ECCLESIASTICA HISTORIA LIB. XIV. νου) ἠγάγομεν τὸ πανάγιον σῶμα τοῦ Συμεών, ὅπως tur, decertarent: atque id vix tandem salvum, ἡμῖν γένηται τεῖχος καὶ ὀχύρωμα· οἷς μόλις δυσωπηθεὶς, ἐνδούς τε τῇ δεήσει ἐκείνων, τὸ σεπτὸν ἐκείνοις εἴασε σῶμα τοῦ Συμεών, δ καὶ μέχρι τῶν κατωτέρω χρόνων ἐκεῖσε δὴ φυλάττεσθαι καὶ ἐς δεῦρο ἔγνων. Εφ᾽ ᾧ δὴ καί τι παράδοξον ἱστορεῖται τοῖς θεωρήσασι. Τὰς γὰρ κατὰ τῆς κεφαλῆς καὶ τοῦ πώγωνος προσούσας τρίχας μὴ διαπεσείν, μήτε μὴν τῷ χρόνῳ διαφθαρήναι, φασί· νικήσασαι δὲ τὸν χρόνον, ἔτι διαφαίνονται σώζουσαι τῷ ὁσίῳ τὸν χαρακτήρα, ὥσπερ ζῶντι καὶ ἀνθρώποις διομιλοῦντι· περισώζεσθαι δὲ αὐτῷ καὶ ἅπαν τὸ δέρμα, τῷ ματ κρῷ πόνῳ καὶ χρόνῳ ἐῤῥυτιδωμένον τε καὶ ἀπε σκληρός· πρὸς δὲ καὶ οἱ κατὰ τοῦ στόματος ὀδόντες, πλὴν ἐκείνων ὅσοι πιστῶν χερσὶν ἀνεσπάσθησαν φίλτρῳ τῷ πρὸς αὐτόν. "Α δὴ πάντα κηρύττουσι διὰ τοῦ σχήματος, οἷός τε καὶ πόσος, πηλίκος τε ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ἦν Συμεών. Παράκειται δὲ τῷ σώματι καὶ ὁ ἐκ σιδήρου πεποιημένος κλοιός· ὃς καὶ αὐτὸς, σύναμα τῷ καρτερικῷ ἐκείνου καὶ πολυάθλῳ σώματι συναεθλεύων, καὶ τῶν ἐκ Θεοῦ μετέσχηκε δωρεῶν. Οὐδὲ γὰρ καίπερ ἀποθανόντα τὸν Συμεὼν ὁ ἐραστὴς αὐτῷ, εἴπω δ' ὅτι καὶ ἐρώμενος σίδηρος ἀπολέλοιπεν, ὥσπερ ἀποσκιρτήσας τῆς καλῆς ξυναυλίας· ἀλλ' ἐκείνῳ παράκειται, ὅσα δὴ καὶ τὸ ἐκείνου σῶμα διαπραττόμενος. Οὕτως ἔμοιγε τοῖς καθέκαστον τῶν ἐκείνου ὅμως ἐπεξελθεῖν, ὠφέλειαν προξενήσουσι διηγουμένῳ καὶ τοῖς ἐντυγχάνουσιν, εἰ μὴ προειρημένοις θείοις ἀνδράσιν ἀξίως καὶ μάλα λαμπρῶς καὶ εἰς πλάτος πάντα πεπόνηται· ἄλλως τε καὶ πρὸς ἄλλα τῆς ἐπαγγελίας ἐμοὶ προκειμένης, τέως ὅπερ ἐκείνοις παραλέλειπται διηγήσομαι, Μάνδρα, μέν, ὡς εἴρηται, τὸν χῶρον καλοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι τῆς ἀσκήσεως, τοῦ ὁσίου τὴν κλῆσιν αὐτῷ ἐπιδεδωκότος. Διέστηκε δὲ Θεουπόλεως σταδίοις μάλιστα τριακοσίοις πρὸς αὐτὸ τὸ ἄναντες τῆς κορυ φῆς τοῦ ὄρους διακειμένη· τὸ δ' ἐπέκεινα πρόσαντες διήκει σταδίοις εἴκοσιν· ἐφ' ὅ καὶ νεὼς ἀνέστη τῷ ἁγίῳ ἐς σταυροῦ σχῆμα διατυπούμενος, ἐκ τεσσά ρων πλευρῶν θόλοις κοσμούμενος. Κίονες δὲ ξεστοῦ λίθου πεποιημένοι παρατετάχαται ταῖς στοαῖς πρὸς τὸ εὐπρεπέστερον, εὖ μάλα τὴν ὀροφὴν εἰς ὕψος ἐπαίροντες· τὸ δὲ μέσον αὐλή τίς ἐστιν ὑπαίθριος, τέχνῃ δή τινι πλείστῃ ἄκρως ἐξειργασμένη· ὅπου κατὰ μέσον ὁ τεσταρακοντάπηχυς ἐκεῖνο, ἵδρυτο κίων· ᾧ χρησάμενος ὁ ὅσιος κλίμακι, ὁ ἔνσαρκος ἄγγελος πρὸς τὸν οὐράνιον ἀνέδραμε χῶρον. Τῶν δ' εἰρημένων μει στοῶν πρὸς τῇ κορυφῇ κλειθρίδιά τινα καθεστᾶσιν, ἅπερ ἔνιοι θυρίδας καλεῖν, εἰώθασι. Πρὸς αὐταῖς δὴ ταῖς στοαῖς καὶ τὸ ῥηθὲν προαύλιον ὕπαιθρον ἀποκρίνεται, καὶ χώραν διδούσαις τοῖς ᾑρημένοις ἐκτὸς ὁρᾶν ἔσωθεν, καὶ ἔσω πάλιν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν. Ενθα τὸν παρακύπτοντα ὁρᾷν ἔστιν ἀστέρα τινὰ ὑπερμεγέθη καθ᾿ ἅπαν τὸ θυρίδιον διαθέοντα καὶ περιφανῶς σελαγίζοντα, καὶ ὡσανεί παυCorpus Simeonis usque ad Evagrii Scholastici tempora integrum duravit. Hujus caput se cum multis sacerdotibus vidisse scribit Evagrius epi. scopum Antiochia agente celeberrimo Gregorio, multis in itinere miraculis exhibitis, Antiochiæ repositum est. Id etiam postea imperator is ab Antiochenis sibi dari petiit. At illi precatoribus ad eum missis, inter alia et hæc precibus suis addidere: ‹ Propterea quod urbs nostra murum non haberet, qui magno terræmotus impetu corruit, sacrosanctum Symeonis corpus buç adduximus, ut nobis pro inuro et vallo esset.» Quibus verbis ægre Leo cxoratus, precibus eorum cessit, et sanctum Symeonis corpus eis reliquit. Quod ibi posterioribus temporibus ad hoc usque tempus servatum esse scimus De hoc mirandum quiddam, qui id viderunt, memorant. Nam capitis ejus et barbæ capillos non excidisse, neque tempore longissimo intercidisse aiunt: qui vi temporis superata, formam adhuc viri sancti veluti viventis et inter homines versantis conservarint. Integra etiam ejus dicta est fuisse cutis omnis, atque in fronte præcipue labore et tempore multo rugosior atque durior facta. Oris item dentes, illis exceptis quos fidelium manus propter egregium in eum amorem abstulere. Quæ sane omnia staturam ejus et habitum, qualis et quantus Dei homo Symeones fuerit, declarat. Juxta corpus ejus etiam torques ferrens positus est: qui et ipse, quod constanti illi et forti in certaminibus variis corpori adfuerit, honorem eum a Deo consecutus est. Nam quantumvis defunctum Symeonem amans illius, dicam etiam amatum ab illo ferrum, non reliquit, tanquam ab illius pulchra consuetudine resiliens: sed juxta illum situm est, veluti corpus illius perficiens. Ingens vero mihi cupido incesserat, res ejus sigillatim recensendi, utilitatem et mihi commemoranti, et historiam hanc legenti allaturas: nisi ab eis, quos dixi, sanctis viris pro eo atque decet, luculenter et copiose essent descriptæ præcipue cum ad alia quæ instituti promissique nostri sunt referenda nobis properandum sit. Quare unum saltem quod ab illis prætermissum est, nunc commemorabo. Mandram, sicuti dictum est, monastici exercitii ejus locum incolæ nominant, appellatione tali ei a sancto ipso viro imposita. 563 Distat a Theopoli stadiis plurimum trecentis, ad acclivem nontis verticem sita. Ascensus arduus stadiorum vigiuti est, ubi et templum viro sancto, in crucis speciem conformatum, et ex quatuor partibus porticibus exornatum, excitatum est. Juxta porticus eas ex saxo polito columnæ decentissime constructæ sunt, quæ summam testudinem perpulchre in sublime attollunt. In medio hypæethra, sive subɩlialis aula est, arte exquisita al summum claborata. In media ea, columna illa quadraginta cubitorum stat, qua sanctus ille vir et carnalis angelus tanquam scalis usus, ad cœlestem conscendit regiocum Philippicus orientalium copiarum dux præsidii causa sibi sacras sanctorum reliquias mitti posiularet.

δ' ἐν τῇ μνήμῃ μόνον τοῦ ἁγίου ἐγγίνεσθαι. Εἰσὶ δὲ οἱ καθιστόρησαν, καὶ αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ τοῦ ὁσίου πρόσωπον ὧδε κἀκεῖσε περιιπτάμενον, ἀνὰ τὸν στῦλον θεᾶσθαι, τὴν ὑπήνην καθειμένον ὡς σχήματος εἶχε, καὶ τιάρα τὴν κεφαλὴν καλυπτόμενον, ὥς γε ἦν ειωθός. Ορῶσι δὲ πάντες τὸ θαῦμα, καὶ γυναῖκες ἔξω περὶ τὰς φλιὰς ἑστῶται· ἡ γὰρ μία τῶν θυρίδων ἀντικρὺ τοῦ σελαγίζοντος ἀστέρος ἐστί. Πολλὴ γάρ τις ένεστι φυλακὴ τῷ χώρῳ, ὡς ἂν μὴ λάθῃ γυνὴ τῶν ἱερῶν περιβόλων ἔσω φοιτήσασα. Οι δ' ἄνδρες καὶ τῶν ἀγροίκων εἰσίασιν ἔνδον μετά τῶν νωτοφόρων σφίτι, πολλάκις περιπολοῦντες τὸν κίονα. Τοσαῦτα περὶ τοῦ Συμεών. nem. In eis quas dixi porticibus, ad fastigium όμενον, καὶ σὖθις ἐξαπίνης ἀναφαινόμενον· τοῦτο summum cancelli (quidam fenestras appellare consucvere) sunt, porticibus ipsis et subdiali quæ dicta est aulæ respondentes, locumque volentibus dantes, ut ex ipso templo extra, et rursum ab exteriori templi parte in templum prospicere possint. Ubi ad lævum columnæ latus in cancellorum uno emicantem cernere est immensam quamdam stellam per fenestram discurrentem et splendide coruscantem, et modo veluti cessantem, mox vero rursum derepente affulgentem. Id quod eis tantum diebus fit, quibus memoria sancti viri colitur. Sunt etiam qui memoriæ prodiderunt, ipsius quoque Symeonis faciem illam huc atque illuc voli· tantem, ad columnam videri, barba, sicuti ean gestaverat, submissiore, et capite tiara tecto; nam sic quoque ille incedere solitus fuerat. Miraculum hoc spectant omnes, mulieres quoque, sed extra templum ac postes stantes. Janna enim una ex adverso stellæ fulgenti locata est. Ne enim mulier quæpiam sacram ædem forte ingrediatur, etiam atque etiam nescio quam ob causam per custodiam loco ei impositam cavetur. Viri autem, etiam ex rusticis, una cum jumentis suis ingrediuntur, sæpius columnam ipsam circumeuntes. Haec de Symeone. 564 CAPUT LII. De sancto et magno Euthymio, aliisque qui sancte pieque vitam exegerunt. Sub eodem imperio magnus etiam ille et inclytus Euthymius in Palæstina excelluit. Qui sub VaJente quidem ex promissione natus, a magno autem Otreio Acacio Melitinensis Ecclesia episcopis rite doctus atque eductus: deinde in presbyterorum ordinem allectus, sacrarumi tantum rerum curam gessit. Postea in Palæstina una cum admirando Theoctisto in antro quodam virtutis statuit officiaam: multisque et variis cellis, sanctioris philosophiæ mellis stipandi gratia constructis, ingens condidit monasterium. In tantum autem virtute enituit, ut cum canon esset, et formula instituti Περὶ τοῦ ἁγίου καὶ μεγάλου Ευθυμίου, καὶ ἄλο λων θεοφιλῶς τὸν βίον διηνυκότων. Ἐπὶ δὲ τῆς αὐτῆς ἡγεμονίας καὶ Εὐθύμιος ἐκεῖ νος ὁ μέγας καὶ περιβόητος ἀνὰ τὴν Παλαιστίνην διέλαμπεν· ἐξ ἐπαγγελίας μὲν γεγεννημένος κατά τους χρόνους Ουάλεντος, Οτρηΐῳ δὲ τῷ πάνυ καὶ Ακακίῳ τοῖς τῆς Μελιτινῶν ἐκκλησίας θείοις καθη· γεμέσι τραφείς ἀξίως καὶ παιδείας μετειληχώς εἶτα τὴν τοῦ πρεσβυτέρου δέχεται χειροτονίαν, καὶ τῶν ἱερῶν μονῶν τὴν ἐπιμέλειαν ἐκληροῦτο. Επειτα κατὰ Παλαιστίνην γενόμενος, ἔν τινι σπηλαίῳ σύν αμα τῷ θαυμαστῷ Θεοκτίστῳ τὸ τῆς ἀρετῆς πήγνυ ται εργαστήριον, καὶ τὸ τῆς φιλοσοφίας ἐκπονείται σὺν ἐκείνῳ μέλι ὑπὸ πολλοῖς καὶ διαφόροις καταγω γίοις· καὶ λαύραν ὑπερμεγέθη συνίστησι· καὶ ἐπὶ τόσον προελθεῖν ἀρετῆς, ὡς κανόνα καὶ τύπον γενέσθαι τὸν βίον μοναδικῆς καταστάσεως· περιφανῇ δὲ γενέσθαι τοῖς θαύμασι. Τοῦ γὰρ Περσῶν φυλάρχου τὴν παῖδα ἀρτιμελῆ καὶ σῶον ἐδείκνυ, καὶ τὰς τοῦ οὐρανοῦ θύρας ἀνέφξε, καὶ γόνιμον τὴν γῆν ἀκαρ πίαν νοτοῦσαν παρεσκευάσατο ταῖς εὐχαῖς. Πλῆθος δὲ ἄρτων ἐκ πάνυ βραχυτάτων πηγάσαι εποίησεν, ἐξ ὧν καὶ τετρακόσιοι ἄνδρες ἐτράφησαν γυναιξί δ' ἐστειρωμέναις τὰς μήτρας εὐτεκνούτας καθίστα. Τὴν δ᾽ ἱερὰν ἐπιτελοῦντος μυσταγωγίαν, φῶς οὐρα νόθεν οἷάπερ στῦλος περιλάμπον ἐπ' αὐτὸν καθεῖτο συμπαρεστώς· καὶ οἱονεὶ φωνὴν ἀφιεὶς, οἷος τῇ τοῦ βίου λαμπρότητι ὁ ἀνήρ· καὶ τῶν προσιόντων τῇ monastici, tum miraculis etiam edendis praclarum & obtineret nomen. Namn Persarum cujusdam tribuni filium morbo liberatum ad incolumitatem redaxit, et coeli januas aperuit, atque sterili terrae fertilitatem orationibus conciliavit. Effecit etiam, ut ex paucissimnis plurimi panes fcrent, quibus quadringenti viri refecti sunt: mulieres steriles fecundas reddidit. Cum sacris mysticis operaretur, lux cœlitus perinde atque columna affulgens, eum circumdedit: veluti voce emissa, quanta vitæ puritate vir is esset indicans. Εt quo quisque eorum animio esset, qui ad sacram communionem percipiendam accedebant, per arcanam revelationem perspiciebat, quod clarissimum prorsus sanctiinonize ejus summa indicium fuit. Migravit autem vir beatus p θείᾳ κοινωνίᾳ οἷος Εκαστος τὴν διάθεσιν νοερώς ad Dominum, cum nonaginta et septem annos exegisset, Leone magno imperante. Vita moderatus et moribus perquam simplex fuit: colore candidus, et ad femora usque promissam, eamque densam babens barbam. De quo illud historia memorant: cum monachus quidam moreretur, qui egregiam virtutis et castitatis famam obtineret, ἐμυεῖτο, ὁ τεκμήριον ἐμφανέστατον ἀτεχνῶς τῆς εἰς ἄκρον ἐκείνου καθάρσεως. Εξεδήμει δὲ πρὸς Κύριον ὁ μακάριος ἑκατὸν ἐτῶν γεγονώς δεόντων μόνων τριών, Λέοντος τοῦ μεγάλου τὴν ἀρχὴν διεθύνοντος μέτριος ὢν τὸ ἦθος, καὶ τὸν τρόπον μάλα ἁπλούστα τος· τὸ δὲ χρῶμα λευκός, ἄχρι τῶν μηρῶν δασείαν καθειμένην τὴν ὑπήνην ἔχων. Ιστόρηται μέντοι Hanc stellam se vidisse scribit Evagrius, lib. 1, cap. 14.

ECCLESIASTICE HISTORIAE LIB. XIV. περὶ αὐτοῦ, ὡς τινὸς τελευταν μοναχοῦ μέλλοντος, impudicus autem prorsus esset, sanctum hunc virum augelum horrenda specie tridente gravi animam illius, crudelem in modum, e corpore extrahentem vidisse: et vocem simul cœlitus, occulta turpitudinis facinora aperte revelantem, audisse. 565 Alium quoque pauperem quendamn nudum in solo jacentem ab eo conspectum esse, lacerum prorsus et pannis vilibus obsitum: cujus animam, qui multi ei præsto aderant angeli, reverenter evocarint; cui David quoque, cum summi concentus cithara sua adfuerit, carminibus illam veluti demulcens atque producens. Sub idem tempus alii itidem plurimi floruerunt: qualis ille fuit Theoctistus et Gerasimus, magnorum cœnobiorum præsides, qui ad novum quemdam canonem ἐς δόξαν ἀρετῆς μάλιστα καὶ τὸ πλέον σωφροσύνης δῆθεν εἶχε, μὴ τοιοῦτός γε ὢν, ἀλλὰ τοὐναντίον μᾶλλον ἀκόλαστος, ὁρᾷν τὸν μακάριον ἄγγελόν τινα φοβερὸν ἐν τριαίνῃ δεινῇ τὴν ἐκείνου ψυχὴν ἀπηνῶς ἀνασπῶντα· καὶ ἅμα φωνῆς ἄνωθεν ἐπαισθάνεσθαι, τὰ κρυπτὰ τῆς αἰσχύνης ἔργα διαρρήδην ἐκκαλυπτούσης. Αλλον δέ τινα πένητα γυμνὸν ἐπ' ἐδάτους ἐῤῥιμμένον καὶ διεῤῥωγότα πάμπαν καὶ δύο στηνα ράκια ήμφιεσμένον σὺν αἰδοῖ τὴν ψυχὴν ἐκε καλεῖσθαι πολλῶν παρόντων ἀγγέλων· παρεῖναι δὲ καὶ Δαυΐδ τῇ παναρμονίῳ κιθάρᾳ χρώμενον, καὶ εἱονεὶ κατακηλοῦντα ταύτην καὶ σὺν ᾠδαῖς παρα πέμποντα. Ὑπὸ δὲ τὸν ἐκεῖνον χρόνον καὶ ἄλλοι πλεῖστοι συνήκμασαν· οἷος ἐκεῖνος Θεόκτιστος καὶ Γεράσιμος, κοινοβίων μεγάλων ἡγεμονεύοντες, και vite suae rationem instituerunt. De his singula scribendi nunc locus non est. Tum quoque Eudocia Augusta, quæ a recla via aberraverat, veritate rur sus cognita ab Eutychianorum factione secessit. Ad Enthymium etiam virtute præclarus Sabbas, adolescens adhuc, venit: quem ubi ille vidisset, qualis futurus esset clare prædixit. Eisdem temporibus et Titus Bostrensis viguit: item Bass, Tatiana et admiranda Melana. Præterea celebris illa Xena, in qua virtutis perfectionem satis corona illa insignibus stellis contexta declarat. Decantatus quoque Xenophon ille, qui in senatorum ordine prius fuerat, non minus internis animi dotibus, quam externis divitiarum opibus enitens. Miserat is Berytum, quæ Phoenicia urbs est disciplinæ et legum discendarum gratia, Arcadium et Joannem filios suos. Cum autem naufragium eos in mari passos esse intellexisset, ad inquirendos eos una cum conjuge sua profectus est. Porro ubi eos llierosolymis monasticam exercentes reperit, ipse quoque, el una cum illo uxor, tranquillioris vitæ vestitum sumpsit. Ad eain vero omnes virtutem pervenere, ut a Deo miraculorum edendorum honorem et præmium acceperint; et cum per vitam placiti Deo fuerunt, tum ea exacta ad illum emigrarunt. Eodem etiam tempore virtutis incrementis longe processit celeberrimus ille monachus Auxentius, in monte Bithyniæ eo qui ex adverso Constantinopoli situs; omnes circumcirca colles altitudine superat. νόνι τε ξένῳ κεχρημένοι· ἃ πρὸς λεπτὸν καταγρά φειν ού μοι καιρός. Ὑπὸ δὴ τούτῳ καὶ ἡ βασιλὶς Εὐδοκία, τῆς ὀρθῆς πρότερον παρατραπείσα δόξης, τἀληθὲς ὕστερον διαγνοῦσα, τῆς τῶν Εὐτυχιανιστῶν συμμορίας διέστη. Τούτῳ δὴ καὶ ὁ τὴν ἀρετὴν που λὺς Σάββας νέος ἔτι ὢν πρόσεισιν· ἐν ἰδὼν, ὁποῖος ἔσται σαφῶς προεφοίβασε. Καὶ Τίτος δ' ὁ Βόστρων ἐπ' ἐκείνοις ήκμαζε τοῖς καιροῖς· Βάσσα τε καὶ Τατιανὴ καὶ Μελάνη ή θαυμαστής πρὸς δὲ καὶ Ξένη ἡ περιβόητος, ἧς τὴν τῆς ἀρετῆς τελείωσιν ἐδείκνυ στέφανος ἄστρασιν ἐπισήμοις περιπλακείς· πρὸς δὲ καὶ Ξενοφῶν ἐκεῖνος ὁ πολυύμνητος τῆς συγκλήτου τὰ πρῶτα τελῶν, οὐχ ἧττον τῷ ἔξωθεν πλούτῳ ἢ τῷ ἔνδοθεν μᾶλλον ὡραῖζόμενος. Ἐπὶ δὲ μίαν τῶν κατὰ Φοινίκην πόλεων Βήρυτον ἐπὶ παιδείᾳ καὶ μελέτῃ νόμων τοὺς οἰκείους παῖδας ᾿Αρκάδιον καὶ Ἰωάννην ἐκπέμψας, ἐπεὶ τῷ κατὰ θάλατταν περιέ πεσον ναυαγίῳ, πρὸς τὴν ἐκείνων ζήτησιν σύναμα γυναικὶ ἐξιών, ἐπεὶ τὰ μοναχῶν μυηθέντας ἐν Ίεροσολύμοις ἐνέτυχε, τὸ τῆς ἡσυχίας ἔνδυμα καὶ αὐτὸς καὶ ἡ σύζυγος ὑποδύονται. Ἐπὶ τόσον δ᾽ ἐπιδοῦναι συνέβη πάντας πρὸς ἀρετὴν, ὡς καὶ θαύματα δρᾷν γέρας εἰληφέναι παρὰ Θεοῦ. Διὰ βίου δ' εὐάμεστοι Θεῷ γεγονότες, πρὸς αὐτὸν μετεχώρησαν. Προσεχώρει δὲ τηνικαῦτα τῇ ἀρετῇ ἐπαυξάνων καὶ Αὐξέγτιος ἐκεῖνος ὁ πολυύμνητος ἀσκητὴς, κατὰ τὸ ἀντικρὺ Βυζαντίου διακείμενον ὄρος ἀνὰ τὴν Βιθυ νῶν, πάντας τοὺς περικύκλῳ βουνοὺς ὑπερκείμε νου. Περὶ τοῦ ἁγίου Ἰσιδώρου τοῦ Πηλουσιωτου· καὶ οἷα Κυρίλλῳ καὶ ἄλλοις ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου γράφει. Οὐκ ἀρετῆς δὲ μόνον ἄνδρες την καῦτα διέλαμ-ο πον, ἀλλὰ καὶ λόγος ἐν ταυτῷ συνάδων τοῖς ἔργοις ἐκείνοις διέπρεπε. Διττή γάρ φιλοσοφία συνδραμοῦσα θάττον ἀνάγει τὸν νοῦν, καὶ τῷ ποθουμένῳ ἑνοῖ. Οἷα γάρ τισι δυσὶ πτέρυξιν, ᾧ καὶ ἄμφω συγγέ νοιντο, χρῆσθαι συμβαίνει· καὶ πρὸς οὐρανὸν ἀνί πτασθαι ὁλικαῖς ἀναβάσεσιν ὡς τάχος επαίρει. Οτους ἄνδρας καὶ ὁ τηνικαῦτα χρόνος προήνεγκεν, ἀρετῇ καὶ λόγῳ τὸ εὐδόκιμον ἐσχηκότας· οἷος ἐκεῖνος Ἰσίδωρος ὁ τοῦ Πηλουσίου όρους καθηγητάμενος, 566 CAPUT LIII. De san:clo Isidoro Pelusiola. Εt quae Cyrillus, et item alii de sucro Chrysostomo scripserunt. Non virtute tantum egregii tum floruere viri, sed et doctrina factis ipsis consona enituit. Utraque enim philosophia si concurrat, celerius mentem in sublime tollit, et bono ei quod desiderio voluque omni expetimus, unit atque conjungit. Nam veluti duabus alis, cui utraque iHa contigit, utitur: atque in cœlum evolans, quam celerrime progressu pleno pervenit. Quales viros ea tempestas protulit, virtute et doctrina magnam gloriam consecutos: talis Isidorus ille fuit, qui in Pelusio

monte monachis præfuit: Nilus et Marcus præclari Νεϊλός τε καὶ Μάρκος οἱ περιβόητοι ἀσκηταί· Ετ ascela, et sapiens item Cyri ecclesia antistes Theodoritus, quorum magna gloria est, ut poetæ verbis ular. Præceptore ii in utraque philosophia magno usi sunt Chrysostomo. Igitur divinus Isidorus jam inde ab adolescentia ita in monasticis laboribus desudavit, et ita carnem, animam arcanis sublimioribusque doctrinis fovens, maceravit, ut evangelicam prorsus degeret vitam; et viva animataque monastici instituti divinæque contemplationis columna, et veluti primarium quoddam exemplum flagrantis æmulationis doctrinæque spiritualis esset. Multa ab eo scripta sunt, variæ utilitatis plena potissimum autem, epistolarum omnis generis divina simul et humana gratia δὲ καὶ ὁ τὴν σοφίαν πολὺς Θεοδώρητος τῆς Κυρεστῶν Εκκλησίας ἱερατεύσας· ὧν εὐρύ κλέος κατὰ τὴν ποίησιν διδασκάλῳ τῷ μεγάλῳ Χρυσοστόμῳ καὶ κατ' ἄμφω φιλοσοφίας χρησάμενοι. Ο μὲν οὖν θεῖος Ισίδωρος ἐξ ἔτι νέου τοῖς ἀσκητικοῖς οὕτω πόνοις ἐνίδρωσε, καὶ τὴν σάρκα κατέταξε, τὴν ψυχὴν τοῖς ἀναγωγικοῖς πιάνας τῶν λόγων, ὡς ἀγγελικὸν ἄντικρυς μετελθεῖν βίον, καὶ στήλην ζῶσάν τε καὶ ἔμψυχον τῆς τε μοναστικῆς διαίτης καὶ τῆς εἰς Θεὸν θεωρίας, καὶ οἷόν τι ἀρχέτυπον ζήλου καὶ δι δασκαλίας πνευματικῆς ἐγγενέσθαι. Καὶ δὴ πολλὰ μὲν αὐτῷ ἐγράφη ὠφελείας ἁπάσης ἔμπλεω μά λιστα δ' ἐπιστολαί, χάριτος παντοίας μεσταί, θείας τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνης, ώσει χιλιάδες δέκα· δι' ὧν πασάν τε Γραφὴν σαφηνίζει, καὶ σύμπαν ἦθος παι refertarum, prope millia decem, in quibus Scripturam omnem clarius exponit, et omnes oninium hominum mores instituit, quippe qui dicendi genere ad docendum accommodato in eis utatur. Satis quoque ille declarat, quo ardore erga honestatem, erga Ecclesiam, et eos qui temere injuria alicerentur, flagravit. Multum præterea in lucubrationibus suis invehitur in eos qui non rite episcopali sacerdotalique munere fungerentur. Et quod aperte Chrysostomum defenderet, vehementer Arcadium et Cyrillum, atque hujus patruum Theophilum perstringit, eorumque sinistras adversus virum cum susceptas molitiones taxat: quæ illuın eodem cum eis tempore viguisse testantur. Cyrillum sane quidem ut hominem turbulentum refellens, hæc quoque scribit: Favoris quidem affectio acutum non videt, hostilis vero animi odium nihil prorsus cernit. 567 Quod si utroque hoc vitio te purgare ipsum et liberare vis, ne violentas sententias extorqueto, sed justo judicio causas committito. Quandoquidem et Deo, qui omnia priusquam fiant novit, perhumaniter et benigne placitum fuit ut descenderet, et clamorem Sodomorum videret, certæ et exactæ inquisitionis nobis proponens exemplum. Multi namque qui Ephesi tecum congregati fuere, publice te traducunt, quod inimicitias tuas persecutus sis: et non rite atque ordine, juxta rectæ fidei sententiam, ea quæ Jesu Christi sunt, quasiveris. Theophili, inquiunt, cum fratris flius sit, mentem ac sententiam quoque Εἴτε γὰρ πατήρ είμι, ὡς ἔφης αὐτὸς, δέδια τοῦ illius imitatur. Quemadmodum enim ille apertam insaniam in sanctum et Deo dilectum Joannem effudit, ita et iste gloriam eodem affectat modo, quamvis causæ ipsæ et res de quibus controversia est magnopere inter se dissideant.» In alia rursus epistola hæc scribit: ‹ Terrentine quæ in divinis Scripturis prodita sunt exempla, et quæ opus est necessario scribere cogor. Sive enim pater, sicuti Cyri oppidi, ubi Theodoritus ecclesiasticus historicus episcopatum gessit, sæpe in his libris facta est mentio. Situm est in Syria, a Jud:eis, cum ex Palæstina a Medorum exercitu in captivitatem abducti, et a Cyro rege Persarum in patriam restituti essent, ut aliquam illi pro tanto beneficio δεύει, διδασκαλικώτερον ποιούμενος τὴν ὑφήγησιν. Εμφαίνει δὲ καὶ ὃν εἶχεν ὑπὲρ τοῦ καλοῦ ζῆλον ὑπέρ τε τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν ἄλλως ἀδικουμένων. Πολλὴν δὲ καὶ καταδρομὴν ἔστι τοῖς ἐκείνῳ πονηθεῖσιν εὑρεῖν οἷς ἱερᾶσθαι παρ' ἀξίαν συνέβη. "Αντικρυς δ' ὑπὲρ τοῦ Χρυσοστόμου πνέων, πολλά τε Αρκαδίου καὶ Κυρίλλου καὶ τοῦ θείου ἐκείνῳ Θεοφίλου καθάπτεται, διελέγχων τὴν κατὰ τοῦ ἀν δρὸς αὐτῶν σκαιωρίαν· δι᾿ ὧν δείκνυται καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν ἐκείνοις συνακμάσαι χρόνον. Κύριλλον γοῦν ὡς ταραχώδη δῆθεν ἀναστέλλων, καὶ τάδ' ἐπιστέλλει: Προσπάθεια μὲν οὐκ ὀξυδορκεῖ· ἀντιπάθεια δὲ ὅλως οὐχ ὁρᾷ. Εἰ τοίνυν ἑκατέρας λύμης βούλει σαυτὸν καθαρεῦσαι, μὴ βιαίας ἀποφάσεις ἐκβίαζε, ἀλλὰ κρίσει δικαίᾳ τὰς αἰτίας επίτρεψον. Ἐπειδὴ καὶ Θεὸς ὁ πάντα εἰδὼς πρὸ γενέσεως καταβῆναι καὶ τὴν κραυγὴν ἰδεῖν Σοδόμων φιλανθρώπως τὐδόκησεν, ἡμᾶς ἀκριβοῦς ἐρεύνης διδάσκων ὑπό θεσιν. Πολλοὶ γάρ σε κωμῳδοῦσι τῶν συνειλεγμένων εἰς Εφεσον, ὡς οἰκείαν ἀμυνόμενον ἔχθραν, ἀλλ' οὐ τὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὀρθοδόξως ζητοῦντα. 'Αδελφι δοῦς ἔστι, φασί, Θεοφίλου μιμούμενος ἐκείνου τὴν γνώμην. "Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος μανίαν σαφή κατεσκέδασε κατὰ τοῦ θεοφόρου καὶ θεοφιλούς Ἰωάννου, οὕτως ἐπιθυμεῖ καυχήσασθαι καὶ οὗτος, εἰ καὶ πολύ τῶν κρινομένων ἐστὶ τὸ διάφορον.» Καὶ αὖθις ἐν ἑτέρῳ, ο Φοβεῖ με, φησί, τὰ τῆς θείας Γραφής ὑποδείγματα, καὶ γράφειν τὰ χρεὼν ἀναγκάζομαι. Ηλεὶ τὴν κατάκρισιν, ὅτι τοὺς υἱοὺς ἁμαρτόντας οὐκ ἐσωφρόνισεν· είτε υἱός σου τυγχάνω, ὡς μᾶλλον ἐπίσταμαι τὸν μέγαν σχηματίζοντος Μάρκον, ἀγω νιῷ τοῦ Ἰωνάθαν τὸ ἐπιτίμιον· ὅτι τὸν πατέρα ζητήσαντα ἐγγαστρίμυθον οὐκ ἐκώλυσε· καὶ πρότερο; τοῦ ἁμαρτήσαντος ὁ κωλύσαι δυνάμενος τέθνηκεν εἰς τὸν πόλεμον. "Ινα τοίνυν κἀγὼ μὴ κατακριθῶ, καὶ αὐτὸς παρὰ Θεοῦ μὴ κριθῇς, παῦσον τὰς ἔριmemoris animi referrent gratiam, conditum. Id admodum aliquandiu neglectum, Justinianus postea instauravit, munivit et exornavit, propter duos Cosmam et Damianum, qui ad id oppidum sepulti erant. (Procop.) dby Google

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XIV. δας· μὴ οἰκείας ὕβρεως ἄμυναν, ἢ παρὰ θνητῶν ipse dicis, judicium et condemnationem Heli me κεχρεώστηται, τὴν ζῶσαν Ἐκκλησίαν μεθόδους, καὶ αἰώνιον αὐτῇ διχόνοιαν ἐν προσχήματι εὐσεβείας μετασκεύαζε.» Καὶ πάλιν περὶ τοῦ Χρυσοστόμου • Ἐρωτᾷς τὴν περὶ τὸν θεσπέσιον Ιωάννη, τραγῳ δίαν· ἀναφράσαι ταύτην ἀπορῶ. Νικῇ γὰρ αὐτὴν ἡ μέθη τοῦ πράγματος. Μικρὰ δὲ μάνθανε, ἃ ἡ γείτων Αἴγυπτος συνήθως ἠνόμησε, τὸν Μωσέα παραιτουμένη, τῷ Φαραὼ οἰκειουμένη, τους ταπεινούς μας στίζουσα, τοὺς κοπτομένους θλίβουσα, πόλεις οι κοδομοῦσα, καὶ τοὺς μισθοὺς ἀποστεροῦσα, καὶ μέχρι τοῦ νῦν τούτοις ἐμμελετῶσα. Τὸν λιθομανῆ γὰρ καὶ χρυτολάτρην προβαλλομένη θεόφιλον, καὶ τέσσαρσι συνεργοῖς ἢ μᾶλλον συναποστάταις εἰπεῖν ὀχυρω θέντα, τὸν θεοφιλῆ καὶ θεολόγον κατεπολέμησεν ἄνθρωπον, τὴν περὶ τὸν ἐμὸν ὁμώνυμον ἀπέχθειαν ὁρμητήριον τῆς οἰκείας ἀθεότητος ευρηκότες. Αλλ' ὁ οἶκος Δαυΐδ κραταιοῦται· ἀσθενεῖ δὲ ὁ τοῦ Σαούλ, καθὼς ὁρᾷς, εἰ καὶ τῆς ζάλης ὑπεξῆλθεν ὁ ἄνθρω πος τοῦ βίου, καὶ πρὸς τὴν ἄνω γαλήνην μετετέθη. Οπως δὲ τὸν μέγαν τοῦτον ἐπαίνου καταξιοί τῆς ὑπερφυούς φράσεως, καὶ ταῦτα πρὸς Οφέλιον τὴν γραμματικὸν διεξέρχεται «Τοῦ καταπεπλήχθαι نان φημι τοὺς ἄλλους (μικρὸν γὰρ ἴσως πολλοῖς τοῦ του, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν Λιβάνιον τὸν ἐπ᾿ εὐγλωττία παρὰ πᾶσι βεβοημένον, τὴν τοῦ ἀοιδίμου Ιωάννου γλῶτταν, καὶ τὰ κάλλη τῶν ὀνομάτων, καὶ τὴν πυκνότητα τῶν ἐνθυμήσεων, τεκμήριον ἔτι νέῳ ὄντι καὶ βασιλικὸν εἰπόντι λόγον γραφεῖσα ἐπιστολή. Οὐ μόνον γὰρ αὐτὸν μακαρίζει οὕτω δυνάμενον εἰπεῖν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐγκωμιασθέντας, καὶ ταῦτα βασιλεῖς τυγχάνοντας, ὅτι δὴ τοιούτου ἐπαινέτου τετυχήκασιν. Εστι δὲ αὕτη· «Λιβάνιος Ἰωάννῃ. Δεν ξάμενός σου τὸν λόγον τὸν πολὺν καὶ καλὸν, ἀνέγνων ἀνδράσι λόγων καὶ αὐτοῖς δημιουργοῖς· ὧν οὐδεὶς ἦν ὃς οὐκ ἐπήδα τε καὶ ἐβόα, καὶ πάντα ἕδρα τὰ τῶν ἐκπεπληγμένων. "Ησθην δ' ὅτι τὸ δεικνύναι τὴν τέχνην ἐν δικαστηρίοις προτιθεὶς τὰς ἀποδείξεις. Καὶ μακαρίζω σε μὲν οὕτω διαμένειν δυνάμενον ἐπαινεῖν, ἐπαινέτου δὲ τοιούτου τετυχηκότας ἐκεί νους, τόν τε δόντα πατέρα καὶ τοὺς λαβόντας υἱεῖς τὴν βασιλείαν.» Καὶ ταῦτα μὲν Λιβάνιος γέγραφε Πλουτάρχῳ δὲ τὸ σαφὲς καὶ λεῖον δοκεῖ εἶναι γνήσιον Αττικόν· «Οὕτω γὰρ, φησὶν, ἐλάλησαν οἱ ῥήτορες. tuo, quod filios peccantes non coerenerit: seu filius tuus, qui magni Sauli personam refers, sum, id quod magis agnosco, Jonathæ poenam trepidus exhorresco, quod patrem Pythonissam quærentem non impedierit et propterea prius ipse qui prohibere id potuerit, quam qui peccaverat, pater, in bello occidit. Itaque ne ego quoque condemner, et ne adeo ipse etiam a Deo condemneris, contentiones sopito: nec injuriæ propriæ vindicta, quæ ab hominibus provenit, viventem Ecclesiam per astutas actiones fallito, neque ei perpetuam sub pietatis prætextu dissensionem conciliato. › Et de Chrysostomo rursum: De divini Joannis tragœdia quæris. Eam vero exponere nequeo, propler rei ipsius insolentiam atque indignitatem. Pauca tamen sic habeto, quæ vicina Ægyptus more suo designavit. Mosen aversata est, Pharaoni mancipata: humiles flagris concidit, laborantes afflixit: civitates exstruxit, et mercedem operis non persolvit. Et cum ad hoc usque tempus in studiis istis se exercuisset, insano lapillorum amore flagrantem, aurumque veluti Deum colentem, produxit: Theophilum quatuor sociis, seu potius defectionis sodalibus suis circumvallatum, qui Dei amantem Deumque deprecantem virum hostiliter opprimeret, cum quidem illi eas quas adversus cognominem meum gesserunt inimicitias, occasionem et causam impietatis suæ arripuissent. 568 Sed demus David confortatur: Sauli autem, sicuti vides, infirmatur: quamvis ex vitæ hujus tempestate ille evaserit, et ad cœlestem tranquillitatem transierit. Idem vero mirificam Chrysostomi dictionem laudibus vehens, hæc quoque ad Ophelium grammaticum scribit: • Celebris Joannis linguam, dictionisque venustatem, et sententiarum densitatem, non aliis dico (parum enim hoc fortasse apud multos esset), sed ipsi Libanio, qui apud omnes in eloquentia praclarus habetur, magne admirationi fuisse, iudicio est Libanii ipsius epistola, ad illum etiamnum juvenem, cum orationem in imperatorum lauden habuisset, scripta: in qua non ipsum modo felicem esse prædicat, qui sic dicere potuerit, verum Γοργίας δ' ὁ Λεοντίνος πρῶτος τὴν νόσον ταύτην p eliam principes ipsos quos laudavit beatos putal, εἰς τοὺς πολιτικούς λόγους εἰσήγαγε τὸ ὑψηλὸν καὶ τὸ τροπικὸν ἀσπασάμενος, καὶ τῇ σαφηνείᾳ λυμη νάμενος. "Ηψατο δέ, φησίν, ἡ νόσος αὕτη καὶ τοῦ θαυμαστού Πλάτωνος.» Εἰ τοίνυν χρὴ δὲ ἐν τούτῳ Πλουτάρχῳ πείθεσθαι, πλεονεκτεῖ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ὁ ἀοίδιμος Ἰωάννης, καὶ κατὰ τὴν φωνὴν Αττικίσας, καὶ σαφηνείᾳ ὡς οὐκ οἶδ᾽ εἴ τις ἄλλος χρησάμενος.» Αλλὰ ταῦτα μὲν ὁ θεῖος Ισίδωρος. et quidem qui imperatores essent, quod laudalorem talem nacti essent. Ea sic habet: «Libanius Joanni. Orationem tuam prolixam et pulchram accepi, et viris qui et ipsi orationes conscribunt legi. Nullus in eis fuit, qui non exsiluerit, et voci feratus sit, eaque omnia fecerit, quæ per stuporem consternati solent. Me illud delectat, quod dicendi artem, quam agendis in foro causis exhibere potuisti, ad hujus generis demonstrativi orationes conferre malueris: teque beatum judico, qui tantopere principes laudibus ornare potueris: nec minus fortunatos illos esse puto, et patrem scilicet Εγγαστρίμυθοι γυναίκες τὰς τῶν τεθνηκό των ψυχὰς ἐξεκαλοῦντο· μιᾷ δὲ αὐτῶν ἐχρήσατο Σαούλ, ἥτις εξεκαλέσατο τὴν ψυχὴν Σαμουὴλ τοῦ προφήτου hoc est, Ventriloquæ mulieres mortuorum animas evocabant, quarum una usus est Saul; ea animam prophetæ Samuelis evocavit. Su d: Ἐγγαστριμάντις, πύθων. Idem.

qui dederit, et filios qui acceperint imperium, quod laudatorem talem sint consecuti.» Hæc Libanius. Plutarchus vero orationem dilucidam et facilem vere et germane Atticam esse censet. ‹ Sie enim, inquit ille, oratores dixerunt. Gorgias autem Leontinus primus vitium hoc in orationes civiles, sublime et figuratum dicendi genus affectans, invexit, et perspicuitatis luminibus obstruxit. Vitium hoc etiam admirandum Platonem contigit. Quod si hac in re Plutarcho credendum est, ut profecto est credendum, multis modis alios omnes præclarus superat Joannes, qui in orationibus quis Atticismum refert, et perspicuitatem ita, ut haud sciam an alius quisquam magis, retinet. Haec divinus Isidorus. 569 CAPUT LIV. De sancto Nilo: de Marco monacho et de Theodoreto Cyri episcopo. Περὶ τοῦ ἁγίου Νείλου, καὶ Μάρκου τοῦ ἀσκη τοῦ καὶ Θεοδωρήτου τοῦ ἐπισκόπου Κύρου. Τῷ δὲ θεσπεσίῳ Νείλῳ πατρὶς μὲν ἡ τῆς Κωνσταντίνου ἐτύγχανε πόλις, ἧς τῷ περιόντι τῆς εὐγενείας καὶ ἔπαρχος ἐχρημάτισε· πλούτῳ δὲ βαθεῖ καὶ δυναστείᾳ περιῤῥεόμενος, ἀσκητικὴν ἀντηλ λάττετο ἀγωγὴν, κατὰ τὸν θεῖον Δαυίδ, οἴκῳ μᾶλλον Θεοῦ παρεῤῥίφθαι αἱρούμενος ἢ σκηνώμασιν ἁμαρ τωλῶν κατοικεῖν. Λόγου δὲ δυνάμει κρατῶν, καὶ τῇ θείᾳ νευρούμενος χάριτι, συγγράμματα διάφορα καταλείπει πρὸς ἄσκησιν ὑπαλείφοντα, οὕτω φρά σεως καὶ νοημάτων μετέχοντα, ὡς τὸν ἀναγινώσκοντα χάριτος ἀφράστου ἔμπλεω καθεστάναι. Μεθ' ὧν καὶ τὸ ἐν τῷ Σιναίῳ ὄρει τῶν θείων Πατέ ρων μαρτύριον ἀναγράφεται, οὕτω λαμπρώς τε ἄμπ καὶ περιπαθῶς, ὡς ἱκανὸν εἶναι ἐντεῦθεν θηράσει, οἷος κατ' ἄμφω γέγονεν ὁ ἀνὴρ, ἔν τε λόγων και ἀρετῆς περιουσία. Ἐκεῖ δὴ καὶ τὰ κατ' αὐτὸν καὶ τοὺς παῖδας μετρίως διέξεισιν, έκτραγῳδῶν λίαν περιπαθῶς τὴν αἰχμαλωσίαν αὐτῶν, βαρβάρων και ταδραμόντων οἱ Βλέμμυες ἐκαλοῦντο, καὶ φόνον οὐκ ἐλάχιστον δεδρακότων· δ καὶ ἡδυσμά τι πνευματ τικὸν τοῖς φιλομαθέσι καταλέλοιπεν. Αριστοι δὲ αὐτῷ καὶ ἕτεροι λόγοι πεπόνηνται, πνευματικῆς οὐκ ἄμοιροι χάριτος· ὧν οἶμαι πάντων τὰ πρῶτα φέρεσθαι, ὃν πρὸς Ἕλληνας ἐπιγράψει, καὶ τὰ πρὸς Ευλόγιον. Κεφάλαια δὲ συντάττει, ἄλλα μὲν εἰς πλάτος ἠπλωμένα, πολλὰ δὲ συντεμών, ευσύνοπτον οἷον καὶ πρόχειρον τὸν πνευματικὸν καρπὸν, οἷά τι νέκταρ ἢ ἀμβροσίαν, προβάλλεται. "Ον τέλει βίου χρησάμενον, Ἰουστῖνος ὁ ὕστερος ἐκεῖθεν ἀνακομίσας, ἐπὶ τῷ βάθρῳ τῆς ἱερᾶς τραπέζης τοῦ παρ' αὐτῷ δομηθέντος οίκου Πέτρῳ καὶ Παύλῳ τοῖς κορυφαίοις τῶν ἀποστόλων τῷ ὀρφανοτροφείῳ κατέθετο. Μάρ κος δὲ καὶ αὐτὸ; πολλὰ μὲν συγγράμματα καταλέ λοιπεν, ἀσκητική πρότερον πολιτείᾳ ἐγγυμνασί μενος· ὁ δ᾽ οὖν ἡμῖν συνέπεσεν ἐντυχείν, λόγοι ὀκτώ, ισάριθμοι τοῖς καθολικοῖς πάθεσιν εἰς χεῖρας ἧκον· καὶ ἕτεροι δύο πρὸς τοῖς τριάκοντα, δι' ὧν πᾶσαν ἀσκητικῆς πολιτείας ὁδὸν διεξέρχεται, διδάσκων ᾗ χρεών τε τὰς ἀναχωρήσεις ποιεῖν, πῶς τε ῥυθμίζειν τὰ κατὰ Θεὸν διαβήματα· καὶ ὡς περι γίνεται τῆς τῶν δαιμόνων πείρας ὁ ἄνθρωπος όπως τε ὁ νοῦς καθαίρεται, καὶ πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἀξίωμα πρόεισι, καὶ Θεῷ συγγίνεται, ἐπὶ γῆς τὴν οὐράνιον μετιών πολιτείαν. Θεοδώρητος δὲ Σύρος μὲν ἦν γένος· τῷ μεγάλῳ δὲ φοιτήσας Ιωάννῃ τῷ Χρυσοστόμῳ, ἀρχέτυπον οἷν ὅσον τὰ ἐς λόγους ἐγένετο. Εὔρους γάρ ἐστι μάλα καὶ γόνιμος, τήν τε φράσιν λεῖος, μετὰ τῆς Ἀττικῆς χάριτος προηγμέν Admirando autem Nilo patria Constantinopolis fuit, cujus etiam propter egregiam generis nobilitatem præfectus fuit. Potentia autem et opibus afluens, asceticam illis pretulit vitam; quippe qui ad exemplum divini Davidis, ad domum Dei abjici, quam in tabernaculis peccatorum habitare maluerit. Et cum eloquentiæ vi polleret, divinæque gratiæ nervis validus esset, scripta varia, qu vitæ monasticæ exercitium instruunt, reliquit, verbis et sententiis ita composita, ut lectoris animum gratia incredibili recreent. Scripsit quoque divinorum Patrum in monte Sina obitum martyrium, facundia et affectu tanto, ut satis inde colligere liceat, quam eximia doctrina juxta et virtute vir is ſuerit: ubi etiam suas et filiorum res paucis commemorat, miserabiliter veluti in tragoedia captivitatem eorum exponens, cumn Barbari Blemmyæ cxcursione sua caedem ingentem fecere: quod opusculum tanquam spirituale quoddam oblectamentum studiosis reliquit. Alios item libros optimos edidit, spiritualis gratiæ non expertes: inter quos primas eum ferre puto, quem adversus gentiles scripsit, et rursum qui ab eo ad Eulogium compositi sunt. Capita autem čollegit aliqua quidem ſusius, multa autem compendiosius tractata, in quibus spiritualem fructum, perinde atque nectar aut ambrosiam aliquam, oculis subjectum, ita ut facile percipi posset, proposuit. Quem vita defunctum, Justinus posterior inde translatum, in fundamento sacratioris mensæ, in eo quod ab ipso, Petro et Paulo apostolorum principibus, ad orphanotrophium constructum est, templo reposuit. Ipse quoque Marcus in monastica prius versatus, multa post se reliquit scripta. Eorum qui ad nos pervenerunt, libri octo sunt, universalium affectionum nuinerum æquantes: et alii triginta et duo, in quibus vias totius asceticæ vitæ omnes prosequi tur, ad quæ loca secedendum, et quomodo ad voauntatem Dei gressus dirigendi sint: 570 quomodo etiam homo dæmonum tentationes superet, mentemque repurget, atque ad veterem dignitatem progrediatur, et cum Deo coeleste institutum sectatus vivat. Theodoretus vero natione quidem Syrus fuit, sectator autem magni Joannis Chrysostouni, illumque sibi quasi primarium exemplar stylo conformando propositum habuit. Etenim fluidus admodum et copiosus, in elocutione facilius, et Atticam gratiam redolens. Lucubrationes ab eo

ECCLESIASTICE HISTORIAE LIB. XIV. νος. "Α δὲ συνεγράψατο, ταῦτά ἐστιν· Εξηγήσεις composita hae sunt: Enarrationes in Velus Test: εἰς τὴν παλαιὰν Γραφήν· ἧς καὶ τὰ ἄπορα λύων, εἰς ἴδιον βιβλίον ἐγκαθιστᾷ. Εἰς τοὺς δεκαέξ Προφήτας ἕτερον τεῦχος ποιεί, ὡσαύτως καὶ εἰς τὸν Ψαλτήρα ἕτερον σύγγραμμα καταλείπει. Καὶ περὶ προνοίας ἕτερον συντάττει βιβλίον· καὶ εἰς τὸν Απόστολον· καὶ κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων ἔτι· ρον, δ Ψεύδους καὶ ἀληθείας ἐπιγράφει διάγν σιν. 'Αντιλέγει Κυρίλλῳ ἑτέρῳ συντάγματι κατά τῶν ιβ' κεφαλαίων ἐκφωνηθέντι. Ἐπονήθη αὐτῷ καὶ ἕτερα· δύο, ὧν τὸ μὲν Ἐκκλησιαστικήν, Φι λόθεον δὲ ἱστορίαν λέγει τὸ ἕτερον, ἐν ᾧ βίους τῶν τηνικαῦτα ὁσίως βεβιωκότων διέξεισιν. Ωσαύτως καὶ λόγοις τρισὶ περὶ θείων δογμάτων, οἵπερ αὐτῷ διαλογικῶς συνετάχθησαν. Καὶ ἐπιστολαῖς δὲ τού του ὑπὲρ πεντακοσίας ἐνέτυχον, ἀρίστως καὶ κατὰ λόγον Ελληνα συγκειμέναις. Εν τούτοις μὲν καὶ προϊούσα δηλώσει. Περὶ Συνεσίου τοῦ Κυρήνης ἐπισκόπου, καὶ όπως δόξης ἔχων, εἰς τὴν ἱερωσύνην προς ήχθη. mentum, cujus etiam obscurorum locorum expositiones in peculiarem contulit librum. Opus aliud in sedecim prophetas, aliud itidem in Psalterium. De Providentia liber alius. Alius in Apostolum. Adversus hæreses omnes volumen, quod Mendacii et veritatis discrimen inscripsit. Liber quem contra duodecim capita Cyrilli conscripsit. Item, Ecclesiastica historia. Εt rursum Φιλόθεος, hoc est, Dei amantium Historia: in qua institutum eorum qui ætate sua vitam sancte transegerunt, persequitur. Libri tres de divinis dogmatibus in dialogo conscripti. Legi præterea supra quingentas ejus epistolas, Greco sermone optime compositas. Hæc de Theodorito. Quæ autem el acciderint, postea indicabimus. ὁ Θεοδώρητος· οἷα δὲ τούτῳ ξυνέπεσεν, ἡ ἱστορία CAPUT LV. De Synesio Cyrenensi episcopo: et quam is opintonem obtinens, ad sacerdotalem provectus sit dignitatem. Cum his et Synesins, cujus magna toto terrarum orbe gloria est, floruit: qui, si quisquam alius, et ipse ætate ea doctus fuit. Tantum vero operae navavit philosophia Platonice, et adeo al summum ejus pervenit fastigium, ut eum non solum gentiles, verum etiam Christiani sint adnirati, qui de rebus nulla afectione infecti sincere judicant. Huic tanto viro, qui præterea placidus et modestus esset, Theophilus Alexandrinus, ut salutarem susciperet regenerationem, persuasit; postea vero etiam, ut idem sacerdos ungeretur, cum eo egit. Atque ille ad alia quæ Christiani profitentur, promptum se et facilem præbuit: 571 Platonicis autem sententiis seductus, resurrectionis doctrinam primum minime recepit, nefandam eam et detestandam esse judicans; et quamvis ea esset opinione, Ecclesia tamen, ut sacerdotii obiret munus, homini permisit. Quæ hoc tum fecit, illa certa conjectura adducta, quod propter reliquas ejus virtutes, eum etiam aliquando tandem flexum resurrectionis professionem comἘπὶ τούτοις δὲ καὶ Συνέσιος, οὗ κλέος ἅπασαν τὴν ὑφήλιον διατρέχει, συνήκμαζεν· δ; ἦν, εἴπερ τις τῶν κατ' ἐκεῖνο καιροῦ λόγιος. Οὕτω δὲ τῇ Πλατωνικῇ προσεχώρησε φιλοσοφία, καὶ εἰς τὸν ἀκρότατον ὅρον ἧκεν αὐτῆς, ὡς μὴ μόνον παρ' Έλλησι θαυμασθῆναι, ἀλλὰ δὴ καὶ παρὰ Χριστιανοῖς, ὅσοις μὴ προσπαθεία κρίνειν συμβαίνει τὰ πράγματα. Τοιοῦτον δὲ ὄντα καὶ ἄλλως ἥμερον τὸν τρόπον καὶ μέτριον, πείθει τοῦτον Θεόφιλος ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου καὶ τῆς σωτηριώδους παλιγγενεσίας ἀξιωθῆναι. Ως δὲ τοῦτ' ἔδρασεν, ἔπειτα ἐπειρᾶτο καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἐκεῖνον δέξασθαι χρίσμα. Ο δ' ἐν τοῖς ἄλλοις, Ο δοξάζειν θέμις Χριστιανούς, πρόχειρος ἦν. Εκ γε μὴν τῶν Πλατωνικών δογμάτων παρατρεπόμενος, ἥκιστα τὸν τῆς ἀναστάσεως λόγον προσίετο, ἀπόρ ῥητον τὸ τοιοῦτον δόγμα καὶ ἀποτρόπαιον μάλα ἡγούμενος. Η δ' Ἐκκλησία, καὶ οὕτω γνώμης ἔχοντα, ξυνεχώρει τὸ ἱερᾶσθαι· εὐθυβόλως στοχασαμένη, ὡς ταῖς λοιπαῖς τἀνδρὸς ἀρεταῖς μόλις καὶ πρὸς τοῦτο δὴ μαλαχθεὶς κατανεύσει. Μηδὲ γὰρ ἂν τὴν θείαν χάριν οὕτως ἐλλιπή γε εἶναι ἀλέξεσθαι, πολλοῖς καὶ μεγάλοις κομῶντα τοῖς προτερήμασι. probaturum, divinamque gratiam rem illi tantam Καὶ τῆς ἐλπίδος οὐμενοῦν οὐκ ἠστόχησαν· μικρῷ γὰρ ὕστερον καὶ ἔστερξε καὶ ἀνωμολόγησε βεβαίαν εἶναι μάλα και προσήκουσαν τὴν δόξαν ταύτην τῇ Ἐκκλησίᾳ. Οσος γὰρ καὶ ὁποῖος γέγονε, τεκμηριού σιν αἱ μετὰ τὴν ἱερωσύνην κομψώς γεγενημέναι τούτῳ ἐπιστολαί, καὶ τἆλλα τῶν συγγραμμάτων, τῷ ἀπαραμίλλῳ τῆς συνθήκης καὶ ἁρμονίας καὶ φρά σεως, καὶ τῇ τῶν νοημάτων πυκνότητι, ἐν δευτέρῳ πάντα τιθεῖσαι. "Α δ᾽ οὖν καταλέλοιπε, ταῦτά εἰσιν· Ἐπιστολῶν βιβλίον, αἴπερ εἰσὶ πρὸς ταῖς ἑκατὸν καὶ ἑξήκοντα· ὁ περὶ βασιλείας πρὸς Θεοδόσιον ἐκπεφωνημένος τὸν νέον, ἄντικρυς διδασκαλία καὶ τύπος βασιλικῆς ὢν καταστάσεως· ὁ Περὶ ἐνυπνίων ἔχων ἐπιγραφήν· ὁ πρὸς Παιώνιον Περὶ τοῦ δώ PATROL. GR, CXLVI deesse, qui multis magnisque primariis donis eniteret, passuram non esse putaret. Neque illa opinione et spe sua falsa est. Paulo namque post resurrectionem et credidit, et professus est, certain hanc esse, maximeque convenire Ecclesiæ ipsi sententiam. Qualis autem et quantus vir fuerit, testantur quæ ab eo post sacerdotalem susceptam dignitatem perquam eleganter scriple sunt epistole; et alii insuper libri, qui incomparabili ips: compositione, dictione et sententiarum frequentia scripta alia omnia longe post se relinquunt. Lucubrationes ab eo editæ hæ sunt: Epistolarum volu·· men centum et sexaginta. Theodosio juniori de imperio administrando dicatus liber, doctrinam et

forniam reipublica ab imperatore regends comple- ρου· οἱ δύο περί προνοίας, οὓς Αἰγυπτίους καλεῖ καὶ ἂν ἐπιγράφει Φαλάκρας εγκώμιον· καί τινες πρὸς Θεὸν ὕμνοι εὐτόνως τούτῳ πεποιημένοι. Ἐγὼ δὲ τἀληθὲς ἀεὶ πρυτανεύων, καὶ αὐτὴν ἐκείνην αὐτ τοῦ τὴν ἐπιστολὴν παραθήσομαι, ἣν πρὸς Εὐόπιον γράφει τὸν ἀδελφὸν, τίνα ζητῶν ἐξεχωρήθη κατ' οίκον νομίαν τὴν ἱερωσύνην λαβεῖν. Εστι δὲ αὕτη·. 'Ανόττοῦ ἂν εἴην, εἰ μὴ πολλήν χάριν εἰδείην Πτολεμαίοις, ὅτι με τοσούτων ἀξιοῦσιν ὅσον οὐδ' ἂν αὐτὸς ἐμαυ τόν. Αλλ' οὐκ εἰ μεγάλα χαρίζονται, τοῦτο προςέχει σκοπεῖν· ἀλλ' εἰ λαβεῖν ἐμοὶ δυνατά· τὸ γὰρ ἄνθρωπον ὄντα μικροῦ θείας καρπούσθαι τιμάς, δια καίῳ μὲν ὄντι τυγχάνειν, ἥδιστον εἰς ἀπόλαυσιν έρχεται, λειπομένῳ δὲ παραπολὺ τῆς ἀξίας, ἐλπίδα πικρὰν ὑποτείνει τοῦ μέλλοντος· οὐ γὰρ νεώτερόν etens. Opusculum De insomnis. Ad Pæonium De dono liber. De Providentia libri duo, quos Ægyptios nominat. Hem Laus calvitii. Et hymni quidam ad Deum perquam scite ab eo compositi. Cæterum ego, qui veritatem proferre studeo, epistolam ipsius hic apponam, quam ad fratrem Evopium dedit: undo intelligere licet, de quibusnam rebus illi ambigenti, per commodam dispensationen sacerdotii dignitatem suscipere permissum est. Ea est talis: Inconsideratus sane essem, nisi multam haberem Ptolemaidis civibus gratiam, qui me honore eo, quo meipsum indignum puto, honestum esse volunt. Verum non an illi magna tribuant, sed potius an ea a me recipienda sint, spectare convenit. Quod si enim homo divino prope fruatur ἐστι τὸ δέος, ἀλλὰ λίαν ἀρχαῖον· τὸ μή τι περὶ Θεὸν ἀμπλακών, τιμὰς πρὸς ἀνθρώπων ἐφεύρω. Ἐγὼ δὲ καταμανθάνων ἐμαυτὸν, εὑρίσκω παντάπασιν ἐνδεέστερον, ἢ ὡς ἁρμόσαι τῇ τῆς ἱερωσύνης σεμνότητι. Καὶ δῆτα διαλέξομαι πρός σε περὶ τῶν τῆς ἐμαυτοῦ ψυχῆς κινημάτων· οὐ γὰρ ἔχω προς ἔντινα ἄλλον ἀντὶ τῆς σῆς φίλης καὶ συντρόφου μα κεφαλῆς. Σὲ γὰρ εἰκὸς καὶ μετέχειν μοι τῶν ἴσων φροντίδων· καὶ νύκτωρ ἀγρυπνεῖν, καὶ μεθημέραν σκοπεῖν, ὅπως ἂν ἀγαθόν τί μοι γένοιτο, καὶ ὅπως ἂν κακόν τι διαφύγοιμι. Ακους τοίνυν ὡς έχει τἀμά· τὰ πλείω δ' ἂν αὐτῶν καὶ εἰδείης. Μικρὸν ἀμάμενος φορτίον, καλῶς ἐνεγκεῖν μοι δοκῶ τὸ μέσ χρι τοῦ τε φιλοσοφίαν. Διὰ δὲ τὸ δόξαι μὴ παντάπα σιν αὐτοῖς ἁμαρτάνειν, ἐπαινεθεὶς ὑπ' ἐνίων, ἀξιοῦ. μαι μειζόνων παρὰ τῶν οὐκ εἰδότων κρῖναι ψυχῆς επιτηδειότητα. Φοβοῦμαι δὲ, μὴ χαῦνος γενόμενος καὶ προσέμενος τὴν τιμήν, ἀμφοῖν διαμάρτω· τοῦ μὲν ὑπεριδών, τοῦ δὲ τῆς ἀξίας οὐκ ἐφικόμενος σκόπει γὰρ οὕτω. Δύο τούτοις ἐκάστοτε μερίζω τὸν χρόνον, παιδιᾷ καὶ σπουδῇ. Καὶ σπουδάζων, ιδιός είμι, μάλιστά γε τὰ θεῖα· καὶ παίζων, κοινότατος. Οἶσθα γὰρ ὡς ὅταν ἀνακύψω τῶν βιβλίων, ἐπιῤῥε τῆς εἰμι πρὸς ἀπασαν παιδιάν, πολιτικῆς δὲ φρον τίδος ἀμοιρῶ καὶ φύσει καὶ μελέτῃ. Τὸν δὲ ἱερέα ἄνδρα δεῖ θεσπέσιον εἶναι, πρὸς μὲν παιδιὰν ἀπασαν, ἴσα καὶ Θεῷ ἀμείλικτον εἶναι χρή, δς ἵνα τηρή τὴν ὑπόθεσιν ὑπὸ μυρίων ὀμμάτων φρουρείται· ὧν οὐδὲν ἡ μικρὸν ὄφελος, εἰ μή τις εἴη κατεσκευα- honore, siquidem justus sit, dulcissimum percipit fructum sin dignitate ea longe sit indignior, acerbam futuri sustinet exspectationem. Porro non novus hic, sed vetustus admodum est metus, ne quid in Deum committens, honorem ab hominibas commissum feram. Ego sane qui meipsum novi, ineptiorem omnino comperio, quam ut sacerdotali dignitali gerenda idoneus sim. 572 Proinde apud te de animi mei motibus et cogitationibus agam. Non enim alium habeo, apud quem id rectius faciam, quam te, percharum mihi mecunque educatum caput. Te namque aquum est participem esse curarum mearum, ac noctu vigilantem deliberare, et interdiu cogitantem considerare, ut et boni mihi aliquid contingat, et mali quid, iam efugiam. Accipe igitur quo loco res meae sint, quæ tibi etiam majore ex parte, opinor, cognitæ sunt. Fasce exiguo sublato, pulchre mihi videor hucusque philosophiam ipsam pertulisse. Cum vero ab hominibus nou prorsus perperam in ea versatus esse censear, laudatum a quibusdam, ampliore nunc honore me ornatum esse volunt, qui de idoneis animi mei viribus judicare non possunt. Vereor autem ne si per ineptam ambitionem dignitatem oblatam recipiam, neutrum consequar: videlicet neque laudem ex honore contemplo, neque gloriam ex dignitate minus recte gesta. Rem ipsam sic mecum considera. Rebus duabus semper tempus omne tribuo, studiis et ludo. σμένος, σύννους τε καὶ πρὸς ἅπασαν γλυκυθυμίαν Litteris vacans, et præcipue divinis, solus suid. Ludo operam dans, quam plurimos admitto. Nosti enim, cum a libris exsurgo, totuin me in ludis esse, a civilibus autem curis et natura et animi destinatione abhorrere. Sacerdotem autem oportet sse virum divinum, et al ludum omnem perinde atque Deum dificilem et durum, qui ut propositum institutumque suum teneat, innumeros in se plus rimorum conversos habet oculos. Ad quos nulla ut certe parva pervenit utilitas, nisi aliquis probe instructus et cordatus sit, el a suavitate animi omni alienus. In iis autem que ad Deum pertinent, non privatim solus esse potest, sed in comBruni conventu inter plurimos versatur, cum legis ἀνένδοτος. Τὰ δέ γε πρὸς τὸν Θεὸν οὐκ ἂν ἴειος, ἀλλὰ κοινότατος εἴη νομοδιδάσκαλος ων, καὶ νενομισμένα φθεγγόμενος. Χρὴ δὲ αὐτὸν καὶ πράγματα πράττειν ὁπότα πάντες ἅμα. Τὰ γὰρ ἁπάντων μόνον δεῖ πράττειν, ἢ πάταις αἰτίαις ἐνέχεσθαι. Πῶς οὖν οὐκ εὐμεγέθους ψυχῆς καὶ κρατίστης ἐνέγκαι τοσοῦτον όγκον φροντίδων, καὶ μὴ κατακλύσαι τὸν νοῦν, καὶ μή κατασβεσθεῖσαν ἐν τῇ ψυχῇ περιδεῖν τὴν θείαν, οὕτω παντοδαπῶν ἐπιτηδευμάτων ἀπαγόντων αὐτόν; Εὖ οἶδ' ὅτι δυνατὸν ἐνίοις τοῦτο, καὶ μακαρίζω τις φύσεις αὐτῶν· κἀκείνους ἀληθῶς εἶναι ἡγοῦμαι τοὺς θείους ἄνδρας, ού; τὸ ὁμιλεῖν πάνυ πράγμασιν ἀνθρωπίνοις μὴ ἀποκόπτοι τοῦ Θείου. Ἀλλὰ καὶ ἐμαυτὸν οἶδα εἰς ἄστυ τε κατιόντα, καὶ ἐπ' ἄστεος

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XIV. ἀνιόντα, καὶ ἐνειλούμενον τοῖς πως τα γεώδη με doctor sit, et nihil aliud quam quod legitimum ἕλκουσιν, καὶ ἐμπιπλάμενον κηλίδος οὐκ ἂν εἶποι τις σης· τῷ γὰρ οἰκείους εἶναί μοι καὶ μάλα μου λυσμούς, καὶ τὸ τυχόν μέρος ἐπιγενόμενον, εἰς προσθήκην συμβάλλεται. Ρώμη δ' οὐκ ἔστι μοι, τά τε ἔνδον οὐχ ὑγιῆ, καὶ τὰ πρὸς ἐκτὸς ἀρκεῖν οὐχ οἷός τέ εἰμι· καὶ πολλοῦ δέω τὴν ἐκ τοῦ συνειδότος φέρειν ἀνίαν. Καὶ ὁσάκις ἂν μέ τις ἔρηται, διαρβήδην λέγειν οὐκ ἀναδύομαι, ὡς τὸν ἱερέα διὰ πάνω των ἀκηλίδωτον εἶναι προσήκει πολλῷ τῷ περιόντι, ὡς καὶ ἑτέροις τῶν μιασμάτων ἐκπλύνοντα κἀκεῖνο θεῖ προσεῖναι τοῖς πρὸς τὸν ἀδελφὸν γραμματι. Πάνω τως δὲ ἀναγνώσονται συχνοὶ τὴν ἐπιστολήν. Καὶ γὰρ οὐχ ἥκιστα τούτου χάριν αὐτὴν ὑπηγόρευσα τοῦ πᾶσι καταφανὲς εἶναι τὸ πρᾶγμα, ἵν' ὅ τι ἂν ἀποβῇ καὶ πρὸς Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, αναίτιος ὦ, καὶ ἥκιστα πρὸς τοῦ πατρὸς Θεοφίλου. Τιθεὶς γὰρ ἐν μέσῳ ταμα, καὶ διδοὺς ἐξ ἁπάντων αὐτῷ βου λεύσασθαι περὶ ἡμῶν, πῶς ἂν ὑπαίτιος εἴην; Ἐμοὶ τοιγαροῦν ὅ τε Θεός, καὶ ὁ νόμος, ή τε ἱερὰ Θεοφίλου χεὶρ γυναῖκα ἐπέδωκε. Προαγορεύω τοίνυν ἅπασι καὶ μαρτύρομαι, ὡς ἔγωγε ταύτης οὔτε άλ λοτριώσομαι καθάπαξ, οὔθ᾽ ὡς μοιχὸς αὐτῇ λάθρα συνέσομαι· τὸ μὲν γὰρ ἥκιστα εὐσεβές, τὸ δὲ ἥκι στα νόμιμον. Αλλά βουλήσομαί τε καὶ εὔξομαι, συχνά μοι πάνυ καὶ χρηστὰ γενέσθαι παιδία. Εν δὴ τοῦτο δεῖ τὸν κύριον τῆς χειροτονίας μὴ ἀγνοῆσαι. Μαθέτω δὲ αὐτὸ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν ἑταῖρον Παῦλον καὶ Διονύσιον· οὓς πρεσβευτάς ᾑρῆσθαι παρὰ τοῦ δήμου πυνθάνομαι. Ἐκεῖνο δὲ οὐδὲν δεῖ μαθεῖν αὐτόν, ἀλλ' ὑπομνησθήναι. Διαλέξομαι δὲ πλείω περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἂν ἅπαντα τάλλα μικρά πρὸς ἔν τις τοῦτο θεῖτο, χαλεπόν ἐστιν, εἰ μὴ καὶ δίαν ἀδύνατον, εἰς ψυχὴν τὰ δι' ἐπιστήμης εἰς ἀπό δειξιν ἐλθόντα δόγματα σαλευθήναι. Οἶσθα δ' ὅτι πολλὰ φιλοσοφία τοῖς θρυλλουμένοις τούτοις ἀντιτάττεται δόγμασιν. Αμέλει καὶ τὴν ψυχὴν οὐκ ἀξιώσου ποτέ σώματος ὑστερογενή νομίζειν. Τὸν κόσμον οὐ φήσω καὶ τἄλλα μέρη διαφθείρεσθαι. Τὴν καθωμιλημένην ἀνάστασιν ἱερόν τι καὶ ἀπόρθητον ἤγημαι καὶ πολλοῦ δέω ταῖς τοῦ πλήθους υπολήψεσιν όμος λογήσαι. Νοῦς μὲν οὖν φιλόσοφος, ἐπίπτης ὧν τὰ ληθοῦς, συγχωρεῖ τῇ χρείᾳ τοῦ ψεύδεσθαι· ἀνάλογον γάρ ἐστι φῶς πρὸς ἀλήθειαν, καὶ ἔμμα πρὸς δῆμον. Η οὖν ὀφθαλμὸς εἰς κακὸν ἂν ἀπολαύσειεν ἀπλήστου φωτός, ἢ ᾗ τοῖς ὀφθαλμῶσι τὸ σκότος ὠφελιμώτερον, ταύτῃ καὶ τὸ ψεῦδος όφελος τίθεμαι δήμῳ· καὶ βλαβερὸν τὴν ἀλήθειαν τοῖς οὐκ ἰσχύου σιν ἐνατενίσα: πρὸς τὴν τῶν ὄντων ενάργειαν. Εἰ ταῦτα καὶ οἱ τῆς καθ' ἡμᾶς ἱερωσύνης συγχωρού σν ἐμοί, δυναίμην ἂν ἱερᾶσθαι, τὰ μὲν οἶκοι φιλοσοφῶν, τὰ δ᾽ ἔξω φιλομυθῶν· εἰ μὴ διδάσκων, ἀλλ' οὐδὲ μέντοι μεταδιδάσκων· μένειν δ᾽ ἐῶν ἐπὶ τῆς προλήψεως. Εἰ δέ φασιν οὕτω δεῖν καὶ κινεῖσθαι καὶ δῆμον εἶναι τὸν ἱερέα ταῖς δόξαις, οὐκ ἂν φθάσ νοιμι φανερὸν ἅπασι καθιστάς· δήμω γὰρ δὴ καὶ φιλοσοφίᾳ τί πρὸς ἄλληλα; Τὴν μὲν ἀλήθειαν ἀπό ῥητον τῶν θείων εἶναι δεῖ· τὸ δὲ πλῆθος, ἑτέρας ἕξεως δεῖται. Αὖθις δὲ καὶ πολλάκις ἐρῶ· μηδεμιᾶς p ! sit, sonet. Negotia cum gerere oportet, que simul omnes langunt. Quæ enim communia omnium sunt, unum ipsum curare opus est, nisi criminibus omnibus obnoxius esse velit. Quomodo, igitur non maximi fortissimtque animi sit, tan-. tam curarum molem ita ferre, ut meus non obrualar, et exstincta in anima particula divina non negligatur, si quis tot studiis et actionibus variis distineatur? Neque ignoro esse quosdamı, qui hoc præstare possint: et felicem corum naturam atque beatam, ipsosque vere divinos viros esse censeo, qui cum in multis humanis versentur negotiis, non tamen diviui Numinis cura excidant. Ego vero meipsum qui in urbem descendere et ab urbe ascendere soleam, 573 rebus involutum quæ ad terrenas curas trahunt, atque inquinationibus repletum esse, quarum non facile quisquam magnitudinem dixeril, scio. Nam quæ ad nativa et propria aliunde adveniunt piacula, in accessionis rationem conferuntur. Corporis robur mihi non est, interiora mea non recte se habent. Ab externis etiam aliqua ex parte destituor: tum autem conscientiæ mœrorem ferre nequeo. Et quotiescunque me quispiam rogat, disertis verbis statim dico, sacerdotem in rebus omnibus maxime a probris debere esse alienum, multum ut ei supersit, quippe qui aliorum quoque sordes expiet. Verum enimvero illud quoque litteris ad fratrem datis inserere convenit. Permulti enim epistolam hanc legent, et ea gratia illam potissimum dictavi, ut cum res ipsa nola omnibus flat, tum ntcunque ea procedat, et apud Deum et apud homines, nec minus apud ipsum patrem Theophilum culpa caream. Siquidem cum res meas in medium protulerim, et potestati ejus quidquid velit de me statuendi permiserim, quomodo crimini alicui obnoxius sim? Mihi et Deus ipse, et leges, ipsaque sacra Theophili manus uxorem dedit. Quapropter omnibus prædico, testatumque esse volo, me illam prorsus deserturum non esse, neque cum illa veluti mœchumı clandestinam consuetudinem habiturum. Alterum enim minime pium, alterum minime legitimum est. Quin potius et volo et opto, plures mihi et probos nasci liberos. Hoc ipsum ordinationis auctorem et principem ignorare non oportet. Sciant id amici etiam nostri Paulus et Dionysius, quos legatos hanc ob causam a populo lectos esse audio. lilam vero rem Theophilo non significari, sed in memoriam tantum revocați opus est. De ea autein pluribus dicam, cum qua quidem una quisquam alia omnia collɔta parva esse judicet. Difficile est, atque adeo fieri omnino non potest, ut animus dogmata, quæ per eruditionem et scientiam in certam necessariamque persuasionem evaserint, fluctuare et in dubium vocari sinat. Nosti porro, philosophiam admodum divulgatis istis Christianorum adversari opinionibus. Itaque haud unquain adducar, ut posterius animam quam corpus gigni

credam, neque mundum ipsum et partes ejus alias ἀνάγκης παρούσης, οὔτ' ἐλέγχειν περὸν οὔτ' ἐν ένα interituras esse dicam. Resurrectionem depradi- χεσθαι. Καλούμενος δ' εἰς ἱερωσύνην, οὐκ ἀξιῶ catam sacrum quiddam et minime vulgandum προσποιεῖσθαι δόγματα. Ταῦτα Θεόν, ταῦτα ἀνθρώ esse duco, neque conceptis vulgi opinionibus as- πους μαρτύρομαι. Οἰκεῖον ἀλήθεια Θεῷ, ᾧ διὰ πάντ sentiri possum. 574 Mens philosophia exculta των ἀναίτιος εἶναι βούλομαι. Εν τοῦτο μόνον οὐχ vcrum perspicit. Ea necessitate adducta, menda- ὑποκρίνομαι· ἐπεὶ καὶ φιλοπαίγμων ὤν, ὡς γε παι cium permittit. Et habet rationem seu proportio- δόθεν αἰτίαν ἔσχον ὁπλομανεῖν τε καὶ ἱππομανεῖν nem suam lumen ad veritatem et oculus ad popu- πέρα τοῦ δέοντος, ἀνιάσομαι μέν· τί γὰρ καὶ πάθω lum. Quatenus ergo oculus lumine copiosiore in τὰς φιλτάτας κύνας ἀθήρους ὁρῶν, καὶ τὰ τέτα deterius abutatur, aut lippis tenebræ commodiores Οριπηδέστατα; Καρτερήσω δὲ, ἂν ἐπιτάττῃ Θεός ο sint, hactenus mendacium quoque populo utile καὶ μισόφροντις ὤν, ὀδυνήσομαι μὲν, ἀνέξομαι δὲ esse, et veritatem noxiam eis puto, qui aciem δικιδίων καὶ πραγμάτων λειτουργίαν τινὰ ταύτην mentis in evidentem rerum claritatem intendere εἰ καὶ βαρεῖαν ἐμπιπλὰς τῷ Θεῷ. Δόγματα δὲ οὐκ nequeunt. Quod si sacerdotes nostri hæc mihi ἐπηλυγάσομαι· οὐδὲ στασιάσει μοι πρὸς τὴν γλῶσ permittunt, potero sane ego quoque sacerdotis σαν ἡ γνώμη. Οὕτω φρονῶν, οὕτω λέγων, ἀρέσκειν munere fungi, qui domi quidem philosophiæ in- οἶμαι Θεῷ. Οὐ βούλομαι δὲ καταλελείφθαι περὶ ἐμοῦ cumbo, in publicum autem progressus sermonibus λόγον, ὡς ἀγνοηθείς ήρπασα τὴν χειροτονίαν. Αλλ' et colloquiis hominum delector, ac neque docens εἰδὼς ὁ θεοφιλέστατος πατήρ Θεόφιλος, καὶ ὡς neque dedocens, sed in anticipata opinione quem- ἐπίσταται σαφές μοι ποιήσας, οὕτω βουλευσάσθω que persistere permittens. Siu illi sacerdotem ita περὶ ἐμοῦ. "Η γὰρ κατὰ χώραν δάσει με ἐπ' ἐμου animatum et opinionibus manifestum esse opor- τοῦ φιλοσοφοῦντα, ἢ τοῦ μετὰ ταῦτα κρίνειν καὶ tere dicant, omnibus me palam ostendere inter διαγράφειν τοῦ χοροῦ τῶν ἱερέων ἡμᾶς, ἑαυτῷ miserin. Quid enim rei est populo cum philoso• χώραν οὐχ ὑπολείψει. Πρὸς ταῦτα λῆρός ἐστιν phia? Rerum quippe divinarum veritatem minime ἅπασα γνώμη· τὸ γὰρ ἀληθὲς εὖ οἶδ' ὅτι τῷ Θεῷ vulgari oportet. Populus autein more et assuetu - προσφιλέστατον. Καὶ νὴ τὴν ἱεράν σου κεφαλὴν, καὶ dine alia indiget. Rursum igitur et sæpius repe- ἔτι πρὸ ταύτης νὴ τὸν ἔφορον τῆς ἀληθείας Θεόν, tens dicam, nulla cogente necessitate, neque are ἄχθομαι μὲν, πῶς γὰρ οὐ μέλλω, δεῆσαν ὥσπερ εἰς guere neque argui sapientis esse. In sacerdotum βίον ἀπὸ βίου μετασκευάζεσθαι; Εἰ δὲ τούτων φαautem ordinem cooptatus, non comniittam ut νερῶν γενομένων, ἅπερ οὐκ ἀξιῶ λανθάνειν ἐγκρί dogmata præter animi sententiam assimulem. De νειεν ἡμᾶς ἱερεῦσιν ᾧ τοῦτο δέδωκεν ὁ Θεὸς, ὑποhis Deum, de his homines testes invoco. Veritas δύσομαι τὴν ἀνάγκην, καὶ ὡς θεῖον σύνθημα κατα. Dei propria est, apud quem in rebus omnibus inδέξομαι. Λογίζομαι γὰρ ὅτι καὶ βασιλέως ἂν ἐπιτά culpatus esse volo. Hoc unum tantum non dissiξαντος, καὶ κακοδαίμονός τινος Αυγουσταλίου δίκην mulo. Quandoquidem joci et ludorum studiosus ἂν ἔδωκα μὴ πειθόμενος. Τῷ Θεῷ δ' ἐθελοντήν δεῖ sum: ita ut jam iude a puero crimen illud scutiπείθεσθαι. Εἰ δὴ προσίεται με λειτουργεῖν ὁ Θεὸς, nuerim, plus quam deceret, armis me et equis deἐκ προοιμίων δεῖ τὸ θειότατον ἀγαπᾶν τὴν ἀλήθειαν lectatum esse, tristis quidem ero. Quid enim cum ἀλλὰ μὴ διὰ τῶν ἐναντιωτάτων ὁποῖόν ἐστι τὸ ψεῦ charissimos canes feras nullas persequi, et sagittas δος, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ παραδύεσθαι. Γενοῦ a teredinibus exesas esse videro, faciam aliud? δὴ τοῦ τοὺς σχολαστικοὺς εἰδέναι τε ταῦτα, καὶ Sed tamen constantiam, si Deus voluerit, obtiπρὸς ἐκεῖνον ἐξαγγείλαι.· Ὁ μὲν οὖν τοιαῦτα λέnebo: atque, quamvis a curis alienus, macerabor, γων καὶ ἐμφανῶς παραιτούμενος οὐδ᾽ οὕτω διέδρα causarumque et negotiorum quantumvis grave τὸ ἱερᾶσθαι· ταῦτα δ' ἐγὼ παρεθέμην, ἵν' εἰδέναι ministerium hoc, Deo serviens, sustinebo. Dogmata ἔχοιμεν ὅσα λόγοις οἰκονομίας διαφόρως ἡ Ἐκκλησία autem per dissimulationem non tegam, neque ἐτέλεσεν, οὐ νόμοις ταῦτα τιθεῖσα, ἀλλὰ τοῖς και mihi mens a lingua dissentiet. Hoc sic cum et ροῖς τὰ προσήκοντα πράττουσα. Τοιαῦτα καὶ τὰ sentiam et dicam, Deo placere puto: neque ser- κατὰ τὸν πολὺν ἐν φιλοσοφίᾳ Συνέσιον. Πολλοὶ δὲ monis illius de me occasionem relinquere volo ine καὶ ἕτεροι τηνικαῦτα ἐφιλοσόφουν λόγῳ καὶ ἀρετῇ quod qui fuerim ignoratus sim, ordinationis suf- διαπρέποντες· ὧν πρὸς λεπτὸν μνείαν ἐποιησάμην, fragia rapuisse. Cæterum Dei amantissimus pater εἰ μὴ πόῤῥω του προκειμένου βαίνειν ἐλογιζόμην. Theophilus, cum me norit, postquam mihi se id scire significaverit: sis tandem de me consilium, quid statuat, capiat. Tum enim aut in instituto meo vivere me et philosophari patietur, aut postea ut me in judicium vocet, vel sacerdotum ordine moveat, 575 sibi ipsi potestatem non relisquet, Aliæ insuper opiniones et sententiæ omnes nugæ fuerint. Veritatem enim satis seio Neo esse grotissimam. Sed enim sacrum caput tuum, atque in primis veritatis tutorem el inspectorem. Deum testor, agre mili esse. Quomodo enim non sit, cum quodammodo ex vita solita in vitam aliaru transeundum mihi sit? Quod si rebus his in publicum prolatis (latere enim eas et premi nalot is cui potestatem hanc concessit Deus, in ordinem sacerdotum me legerit, subibo eam to cessitatem, et veluti tesseram divinitus oblatam suscipiam. Sic enim existimo, si vel imperature, vel infelici Deoque inviso Augustali quopiam jubente, imperata non facerem, inobedienti e plenas me datuΟ

ECCLESIASTICA HISTORIÆ LIB. XIV. rum esse: Deo autem ipsi volentes nos parere convenit. Sin me ad sacrum obeundum ministecium non admittit Deus, ab ipso statim initio in me rem divinissimam veritatem ipsam complecti• neque per id quod illi maxime repugnat, mendacium scilicet, functionem ipsius suscipere decet. Fac igitur ut scholastici hæc sciant, et ad illum referant. Synesius quidem hæc scribens, aperte sacerdotalem dignitatem aversatus est, sed tamen sacrum munus non effugit. Hæc ego eo consilio hic adjeci, ut scire possimus quæ varie per dispensationis rationem Ecclesia egerit, non illa leges certas statuens, sed prout tempus ferret, quæ decerent et commoda essent faciens. Hæc de eximio philosopho Synesio. Multi vero præterea alii tum philosophati sunt, doctrina simul et virtute celebres: quorum omnium mentionem facerem, nisi me longe ab instituto digressurum scirem. esse Περί Ουαλεντινιανοῦ τοῦ ἐν Ῥώμῃ βασιλεύον. τος· καὶ περὶ τοῦ ἔθνους τῶν Γότθων, εἰς πόσα διῄρηνται, καὶ ποίους ἔσχον τόπους: ἔτι δὲ καὶ περὶ Βονιφατίου καὶ ᾿Αετίου καὶ Ασπαρος των στρατηγῶν· καὶ ὡς ἡ πρὸς ἑσπέραν Λιβύη ὑπὸ Ο ανδήλους ἐγένετο. Ουαλεντινιανός δὲ ὁ Πλακιδίας μὲν υἱός, Θεοδο στου δὲ γαμβρος ἐπὶ τῇ θυγατρὶ Εὐδοξίᾳ, ἣν αὐτῷ Ευδοκία ἐγέννα, καὶ τῆς ἑσπερίου λήξεως αὐτοκράτ τως, οὐδαμὴ μὲν τῶν Ἐκκλησίας ὑγιῶν δογμάτων ἐξέκλινε, λίαν δὲ καὶ τῆς εὐσεβοῦς θρησκείας ἀν το ποιεῖτο. Ἐπὶ μέντοι τὴν δίαιταν πολλῇ τῇ ἀδιαφορία ἐχρῆτο συχνῶς γὰρ γόησιν ὁμιλῶν, φαρμα κείαις ἔχαιρε. Καὶ δῆθ᾽ ὑπὸ τοιούτων καὶ ἑτέρων παθῶν ὀχλούμενος, οὐ μόνον Βρετταννίαν, Ισπανίαν τε ἅμα καὶ Γαλλίας τῆς ἀρχῆς πρὸ βραχέος ἀφαιρε θείσας ἀνασώσασθαι ἴσχυσεν· ἀλλὰ πρὸς ταύταις καὶ τὴν ἐσπερίαν πᾶσαν Λιβύην, ἢ δὴ τῶν "Αφρων καλεῖται, προσαπώλεσεν, ἔτει πεντεκαιδεκάτῳ τῆς ἐκείνου ἀρχῆς, αἰτίας ἡγησαμένης τοιάσδε. Στρα τηγὼ δύο ἤστην ἐν Κωνσταντινουπόλει· Βονιφάτιος καὶ 'Αέτιος τούτοις ἡ κλῆσις· οὓς Θεοδόσιος βασιλεὺς Ουαλεντινιανῷ αἰτησαμένῳ εἰς 'Ρώμην ἀπέ στειλεν. Ἐπεὶ δὲ Βονιφατίῳ εἰς ἀρχὴν ἡ πρὸς ἑσπέ ραν ἐκληροῦτο Λιβύη, μετρίως ἐνεγκεῖν τοῦτ᾽ Αέτιος οὐχ οἷός τε ἦν. Κέντροις τοίνυν φθόνου βληθείς, διαβολὴν ἐκείνῳ συνέῤῥαπτεν, ὡς εἴη ἀνταρσίαν μὲν μελετῶν, οὐκ ἀγαθὰ δὲ καὶ τοῖς κρατοῦσι διανοούμενος. Καὶ ταῦτα μὲν τῇ τοῦ βασιλέως μητρι Πλακιδί, κρύφα εἰσῆγε, καὶ τῆς ἀρχῆς ἐκεῖνον μεθιστών συνεβούλευεν· ἐκείνῳ δ᾽ αὖθις ἕτερα γράφων εἰσηγεῖτο, μηδαμῶ; ἑλέσθαι ὀπίσω ἐλθεῖν, εἴγε δόξει τοῖς κρατοῦσιν αὐτὸν μεταστέλλεσθαι· διαβληθῆναι γὰρ, καὶ πανουργίᾳ τῶν κρατούντων ἀνάγμην είναι διαφθαρῆναι. "Α δὴ γράμματα εἰς χεῖρας λαβὼν Βονιφάτιος, καὶ οἷα παρ' ἀνδρὸς φίλου τε καὶ γνησίως μάλα ἔχοντος πιστεύσας αὐτοῖς, οὐδαμῶς ὑπήκους τῆς ἀρχῆς ἀποστῆναι, καίπερ πολλάκις ὑπὸ τοῦ βασιλέως μεταστελλόμενος. Ἐντεῦθεν οἱ βασιλεῖς οἷα πιστῷ καὶ εἴνῳ τὰ μάλιστα Αετίῳ προσεῖχον, ἐκ πολλοῦ τὴν ἐκείνου δυσμένειαν προμηνύσαντι, καὶ δὴ σὺν ἐκείνῳ τὴν κατὰ Βονιφατίου ὅπως ἀποβαίη συσκευήν ὕφαινον. Τηνικαῦτα δὲ πολλά τε καὶ μέγιστα Γοτθικὰ ἔθνη κατὰ τὸ πέραν τοῦ Ἴστρου ἀνὰ τὰ ὑπερβόρεα μέρη πανταχοῦ διεσκέδαστο· ών το 19 για παρ' ἐκείνοις λόγου πολυ του άξια τέσσαρα εἰσι, ταύταις ώνομασμένα ταῖς CAPUT LVI. De Valentiniano, qui Romæ imperavit. De gente Gotthorum: in quas nationes_divisa, et quæ tenuerint loca. Præterea de Bonifacio, Aetio et Aspare ducibus: et ut Libya occidentalis Vandalis subdita fuerit. Porro Valentinianus Placidiæ filius et Theodosii gener (nam Eudoxiam filiam ejus, quam ei Eudocia genuerat, in matrimonio habuit), Occidentalis imperii habenas obtinens, haudquaquam a sanis Ecclesiæ dogmatibus descivit, verioris pietatis atque religionis acer sectator. Quod autem in consuetudine et vita quotidiana nullum certum servaret modum, multisque uteretur impostoribus, atque incantationibus gauderet, et aliis ejuscemodi vitiis transversim ageretur, 576 non solum Britanniam, Hispaniam et Gallias, quæ imperio ejus ademptæ fuerant, recuperare non potuit, sed Libyam etiam omnem et Africam perdidit, quindecimo imperii sui anno, ob causam hujusmodi. Duo belli duces Constantinopoli fuerunt, Bonifacius et Aetius, quos Theodosius imperator ad Valentinianum, qui hoc petierat, misit. Cum autem Bonifacio Occidentalis Libya provincia obligisset, Aetius id æquo animo ferre non potuit: sed invidiæ stimulis actus, calumniam adversus eum concinnavit, ad rebellionem eum spectare, imperatoribusque parum fidum esse, criminatus. Hoc sic clam apud imperatoris matrem Placidiam, ut provincia ei adimeretur suadens, egit. Atque interim etiam longe alia ad illum scripsit: videlicet ne provincia, si principes eum revocarent, decederet. Delatum enim eum apud illos esse, necessitatemque illi eam iucumbere, ut fraude eorum pereundum sibi esset, affirmavit. Litteris talibus Bonifacius acceptis, Aelio, quem sibi verum et fidum amicum esse putabat, credidit: el quamvis sæpius ab imperatore revocatus, haud. quaquam tamen nt provinciam relinqueret, jussio nibus ejus paruit. Quapropter principes Actio, tanquam homini fido et benevelo, qui dudum hostilem illius animum indicasset, faverunt, et cum eo contra Bonifacium dolumn texuere. Ea tempestate plurimæ maximæque Gothicæ gentes in septentrional parte ad Istrum passim dispers.e crant. Inter quas præcipuæ quatuor judicio ipsarum celebres fuere. Gotthi scilicet, Vissegotthi,

Gepiles et Vandali, non alia re quam nominibus Α' κλήσεσι· Γότθοι, Οὐ σίγουθοι, Γήπεδες καὶ Οὐάνslis inter se dissidentes. Omnes enim lingua una et codem vivendi instituto utebantur, detestandam Arii doctrinam sequentes, sicuti in historia Valentis commemoravimus. Hi Honorio et Arcadio imperantibus Danubium transgressi, in finibus Romani Orientalis imperii consederunt. Gepides quidem, qui in duos populos divisi sunt Longobardos et Abares, oram cam quæ ad Singidonem et Sirmium est, incoluere: 577 Vissegotthi autem Alaricho, de quo. supra diximus, duce, Roman et ftaliam populati, atque in Galliam inde profecti, cum omnia isthic in potesta - tem suam redegerunt, tum Constantinum Britanniæ tyrannum occiderunt. Porro Gotthi, qui antea Pannoniama eique circumquaque vicina loca oc. cupaverant, Theodosii junioris decimum nonum annum imperantis permissu, in finitima Thraciæ regione habitarunt. Atque ubi isthic annos quinquaginta octo transegere, Zenone Romanum imperium administrante, atque jubente, Theoderichi principis eorum ductu inde transeuntes, Occidentale occuparunt imperium. Vandali vero Alanis sibi et Germanis, qui nunc Franci dicuntur, conjunctis, Gongidiselum ducenten habentes, amnem Rhenum transierunt, atque in Hispania sedes fixerunt: quæ prima ab Hesperio Oceano Europa regio est. Bonifacius igitur jam memoratus, Occidentalem Libyan obtinens, ubi que contra eum δηλοι· ὀνόμασι μόνοις καὶ ἄλλῳ οὐδενὶ παραλλάς. σόντα. Απαντες γὰρ μιᾷ διαλέκτῳ καὶ διαίτῃ κεχρημένοι, τοῖς μυδαρος Αρείου συνεπήχθησαν δόγμασιν, ὡς ἐν τῇ κατὰ τὸν Ουάλεντα διελάβομεν Ιστορίᾳ. Οἱ δὴ πάντες Ονωρίου καὶ ᾿Αρκαδίου τῶν Ρωμαϊκῶν σκήπτρων ἐπειλημμένων, τὸν Δάνουν ν εἴτουν Ἴστρον διαπεραιωσάμενοι, τοῖς καθ' ἡμᾶς τῶν Ῥωμαίων διεσώθησαν όροις. Αμέλει τοι καὶ Γήπεδες μὲν, ἐξ ὧν δύο διηρέθησαν γένη, Λαγγόβαρδοι τε καὶ "Αραβες, τὰ περὶ Σιγγιδόνα τε καὶ Σέρμιον χωρία κατῴκησαν. Οἱ δὲ Οὐεσίγοτθοι, σύν ᾿Αλλαρίχῳ τῷ προειρημένῳ στρατηγούμενοι, Ρώ μην καὶ Ἰταλίαν πορθήσαντες, εἰς Γαλλίας ἐκεῖθεν ἐχώρησαν, καὶ τῶν ἐκεῖ πάντων εκράτησαν, τὸν ἐκεῖτε Κωνσταντίνον τύραννον τῆς Βρετταννίας δια χρησάμενοι. Γότθοι δ' ἐπὶ τούτοις πρότερον μὲν Παννονίαν καὶ τὰ πέριξ πάντα κατεσχηκότες, Θεο δοσίου τοῦ νέου ἐπιτροπαῖς ἐννεακαιδέκατον ἔτος τῇ ἀρχῇ ἔχοντος, τὰς περὶ Θρᾴκην ᾤκησαν χώρας· ὀκτὼ δὲ καὶ πεντήκοντα έτη τῇ Θράκη διαγαγόν της, Θευδερίχου τὴν αὐτῶν ἡγεμονίαν κεκληρωμέν νου, Ζήνωνος τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν διέποντος καὶ κελεύοντος, ἐκεῖθεν μετασκηνώσαντες, τὴν ἑσπέριον κατέσχον ἀρχήν. Οἱ δὲ Οὐάνδηλοι Αλανούς τε καὶ Γερμανούς, οἳ νῦν Φράγγοι καλοῦνται, προσεταιρι σάμενοι, τὸν ποταμὸν Τήνον διαπεράσαντες, ἡγεῖτο δὲ αὐτῶν τηνικαῦτα Γογγίδι κλος, ἐν Ισπανίᾳ τὰς οἰκήσεις ἐποίουν. Πρώτη δὲ αὕτη χώρα της Ευρώ της ἀπὸ τοῦ ἑσπερίου Ὠκεανοῦ. Ὁ τοίνυν ῥηθεὶς Bονιφάτιος καὶ τῆς ἐν ἑσπέρᾳ Λιβύης τὴν ἀρχὴν ἔχων, τὰ κατ' αὐτοῦ μαθὼν τυρευόμενα, ἀπάρες ἐκεῖθεν, τὸν πορθμὸν διέβη, καὶ πρὸς Οὐανδήλους ἐγένετο κατὰ Ἱσπανίαν. Ἐπεὶ δὲ Γογγιδίσκλου τὸ βιοῦν ἐκμετρήσαντος οἱ ἐκείνου παῖδες τὴν πατριτὴν ἀρχὴν διεῖπον, Γόνθαρις δὲ καὶ Γιζέριχος ἦσαν αὐτοῖς τὰ ὀνόματα, προτρέπετο συμμαχεῖν· καὶ τὴν ἑσπέριον Λιβύην αὐτοῖς ἐπιδοῦναι καθυπισχνεῖτο, εἰς μέρη ταύτην διελόμενος τρία, ὡς ἂν ἑκάστῳ μία εἴη μερὶς ἐκείνων τῷ κλήρῳ. Εἰ δέ που διὰ τοῦτο ἢ καὶ ἄλλοθι πόλεμος συμβαίη γενέσθαι, πρὸς τοῦτον καὶ ἄμφω πάντας κοινῶς ἀπαντᾶν. Ἐπὶ δὴ ταῖς τοιαύταις ὁμολογίαις τὸν πορθμόν διαβάντες Οὐάνδηλοι, ἀπὸ Ισπανίας ἐπὶ Λιβύην ἐχώρησαν, struerentur intellexit, profectus inde fretum trajecit, atque in Hispania cum Vandalis fuit: et quod Gongidisclus vita defunctus fuerat, flios ejus Gontarem et Genserichum qui paternum regnum administrabant, ut communiter secum bellum gererent, hortatus est: occidentalem Libyam cis se daturum pollicitus, in tres ita divisam partes, ut cuique eorum pars una sorte cederet. Sive autem ob hanc, seu aliam ob causam bellum motum est, frater certe uterque se ei conjunxit: et ejusmodi societatis conditionibus acceptis, Vandali freto transmisso, ex Hispania in Africam venere: camque ab Oceano ipso ad Tripolim usque in ditionem suam redegere. Caterum illis digressis, Vissegotthi ex Gallia in Hispaniam profecti, eam cepere: postea vero Galliam etiam rursus occu- καὶ ἀπὸ Ὠκεανοῦ μέχρι Τριπόλεως κατεκράτησαν. pavere. In senatu imperiali Bonifacil amici qui• dam dolum Aetii, quem adversus illum struxerat, 578 Placidiæ et Valentiniano indicarunt, epistolamque illam ad Bonifacium ab eo scriptam exhibuere. Illi ad tantam fraudem et improbitatem Aetii consternati, apud illum quidem se quidquam ejus rei scire dissimularunt: ad Bonifacium vero jusjurandum in scriptum relatum, quo injuriarum præteritarum omnium oblivionem induxerunt, misere: Interea Contare mortuo, Vandalorum regnum ad unum Genserichum pervenit. Bonifacius imperatoris juramento recepto, bellum Alii Madogisclum vocant. Οἱ δὲ Οὐεσίγοτθοι ἐκείνων μεταχωρησάντων ἀπὸ Γαλλίας τὴν Ισπανίαν εχειρώσαντο, ὕστερον δὲ καὶ τῶν Γαλλιῶν πάλιν ἐκράτησαν. Τινὲς δὲ τῶν Βονι φατίων φίλων της συγκλήτου τυγχάνοντες, τὴν Αετίου ῥᾳδιουργίαν κατὰ Βονιφατίου τῇ βασιλίδι Πλακιδίᾳ καὶ Οὐαλεντινιανῷ δήλην ἐποίουν, καὶ τὴν ἣν Βονιφατίῳ ἔστελλεν ἐπιστολὴν ἐπιδεικνύμενοι. Οι δὲ τὸ δράμα τῆς ᾿Αετίου πονηρίας καταπληττόμε νοι, ἐκείνῳ μὲν ὡς οὐδὲ εἰδότες εἴησαν τὸ πραχθέν ἐσχηματίζοντο· Βονιφατίῳ δὲ ἔρχον ἔστελλον, ἀμνηστίαν κακῶν μνηστευόμενοι. Ἐν δὲ τῷ μεταξύ τοῦ Γόνθαρι τελευτήσαντος, ἐπὶ μόνον Γιζέριχον τῶν Aliis Gizerichus.

ECCLESIASTICA HISTORIA LIB. XIV. Οὐανδήλων ἦλθε τὸ κράτος. Βονιφάτιος δὲ τῶν ἐκ Vandalis intulit. Nam exercitus ingens Roma simul βασιλέως όρκων πεμφθέντων, κατὰ Οὐανδήλων ἐστράτευσε, στρατοῦ μεγάλου ἔκ τε Ρώμης καὶ Βυζαντίου ἐπιγενομένου Βονιφατίῳ πρὸς ἀγωγὴν, ἡγουμένου τούτων τοῦ ᾿Ασπαρος. Πολέμου δὲ συρ φαγέντος μεγάλου ἡ νίκη πρὸς Οὐανδήλους εχώρει• Ρωμαῖοι δὲ κατακράτος ἡττῶντο φυγῇ τὴν σωτηρίαν πραγματευόμενοι. Βονιφάτιος δὲ σύναμα τῷ Ασπαρι καὶ τοῖς ἀποδράσασι τοῦ στρατοῦ, εἰς Ρώμην διασωθείς, τὴν ὑποψίαν διέλυσε. Λιβύη δὲ ἡ καὶ Αφρικὴ πᾶσα ὑπὸ Οὐανδήλους ἐγένετο, Γιζερί χου μόνου, ὡς εἴρηται, τὴν ἐκείνων διεζωσμένου ἀρχήν. Καὶ τοῦτον μὲν τὸν τρόπον τῇ ᾿Αφρικῇ ὑπὸ Ο ανδήλοις ξυνηνέχθη γενέσθαι. Περὶ 'Αττίλα, Αλλαρίχου τε καὶ Γιζερίχου τῶν Γότθων· καὶ ὡς τῆς αὐτῶν ἐπιθέσεως ἢ τε πρεσβυτέρα καὶ νεωτέρα Ρώμη ἀπήλλακται. Καὶ περὶ ἄλλων πολέμων, οὓς ποιηταὶ διάφομοι συνεγράψαντο. Γιζέριχος δ' οὕτω τῷ Οὐανδαλικῷ πλήθει κρα ταιωθείς, καὶ πολλὴν γῆν καὶ θάλασσαν ἐντεῦθεν περιβαλλόμενος, ῥῆγα πρῶτος ἑαυτὸν ἀνεῖπε· καὶ οὐ Ρώμην μόνον τὴν πρεσβυτέραν, ἀλλὰ καὶ αὐτ τὴν ἐλύπει τὴν νεωτέραν, καὶ τὸν ταύτης κατάρ χοντα Θεοδόσιον. Καὶ ὅς τὴν παροινίαν μὴ ἐνεγκών, στόλον ηὐτρέπιζεν ἀξιόμαχον, ἑβδομήκοντα καὶ ἐκατὸν καὶ χιλίαις ναυσὶ συμπληρούμενον. Εξηγεῖσθαι δὲ τούτου ἐπέταττεν 'Αρεόβινδόν τε καὶ Γερμανὸν τοὺς ἀρίστους τῶν στρατηγῶν. "Ων δὴ καὶ ἐν Σικιλίπ γενομένων, δείσας Γιζέριχος, περὶ σπουδῶν Θεοδοσίῳ λόγους ἔπεμπε. Τοῦ δὲ στύλου ἐκεῖ παραπλέοντος, ἕως οὗ ὁ βασιλεὺς τὸ ποιητέον κελεύσειεν, ἄλλης ἐπιῤῥυείσης ἀνάγκης, τὰς μὲν σπονδὰς προσίετο Θεοδόσιος, ὀπίσω δ' ἀναστρέφειν τον στόλον ἐκέλευεν. Αττίλας γὰρ ὁ Γότθος ἐκ τοῦ τῶν Γηπέ δων καταγόμενος ἔθνους, Νουμιδίου δὲ παῖς ἦν, καὶ τὸ κράτος μόνος ἔχων τῶν Ούννων, μυριάσι πλείσταις στρατοῦ ὁρμηθείς, ὁμόσε κατὰ τῶν δύο ἐχώρει ἀρχῶν· ὑφ᾽ ἑαυτῷ καὶ ἄμφω τήν τε πρεσβυτέραν καὶ νεωτέραν 'Ρώμην θεἶναι διανοούμενος ἀμυθήτῳ φρυάγματι. Θρασὺς δὲ καὶ ἀνδρεῖος μάλα γενόμενος, τὴν Θρᾳκῶν ἐπιών, ἔκειρε· καὶ τὰς πό λεις πάσας ὅσαι τε ηπειρώτιδες καὶ περὶ θάλατταν, ὑφ᾽ αὐτὸν ἐποιεῖτο, ἄχρις ᾿Αθῦρος ἅπαντα ληϊσάμενος. ᾿Ανθίστα δὲ αὐτῷ Θεοδόσιος στρατῷ ἀξιο μάχῳ "Ασπαρά τε καὶ ᾿Αρεόβινδον. Ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖνος όσημέραι κραταιότερος ήν, Θεοδόσιος εἶχε τῶν οἱ κείων ὅρων ἀποχωρήσειεν, εξακισχιλίας λίτρας χρυσοῦ δοῦναι κατεπηγγέλλετο. Προσωμολόγει δὲ καὶ ἐτήσιον ἄλλο διδόναι χιλίων μνῶν, εἰ τοῦ λοι ποῦ ἐφ' ἑαυτοῦ μένειν καὶ ἠρεμεῖν ἔλοιτο. 'Αττίλας μὲν οὖν τὰ εἰρημένα λαβών, ἀνεχώρει τῆς Θρᾴκης" ἐπεὶ δὲ τοῖς ὅροις τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πολὺς Genserichus in Africa Carthaginem et urbes alias expugnavit: Hipponem quoque regium obsedit. Obsidionis ejus mense tertio, divus Augustinus, ejus civitatis episcopus, Deum precatus, ut vel urbem lipponensem ærumna expugnationis liberaet Byzantio, Aspare duce, qui Bonifacio auxilium ferret, missus fuerat. Et pugna forti commissa, victoria Vandalis favit, et Romani devicti, foga saluti suæ consuluere. Bonifacius autem cum Aspare et aliis qui se fuge commiserant, Romam salvus pervenit, atque ibi conceptam de se suspicionem diluit. At Libya, quæ et Africa dicitur, omnis in potestate Vandalorum fuit, Genseri⚫ cho solo, quemadmodum dictum est, regnum apud eos obtinente. ha a Vandalis Africa occupata est. CAPUT LVII. De Attila, Alaricho et Giserico Gotthis: et ut at eorum expeditione bellica vetus simul et novo Roma sit liberata. Et de aliis bellis, quæ varii scriptores memoriæ commendarunt. Genserichus ubi Vandali ad tantas vires pervenere, et tantum terræ atque maris sibi subjecerc, regem se primus renuntiavit: et non veterem solum, sed et novam ipsam Romam, et qui ei imperavit Theodosium afflixit. Theodosius insolentem Barbarorum audaciam non ferens, classem maxi. mam mille centum et septuaginta navium instruxit, eique Areobindum et Germanum præstantissimos belli duces præfecit: qui cum in Sicilia essent, Genserichus sibi metuens, ad Theodosium legatos, qui de pace cum eo agerent, misit: et classis Africam præternavigavit, quid imperator facien dum statueret, exspectans. Verum cum necessitas alia supervenisset, Theodosius pacem eum Genserieho fecit, et classem retrocedere jussit. Attilas enim Gotthus ex Gepidum gente originem ducens, Numidii alius apud quem Hunnorum imperium erat, 579 cum multorum millium excrcitu simul contra utrumque imperium bellum movit, expeditione et impetu incredibili, et veterem et novam Romam potestati suæ subjicere aggressus. Et quod vir fortis et confidens admodum esset, Thraciam ingressus vastavit, urbibusque omnibus, quæ vel maritimæ, vel in continenti silæ essent, subaclis, ad Allyrem amnem usque omnia depopulatus est. Adversus quem cum copiis non pœnitendis Theodosius Aspareın et Areobindum misit. Postquam autem Attilas quotidie viribus validior factus est, Theodosius ei sexies mille auri libras, ut ditionis suæ finibus excederet, se daturum, atque insuper mille minarum stipendium annuum pensurum esse pollicitus est, si de cætero sorte sua contentus quietusque esset. Ille auro eo accepto, Thraciam reliquit. Ubi autem vi magna in fines veteris Rome ret, vel si hoc non fieret, e vivorum se numero eximeret, ætatis septuagesimo sexto anno, clericatus quadragesimo, in Christo obdormivil. (Paul. Diaconus.)

+ irrupit, Aelius, quem antea diximus, primum κατερράγη, ο προειρημένος Αίτιος τῆς Ρώμης Romæ dignitatis locum tenens, et barbari insolentiam non ferens, ad Alaricum Galliam administrantem, quamvis Romanis, pro eo atque supra diximus, inimicum, se contulit: magnisque et variis promissis barbaro persuasit, ut ingentes vires suas cum copiis suis conjungeret. Itaque ex improviso Attilam ultra Danubium castra habentem aggressus, ingentem cædem fecit, multaque hominum millia interemit. Ubi etiam Attilas hasta confossus interiit, sicuti et ipse Alaricus sagitta ictus occubuit. Ita ope divina eo tempore et vetus et nova Roma Gotthorum impressione liberata est. Et Genserichus solus nationibus eis imperavit. Verum enimvero plurimi quoque alii motus sub Theodosio in Oriente et Occidente exstitere, quos terrestribus et navalibus copiis oppressit. Persis quoque magnam illam quam retulimus reportavit victoriam: quibus etiam cum legationem ad se misissent, pacem concessit. Quo bello Ardazanes Persa et Arcobindus Gotthus singulari certamine congressi, prælium diremere: et Gotthus Persam in æquo campo equo insidentem et cataphractum vicit et occidit. Ea pax ad longum duravit tempus, usque ad duodecimum videlicet imperii Anastasii anuum. De quibus rebus cum multi alii scripserunt, tum eleganter eas in compendium redegit Eustathius Epiphaniensis Syrus, 580 qui etiam Anida expugnationem descripsit. Quo tempore Claudianus et Cyrus poetæ foruere. Cyrum vero fama est summum etiam præfecturæ honorem gessisse, qui præfectus aulæ antea dictus erat, et Occidentalium copiarum dux fuerat, Carthagine a Vandalis capta, cum Genserichus Barbaros eos regeret. Plurima porro et magnifica ædificia in urbe imperante et alibi imperator iste construxit (5)., et Alexandriæ maximum templum crexit. CAPUT LVIII. De obitu Theodosii junioris, ut in monumento patris sui sit sepultus, in celeberrimo sanctorun Apostolorum templo. Et cum obitus ejus appropinquaret, Ephesum ¦ venit, divum Joannem illum virginem et evange listam honoraturus: templumque illius ingressus, orationi sese dedidit: in qua etiam, quis ei in imperio Romano successurus esset, edoceri se a Deo petiit. Quod ubi per visionem ei Deus ostendit, Constantinopolim rediit. Nec ita multo post exercitu ex bello adversus Attilam gesto reverso, In campis Catalaunicis sive Gottalanicis. (Egnat.) Certamen et prælium hoc, cujus post hominum memoriam simile nullum reperitur, circiter nonam diei horam cœptum est. Et utrinque centum octoginta millia hominum cecidere, Gotthorum rege caeso, et Attila fugato. Romani Aetio duce vicere. (Diac.) Auilas deinde viribus recuperatis, Aquileiam expugnavit, loneriam Valentiniani germanam uxoτὰ πρῶτα φερόμενος, καὶ τὴν ὕβριν τοῦ βαρβάρου μὴ ἐνεγκών, πρὸς τὸν τῶν Γαλλιών κατάρχοντα Αλλάριχον ἀφικνεῖται, καίπερ Ρωμαίοις εἰς έχθραν ὄντα οἷς πρότερον διελάβομεν. Όμως πολλαῖς καὶ διαφόροις ἐπαγγελίαις πείσας τὸν βάρβα ρον, στρατῷ γενναίῳ τούτῳ συστρατευσάμενος, αίφνης τῷ Αττίλα πέραν "Ιστρου ἐσκηνωμένῳ συνεπιτίθεται· καὶ πολὺν ἐκείνῳ φόνον ἐποίει, ὡς πολλὰς χιλιάδες διαφθαρῆναι. Ενθα δὴ καὶ Ἀττίλας αὐτῶν δόρατι κεντηθεὶς διεφθάρη· ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτὸς 'Αλλάριχος τόξῳ βληθείς. Καὶ οὕτω Θεοῦ νεύμασι τῷ τότε ἥ τε παλαιὰ καὶ νέα Ρώμη τῆς τῶν Γότθων ὁρμῆς ἀπηλλάττοντο, Γιζερίχου τῶν ἐθνῶν τουτωνὶ μοναρχήσαντος. Πλείσται δὲ καὶ ἄλλαι ἐπαναστάσεις ἐπὶ Θεοδοσίου ἐγένοντο ἐν τε έψᾳ καὶ ἐσπερίᾳ τῇ λήξει, ἂς καθείλε πεζικῷ καὶ νηΐτῃ στρατῷ. Καὶ πρὸς Πέρσας δὲ τὴν μεγά λην ἐκείνην ήρατο νίκην· οἷς καὶ συμπρεσβευσαμέ νοις, τὴν εἰρήνην ἀπεχαρίζετο, Αρδαζάνου Πέρσου καὶ Γότθου 'Αρεοβίνδου μονομαχία τὴν μάχην δια λυσάντων, τοῦ Γότθου κατακράτος τον Πέρσην νική σαντός σε καὶ ἀνελόντος ἐν πεδίῳ, ἔφιππον ὄντα καὶ ἔνοπλον. Η καὶ μέχρι πολλοῦ προῆλθεν ἄχρι δυοκαιδεκάτου ἔτους ᾿Αναστασίου. "Α δὴ πολλοῖς μὲν ἱστόρηται, ἐπιτέτμηται δὲ μάλα κομψῶς καὶ Ευσταθίῳ τῷ ἐξ Ἐπιφανείας τῷ Σύρῳ, ὃς καὶ τὴν Αμίδης άλωσιν συνεγράψατο· ἐν ᾧ συνήκμασαν Κλαυδιανός τε καὶ Κῦρος οἱ ποιηταί. Κῦρον δὲ λό γος ἔχει καὶ τὸν ὑπέρτατον τῶν ὑπάρχων ἀναδῆναι θρόνον· ὃς καὶ τῆς αὐλῆς ἐλέγετο ύπαρχος πρότε ρον, καὶ τῶν ἑσπερίων δυνάμεων καθηγήσατο, Καρο χηδόνος ὑπὸ Βανδίλων κρατηθείσης, Γιζερίχου τῶν βαρβάρων ἡγουμένου. Πλείστας δὲ καὶ περιφανεῖς οἰκοδομίας, ἀνά τε τὴν βασιλίδα καὶ ἀλλαχοῦ, ὁ βασιλεὺς οὗτος ήγειρε καὶ τῇ ᾿Αλεξάνδρου δὲ μέγι στον ἀνίστη νεών. Περὶ τῆς τελευτῆς Θεοδοσίου τοῦ νέου, ὡς ἐν τῇ θήκῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἐτάφη, τῷ περιω νύμῳ νεῷ τῶν ἁγίων Αποστόλων. Ηδη δὲ τῆς τελευτῆς ἐγγιζούσης αὐτῷ, εἰς Ἔφεσον ἧκεν Ιωάννῃ τῷ παρθένῳ καὶ εὐαγγελι στη συνταξόμενος. Καὶ τὸν ἐκείνου νεὼν εἰσιών, προσευχῇ ἑαυτὸν ἐδίδου· ἐν ᾗ καὶ ὅστις μετ' αὐτὴν τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν ἰθυνεῖ, ἐδεῖτο μαθεῖν τοῦ Θεοῦ. Καὶ δὴ τοῦτο Θεοῦ ἐν δράματι χρήσαντος, ἐπανῆκε τῇ Κωνσταντίνου. Καὶ μετὰ μικρὸν τοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς πρὸς 'Αττίλαν μάχης επαναστρέ rem sibi dari postulavit. Atque insuper aliam Ildiconem nomine duxit: novisque nuptiis crapulæ et vino indulgens, in Pannoniis mortuus (Cass., Diac.) est. Eustathius Epiphaniensis compendium sive Epitomen Chronicain novein tomis condidit, ab Ænea usque ad Anastasium imperatorem. (Suid.) Sub Theodosio Venetiæ mediis in aquis habitari cœpte. (Egnat.)

ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XIV. spinæ vertebram luxavit. Quapropter lectica in urbem relatus est. Atque ubi se moriturum esse sensit, cum Pulcheria sorore secreto ad se evocata, de Martiano ex tribunis locutus est: Deo gratum placitumque esse dicens, ut ille post se Romanam administraret ditionem. Et ille quidem cum hæc dixisset mortuus est. Nondum autem imperatoris morte comperta, Pulcheria Martianum accersit, virum temperantia et gravitate morum pra clarum, et senio jam venerandum, et consilio de imperii successione cum eo communicato 581 Te, inquit, ego ex senatu omni præ cæteris imperio dignum judico. Proinde jurisjurandi reliψαντος, Θεοδόσιος τῆς πόλεως ἐξῆλθεν ἱππάσασθαι, urbe egressus est, ut equitatione et venatione se καὶ κυνηγίοις ἑαυτὸν ἀνεῖναι. Ἐν οἷς δ᾽ ἱππάζετο recrearet. Atque inter equitandum equo delapsus, τοῦ ἵππου ἐκσφαιρισθεὶς, τὰ περὶ τὸν σπόνδυλον πλήττεται· καὶ κατακλιθεὶς λεκτικίῳ, εἰσῄει τὴν πόλιν. Ἐπεὶ δὲ ᾔσθετο ἀπιών, ἐν ἀποῤῥήτῳ τὴν ἀδελφὴν Πουλχερίαν μεταστειλάμενος, περὶ Μαρκιανοῦ τοῦ ἀπὸ τριβούνων αὐτῇ διελέγετο, ὡς ἄρα φίλον εἴη Θεῷ μετ' αὐτὸν ἐκεῖνον τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν διοικεῖν. Καὶ ἡ μὲν ταῦτ᾽ εἰπὼν, ἐτελεύτα. Ετι δ' ἀγνοουμένης τῆς ἀποβιώσεως τῷ κρατοῦντι, τὸν Μαρκιανὸν Πουλχερία ποιησαμένη μετάπεμπτον, άνδρα σωφροσύνῃ καὶ σεμνότητι βίου δια πρεπῆ, καὶ γήρα ἤδη κοσμούμενον, περὶ τῆς ἀρο χῆς ἐκοινοῦτο· Καὶ σὲ, φησίν, ἐγὼ τῶν ἄλλων τῆς συγκλήτου ἄρχειν προκρίνω. Ορκῳ τοίνυν ἀσφαλισάμενος ὡς οὐκ ἂν ἐπίβουλον ἐμοὶ τῆς ζωῆς τε καὶ gione interposita, te vitæ et potestati, maxime τῆς ἀρχῆς καὶ μάλιστα τῆς παρθενίας φρονήσῃς, ἣν ἐκ νέου ἀνεθέμην Θεῷ, λάμβανε τὴν ἀρχήν. Τοῦ δέ γ' ὡς ἐδόκει τῇ βασιλίδι πράξαντος, τὸν πατριάρχην 'Ανατόλιον (οὗτος γὰρ μετὰ Φλαβιανὸν ἐγεγόνει), μεταστειλαμένη καὶ τὴν σύγκλητον ἅπα σαν, κατὰ τὸ ῾Εβδομον, βασιλέα 'Ρωμαίων εὐθὺς ἀνηγόρευε. Θεοδόσιος δ' ἐξ αὐτῆς ἐν τῇ πατρῴᾳ θήκῃ ἐτέθαπτο, κατὰ τὸ δεξιὸν ὑπερῷον τοῦ τῶν Ἀπο στόλων σηκοῦ ἐν λίθῳ Ρωμαίῳ, ᾧ δηλαδὴ ὑπερῴῳ τῷ ἴσῳ λίθῳ καὶ ὁ πατὴρ Αρκάδιος, καὶ ἡ μήτηρ Εὐδοξία, καὶ ὁ πάππος αὐτοῦ Θεοδόσιος κατετέθησαν. Ἐν δὲ τῷ καταντικρὺ καὶ ἀριστερῷ ὑπερῴῳ τοῦ θείου τεμένους Ἰουλιανός τε καὶ Ἰοδιανός κεῖνται. Τελευτᾷ δὲ ὁ βασιλεὺς Θεοδόσιος, ἐτῶν γεν νόμενο; ἑνὸς καὶ πεντήκοντα· ἀφ᾽ ὧν τὰ δύο καὶ τεσσαράκοντα εὐσεβέστατα ἦρξεν, ὅρον βασιλείας τὸν βίον καὶ τὴν ἀρχὴν ἄντικρυς καταλελοιπώς. Περιέχει δὲ καὶ ἡ παροῦσα τεσσαρεσκαιδεκάτη μοι τῶν ἱστοριῶν χρόνον ἐτῶν τεσσαράκοντα πρὸς δυο σίν· ὁπηνίκα κόσμου μὲν ἔτος εξε', ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως τετρακοσιοστὸν καὶ Εξηκοστὸν ἐπεραίνετο. Secundum neotericos 4431. autem virginitati meæ, quam a prima adolesentia Deo consecravi, non insidiaturum esse, imperium ipsum cape. Postquam ille quod Augusta volebat peregit, patriarcha Anatolio, qui Flaviano successerat, et universo senatu convocatis ad Septimum, statim eum imperatorem creavit. Theodosius autem postea mox in paterno monumento Romani lapidis repositus est, in dextra sublimi sanctorum Apostolorum templi porticu: in qua porticu, eudemque lapide, pater quoque Arcadius, et mater Eudoxia, necnon avus Theodosius siti sunt. In sinistra autem, quæ ex adverso est porticu sacri ejus templi, Julianus et Jovinianus jacet. Mortuus est imperator Theodosius annos quinquaginta et unum natus: ex quibus quadraginta et duos miaxima cum pietate imperavit, ita ut vitam ipse e: posteritati administrationem suam tanquam imperii formam reliquerit. Complectitur decimus quar:us iste liber annos quadraginta duos, cum a mundo condito quinquies millesimus noningentesimus seXagesimus quintus a divina autem Domini nativitate quadringentesimus et sexagesimus ageretur annus.