὁρμῆς Διοσκόρου, φυγόντες τὴν σύνοδον, εἰς τὴν Ρώμην ἀνέτρεχον. Διόσκορος δὲ καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν Εὐτυχεῖ τὴν ἱερωσύνην ἀπέδωσαν· Φλαβιανὸν δὲ καὶ Εὐσέβιον τὸν Δορυλαίου ταύτης ἀφείλοντο χρησάμενοι τῷ κανόνι πρὸς ἀρωγὴν, ὃν ἐκεῖνοι τάχα παρεἴησαν, ὅς κελεύει μὴ δεῖν ἑτέραν πίστιν παρὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ ἐκτίθεσθαι. Φλαβιανὸς δὲ ὁ ἁγιώτατος, μετὰ τὴν παράνομον ἐκείνην καθαίρεσιν, ώθισμοῖς καὶ λακτίσμασι παρὰ τῶν περὶ Διόσκορον καὶ Χρυ σάφιον τῆς συνόδου ἀπελαυνόμενος, μετὰ τρίτην Juvenalis scilicet, Domnus, etc. PATROL GR. CXLVI Pulcheria acerba accidissent, propterea quod Flavianus rem secreto sibi creditam, tectam tacitamque non servasset. Hi ambo Theodosium permovent, ut alteram Ephesi synodum, quæ Eutychetis et Flaviani causam disceptaret, celebrari jubeat, sententiarumque ferendarum judicium Dioscoro impio committat, et eumdem synodo prædiciat: copias etiam militares, quæ satis sint, mittat, quæ rem judicatam exsequerentur. Ubi id imperator mandavit, et synodus quæ prædatoria vocatur, Ephesi congregata est: præsidens ei Dioscorus, notariis aliis rejectis, suos tantum adhibuit, ut acta ex sententia ejus in scriptum referrentur. Adfuerunt concilio ei quos supra nominavimus ecclesiarum antistites cum sacerdotibus suis Leone ve teris. Romæ pastore excepto, cujus locum Julius episcopus eo missus obtinuit. Theodosius inter alia hoc sic verbis ejuscemodi sanxerat: «Qui antea judices religiosissimi archimandrite Eutychetis ſuere, adsunto quidem et tacento, judicum autem ordinem non habento: cæterum communem sanctissimorum omnium Patrum sententiam exspectanto, quandoquidem de rebus ab eis judicatis nunc judicium agitur.» Ubi autem de quæstione actom, ab Eutychete petitum est, ut ea quæ de Deo sentiret, apud synodum exponeret: tum ille, que autea quoque dixerat, in medium proferens professus est. duabus quidem naturis genitum esse Salvatorem ante unionem, post hanc autern unani ei esse naturam. Dioscorus porro subinferens, Et nos omnes, ait, ejusdem opinionis sumus. Ibi Leonis papæ locum tenentes illius ad Flavianum et synodum ipsam datas litteras legi petierunt. Ut vero Dioscorus eas rejecit, mandatarii transversum Dioscori impetum animadvertentes, e synodo discessere et Romnam recurrere. Dioscorus, cum factio - nis suæ popularibus, Eutychetem reddita ei sacerdotali dignitate, in integrum restituit: 550 cam vero Flaviano et Eusebio Dorylæo abrogavit, canonem illum, quem ipse forte transgressus est, obtendens, nullam aliam fidei formulam, præter

quam que Nicææ est facta, promulgandam esse Λ ἡμέραν τὸν βίον μακαρίως μετήλλαξε, καὶ αὐτοῦ statuentem. Porro Flavianus, vir sanctissimus, ἐκείνου Διοσκόρου, λὰξ ἐναλλομένου κατὰ τῶν κα post ejuscemodi illegitimam exauctorationem, νεώνων τῷ τῆς ἀληθείας ἀγωνιστῇ. Τῇ δ' ἑξῆς βία turbulentis impulsionibus et calcium ictibus a τῶν περικύκλῳ στρατιωτῶν ἐπανειλημμένων τὰ Dioscori et Chrysapbii factione ex synodo ejectus, ξίφη, τοῖς κατὰ τοῦ ὁσίου ὑπομνήμασιν οἱ ἐπίσκο tertio post die vitam feliciter finiit, cum ille ipse ποι υπογράφειν κατηναγκάζοντο. Μεθ᾽ ὧν καὶ Δή Dioscorus calcibus in ventrem etiam veritatis ip- μνος ὁ τῆς ᾿Αντιόχου μετὰ Ἰωάννην γενόμενος sius propugnatoris defuncti insiluerit. Ει postridie καθυπέγραψεν. Εἰς ἑαυτὸν δὲ γενόμενος, ἀναπο episcopi, militum qui cos armis sublatis circumn- λαίειν ἐπειρᾶτο τὴν ἧτταν· Διοσκόρῳ τε καὶ τοῖς steterant, vi actis adversus sanctum illum editis ἐκ βασιλέων ἀνθίστατο ἄρχουσι· κατεβόα τε τῶν subscribere sunt coacti. Cum quibus et Domnus, πραχθέντων ὡς παρὰ τὸν ἐκκλησιαστικὴν ὄρον γεγεJoannis in Ecclesia Antiochena successor, adnota- νημένων· καὶ ἀσεβῆ τὴν σύνοδον κατωνόμαζεν, tione sua ea tum confirmavit. At idem potestati καὶ τὴν οἰκείαν ὀπίσω ἀνεζήτει υπογραφήν. 'Αλλ' ή suæ redditus, quod illis cessissel, retractavit, σύνοδος καὶ τοῦτον διὰ ταῦτα καθελοῦσα, τῆς ἱερω Dioscoro et principibus ex aula imperiali viris re- σύνης ἀφίστα. Ἐπὶ δὴ ταύτῃ τῇ συνόδῳ καὶ 163; sistens, et contra decreta, utpote quæ adversus ἐκεῖνο; τῆς Εδεσσηνῶν προεδρεύσας, ἀποκηρύττεecclesiasticas constitutiones facta essent, vocife- ται. Ετι δὲ καθαιρεῖται καὶ ὁ πολὺς ἐν λόγες rans, synodumque impiam appellans, et subscri- σοφὸς Θεοδώρητος, την Κυριστών ποιμαίνειν λαχών ptionem denique suam reddi sibi flagitans. Verum πρὸς τούτῳ δὲ καὶ Δανιήλ Καρίας ἐπίσκοπος· ὅ τε synodus ca de causa huic quoque sacerdotalein Τύρου Εἰρηναῖος· καὶ πρός γε ᾿Ακυλῖνος ὁ Βύβλου. ademit dignitatem: in qua et Ibas ille Edesseno- Διῃτήθη δὲ ταύτῃ καί τινα Σωφρονίου χάριν, ὃς rum episcopus, et sapiens eruditusque Theodoritus τὴν Κωνσταντιναίων ἐπεσκόπει τῷ τότε, καὶ ἄλλα Ecclesiæ Cyri pastor, præterea Daniel Carrarum, τινὰ ἃ τοῖς γεγραμμένοις ανείληπται. Καὶ τὸ μὲν item Irenæus Tyri, et Aquilinus Bybli episcopi ἐν Ἐφέσῳ ληστρικόν συνέδριον τοῦτον διελύθη τὸν exauctorati sunt. Decrevit hæc synodus quoque de τρόπον. Sophronio quædam, qui tum Constantinopolian, visendæ ejus gratia, venerat, et alia insuper quæ in actis continentur. Prædatorium Ephesi concilium ad hunc solutum est modum. 551 CAPUT XLVIII. Confulatio eorum qui Christianorum sacra maligne exagitant et Græcarum gentiliumque nugarum traductio. Αντιλογία πρὸς τοὺς διατωθάζοντας τὰ ἡμέτερα καὶ κατάλογος τῶν Ἑλληνικῶν ὕθλων. ᾿Αλλὰ μή τις ἡμᾶς τῶν ἄλλως δοξαζόντων, καὶ εἰ δώλοις προστετηκότων ἐπιγελάσοι, ὡς ἀεὶ καινότερα τῇ πίστει ποριζομένους, καὶ τῶν προτέρων τους δευτέρους καθαιροῦντας. Ἡμεῖς μὲν γὰρ τὴν περὶ ἡμᾶς ἀδιήγητόν τε καὶ ἀκατάληπτον Θεοῦ φιλαν θρωπίαν ἀναδιφῶντες, καὶ ὑπερφυώς γεραίρειν καὶ μεγαλύνειν βουλόμενοι, τῷ δυσκαταλήπτῳ τοῦ πράτ γματος ἔνθεν κἀκεῖθεν περιτρεπόμεθα· οὐδεὶς μέν τοι τῶν εἰς αἱρέσεις ολισθησάντων αὐτὸ τοῦτο σφημεῖν τὸ θεῖον ἠθέλησεν ἢ ἀτιμάσα: προηγουμένω; ἀλλὰ λογισάμενο; κρείττον ἐφευρεῖν ἤπερ οἱ τῷ χρόνῳ Ne vero eis quisquam qui aliter opinantur et idolis addicti sunt, nos rideat, perinde quasi per res novas semper aliquid ad fidem afferamus, et apud nos posteriores prioribus derogent. Nos etenim ineffabilem atque incomprehensibilem Dei erga nos benignitatem et misericordiam inquirentes, eamque summopere colere atque magnificare conten - dentes, eo quod rem eam assequi non possumus, huc atque illuc nos convertimus. Nullus sane corum qui in hæreses delapsi sunt, illud in concilio præcipue habuit, ut divinum Numen blasphemus maledicto aut contumelia afficeret: sed praestantius Ο προειληφότες, είχε τόδε πρεσβεύσεις. Τα γε μὴν quidquam se prolaturum esse, quam majoreş fecerint, si hoc vel illud promulgaret, existimavit. Universi equidem communi omnium concordia, quæ præcipua religionis nostræ sunt, et quæ cultus divini causam continent, capita, profitemur. Trinitas enim in unitate naturæ divinæ a nobis deprædicatur et ante luciferum supersubstantiali Patri genitus Deus Verbum, quod nativitate altera incorrupte propter immensam erga creaturam suam misericordiam carnem assumpsit. Quod si præterea propter obscuram Numinis cognitionem homines novi quidquam afferunt, non novum, id est, quod Deus, ut equidem puto, propterea libero arbitrio locum dederit, ut Ecclesia ejus catholica Συνεκτικὰ καὶ κύρια. Evagr. lib. 4, cap. 2. κοινὰ καὶ καίρια καὶ συνεκτικώτερα τῆς θρησκείας ἅπασιν ὡμολόγηται· Τριάς γὰρ τὸ κηρυττόμενον, ἐν μονάδα φύσεως γνωριζόμενον· καὶ ἡ πρὸ φωστό. ρου γεννηθείς Θεός Λόγος τῷ ὑπερουσίῳ Πατρί, σάρκα προσειλημμένος, δευτέρα γεννήσει ἀρξεύ στως φειδοῖ τοῦ πλάσματος. Εἰ δ' ἐπὶ τούτοις καινο τινα τῷ περὶ τὸ θεῖον ἀδήλῳ τοῖς ἀνθρώποις νεωτε ρίζεται, τὸ καινὸν οὐδέν· Θεοῦ γε, οἶμαι, τῷ αὐτεξ ουσίῳ χώραν διδόντος, ἵν᾿ ἐντεῦθεν ἡ αὐτοῦ καθολική Εκκλησία, κἀκεῖθεν τὸ εἰς διάφορα μεταῤῥέπειν, πρὸς τὸ δέον καὶ εὐσεβέστερον μᾶλλον τὰ λεγόμενα αἰχμαλωτίσοι, καὶ πρὸς μίαν ὁδὸν εὐθεῖαν καὶ ἀπεξεσμένην τὴν τοῦ ἀληθοῦς δηλαδή εύρεσιν αὐτὰ ποδηγήσοι, ἐφ᾽ ᾧ καὶ μάλα σύμφωνον ἐκεῖνο τὸ τῷ

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIV. vet, et ad veriorem pietatem referat, caque ad unam rectam planamque viam, veritatis scilicet inventionem, deducat. Cui sententiæ illud dictum valde consonum ab Apostolo est prolatum: • Oportet autem hæreses etiam in vobis esse, ut qui probati sunt, manifesti fant '. Qua in re ineffiabilem quoque Dei sapientiam mirari libet, quæ olim per Apostolum suum prædixit: Virtus enim mea, inquiens, in infirmitate perficitur. Ex co namque quod propter imbecillitatem veræ cognitionis partes quædam ab Ecclesiæ structura resectæ sunt, dogmata recta et plana per a'dificationem constituta sunt, et incrementis majoribus ad Ecclesia excurrit. Qui vero in seductione et errore Græcæ superstitionis educati sunt, 552 proplerea quod neque Deum, quidnam sit, neq ineffabilem ejus et incomprehensibilem curam atque providentiam invenire velint, alii aliorum inter se, atque ipsi quandoque suas etiam ipsorum sententias refellunt. Et multos variosque comminiscentes deos, nominibus eos quæ affectionibus suis conveniant prosequuntur. Et cum alios super alios sibi ipsi designant et eligunt, veniam, ut aliquis dicat, impuris libidinibus suis aucupantur. Sic qui apud illos est summus ᾿Αποστόλῳ ῥηθὲν εὕρηται· Δεῖ δὲ καὶ αἱρέσεις ἐν Λ et apostolica hinc et inde ad diversas opiniones ὑμῖν εἶναι, ἵνα καὶ οἱ δόκιμοι φανεροὶ γίνωνται. appellens, dicta omnia, pro eo utque decet, capriἘμοὶ δὲ κὰν τούτῳ θαυμάζειν τὴν ἄῤῥητον ἔπεισι τοῦ Θεοῦ σοφίαν, διὰ τοῦ αὐτοῦ Ἀποστόλου πάλαι προειποῦσαν· Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται. Τῇ γὰρ ἀσθενείᾳ τῆς ἀληθοῦς γνώσεως διεῤῥωγότα τὰ μέλη τῆς Ἐκκλησίας, τὸ εὐθὲς καὶ ἀπεξεσμένον τῶν δογμάτων ᾠκοδομήθη, καὶ πρὸς μείζονα την αύξην ἐπέδωκε, πρὸς οὐράνιόν τε ἀνέδραμεν ὕψωμα ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολική Εκκλησ΄α. Οἱ δὲ τῆς Ἑλληνικῆς τερθρείας ἐντραφέντες τῇ πλάνῃ, οὔτε Θεὸν ὅ τί ποτέ ἐστι βουλόμενοι ἐξευρεῖν, ἢ τὴν ἄφραστον αὐτοῦ καὶ ἀκατάληπτον κηδεμονίαν, ἀλλήλους τε καὶ ἑαυτοὺς ἔστιν ὅτε καταλύουσιν· ἀλλὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους ἐπινοοῦντες θεούς, προςφόρους τοῖς σφῶν ἐπιφημίζουσι πάθεσι συγγνώ- coelestem sublimitatem universalis et apostolica μην, ὡς ἄν τις εἴποι, ταῖς ἰδίαις ἀκολασίαις προσποριζόμενοι, ἄλλους ἐπ' ἄλλους χειροτονοῦσι. Καὶ δῆτα ὁ παρ' αὐτοῖς ὕστατος πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε, τὸν νεανίσκον Φρύγα εἰς ὄρνεον τὴν φύσιν μεταβαλών, ἀνάρπαστον ἐξ ἀσελγείας ἐποίει· καὶ τὴν ἀντιμισθίαν τῆς αἰσχρουργίας κύλικα ἐχαρίζετο, ἐπιτρέψας προπίνειν τὴν φιλοτησίαν· ἶν᾿ ὁμοῦ τῷ νέκταρι καὶ τὰ ὀνείδη τῆς ὕβρεως κοινῇ πίνοιεν. "Ος δῆτα καὶ πολλοῖς ἄλλοις των ἀθέσμων ἔργων καὶ πράξεων, ἃ καὶ τοῖς λίαν οὐδενὸς ἀξίοις ἀπηγόρευ ται, εἰς παντοίας ἰδέας ἀλόγων μετασχηματισθεὶς, αἰσχρῶς ᾑρεῖτο βιοῦν· καὶ θεὸς ἀνδρόγυνος γίνεται, εἰ καὶ μὴ τῇ γαστρί, τῷ γε νῦν μηρῷ, κυοφορῶν τὸ ἀτελὲς ἔμβρυον· ἵνα πως κάν τούτοις ἔξω φύσεως τὸ πραττόμενον εἴη· ἐξ οὗ προῆλθε καὶ τὸ διθύραμ 6ον κύημα· ὡς ἂν καὶ πρὸς ἑκατέραν ενυβρίτοι φύσιν θεὶς ὀρχούμενος ἐν ἀνδρογύνοις λιγύσμασιν, Έξαρχος μέθης, κραιπάλης τε καὶ οἰνοφλυγίας, και γε ἑωλοκρασία;, καὶ τῶν ἐκ τῶν τοιούτων ἀποῤῥεόν των δεινών. Τούτῳ δὴ τῷ Θεῷ τῷ ἐριβρεμέτῃ, τῷ αἰγιόχῳ, καὶ ἄλλο ὑπέρσεμνον χαρίζονται ὄνομα, πατραλοίαν ἀποκαλοῦντες τὴν ἐσχάτην και πρώτην παρ' ἀνθρώποις ποινήν· ἅτε δὴ Κρόνον τὸν οἰκεῖον πατέρα προσήκοντα δρῶν ὡς τοιοῦτον τῷ βίῳ παρα γαγόντα καὶ αἰσχρῶς τῆς ἀρχῆς ἐξωθήσαντα. Τί δ' ἄν τις εἴποι περὶ τῆς θεουργηθείσης παρ' αὐτοῖς πορνείας; ἧς Εφορον 'Αφροδίτην τὴν κοχλογενῆ τὴν Κυπρίαν ἐφιστῶσιν· ἢ τὴν μὲν σωφροσύνην ὡς έναγὲς ἀπεσείσατο, ἀτόποις δὲ πᾶσι σχεδόν αἰσχρουργήμασιν ἡδομένη, διὰ τούτων καὶ ἐξιλάσκεσθαι βού λεται· μεθ᾿ ἧς 'Αρης ἀσχημονῶν, τέχναις Ηφαίστου, καὶ μηχανήμασι τοῖς λοιποῖς τῶν θεῶν θεατρίζεται, παιζόμενός τε ὁμοῦ καὶ γελώμενος. Οἱ δὲ φαλλοί παρ' αὐτοῖς καὶ ἰθύφαλλοι καὶ τὰ φαλλαγώγια πόσου ἂν εἴη τοῦ γέλωτος; ὁ δὲ Πάν, ὁ δὲ Πρίηπος, τῷ παρὰ φύσιν ἀσχήμονι μορίῳ χαριέντως τιμώμενος. Τί δέ σοι βούλεται καὶ τὰ ἐν Ἐλευσῖνι μυστήρια; διαφερόντως μισῶν, καθ' ἓν μόνον ἐπαινέσαι βουλοίμην, ὅτι μὴ ὁρᾷν ταῦτα τὸν ἥλιον ἐδοκίμασαν· μάλα δὲ τῷ ἔργῳ οἰκεῖα πράττοντες, τῇ ἀφανείᾳ τοῦ σκότους κατέκριναν. ᾿Αλλὰ ταῦτα τοῖς αἰσχρῶς τιμῶσι I Cor. xt, 19. * Cor. xii, 9. ...Hominum pater atque deorum, natura sua in avem versa, fœdi stupri gratia adolescentulum Phrygem rapuit, et pro mercede impuri flagitii poculum ei dedit, potestate illa permissa, ut sibi ille benevolentiam et amorein propinaret, et uterque simul cum nectare constuprationis probrum et dedecus polaret. Qui insuper multis aliis nefariis sceleribus, quæ etiam nullius pretii hominibus concessa non sunt, in varias irrationa - lium animantium species transformatus, turpiter sibi vitam degendam statuit: et androgynus, ancipitique inter marem et feminam sexu deus factus, non equidem in ventre, sed femore uterum gestans, imperfectum tulit fetum, ut ea quoque res prater naturam fieret. Unde dithyrambus seu bis genitus infans prodiit, qui utrique natura igno miniæ inureret notam, muliebri motu saltans semivir deus: ebrietatis, crapulæ, vinolentiæ, tefnu - lentæ gravedinis aliorumque inde profluentium malorum auctor. Huic deo altitonanti et ægidem ferenti admirandum etiam aliud nomen indiderunt; nam parricidam vocarunt, cui apud homines extremum et primum constitutum est supplicium: ut qui Saturnum patrem suum, pro eo atque decuit faciens, quod talem ipsum ille in vitam protulisse, turpiter regno exuerit. Quid vero de meretricia fœditate apud eos in numerum deorum relata dicam? cui tutelarem deam Venerem ipsam Cypriam

γωμεν, τὰ λειπόμενα τῇ Θεοδοσίου βασιλείᾳ τῇ ἱστο μία παραδιδόντες. concha genitam præficiunt. Ea vero, pudicitia καταλιπόντες, ἐπὶ τὴν νύσσαν αὖθις τὸν λόγον ἀγάveluti piaculo quodam repudiata, absurdis et turpibus flagitiis omnibus fere delectatur, atque eis ipsis etiam coli atque placari vult: cum qua Mars turpiter se dans, arte et fallacia Vulcani, diis reliquis ludendus atque ridendus tanquam spectaculum exhibetur. Phalli vero, et ithyphalli, et obscenitatis omnis domicilia apud illos, quem non merentur risum? 553 Quid Pan ipse et Priapus, qui præter naturam informi membro cum magna gratia colitur? Quid mysteria et areana sacra Eleusina deæ volunt? quæ cum quem maxime oderim, uno tamen nomine tantum laudaverim, quod talia ipsi ea esse, quæ sol non aspiceret, judicarunt: et cum reipsa se digna patrarent facinora, quod ea tenebrarum caligine et obscuritate condemnarunt. Verum nos turpibus hæc cultoribus relinquentes, orationem ad metam constitutam reducamus, quæ reliquæ sunt Theodosii imperii res, memoriæ prodituri. CAPUT XLIX. Ut post prædatoriam synodum Theodosius, cognitis quæ ibi gesta sunt rebus, Chrysaphium quidem occiderit, graviter autem in conjugem Eudociam commotus fuerit. Idem sororem Pulcheriam revocat: que Flavianum secum adducens sepelit, et in foro arario magnifice Dei Genitricis templum condit. Post prædatoriam illam synodum Leonis papa kgativis Romain venerant, cum illi quomodo ipsius litteræ rejectæ, et iniquæ sententiæ latæ essent, praeterea Dioscori et Chrysaphii arrogantem confidentiam, et ut illi divinum virum Flavianum necaverint, exposuere. Eisque rebus perturbatus Leo, lacrymabundlus Valentinianum Placidia Alium, Romæ adhuc imperantem, et simul Theo.losii atque Eudociæ, quæ etiam Athenais dicta fuerat, filiam Eudoxiam adiit, et ab ipsis petiit, ut ad Theodosium litteras darent, quibus ille ad universalem synodum aliam cogendam moveretur: in qua synodo, quæ Ephesi præter ecclesiasticas constitutiones perperɔm acta fuerant, rite corrigerentur. llli & Leone persuasi, statim ad Theodosium scripsere, petitione papæ litteris inserta. Et Theodosius filie Eudoxiæ rescribens, hæc quoque verba addidit: «Illud vero suavitatem tuam scire volo, Flavianum divino judicio ex rebus humanis sublatum esse, ut controversia et contentio sanctarum ecclesiarum omnis conquiescat. Deinde vero Theodosius, ubi re secum perpensa, se Chrysaphii astutia deceptum esse comperit, perquam graviter et impietatem in Flaviano perpetratam, et aliis episcopis nefarie illatain contumeliam et condemnationem tulit. Et cum dolori suo mederi non posset, in Chrysaphium legitimum justumque effudit furorem. Itaque illum primum dignitate, mox etiam substantia omni spoliatum, in insulam quamdam relegavit. 554 Cujus judicium quod coelestis quoque calculus comprobaret, in mari navigantem assecutus est. Postea conjugem quoque Eudociam per acrem objurgationem male admodum accepit, quippe quæ malorum invalescentium causa fuisset. Ad hæc, injuriam quoque germanæ suæ Pulcheriæ, quæ ej s opera imperiali aula ejecta esset, factamn adfecit: atque insuper illam de Paulino suspicionem, et contentionis malum, vehementer eam perstrinΚΕΦΑΛ. ΜΘ'. Ως μετὰ τὴν λῃστρικὴν σύνοδον τοὺς Θεοδό σιος τὰ γενόμενα, Χρυσάφιον μὲν κτείνει βαρέως δὲ πρὸς τὴν γαμετὴν Εὐδοκίαν φέρε ται· ἀνακαλεῖται δὲ τὴν ἀδελφὴν Πουλχερίαν, ἡ Φλαβιανὸν ἀγαγοῦσα θάπτει· ἀνιστᾷ δὲ καὶ τὸν ἐν τοῖς χαλκοπρατείοις πολυτελῶς τῆς Θεοτόκου νεών. Μετὰ τὴν λῃστρικὴν σύνοδον οἱ τοῦ Λέοντος πάππα τοποτηρηταί, μόλις τὴν Ῥώμην καταλαβόντες, τῷ Λέοντι πάντα ἀνήγγειλαν, ὅπως τε τὰ ἐκείνου παρ ώφθη γράμματα, ἔτι δὲ καὶ τὴν ἄδικον ψῆφον, καὶ τὸ θράσος Διοσκόρου και Χρυσαφίου, καὶ ὡς δ θεῖος ἐφονεύθη Φλαβιανός. Οἷς ὁ Λέων περιπαθές γεγονώς, Ουαλεντινιανῷ τῷ Πλακιδίας υἱῷ ἔτι τῆς Ῥώμης κατάρχοντι σύναμα τῇ τοῦ νέου Θεοδοσίου θυγατρὶ Εὐδοξίᾳ, καὶ Εὐδοκίας τῆς καὶ ᾿Αθηναΐδος, πρόσεισι δάκρυσι πλήρης· ᾔτει τε βασιλέα καὶ βα σιλίδας αὐτὰς, ὥστε πρὸς Θεοδόσιον γράφειν, ἑτέραν σύνοδον οἰκουμενικὴν ἀθροίζειν, καὶ τὰ παρὰ θε σμὸν ἐκκλησιαστικὸν ἐν Ἐφέσῳ γεγενημένα διορθούν ἀσφαλῶς. Οἱ δὲ πεισθέντες, Θεοδοσίῳ εὐθὺς ἔπελλον, τὴν τοῦ πάππα πρεσβείαν δήλην εγκαθιστών τες. Ο δ' ἀντιγράφων τῇ θυγατρὶ Εὐδοξία, καὶ ταῦτα κατὰ λέξιν ἐπέφερεν·. Τοῦτο δὲ τῇ σῇ γλυκύτητα γνωρίσαι βούλομαι, ὅτι Φλαβιανός θείᾳ κρίσει τῶν ἀνθρωπίνων ἀφῃρέθη πραγμάτων· ὅπως πᾶσα ἀμ φιβολία καὶ φιλονεικία τῶν ἱερῶν ἐκκλησιῶν ἀπο· παυθῇ.» Εντεῦθεν ἐπιλογισάμενος Θεοδόσιος ὡς τῇ Χρυσαφίου πανουργίας απατηθείη, λίαν ἐχαλέπαινε τῆς τε εἰς Φλαβιανὸν ἀσεβείας, καὶ τῆς εἰς τοὺς ἄλ λους τῶν ἐπισκόπων ἀδέσμου παραινίας καὶ κατακρίσεως. Καὶ δὴ μὴ οἷός τε ὧν τὸ λυποῦν ἐξιάτα σθαι, κατά Χρυσαφίου τὸν ἐνδικον εκένου θυμόν. Γυμνώσας οὖν αὐτὸν πρώτιστα τῆς ἀρχῆς, καὶ τῶν ὄντων ἀποστερήσας, εις τινα των νήσων ἐξέπεμπεν. Επικρίνουσα δὲ καὶ ἡ ἄνωθεν ψῆφος τὴν δίκην, ἐν ταῖς θαλαττίαις κατελάμβανε τρίβοις. Επειτα καὶ τῇ γαμετῇ Εὐδοκία σφοδρώς μάλα προσφέρεται, οἷάπερ αἰτία γεγενημένῃ τῶν ἐπεισφρησάντων δει νῶν· οἷς καὶ τὰ κατὰ τὴν κασιγνήτην Πουλχερίαν προσῆγε, δι᾿ αὐτῆς τῶν βασιλείων ἀπελαθεῖσαν. Προσεπῆγε δὲ καὶ τὰ κατὰ Παυλῖνον, καὶ τὸ μῆλον ἐκεῖνο τῆς ἔριδος, ονειδίζων σφόδρα καὶ καθαπτόμεν νος. Ἡ δ' ἀπογνοῦσα καὶ ἐν πολλῷ δέει γεγενησ μένη, τὴν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ήτει στέλλεσθαι· ἤδη τοῦτο καὶ πρότερον ἐπηγγελμένη Θεῷ, εἴ γε μνη.

ECCLESIASTIC HISTORIB LIB. XIV. τὸ ατευθείσαν γνοίη τὴν θυγατέρα. Βασιλεὺς δ' εὐθὺς gens, in medium protulit. Illa consilii dubia, cum πέμπων ἐξ Εβδόμου τὴν ἀδελφὴν Πουλχερίαν άνεκαλεῖτο, ἕβδομον ἔτος ἐκεῖ ἐκπεράνασαν. Ἡ δὲ σὺν πομπῇ πολλῇ καὶ δορυφορία μεγάλῃ πρὸς τὰ βασί λεια ήγετο. Ἐξ αὐτῆς δὲ εἰς Εφεσον πέμψασα, Φλαβιανοῦ θεῖον σῶμα ἐκεῖθεν εἰς τὴν βασιλίδα μετο ἤνεγκε· καὶ διὰ μέσου τῆς πόλεως εκκομίσασα τὸν αἰδοῖ καὶ δορυφορία περιφανεῖ, ἔνδον τῶν ἀδύ των τοῦ ἱεροῦ τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ σεμνῶς καὶ εὐλαβεῖς κατατίθησιν. Ἔπειτα εἰς σχῆμα ναοῦ τὴν ἐν τοῖς χαλκοπρατείοις τῶν Ἰουδαίων συναγωγήν μετασχηματίσατα, καὶ εἰς κάλλος ἅμα καὶ μέγεθος ἐκλαμπρύνασα, περιφανῆ θεῖον οἶκον τῇ Θεομήτορι ἀνεγείρει. Ενθα δὴ καὶ ἕτερα βραχύτερα προσοικο δομήσασα, τὴν τιμίαν τῆς Θεομήτορος καὶ ἱερὰν ζώνην κατέθετο ἐν αὐτῇ τῇ τῆς ἁγίας τραπέζης σορῷ· καὶ ἐξ ἐκείνου ἁγία σορὸς ὁ τῆς Θεοτόκου οἶκος οὗτος ἐπώνυμον ἐκληρώσατο. Καὶ τὰ μὲν ὧδε ἐγένοντο. in magnum esset conjecta metum, ut sibi Hierosolyma petere liceret, petiit: ad quam profectionem se voto nuncupato Deo obligaverat, si in matrimonium collocatam filiam vidisset. Imperator confestim in Septimum misit, et sororem Pulcheriam septimum jam ibi annum agentem revocavit: qu imperialem aulam rediit. Ephesum certis homi quamprimum cum apparatu comitatuque multo in nibus missis, sacrum Flaviani corpus iude in urbem imperantem transtulit, atque id per mediam tum, intra adyla sanctorum discipulorum Christi civitatem cum observantia et pompa celebri illatempli splendide et religiose reposuit. Postea Judæorum synagoga, Chalcopratiis, in templi formam redacta, pulchritudineque simul et amplitudine exornata, insignem Dei Genitrici ædem s-r cram construxit. Ubi minoribus aliis adjectis ædi. ficiis, venerandam et sacram Dei Matris in ipso sanctioris mensæ loculo zonam reposuit: et ex eo tempore ea Dei Genitricis ædes sacri loculi nomen est consecuta. Atque hæc quidem sic acta. ὓς ἡ βασιλὶς Εὐδοκία εἰς Ἱεροσόλυμα διέβη· καὶ περὶ τῶν ἐκεῖσε οἰκοδομημάτων αὐτῆς. Καὶ περὶ ἀγωγῆς καὶ διαίτης τῶν ἐν Παλαι στίνῃ μοναχῶν· καὶ ὡς ἐτελεύτα ἡ βασίλισσα Εὐδοκία. 'Η δὲ βασιλὶς Εὐδοκία ἐπὶ τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ πόλιν επειγομένη, μόλις ἐνταῦθα γίνεται. Καὶ δὴ τοῦ ἐκεῖσε λεὼ κατὰ θέαν ἐκείνης συνερρυηκότος, τέλος πρὸς ἔπος καὶ τοῦτ᾽ ἀπεφθέγξατο· CAPUT L. Ut imperatrix Eudocia Hierosolyma petierit, et que ibi construxerit ædificia." De vita et conversatione Palestinorum monachorum; et ut imperatrix Eudocia e vita migrarit. Eudocia vero Augusta profectionem in sanctam Christi civitatem adurgens, tandem huc pervenit. Et cum populus illic ad spectandanı eam conflueret, postremo ad verbum illud perquam scite carmen dictis aliis adjecit: Et stirpis vestræ me dico et sanguinis esse, subobscure eo antiquitus colonias ex Græcia ductas esse significans. Eas qui cognoscere vult, Strabo. nem geographum, et Phlegontem, et Diodorum Siculum, tumn etiam Arrianum et Pisandrum poetam, 555 præterea Ulpianum, Libanium et Julianum sophistas egregios legat. Quo tempore etiam Antiochiam eam profectam, cives ibi statua ærea faberrime facta cohonestarunt, quæ ad posteriora etiam tempora perduravit. Qua re Theodosius permotus, maximam mœnibus partem adjecit, Υμετέρης γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι, τὰς ἐξ Ἑλλάδος ἀποικία; ἐκ παλαιοῦ ἐκεῖσε γεγενημένας αἰνισσομένη. "Α; εἴ τῳ βούλησις κατιδείν, Στράβων εντυγχανέτω τῷ γεωγράφῳ· ἔτι δὲ Φλέγοντι καὶ Διοδώρῳ τῷ Σικελιώτῃ· πρὸς δὲ ᾿Αῤῥιανῷ τε καὶ Πεισάνδρῳ τῷ ποιητῇ· καὶ πρός γε Ούλα πιανῷ, Λιβανίῳ τε καὶ Ἰουλιανῷ, τοῖς ἐκκρίτοις τῶν σοφιστῶν· ὅτε καὶ τὴν Ἀντιόχου διιοῦσαν, Αντιοχεῖς εἰκόνι ἐκ χαλκοῦ ἀρίστως πεποιημένη ἐτίμων, ἢ καὶ μέχρι τῶν κατωτέρω χρόνων διήρκεσεν· ἐξ ἧς ἐρεθισθεὶς Θεοδόσιος, μεγίστην μοίραν τῷ τείχει προσῆπτε. Διανοίξας γὰρ πρὸς εὗρος, usque ad portam quæ in Daphnem fert in latituμέχρι τῆς πύλης τῆς ἐπὶ Δάφνην ἀγούσης ἐφείλκυσε· καὶ πάρεστι τὸ προάστειον τοῖς βουλομένοις ὁρᾶν· ἐς δεῦρο γὰρ τὸ παλαιὸν ἔχνηλατείται τεῖχος, τῶν λειψάνων ξεναγούντων τὰς ὄψεις· ἄλλοις δὲ δοκεῖ τὸν μέγιστον Θεοδόσιον τὸ τεῖχος εὐρύναι. Καὶ τοῖς λουτροῖς Ουάλεντος ἐπί τι τῶν μερῶν λυμήναν τος τοῦ πυρὸς, χρυσὸν παρασχεῖν ὁλκῷ διακοσίων λιτρῶν βαρυνόμενον. Καὶ δις δὲ λόγος έχει ταύτην. ἐπὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀφικέσθαι· ἔνθα γεγενημένην, πλεῖστα πρὸς τιμὴν Χριστοῦ διαπράξασθαι· πολλά τε τῶν εὐαγῶν μοναστηρίων ἀνήγειρε, καὶ τὰς και λουμένας λαύρας και φροντιστήρια θεῖα ἐδείματο ὧν διάφορος μὲν ἡ ἀγωγὴ καὶ ἡ δίαιτα, ἡ δέ γε πολιτεία πρὸς ἕνα θεοφιλή σκοπὸν τελευτᾷ. Οἱ μὲν dinem eis promotis. Eamque suburbanam regionem cernere quisque potest. Nam ad hoc usque tempus vestigia veteris muri, reliquiis ejus sesc cum admiratione oculis inferentibus, deprehenduntur. Aliis autem videtur, a maximo Theodosio mœnia esse dilatata. Atque ab eodem in lavacri Valentis, aliquibus ex partibus incendio diruti. refectionem, aurum ducentorum pondo libraruin datum esse dicitur. Fama vero est, bis Eudociam Hierosolyma perrexisse, ubi plurima ad honoreın Christi peregit. Nam et multa sacra monasteria excitavit: et lauras quæ vocantur, angustas scilicet monachcrum cellas, scholasque divinas condidit: quarum varium quidem est institutum, et

varia vivendi ratio: sed ha ad unum prorsus γὰρ ὁμοῦ διαζῶσι, μηδενὶ τῶν ἐς γῆν νευόντων και pietatis finem spectant. Quidam namque simul eisdem in ædibus vivunt, re nulla quæ homines in terram deprimit distracti. Apud hos neque aurum est, neque aliud quodpiam metallum; sed neque vestis alicujus propria, neque rerum aliarum quid-. quam, quod ventrem demulceat. Quod namque hodie pallium aut humerale hic fert, eo cras alium indutum conspicias; adeo ut unius vestem unam omnium, et rursum omnium unius esse putes. Omnibus autem communis proponitur mensa, non conditis variisque et exquisitis cibariis, eas quæ sub ventre sunt corporis partes ad lasciviam irritans, sed paucis quibusdam oleribus atque leguminibus, quantum ad vitam saltem tolerandam satis sit, convivas excipiens. Communes itidem eis sunt ad Deum supplicationes et preces, quas interdiu, et saepe etiam nocte tota, cum timore, habitu statuque corporis submisso, peragunt. Labore seipsos ita conficiunt, ut viventes adhuc super terram mortuos prorsus esse dicas. li sæpius in biðnum et triduum jejunium proferunt. Sunt qui diebus quinque, et longius, cibum non attingunt: 556 eumque tandem necessitate urgente, et quidem cum parcimonia multa, sumunt. Aliqui vero diverso ab eis qui ita simul vivunt modo, seipsos a multis segregantes, solitarii degunt, exiguis maxime adiculis se includentes, quæ ea sunt latitudine et altitudine, ut neque directe stare, neque facile cubare possint, speluncis quibusdam el terre cavernis, sicuti Apostolus inquit *, incubantes. Nonnulli sub dio cum feris habitantes, aliqui vero occultis sub terra hospitiis utentes, ibi cum solo colloquuntur Deo. Verum enimvero alind quoque genus conversationis divinæ ab illis excogitatum est, quod omne virilis constantiæ et fortitudinis specimen longe superat. In solitudinem enim quamdam sole adustam se abdentes, et eam solam corporis partem quam naturæ necessitas tectam esse vult, velantes, non viri moda, sed et feminæ, eodem inter se vitæ instituto concertantes, nullam reliqui corporis gerunt curam, frigori ingenti atque æstui, variisque aeris mutationibus seipsos committentes, algorem juxta et calorem iolerant, et quovis loco, ita ut sors tulit, stant et cubant omnique humano alimento omnino repudiato, herbis quibusdam et radicibus, quas terra sua sponte fert, vivunt: qui etiam ab ejuscemodi victus genere Sosxol, hoc est, pabulatores dicti sunt. Illi etiam tempore ipso specie eorum mutata, feris assimilantur, et mentem quoque a reliquis hominibus alienam obtinent. Quos si quando forte conspicati fuerint, fugiunt. Quod si etiam iusequentem`quempiam sentiant, celerius se in pedes conjiciunt, propter levitatem prorsus in aere sublimes volantes. Nonnunquam quoque inaccessa sub terra loca subeuntes, subito disparent: plurimi • llebr. x¹, τασυρόμενοι· ἐν οἷς οὐ χρυσὸς, οὐδέ τι τῶν ἄλλων μεταλλικῶν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐσθῆς ἰδιάζουσα, οὐδέ τι ἄλλο τῶν ὅσα σαίνειν οἶδε γαστέρα. Ο γὰρ οὗτος σήμερον τριβώνιον ἢ ἐξωμίδα φέρει, αύριον τέως ἂν ἕτερον ἀμπεσχόμενον· ὡς λογίζεσθαι ἑνὸς καὶ μίαν εἶναι τὴν πάντων ἐσθῆτα, καὶ τὴν αὖθις ἑνὸς ἁπάντων. Απασι δὲ κοινὴ τράπεζα πρόκειται, οὐ καρυκείαις τισὶ καὶ ποικίλοις ἐδέσμασι τὰ ὑπαγά στρια γαργαλίζουσα, ἀλλὰ βραχέσι λαχάνοις, και τισιν οσπρίοις, καὶ τούτοις, ὅσον ἀποζήν μόνον δεξιουμένη. Κοιναὶ δὲ αὐτοῖς εἰσι καὶ αἱ πρὸς Θεὸν λιταί, δι' ἡμέρας καὶ ὅλης νυκτὸς πολλάκις δέει καὶ κατεσταλμένῳ τῷ ἤθει γινόμεναι. Οὕτω δὲ καὶ τοῖς πόνοις σφᾶς αὐτοὺς ἐκπιέζουσιν, ὡς ἄντικρυς ζων τας εἶναι νεκροὺς ὑπὲρ γῆν. Οὗτοι δὲ πολλάκις καὶ δὲς καὶ τρὶς ὑπερθέμενοι τῶν ἡμερῶν· εἰσὶ δὲ οι καὶ πεμπταῖοι καὶ πρὸς διατελοῦσιν άγευστοι - μόλις δὲ τῶν ἀναγκαίων καὶ τούτων φειδεί πολλῇ ἅπτονται. Αλλοι δ' ἀπ' ἐναντίας τοῖς ὁμιλαδόν συν οικοῦσιν ιόντες, σφᾶς αὐτοὺς τῶν πολλῶν ἀπεκρίνοντες, καθ᾿ ἑαυτοὺς διαζῶσιν, οἰκίσκοις τισὶ βραχυτάτοις ἑαυτοὺς εἴργοντες, ἐπὶ τόσον εὐρυνο έναις καὶ εἰς ὕψος ἐκφερομένοις, ώς μηδ' ἀνορθοῦσθαι εξόν τε καὶ τὰς κλίσεις εὐχερῶς πράττειν· σπηλαίοις δέ τισι καὶ τῆς γῆς ταῖς ὁπαῖς, ᾗ φησιν ὁ ᾿Απόστολος, ἐμφωλεύοντες· οἱ δ' ύπαιθροι θηρίοις συνοικίαν ποιοῦντες· οἱ δὲ καὶ ἀτεκμάρτοις ὑπὸ γῆν οἰκίαις κεχρημένοι, ἐκεῖ δὴ μόνοι μόνῳ προσλαλούσι Θεῷ. 'Ατὰρ δὴ καὶ ἕτερον εἶδος τῇ περὶ Θεὸν στροφή του τοις ἐπινενόηται, δείγμα πάσης ἀνδρίας και κατε ρίας ἐν δευτέρῳ τιθέν. Ἐπὶ γάρ τινι ἐρήμῳ τῷ φλογμῷ τοῦ ἡλίου ἐκκεκαυμένοι σφᾶς διαφέντες, καὶ τὰ τῆς φύσεως ἐξ ἀναγκαίου περιστέλλεσθαι εἰω; τα μόνα περικαλύπτοντες, οὐκ ἄνδρες μένον, ἀλλὰ καὶ γύναια πρὸς τὴν ἴσην πολιτείαν ἀνθαμιλλώμενα, τὸ λοιπὸν ἐῶσι σῶμα προμηθείας πάσης ἐκτὸς, χρυμοῖς ἐξαισίοις καὶ καύσονι καὶ ταῖς ποικίλαις τοῦ ἀέρος μεταβολαῖς ἑαυτοὺς ἐκδιδόντες, ἐν ἵπ καὶ κρύο; καὶ θάλπος καὶ στάσιν καὶ κλίσιν ἐπὶ τοῦ τυχόντος ποιούμενοι· πᾶσαν δ' ἀνθρωπίνην ἀποσει όμενοι τέλεον, πόαι; τισὶ καὶ ῥίζαις ἃς ἡ γῆ αὐτο οι καὶ Βοσκοὶ ὄνομα μάτως ἐκδίδωσι τρέφονται ἔσχον τῷ τοιῷδε τῆς ζωῆς πορισμῷ. Καί γε θηρίοις τῷ χρόνῳ ἀφομοιούνται, παρατρεπομένης μὲν τῆς ἰδέας, τῆς δὲ γνώμης μηδαμῶς συμβαινούσης τοῖς λοιποῖς τῶν ἀνθρώπων· οὓς καὶ εἴ ποτε συμβαίη θεάσασθαι, διαδιδράσκουσιν· εἰ δὲ καὶ γνοῖεν ὅτι διώκοιντο, ἐπιμᾶλλον τῷ τάχει κέχρηνται τῶν ποδῶν ἄντικρυς αιθέριοι τῇ λεπτότητι διιπτάμενοι. Εστι δ' ὅτε καὶ δυσεμβόλοις χωρίοις τῶν ὑπὸ γῆν ἀφα νεῖς γίνονται, τὸ λαθεῖν οὕτω βιοῦντες περὶ πλείστου ποιούμενοι· καὶ ἕτερον δὲ εἶδος ἀσκήσεως διηγήσο μαι, 8 μικροῦ με διέδρασε, καίτοι γε τὰ πρεσβεία κατὰ πάντων φέρεσθαι δίκαιον ἔχον· ἐν ἐλαχίστοις δὲ μάλιστα τὸ τοιοῦτον ἐγγίνεται. Εἰσὶ γὰρ δή τινες οἶ, ἐπὰν διὰ πολλῶν μόχθων τῆς ἀρετῆς τὸ ἀπαθεῖς

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XIV. εἶναι κληρώσαιντο, πρὸς τὸν κόσμον ἐπανήκουσιν que id, si ita vitam ducentes lateant, faciunt. αὖθις. Παραφόρους δ' ἑαυτοὺς εἶναι σχήμασι τίσιν · ἀτάκτοις ἐπαγγελλόμενοι, οὕτω τὴν κενὴν δόξαν περιφρονοῦσιν. Ον τελευταίον χιτῶνα, Πλάτων φησὶν ὁ φιλόσοφος, ἡ ψυχή πέφυκεν ἀποτίθεσθαι. Και με φιλοσοφοῦσιν ἀπάθειαν, ἀπαθῶς δῆθεν ἐσθίοντες, κἂν ἐν καπηλείῳ ἢ μαστροπείῳ εἰ τοῦτο δεήσοι δρᾷν, οὔτε πρόσωπον οὗτοι δι' αἰδοῦς τιθέμενοι. Προσβάλλουσι δὲ ἀθρόον καὶ βαλανείοις γυναιξὶ συλλούμενοι, πολλάκις εὑρισκομέναις καὶ ὡς ἔχου σι φύσεως, καὶ σὺν ἐκείναις αὐλίζονται. Οὕτω δὲ τῶν παθῶν περιγίνονται, ὡς καὶ τῆς φυσικῆς ὑπερκεῖσθαι δυνάμεως, καὶ τυραννεῖν αὐτήν· οὔτ᾽ ὄψει, οὔτε ἀφῇ, πολλῷ γε μὴν αὐτοῖς φιλήμασι τεχνικοῖς καὶ περιπλοκαῖς ταῖς τοῦ θήλεος πρὸς τὰ τῆς φύσεως ἀποκρίνεσθαι ἰδιώματα· ἀλλ' ώσανεί μετ᾿ ἀνδρῶν διατρίβοντας, ἄνδρας εἶναι, γυναιξὶ δ' αὖθις προσ ομιλοῦντας, γυναῖκας· φύσεώς τε ἑκατέρας μετέχοντας, δοκεῖν εἶναι ἐπὶ μιᾶς· καὶ τέλος εἰπεῖν, ἐν τῷ τοιούτῳ ὑπερφυεί βίῳ τὴν ἀρετὴν ἀντιπράττου σαν φύσει καταπῆξαι νόμους, ὥστ᾽ ἐν μηδενὶ τῶν ἀναγκαίων ἐφεἶναι αὐτὴν κόρον σχεῖν. Πεινήν δὲ πάντα καὶ διψῆν, καὶ δι' ἐγκρατείας ήκειν ἁπάσης ὁ σφῶν νόμος νομοθετεῖ. Ἐπὶ τόσον δὲ καὶ τὸ σῶμα περιστέλλειν ὁρίζει, ὅσον βία τὴν ἀνάγκην συνέχειν. Καὶ ἐπὶ τόσον αὐτοῖς ἀκριβωμένοις σταθμοῖς ἀντιταλαντεύεται, ὡς ἐκ διαμέτρου χωροῦσιν, ἀνεπαίσθητον αὐτοῖς τὴν ῥοπὴν καθεστάναι. Καὶ τόσον δὴ τἀναντία κρατεῖ παρ' αὐτοῖς καὶ ὑπερφυώς κέκραται, τῆς θείας χάριτος εἰς ἐν συναγούσης τὰ ἄμικτα, e καὶ αὖ πάλιν καιρῷ προσήκοντι διαιρούσης, ὥστε τὸ ξένον εἰς ἀκοὴν ζωὴν ἐν ταυτῷ καὶ νέκρωσιν αὐτοῖς κατοικεῖν, φύσει εναντιώτατα καὶ λόγῳ καὶ πράγματι. Όπου μὲν γάρ τι τῶν παθῶν ὑφέρπει, ἴδοις ἂν σῶμα νεκρὸν μηδὲν ὁρῶν ὅσα καὶ τάφῳ κείμενον· ἔνθα δ' ἀρετῆς ἐργασίᾳ καὶ πρὸς Θεὸν ἱκετεία ρώμην καινὴν καὶ σῶμα ξένως σφριγῶν τὴν ἀκμήν· κἂν καὶ γεγηρακός εἴη σφόδρα καὶ ἐξωρον. Καί γ' ἑκάτερος βίος οὕτως ἐκείνοις συμπλέκεται, ὥστ᾽ ἀμέλει καὶ τὴν σάρκα πάμπαν νεκρώσαντές τε καὶ ἀποθέμενοι, ζῶσιν ἀεί· καὶ μετὰ τῶν ζώντων ὡσανεί συνδιάγουσι, τὰ ἐκείνων παντοίως θεραπεύοντες σώματα, καὶ τὰς τῶν δεομένων λιτὰς Θεῷ ἀναφέρουσιν, ἐπίσης τῇ προτέρᾳ βιοτῇ διαζῶντες, πλὴν ὅσῳ μὴ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεεῖς εἶναι καὶ τόπῳ περιορίζεσθαι, πᾶσι δ' ἀκαρεί συνεἶναι, καὶ τὰς ἁπάντων ἀκούειν φωνάς, καὶ πᾶσι συγγίνεσθαι· ὧν συχναὶ γονάτων κλίσεις τὸ ἔργον, σύμπονοί τε ἐπαναστάσεις, τῆς ἐφέσεως μόνης τὴν ἡλικίαν ὑπαν εχούσης, καὶ τὴν ἑκούσιον ἀσθένειαν ἀναζωπυρούσης· ἄταρκοί τινες ἀθληταὶ καὶ ἀναίμονες παλαι σταί. Οἷς ἀρίστη πανδαισία καὶ τρυφὴ νηστείας τὸ κράτιστον, καὶ σφριγῶσα τράπεζα τὸ μηδὲν ἐλέσθαι ὡς οἷόν τε ἀπογεύεσθαι. Εἰ δέ που ξένος ἐπιδημοίη κἂν ἐξ ἑωθινοῦ, οὕτω φιλοφρόνως διάκεινται φιλοτησίαις καιναῖς δεξιούμενοι, ὡς εἰκάσαι μηδὲν ἄλλο σφᾶς διὰ βίου σπουδάσαι, ἢ αὐτὸ δὲ τοῦτο τρυφα, παρηλλαγμένον εἶδος νηστείας ἐπινοοῦντες· ἀδεῶ; δήθεν ἐσθίειν μὴ βουλομένους· ὡς ἔκπληξιν τὸ Aliud præterea monastici exercitii genus, quod parum abfuit quin præterirem, commemorabo. Id præ aliis merito primas ferre censetur, et apud paucissimos reperitur. Sunt namque nonnulli, qui cum per multos virtutis labores eo evaserint, ut ἀπαθεῖς, hoc est, indolentes, et afectionibus perpessionibusque omnibus liberi sint, in mundum recurrunt. Et gestibus quibusdam incompositis dementes se esse assimulantes, ita vanam contemnunt gloriam, quam extremam tunicam (jux'a Platonem philosophum) anima deponere solet. In ἀπαθείς, hoc est, indolentia philosophantur, 557 sine affectione atque animi commotione, in caupona aut, si opus sit, in lupanari cibum capientes, et neque conspectum cujusquam, neque locum aliquem reverentes. Balnea quoque ingrediuntur, et cum mulierculis sæpe etlam, ut natura fert, nudis lavant, et cum eisdem habitant. Adeo vero aflectionibus perpessionibusque superiores sunt, ut naturæ vim superent, et tyrannidem in eam exerceant: denique ut neque aspectu, neque contactu, neque adeo ab arte petitis osculis, atque muliebribus complexibus, ad eam quæ propria naturæ est concupiscentiam commoveantur. Cum viris illi versantes viri sunt, cum mulieribus mulieres. Et cum utriusque sexus vim obtinere videantur, unum obtinent. Atque ut semel dicam, in hoc vitæ genere, quod captum naturæ superat, virtus natur:e adversas leges fxit, ut in nulla earum rerum quæ necessaria sunt, satietas ipsa locum habeat. lla illi semper esuriunt et sitiunt, temperantiamque et continentiam in rebus omnibus retinere leges eorum jubent. Adeo etiam illæ corpus constringere præcipiunt, ut vi etiam necessitas comprimatur. Tam æqua etiam per exactissimam rationem statera vita cis libratur, ut duin lanx utraque per diametrum et lineam mediam inter se distat, nullum sentiatur momentum. Et tantopere res inter se contrariæ in eis et exstant et miscentur, divina gratia ea quæ misceri nequeunt conjungente, et tempore rursum suo disjungente, ut quod aulicu mirum est, in eodem corpore et vita simul et mortificatio habitet, quæ natura, ratione et re ipsa inter se maxime sunt pugnantia. Cum enim affectio quæpiam seu perpessio subrepsit, tum corpus videas mortuum et nihil agens, perinde atque in sepulcro repositum esset. Cum autem egregium virtutis opus peragendum, et preces ad Deum fun - dendæ sunt, tum robur novum et corpus mirifce vividum cernas, etiamsi id senio jam confectum et exoletum admodum sit. Vitam utraque illi, præsentem videlicet et futuram, ita complicant et conjungunt, ut carne prorsus in obitu mortificata atque deposita, semper vivant, et quodammodo cuin viventibus simul conversentur, corpora illorum varie curantes, et supplicantium preces ad Deum referentes: itidem ut in priore vila degentes, præterquam quod rebus necessariis non indi -

Nicephori CALLISTI geart, et loco nullo circumscribantur. Omnibus in πραττόμενον εἶναι, πόσον ἐς τροφὴν αὐτάρκη δεόμενοι, κομιδῆ βραχυτάτῃ διαζῶσι τροφῇ· ἐχθροὶ ἑαυτοῖς καθεστῶτες, καὶ τῶν ἰδίων βουλήσεων καὶ τῆς φύσεως ἔκδοτο: τοῖς πάλαι θελήμασιν· ὡς ἂν διὰ πάντων αὐτοῖς τὸ ἡδον τῆς σαρκὸς ἀποσφαιρι σθείη, καὶ ψυχὴ διεξάγῃ τὰ κάλλιστα, ὅτα δὴ Θεῷ πρὸς ἀρέσκειαν νουνεχῶς ἐπιλεγομένη καὶ διασώ ζουσα. Μακάριοι οὕτως τῆς τ' ἐνταυθοί διαίτης καὶ πολιτείας· πολλῷ δὲ μᾶλλον μακαριώτεροι τῆς ἐντεῦθεν μεταναστάσεως, ἐς ἣν διὰ παντὸς χαίνουσι τὸ ποθούμενον ἰδεῖν ἐπειγόμενοι. Καὶ τοίνυν ἡ βασιλὶς Εὐδοκία πολλοῖς τοιούτοις περιτυχοῦσα, πολλά τε, ὡς εἴρηται, μοναστῶν ἐνδιαιτήματά τε καὶ καταγώγια δειμαμένη, καὶ τὰ τῶν Ἱεροσολύμων τείχη εὐρύνασα καὶ ἀνανεώσασα, καὶ πρὸς τὸ εὐπρε momento adsunt, omnium voces audiunt, et cum omnibus versantur. 558 Horum opus est frequentes genuum inclinationes et graves rursum stationes, desiderio solo corpora corum sustinente, et voluntariam imbecillitatem recreante. Illi athletæ quidam sunt carne carentes, et luctatores sanguinis expertes. Illis convivia splendida et delicia summæ sunt, assiduum jejunium: et mensa opipara, ut quoad ejus fieri potest, nihil cibi degustent. Quod si alicunde hospes adveniat, matutino etiam tempore, tam benigne et amanter novo hospitalitatis genere eum excipiunt, ut nihil aliud eos per vitam, quam ad eum modum deliciari studuisse putes: aliud mox rursus jejunii genus excogitantes, cibumque arbitratu SUO capere πέστερον διασκευασαμένη, καὶ τὸ ἐπισκοπεῖον nolentes, adeo ut res ea omnibus in stuporem evadat, cum ad victum sufficientem tantum eis desit, quomodo tam exiguo alimento vivere possint. Inimici ii sibi ipsis sunt, voluntatisque propriæ et naturæ destinatione animi jamdudum concepta, pralitores, et in rebus omnibus delicias carnis longe a se rejiciant, et anima eis in statu suo pulcherrime consistat quæcunque Deo placita sunt, prudenter deligens atque conservals. Felices illi prorsus ejuscemodi conversatione et vitæ instituto longe autem feliciores sua ex hac vita migratione, ad quam illi semper aspirant, aðl optatum illum desideratumque vivendum anhelantes. Itaque Eudocia Augusta cum multis id genus monachis collocuta est, et multa (sicuti dictum est) monachorum domicilia et habitationes construxit. Hierosolymorum etiam muros protulit et renovavit. Episcopalem præterea domum ibi ex fundamentis ipsis erectam pulcherrime exornavit, eidemque mille numismatum reditum attribuit. In Phordisiis pauperum domicilium ædificavit, ubi quadringenti sacro morbo laborantes habitarent. Alia item pauperum hospitum et viduarum diversoria condidit, eisque substantiam suam donavit. Ecclesiis, nosocomiis seu ægrorum domibus, sacrosanctis ædibus, et monasticis virorum et mulierum domiciliis, vicesies mille quandringenlas et octoginta auree monete libras dedicavit: præter alios quos alio convertit sacros proventus, [ et varii generis domaris, que sanctis quibusdam Jocis consecravit. Et aliquando die festo Paschæ templum ad sanctam Christi Resurrectionem cele-. brandam ingressa, in lucernarum rationem decies mille sextarios olei retulit. 559 Et choris memo, riam sacræ Christi Resurrectionis colentibus, annuum proventum quadringentorum numismatum constituit. Postremo templum ingens amplitudine et fornia praeclarum, ex ipsis fundamentis, admir rando illi et primo diacono simul et martyri Stephano stadio uno ab Hierosolymis erexit: quo laeo a percussoribus Doni saxis ille obrutus, loco immarcescibilem coronam reportasse dicitur. In quo templo aliquo post tempore et ipsa, cum ad ἐκ βάθρων αὐτῶν ἀνίστα, ἀποχαρισαμένη του τῳ καὶ πρόσοδον νομισμάτων χιλίων. Ἐν δὲ Φορδισίοις πτωχεῖον ἀνέστη, ἐν ᾧ τετρακόσιοι τη ἱερᾷ νίσῳ προσειλημμένοι ἐνδιαίτημα εἶχον. Καὶ ἄλλα δὲ πτωχεία καὶ ξενώνας καὶ γηροκομεία ἀνήγειρε· καὶ τὸ περιὸν αὐτῇ τῆς οὐσίας τοῖς τοιούτοις ἀπεκλήρωσεν· ἐκκλησίαις, νοσοκομείοις καὶ σεμνείοις εὐαγέσι, καὶ διαιτήμασι μοναχών ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν, δύο μυριάδας καὶ τετρακό σια καὶ ὀγδοήκοντα χρυσίου λίτρας νομισμάτων τούτοις ἀφιερώσασα, ἄνευ τῶν ἄλλοτε προςαφιερω θέντων θείων προσόδων, καὶ τῶν διαφόρως αὐτῇ κειμηλίων ἱερῶν γεγενημένων, τόποις εὐαγέσι τισί. Καί ποτε τῇ τοῦ Πάσχα ἡμέρᾳ εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν εἰσελθοῦσα, εἰς λόγον φώτων ἐδωρεῖτο ἐλαίου ξέρτας μυρίους· καὶ τοῖς χοροῖς τῶν σπουδαστῶν τῆς ἁγίας Χριστοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως πρόσοδον ἐνιαύσιον νομίσματα τετρακόσια. Τελευ - ταῖον δὲ πάντων τέμενος μέγα ἀνίστη, ἐξοχῇ τε καὶ κάλλει προύχον, τῷ πρώτῳ ἐν διακόνοις καὶ μάρτυσι Στεφάνῳ τῷ θαυμαστῷ ἐξ ἐσχάτων κρηπίδων αὐτῶν, οὐ πάνυ τι διεστώ; Ἱεροσολύμων, πλὴν ὅσον στα δίου ἑνός· ἔνθα λόγος ὑπὸ τῶν Κυριοκτόνων βληθέντα λίθοις, τὸν ἀμαράντινον κομίσασθαι στέφανον· ἐν ᾧ καὶ αὐτὴ πολλῷ κατατίθεται ὕστερον, πρὸς τὴν ἀγήρω μεταχωρήσασα βιοτήν, τετάρτῳ ἔτει τῆς τοῦ μεγάλου Λέοντος βασιλείας, εὐσεβῶς καὶ θεαρέστως βιώσασα. Ἐτελεύτα δὲ τὸν βίον ἐτῶν ἑξήκοντα καὶ ἑπτὰ γενομένη εἰκοστὸν γὰρ έτος ἄγουσα, τῷ βασιλεῖ Θεοδοσίῳ συνήφθη· καὶ διεβίω τοῖς ἀνακτόροις, ὑπὸ μητρὶ καὶ Αὐγούστῃ τῇ Πουλχερίᾳ ἔτη εἰκοσιεννέα· καὶ μόνη Πουλχερίας ἄνευ τὴν βασιλείαν διίθυνεν ἐπὶ ἔτη ἑπτά· καὶ ἕνδεκα ἔτη ἐν Ἱεροσολύμοις διήγαγεν. Εκ τούτων Οι τέσσαρα διεβίβασεν ἔτη τὴν ἐν Χαλκηδόνι μηδα μῶς παραδεχομένη σύνοδον οἰκουμενικὴν, ὡς προ έντες δηλώσομεν. Μετὰ δὲ τὸ τὴν σύνοδον παραδέ ξασθαι, καὶ ἄλλα τέσσαρα επιβίω ἔτη· ἔπειτα ἐτελεύτα· περὶ ἧς φασι καὶ τὸν προφήτην ειρηκέ και Δαυΐδ· 'Αγάθυνον, Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου τὴν Σιών· καὶ οἰκοδομηθήτω τὰ τείχη Ιερουσαλήμ. Ἀλλὰ τὰ μὲν κατὰ τὴν βασίλισσαν Εὐδοκία τοῦτον γενέσθαι ξυνηνέχθη τὸν τρόπον.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. immortalem emigrasset vitam, condita est, quarto magni Leonis imperii anno, cum hic piam Deoque placitam exegisset vitam. Defuncta autem est atatis sexagesimo septimo anno: nam viginti annos nata, imperatori Theodosio conjuncta est. Et in aula imperiali sub matre, eadeinque Augusta Pulcheria, viginti novem transegit. Ipsa vero sola, absque Pulcheria, imperium annis septera administravit. Porro Hierosolymis undecim transegit. Ex eo tempore quatuor vixit annos, universalis Chal· cedonis synodi acta non approbans, sicuti postea dicemus. Postquam autem synodi ejus decreta rata grataque habuit, alios etiam transegit quatuor; et tandem mortua est. De qua prophetam Davidem illud ctiam dixisse ferunt: Benc fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, et adificentur muri Jerusalem '. Res Eudociæ imperatricis ad hunc se habuere modum. Περὶ τοῦ ἁγίου Συμεών, ὃς πρῶτος τὴν ἐπὶ τοῦ κίονος ἐπενόησε στάσιν. Κατὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ Συμεώνης δ πάνυ, ὁ τῆς ὁσίας καὶ ἀοιδίμου μνήμης, πρῶτος τὴν ἐπὶ κίονος στάσιν ἐπινοήσας, ήκμαζέ τε καὶ ἐγνωρίζετο, ἔχων τὸ ἄνωθεν τοῦ κίονος ἐνδιαίτημα, δίπηχυ τὸ ὅλον περίμετρον όπηνίκα Δόμνος τὰς ἱερὰς ἡνίας τῆς ᾿Αντιόχου διαχειρίζετο. "Ος καὶ ἐπειδὴ ἀκούσας τὸ ἔργον παρ' αὐτὸν ἐγεγόνει, ἔχε πληκτος ὅλος ἦν, καὶ μυστικωτέρως εφίετο συνελε θεῖν. Ἐπεὶ δ᾽ οὖν ἄμφω συνῆλθον, τὴν ἄχραντον και ἀναίμακτον θυσίαν τελέσαντες, τῆς ζωοποιοῦ κοι νωνίας ἀλλήλοις μετέδοσαν. Καὶ τοίνυν ὁ μέγας οὗτος μετὰ τοῦ κάτω βρίθοντος σώματος, τὴν τῶν ἀγγέλων πολιτείαν ἐκμιμησάμενος, πᾶσιν ἀποτάσσεται πράγμασι· βίᾳ δὲ φύσεως τὰ μετέωρα καταλαβεῖν ἐπειγόμενος, μέσον οὐρανοῦ καὶ γῆς τὸ ἐνδιαίτημα πήγνυσιν, ὥστε Θεὸν ἀταράχω; δοξολογεῖν, καὶ μετ' ἀγγέλων ἀσίγητον ἐκείνῳ πλέκειν τὴν ὑμνῳδίαν· ἐκ μὲν γῆς τὰς τῶν ἀνθρώπων δεήσεις οἷα τις μέσος καθεστηκώς, προσάγων Θεῷ, ἐκεῖθεν δὲ τὴν ἄφθονον χάριν καὶ τὸ ἄπειρον τῆς εὐμενείας κατά γων αὐτοῖς. Οὗ τὰ παράδοξα τῶν ἔργων πολλοῖς μὲν ἱστόρηται αὐτόπταις τῶν παραδόξων γεγενημένοις· ἐπαξίως δὲ μάλα καὶ λογίως καὶ Θεοδώρητος καθιστόρησεν ὁ τὴν Κυρεστηνῶν ἐκκλησίαν ἐπισκοπήσας ἐν τῇ παρ' αὐτῷ Φιλοθέῳ ἱστορίᾳ ἐπιγρα φείσῃ. "Οτε τοίνυν ὁ ἐπίγειος οὗτος ἄγγελος Συμεώ νης, καὶ ἐν σαρκὶ τῇ ἀνωτάτω πολιτευσάμενος Τεμουσαλήμ, τὴν ἀκριβῆ καὶ ξένην ταυτηνί τρίβον ἀνύειν ἐπέβαλε, φιλανθρώπως οἱ τὰς τῶν ὀρέων κορυφὰς κατειληφότες Πατέρες διατεθέντες, τῶν τινας ἑαυτῶν ἀποκρίναντες, στέλλουσι παρ' αὐτὸν, ταῦτ᾽ εἰπεῖν ἐντειλάμενοι· Τί σοι βούλεται ἡ ξενοπρεπής αὕτη οἴκησις; Τί τὴν τετριμμένην καὶ σχεδὸν τοῖς πᾶσιν ἁγίοις πεπατημένην ὁδὸν διαφείς, παρηλλαγμένην τινὰ καὶ ἀγνῶνα καθάπαξ είλου ὁδεύειν; Πρὸς δὴ τούτοις ἐπιτετράφασι, καταβαίνειν ἐκεῖθεν κελεῦσαι, καὶ τὴν τῶν ἐκλεκτῶν Πατέρων ἐδεύειν αἱρεῖσθαι· κἂν μὲν πρόθυμος γένοιτο προς τὴν ἐκεῖθεν κατάβασιν ἑαυτὸν ἐκδιδόναι, συγχωρείν ἐκέλευον, καὶ τρέχειν ἢν ᾑρετίσατο· δῆλον γὰρ τῇ ὑπακοῇ ὡς Θεὸς ὁδηγός ἐστιν ὧδε διαθλεῖν ᾑρημένῳ· εἰ δέ γε δοῦλος ἰδίας ὀρέξεως γένοιτο, καὶ ἀντιβαί νειν πειρῷτο, καὶ μὴ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἐξέως ευθυδρομήσεις πρὸς βίαν ἐκ ποδός ἕλκειν, καὶ εἰς • Psal. L, 20. CAPUT LI. De sancto Symeone, qui primus vitam et stationem in columna invenit. Hoc ipso tempore etiam magnus Symeones, sanctæ et celebris recordationis, qui primus stationem in columna invenit, viguit: et celebre consecutus est nomen, domicilium super columna bicubitale undequaque habens, quo tempore Domnus sacras Antiochenæ urbis habenas tenuit: qui etiam ea re audita, cum ad eun venisset, totus consternatus est, et cum eo mystico arcanoque congressu convenire exoplavit. Conveneruntque adeo ambo, et sacrificio immaculato atque iucruento peracto, alter alteri vivificam communionem porrexit. 560 Magnus igitur vir iste, etiam in corpore deorsum versum vergente, angelorum vivendi institutum imitatus, rebus negotiisque omnibus nuntium remisit: et vi natura illata, ad sublimia aspiravit, atque medium inter calum et terram domicilium sibi fixit, ut extra turbam et tumultum omnem positus, Deum glorificaret, el perpetuis cum angelis hymnorum laudibus celebraret. Hinc quidem veluti mediator quidam aupplicantium hominum preces ad Deum referens, inde autem afluentem atque immensam benignitatis gratiam illis impertiens. Cujus admiranda opera a multis quidem, qui ea oculis ipsi suis viderunt. meinoriæ prodita sunt. Commode autem et pulchre ea Theodoritus Cyri episcopus, in Dei amantum historia est prosecutus. Sed enim ubi terrenus iste angelus, atque etiamnum in carne suprem illius Jerusalem civis et incola Symeones, a nemine antea tritam novamque plane viam ingressus est, summos montium vertices incolentes Patres perbenignc erga eumn animati, delectos ex eorum numero quosdam ad eum misere, eique bæc renuntiare jussere Quid sibi vult insolens hæc et peregrima habitatio? Cur tritam hanc et a sauclis fere omnibus calcatam viam relinquens, aliam quamdam et prorsus ignotam semitam iniisti? Illud præterea mandatum eis dedere, ut descendere ilIum, et electorum Patrum vestigia sequi juberent. Ac siquidem promptum se, ut ex columna descenderet, præberet: permittere ei, ut quam vcllet vivendi rationem persequeretur, præceperunt, Obedientiam namque ejus, si Deus instituti ejuscemodi dux esset, declaraturam esse censuerunt.

Sin cupiditati ipse suæ inserviret, et contra sibi γῆν εὐθὺς κατασπᾶν. Ὡς δὲ πρὸς αὐτὸν ἐγένοντο, uitendum esse duceret, neque celeriter statim mandatum hujusmodi exsequeretur, pedibus vi arreptum illico detrahere jusserunt. Ut illi ad eum venerunt, et Patrum mandatum exposuerunt, confestim ille altero pede prolato, ad descendendum, et absque ulla deliberatione et dissensione, ad præceptum eorum implendum promptus paratusque fuit: et gratias illis egit, qui tantam de eo gererent curam, veluti quidquam præter voluntatem et sententiam Dei facere occepisset. Porro illi eum in instituto, quod sibi proposuerat, permanere sunt passi potestati ejus permittentes, ut quem cepisset cursum teneret: illud insuper adjicientes, 561 Fortis esto, et viriliter age. Videris namque divimitus ad hanc vivendi viam perductus esse, antea ignotam. Itaque deinceps magna ille concepta fiducia, cceptum id magis est prosecutus. Tam prolixe autem divina in eo viro enituit gratia, ut cum Theodosius sanctione quadam Judæis synago gas in urbe Antiochena a Christianis eis ademptas restituere jussisset, et Symeones magna dicendi et objurgandi libertate usus, litteras ad eum dedisset, princeps is, jussionibus suis abolitis, ea quæ sancto viro et Christianis placuissent, fecerit, atque prafecto ei, cujus suasu res ea instituta fuerat, tum dignitatem ademerit: precatoresque maximos ad aereum martyrem miserit, qui illum ut pro se Deum exoraret et preces suas secumn communicaret, rogarent. Quæ autem ille admiranda ediderit facinora, et quam commode cum quibusque collocutus sit, quis sigillatim exponat? Quæ si quis nosse velil, eum ad historiam ejus legendam remittimus, quan post magnum Theodoritum optime cognominis ei Symeon Metaphrastes conscripsit, novum quoddam et admirandum in ea ex omnis generis cibariis convivium omnibus proponens. In hoc vitæ instituto decertans, quinquaginta et sex peregit annos. Novem enim in priore, ubi principiis sacræ religionis imbutus est, schola consumpsit: quadraginta autem et septem, in ea quæ dicitur Mandra: sive ut alii tradunt, decem hic in angustiis quibusdam peregit; septem vero in minoribus columnis, et tandem in columna quadraginta cubitorum longitudinis undetriginta transegit annos. Çujus sacrum cadaver post tot certamina, et mortem ipsam übitam, postea sub Leonis Magni impe rio Antiochiam est perlatum, Martyrio, qui tum ibi episcopatum gerebat, atque Ardaburio Orientalium copiarum ductore, cum militibus suis, et aliis .plurimis magistratibus præsentibus. Qui simul omnes, maximo eos comitante exercitu, ad divinum illud tuguriolum advenere, et venerandum illius cadaver cum reverentia et commitatu multo (multi mamque etiam ex monasticis philosophis undequaque ex vicinis locis ad sacram corporis illius productionem et pompam co se contulerant) 562 asservarunt, ne finitimæ urbes confluentes id raDerent: quo! ille inter se, quaenam illud sortireκαὶ τὴν τῶν Πατέρων ἐντολὴν ήγγελλον, εὐθὺς θάτερον τῶν ποδῶν προτείνας, κατιέναι τοῦ στύλου ἕτοιμος ἦν, καὶ τὴν τῶν Πατέρων ἐπιτροπὴν ἀδιστάκτως ἀνύειν· καὶ χάριν εἰδέναι τούτοις διωμολόγει, οὕτω κηδομένοις ἐκείνου, μὴ κατὰ τὸ δόξαν Θεῷ ὡσανεί πράττοντος. Οἱ δ' οὕτως ἔχοντα μᾶλλον, ὡς γε ἦν ὡρισμένον, εἴων, ἐπιτρέπον τες τὴν ἣν προὔθετο πορείαν ἀνύτειν· ἐπειπόντες, Ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου· ἔοικα; γὰρ θεόθεν πρὸς τὴν τρίβον ταύτην ποδηγηθῆναι, ἀγνῶτα προ τερον οὖσαν. Ο μὲν οὖν τουλοιποῦ θαῤῥήσας, ἐπι μᾶλλον τῷ ἔργῳ ἐπέβαλε. Τόσον δ' ἡ θεία χάρις ἐνέσκηψε τῷ ἀνδρὶ, ὡς καὶ Θεοδόσιον, γράμματα θεσπίσαντα τὰς ἀφαιρεθείσας πάλαι Ἰουδαίων συναγωγάς κατὰ τὴν Ἀντιόχου παρὰ Χριστιανῶν αὖθις ἀποδοθῆναι, οὕτω σὺν παῤῥησίᾳ πολλῇ γράψαι καὶ ἐπιτιμῆσαι σφοδρότερον, ὡς καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν κρατοῦντα τὰς σφετέρας ανακαλεσάμενον προστα γάς, τὰ πρὸς χάριν τῷ ὁσίῳ καὶ Χριστιανοῖς ἐκτελέσαι· παραλύσαι δὲ καὶ τὸν τηνικαῦτα υπαρχον τῆς ἀξίας, τὴν πρᾶξιν εἰσηγησάμενον· καὶ μεγίστην ἐπιπέμψαι τῷ ἀερίῳ μάρτυρι δέησιν, ὥσθ' ὑπὲρ αὐ τοῦ Θεὸν δυσωπεῖν, καὶ τῶν οἰκείων μεταδιδόναι εὐχῶν. Οσα δὲ κατὰ μέρος ἔπραξε τῶν ἔργων παράδοξα, καὶ ὡμίλει ἑκάστῳ τὰ πρόσφορα, τις ἂν κατὰ μέρος ἐκδιηγήσαιτο; Τῷ γε μὴν βουλομένῳ τῇ κατ' αὐτὸν ἱστορίᾳ ἐντυχεῖν προτρεπόμεθα, ἣν • ἄριστα μετὰ τὸν πολὺν Θεοδώρητον ὁ ὁμώνυμος αὐτῷ Συμεὼν ὁ Μεταφραστὴς ἐπεξῆλθε, πᾶσι και νήν τινα καὶ ξένην πανδαισίαν τὰ ἐκείνου προθέ μενος. Ἐπὶ δὲ ταύτῃ τῇ διατριβῇ ἀεθλεύων, ἐξ καὶ πεντήκοντα διετέλεσεν ἔτη· ἐννέα μὲν τῷ προτέρῳ φροντιστηρίῳ Ενθα κατήχηται, ἑπτὰ δ' ἐν τῇ και λουμένη Μάνδρα καὶ τεσσαράκοντα· δέκα μὲν ἔτεσι στενωπῷ τινι τὸν ἀγῶνα διηνυκώς, κίοσι δὲ βραχυ τέροις ἑπτά· ἐπὶ δὲ τὸν τεσσαρακοντάπηχυν στη τριάκοντα. Οὗ τὸ ἱερὸν καὶ πολύαθλον σῶμα μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν χρόνῳ ὕστερον Λέοντος τοῦ μεγάλου τὰ σκῆπτρα Ῥωμαίων διέποντος κατὰ τὸν Αντιόχου εἰσήχθη, Μαρτυρίου τε ἐπὶ τῶν ἱερῶν οἰάκων προκαθημένου, 'Αρδασουρίου δὲ τῶν Εῴων ἡγουμένου ταγμάτων μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτὸν στρατιω τῶν, καὶ ἄλλων πλείστων τῶν ἐν τέλει παρόντων. 0ἳ δὴ πάντες ἅμα καὶ ἀπείρου στίφους ἐφεπομένου, κατὰ τὴν θείαν μάνδραν γενόμενοι, τὸν πάνσεπτον ἐκείνου νεκρὸν σὺν αἰδοῖ καὶ δορυφορίᾳ πολλῇ διε σώσαντο (πολλοῦ δὴ πλήθους φιλοσόφων ἀνδρῶν ἐκ τῶν περικύκλῳ καταφοιτησάντων τῇ τοῦ ἱεροῦ ἐκεί νου σκήνους ἱερᾷ προπομπῇ), ὡς ἂν μὴ αἱ πέριξ πόλεις ἐπιῤῥυεῖσαι τὸν ζωηφόρον νεκρόν διαρπά σωσι, φιλονεικοῦσαι, ποία ποτὲ γένοιτο τοῦτον κλη ρώσασθαι. Μόλις δὲ διαφυγὼν τοὺς ἁρπάζοντας σὺν θαύμασι κατὰ τὴν ὁδοιπορίαν γεγενημένοις, κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου ἐτέθη. Ο καὶ Λέων ὕστερον ὁ αὐτο κράτωρ Αντιοχέων ἐδεῖτο λήψεσθαι. Οἱ δὲ δέησιν ἐπιπέμψαντες, πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα τῇ δεήσει γεγράφασι·. Διὰ τὸ μὴ ὑπάρχειν τεῖχος τῇ πόλει (πέπτωκε γὰρ ἐν ὀργῇ σεισμοῦ μεγάλου γεγενημέ