Εἰ δέ τις ἀξιοίη Λατίνους μόνους σοφωτέρους ἡμῶν εἶναι, καὶ διὰ τοῦτ' ἀξιοπιστοτέρους, εἰ καὶ φαίνοιντοι μόνοι τὰ περὶ τοῦ Πνεύματος εψηφισμέν νοι τε καὶ ταῖς ψήφοις ἐμμένοντες, τοῦτ᾽ ἄλλος μὲν ἔστι λόγος· δεῖ δὲ καὶ τοῦτον ἀσθενῆ δείκνυσθαι μετὰ τῆς ἀληθείας. Εἰ μὲν τοίνυν νῦν πρῶτον τοῦτ' ἐκινεῖτο τὸ ζήτημα, ἐνεθυμήθημεν ἂν ἴσως, ὡς ἔνιοι λέγουσιν, ὅτι Λατίνους σοφωτέρους όντας ἡμῶν εἰκός ἐστι καὶ τὴν ἀλήθειαν ἄμεινον ἡμῶν συνορᾷν περὶ τῶν ἀμφισβητουμένων ἑκάστου, καὶ διὰ τοῦτο δεῖν ὡς διδασκάλοις αὐτοῖς, ἅττ᾽ ἂν ὑπα γορεύσειαν πείθεσθαι· νῦν δὲ τοὐναντίον ἐστὶν, ὅτι τὴν μὲν προσθήκην ἐλίγα εἰδότες ἐποίουν, ταῖς δὲ τοῦ λόγου μηχαναῖς ὕστερον αὐτὴν ἐκδικοῦσι, πολύ μετὰ τὴν προσθήκην τοσαῦτα ἐπὶ λόγοις ἀνθήσαντες, οἱ δὲ Πατέρες ἡμῶν, ἀνθοῦντες ἐπὶ σοφίᾳ τότε καὶ ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν, ἀντέλεγον αὐτοῖς προστιθεῖσι, τά τε ἄλλα καὶ τὸ προστεθειμένον οὐκ ὀρθῶς ἔχειν κρίνοντες. Χάρις ἂν οὖν εἴη τοὺς μὲν νῦν ὄντας Λατίνους σοφίᾳ τῇ ἑαυτῶν καινοτομίας ὑπερδικεῖν πατρικῆς, ἡμᾶς δὲ ἐν τοσαύτῃ λόγων πενίᾳ καὶ ἀσθενείᾳ τὴν τῶν Πατέρων ἡμῶν σοφ τάτων ὄντων ἔνστασιν ἀναιρεῖν μετὰ λόγων γενο ναίων γεγενημένων. DE ADDITIONE AD SYMBOLUM. περίεσμεν, ἀνάγκην ἔχομεν δουλεύειν μέχρι παντός οἷς σύνισμεν ἡμῖν αὐτοῖς ἐξημαρτηκόσι, καὶ εἴ τις ἡμᾶς ἐπαναγκάζει τοῦτο ποιεῖν, πολέμιος τῆς ἡμῶν σωτηρίας καὶ τῆς ἑαυτοῦ δήπου κριθήσεται. Οποι μὲν οὖν τὸ δεινὸν ἐκεῖνο πεποιηκότες ἐσμεν, ἐκκειμεθα ταῖς ψήφοις τῆς Ἐκκλησίας, καὶ λαβοῦσα κατάστασιν δικαζέτω, και μηδὲ τῆς ἐκ τῶν κανόνων κειμένης ἡμᾶς ἀξιούτω φιλανθρωπίας. Αρκέσει γάρ, πρὸς εὐτυχίαν ἡμῖν καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς ἐκ Θεοῦ συγγνώμης ἐπὶ τῷ πταίσματι, ἡ τῆς Ἐκκλησίας ἐλευθερία, ἣν ἡμεῖς συνεχέαμεν. Οἱ δὲ μὴ μετασχόν τες τῶν ἔργων ἐκείνοις αὐτοὶ γοῦν τῆς πατρίου δόξης ἀμεταστάτως ἐχόμεθα, τῷ παραδείγματι τῶν ἄλλων σωφρονισθέντες. Οὐ γὰρ διότι πολλαὶ σύνοδοι ψῆφον ἤνεγκαν οὐκ ὀρθὴν περὶ τῶν ἐν αὐταῖς ζητηθέντων, ἀνάγκη τις ἦν τους ψηφισαμένους ἀεὶ πλανάσθαι καὶ μηδέποτε πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπανέρχε σθαι, ἢ τούτων επανιόντων, τοὺς ἄλλους δυσμεναί νειν αὐτοῖς, ὅτι μὴ πτώμα βούλονται κεῖσθαι μέχρι παντὸς, καὶ ἑαυτοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις ολέθριον ἐκεῖνοί τε πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπανῄεσαν χαίροντες, καὶ τοῖς ἄλλοις χαίρειν ἐπὶ τῇ τῶν πεπλανημένων ἐποίει μεταβολῇ, καὶ ὠφελεῖσθαι τὰ μέγιστα. Καὶ ὡς δή τού του πολλάκις συμβάντος τε καὶ δυναμένου συμ βαίνειν, καὶ νόμους ἡ Ἐκκλησία περὶ τῶν τοιοῦτόν τι πεισομένων ἔθετο καὶ τετήρηκεν ἐπὶ τῆς χρείας αὐτούς. Καὶ τούτων πλήρεις α' θ' ἱστορίας, καὶ τῶν διδασκάλων οι λόγοι, καὶ πρό γε πάντων ὁ μέγας Γρηγόριος, τον μέγαν ᾿Αθανάσιον ἐπαινῶν πολλὰ τοιαῦτα διέξεισιν. Ἡ μὲν οὖν σύνοδος οὐδὲν ἡμῖν ἀνάγκης ἐπάγει πρὸς τὸ μετὰ Λατίνων ἡνῶσθαι, Οὕτω τῶν κατ' ἐκείνην προβάντων, ἀεὶ ὄνομα μόνον σχεδόν ἐστι τοῖς ἁπλουστέροις μόνον φόβον ἐμβάλλον, ἐπειδὰν ἐπισείηται, οὐδένα δὲ τῶν ἐῤῥωμένον ἐχόντων τὸν λογισμὸν δυνάμενον καταπλήττειν. "Η πίσαι συνελεύσεις πόσων ἀνθρώπων πεῖσαι δυνήσονται τους ἔχοντας νοῦν, ὅτι τὸ πῦρ οὐκ ἔστι θερμόν; Πόσαι δὲ πιστῶν σύνοδοι τοὺς καλῶς προσέχειν εἰδότας πείσαι δυνήσονται, ἢ ὅτι ὁ Πατήρ καταβέβηκεν ἐπὶ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τοῦ Πνεύματος καταβάντο; ἐπ' αὐτὸν ὡς περιστερᾶς· ἢ ὅτι τὸ τοῖς ἀποστόλοις ἀφειμένον ἐμφύσημα εἶχεν ὑποστατικῶς αὐτῷ συνημμένην τὴν φύσιν τοῦ Πνεύματος· ἢ ὅτι ψυχὰς τοῖς μαθηταῖς ἐνῆκε διπλᾶς, πόρρωθεν εἰθισμένου τοῦτο δρᾷν τοῦ θείου φυσήματος· ἤ τι τοιοῦτον; Καίτοι καὶ λόγους εἰκός ἐστιν εὑρεθῆναι περὶ τούτων γενναίους, καὶ πεισθῆναι τινας ὑπ' αὐτῶν. Ἀλλὰ τῶν νοῦν ἐχόντων οὐδεὶς τὴν εὐαγγελικὴν διδασκαλίαν ἀφεὶς, ὑπερφυά τι να διδάσκουσαν δόγματα, καὶ τὰς τοῦ Χριστοῦ παραιτησάμενος λέξει;, καὶ τὸν οἰκεῖον ταύταις σκοπούν, ἐπ' ἄλλα τινὰ τὴν ἀπληστίαν τῶν ἀνθρωπί νων εκτοπιεῖ λογισμῶν, ἀκολουθίαις τισὶν εὐλό γοις δοκούσας πειθόμενος. "Αν δὲ ταῖς συνόδοις ἐκείναις μηδ' ἐκ των άλλων πραγμάτων ἐμφαίνηται τὸ πιστὸν ἱκανῶς, τίς αὐτοῖς προσέξει θαρρούντως; Τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ τῆς συνέδου ταύτης ἑκατέρωθεν ἦν· οἴκεθέν τε γὰρ νενομοθέτηκε, καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσι συγκέχονται φανερώς. Καίτοι καὶ νεωστὶ κινηθέντος ἂν τοῦ ζητήματος, οὐ τοσοῦτον ἔδει διὰ τὴν ἁμάθειαν θαῤῥεῖν, ὅσον δι' αὐτὴν ταύτην εὐλαβεῖσθαί τε καὶ φυλάττεσθαι τὴν ἐξαπάτην. Αλλ' ἔδει γ᾽ ἂν ἐπὶ ἀσφαλοῦς ἱσταμένης τῆς κοινῆς ἡμῖν καὶ Λατίνοις ποτὲ πίστεως, τὸν ἐκ Ο τῆς παραφορᾶς ταύτης καὶ τοῦ σχίσματος κίνδυνον, καὶ τὴν ἐκ τῆς καινοτομίας ἀμφιβολίαν, εἰς τοὺς αἰτίους ἀπορρίπτειν ἐθέλειν, καὶ μὴ βούλεσθαι και νωνεῖν δόξης, ἣν οὐκ ἔτι κρίνειν δυνάμεθα τῆς περὶ ταῦτα δεινότητος ἡμᾶς ἀπολελοιπυίας. Οδηγίας δὲ τοσαύτης ἡμῖν ἐκ τῶν Πατέρων προϋπαρχούσης, τίνα συγγνώμην ἔξομεν, τῇ ἑαυτῶν ὀλιγομαθία κρίσιν οὕτω μεγάλου πράγματος ἐπιτρέψαντες ὥστ᾽ ἄλλο τι κρίνειν περὶ αὐτοῦ, ἢ τοῖς ἡμετέροις προς γόνοις καὶ διδασκάλοις πᾶσιν ἐδόκει; ἡ Εἰ δὲ τοῖς νῦν σοφωτέροις ἡμῶν ἐν παντὶ πεισίμεθα πράγματι, τὴν πρὸς τοὺς οἰκειοτέρους ἅμα καὶ σοφωτέρους ἀναφορὰν ἀπορρίψαντες· ὅρα καὶ πρὸς τὴν ᾿Αρμενίων μετατίθεσθαι δόξαν, εἰ δὲ βού λει, καὶ τὴν Περσῶν· ὑπὲρ ἑβδομήκοντα γὰρ διδασκάλους, ὡς ἀκριβῶς ἴσμεν, ἡ τῶν ᾿Αρμενίων Ἐκκλη σία πλουτεῖ, τὴν ᾿Αριστοτελικὴν φιλοσοφίαν οὕτως ἠσκηκότας καλῶς, ὡς μηδενὸς ἐνδεῖν οὐδένα αὐτῶν, τῶν ἐν Λατίνοις πάνυ τὰ τοιαῦτα εἰδότων. Ἐν δὲ Πέρσαις καὶ πλείους τούτων εἰσὶν, οἱ περὶ τὴν φυσικὴν καὶ μαθηματικὴν ἠσχολημένοι σοφίαν ὑπὸ ταῖς λογικαῖς μεθόδοις πάνυ καλῶς. Δεήσει γούν πρὸς ἐκείνους σοφωτέρους όντας ἡμῶν μετατίθε σθαι, εἰ συμβαίη ποτέ τισιν ἐκείνων ἡμᾶς διαλεγομένου; ἐνδιδόναι ταῖς τῶν λόγων πλεκτάναις. Ο πᾶσα παθεῖν ἀνάγκη, τούτου συμβάντος, καὶ οὐκ ἄν τις φαίη τοῦτο νοῦν ἔχων καὶ πιστεύειν εἰσ δώς. Ὥσπερ οὖν πρὸς ἐκεῖνας τὰς εὐσεβείας, τῇ τῶν Πατέρων ἀρκούμενοι κρίτει, οὓς σοφωτάτους γεγε-

GENNADII CP. PATRIARCH.B νῆσθαι νομίζομεν, καὶ πρὸς τούτοις θεοφιλείς, γεν- πίστεως ιδρυμένους οὐ δεῖ τηλικοῦτον ἐχόντες ἀναναίως ἱστάμεθα, τί μὴ καὶ πρὸς ἄλλην πᾶσαν διαφο- δέχεσθαι κίνδυνον, εἰ καὶ μικρόν τι μέλλοιμεν πε ρὰν μείζω τε καὶ ἐλάττω τὸν αὐτὸν στησόμεθα ρατρέπεσθαι. τρόπον, περὶ ἧς ίσμεν τοσούτοις ἔτεσι τοὺς ἡμετέ · ρους Πατέρας καὶ διδασκάλους, μετὰ πολλῆς ἐρεύνης τὰ ὄντα δοξάσαντας, καὶ γνώμην περὶ Λατίνων εἰληφότας, ἣν ποτε ἔσχον καὶ τοῖς ὑπομνήμασιν ἡμῖν καταλείψαι ταύτην σπουδάσαντας, ὅπως ἂν συμφωνῶμεν αὐτοῖς, καὶ μηδὲν παρὰ μέλος τῆς αὐτῶν πίστεως ᾄδωμεν; Αλλ᾽ οὐδὲ χάριν ἔχειν ὀφείλομεν μᾶλλον τοῖς τοὺς περιβόλους τούτους Ιδρυσαμένοις ἡμῖν, ὑφ᾽ ὧν φυλαττόμεθα, ἢ τοῖς τοὺς θριγγοὺς πηξαμένοις τῆς εὐσεβείας καὶ προσ θεῖσι ποινὰς ὑπερβαίνειν βουλησομένοις· ἐκεῖνοι τε γὰρ ὑπὲρ τῆς τῶν ὀψιγόνων ἐλευθερίας πάντα ἐποίουν· καὶ οὗτοι πολλὴν τὴν πλάνην καὶ τὴν ἐξα πάτην ἐν τοῖς τῶν ἀνθρώπων λόγοις οὖσαν ὁρῶντες, ἀπαθεῖς ἡμᾶς ἐσπούδασαν ἐξ αὐτῶν διασώσασθαι. "Ωσπερ οὖν ἀνοητότατοι πάντων ἂν ἦμεν, τὰ τὴν ἀσφάλειαν ἡμῖν καὶ τὴν ἐλευθερίαν διδόντα τείχη ταυτί καθαιροῦντες, οὕτω καὶ πολλῷ μᾶλλον τὰ πνευματικὰ τείχη ταυτί προδιδόντες, ὅσῳ καὶ περὶ μειζόνων ὁ κίνδυνο; ἔσται, τὸ τέλος εἴτουν ἡ μετα βολὴ τοῦδε τοῦ κόσμου ἐγγὺς, ὡς ἐκ τῶν πραγμάτων ἔστιν ὁρᾷν. Εἰ δὲ καὶ μὴ τοῦ σύμπαντος κόσμου, τὸ γοῦν ἡμέτερον γένος καὶ ἡ πατρὶς αὕτη ἐν ταῖς ἐσχάταις αναπνοαῖς σχεδόν ἐστιν, ἂν μὴ τὸ θεῖον χεῖρα ὑπερέχῃ. Οὐ βουλόμεθα τοίνυν ῥιψάσπιδες ἐν τῷ τέλει φανῆναι, καὶ τῶν προγόνων δειλότεροι. Γενναιοτέρους μὲν οὖν εἶναι καὶ φαίνεσθαι δεῖ, ὅ Ο καὶ πρὸς τὴν μεγίστην δυσσέβειαν ἐκχυλισθῆναι κἂν ἐκεῖνοι περὶ ἡμῶν εὔξαιντο τηλικούτων ἡμῖν εστώτων παραδειγμάτων, καὶ τὴν πίστιν ὁμοίως διαφυλάττειν ἐν πολλῷ μείζοσι δυσχερείαις. Καὶ εἰ τις δυοῖν προκειμένων κακῶν δεῖν ἑλέσθαι τὸ ἔλατ τον λέγοι, οὕτω τῆς τῶν πραγμάτων δυσκολίας πειθούσης, καὶ τῷ δέει τῆς ἀπιστίας μικρόν τι παρεκκλίναι τῆς ὀρθῆς ἀξιοῖ πίστεως, ὁ μὲν ἀδιαφή ρος ἔχει πρὸς πάντα προδήλως, τῶν γὰρ τοιούτων ή το αύτη κρίσις ἐστίν· ἡμεῖς δὲ ἴσμεν, ὅτι καὶ μικρόν τι τῆς ὀρθῆς ἐκκλίνοντα πίστεως, ἅπας νότ μας αἱρετικὸν εἶναι βούλεται, ὡς τοῖς περὶ ταῦτα πεπειραμένες ἐστὶ σαφές· καὶ ὅτι τῆς μὲν ἀληθείας οὔσης μιᾶς ἔν τε τῇ περὶ τὸ θεῖον δόξῃ καὶ πάσι πράγμασι, τὰς περὶ ἕκαστον πλάνας αναριθμήτους εἶναι συμβέβηκε, βαθμῷ τινι καὶ τάξει τῆς ἁλη. θείας ἀπῳκισμένας. Δεῖ δὲ μετὰ τῆς ἀληθείας εἰς τὴν αἰώνιον εἰσιέναι ζωήν· ἀκάθαρτος γάρ, φησίν, οὐ μὴ διέλθῃ δι' αὐτῆς, εἴτε κατὰ νοῦν, εἴτε κατὰ θέλησιν τὸ αἷσχος ἔχοι καὶ τὴν ἀκαθαρσίαν. Εἰ δὲ μέλλοι τῆς αἰωνίου τυγχάνειν ζωῆς ὁ μικρόν τι τῆς ὀρθῆς δόξης ἐκκλίνων, καὶ ὁ μετ' ἐκεῖνον εὐθὺς τῷ αὐτῷ λόγῳ τεύξεται, τῆς ἴσης ἀποστάσεως οὔ σης πρὸς τὸν μετὰ ῥύπου ταύτης ἠξιωμένον, καὶ ὁ μετ᾿ ἐκεῖνον ὁμοίως· καὶ οὕτω τεύξονται τῆς αἰωνίου ζωῆς οἱ τὴν ὑποσηνοῦν πλανώμενοι πλάνην, πάντε; ὁμοίως κατά τε μέγεθος και σμικρότητα. Fl δὲ τοῦτο ἀδύνατον, οὐκοῦν καὶ τὴν μικρόν τι τῆς ἀληθείας ἐκ προαιρέσεως ἀποκλίναντα σώζεσθαι τῶν ἀμηχάνων ἐστίν. Ημᾶς οὖν ἐν τῷ ἀσφαλεστάτη τῆς Ο Εἰ δέ τις ἡμῶν πυνθάνοιτο, καθάπερ ειώθεσι πολλοὶ τοῦτο ποιεῖν, εἰ τοὺς Λατίνους αιρετικούς ἡγούμεθα, φαμὲν, Οὐκ ἔστιν ἡμέτερον ἐν τοσαύτη πενίᾳ καὶ ἀσθενείᾳ πραγμάτων προσηγορίας ἐπιτι θέναι τοιαύτας Ἐκκλησίᾳ τοσοῦτον ἐχούσῃ κράτος, καὶ μηδὲ τοῖς ἡμῶν ὑπείκειν ἀξιούσῃ νόμοις, ὥσπ οὐδ᾽ ἡμεῖς νῦν τοῖς αὐτῆς· ἀλλ' ἀρκοῦν ἐστιν ἡμῖν τῶν πατρίων ἔχεσθαι διδαγμάτων καὶ νόμων, προς οὐδένα δὲ τῶν ἄλλων διαπληκτίζεσθαι. Ἐκεῖνοι γι ὁποῖεί ποτέ εἰσιν, οἶδέ τε ὁ Θεὸς καὶ ἡ μέλλουσα ἀποκαλύψει ἡμέρα, καὶ εἴπερ ἐνδέχοιτο αὐτοὺς μετὰ τῆς ἀληθείας ἑστάναι τῇ πίστει προστεθεικό. τας· ἀλλ' οὐδὲ τὸ ἡμέτερον ἄξιον ἔσται ψόγου περί Θεῷ δικαστῇ τοσούτοις πειθομένων δικαίοις. Ει δ τὴν ἐκείνων δόξαν τῆς ἀληθείας ἀφεστάναι συμβαίη, ὥσπερ οὖν ἡμῖν ὑποπτεύεται, πόσον τοῖς κοινωνού σιν ἔχειν τὸν κίνδυνον ἡ τῆς ἀληθεστέρας καὶ κοινῆς καὶ πατρίου δόξης ἀπόθεσις, ἄνευ λόγου καὶ ταῦτα γεγενημένη; Τίς γὰρ λόγος ὑπὸ τῶν νῦν Λατίνων ἐξευρημένο; Επεισέ τινας τῶν ἡμετέρων σφίσι προσθέσθαι; ᾿Αλλὰ τὰ παλαιὰ ἐκεῖνα καὶ ὑπὸ Λατίνων ἀεὶ περιᾳδόμενα καὶ αὐτοὶ φέρουσιν εἰς μέσον και ὑπ' αὐτῶν πεπεῖσθαί φασι. Ταῦτα δὲ ὑπὸ τῶν ἡμε τέρων καλῶς ἐξελήλεκται Πατέρων καὶ διδασκάλων. Πρῶτον μὲν οὖν, ὅπερ εἴρηται, καὶ τὸ μικρόν τι τῆς ἀληθείας ἀποπεπτωκέναι εκόντας ἐν ἴσῳ τοῦ νομίζομεν· εἴπερ δ' ἀμφοτέρων ὁμοίως, ἀνάγκη τῆς ἀληθινῆς ἐκπίπτειν ζωῆς. Ἔπειτα τῆς μὲν δλη; πίστεως ὁ Θεὸς προνοήσεται· οὐ γὰρ ἡμέτερόν ἐστιν αὐτῆς προνοεῖν, ἑκάστῳ δὲ ἡμῶν τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ἐπιμελητέον ἐστίν. Εἰ δὲ καὶ μέλλοιμεν τὴν πίστιν ἔργοις ὅπως ἂν περισωθείη τοῖς ἄλλοις ἐπιμελεῖσθαι, δεικνύτω τις ἡμῖν ὁ βουλόμενος καὶ ξίφη, καὶ κρημνούς, καὶ πᾶν ἐτιοῦν, καὶ τὴν προθυμίαν ἡμῶν οὕτως έψεται, εἰ μόνον οψόμεθα φανερῶς, ὅτι τοῖς σωματικοῖς κινδύ ναις ἡμῶν ἡ πόλις αὕτη τῆς τῶν ἐχθρῶν δουλεία; ἀπαλλαγήσεται. Η τί βουλευομένων τῶν ἐπιτρο πευόντων ταύτης τῆς πόλεως ὑπὲρ σωτηρίας αὐτῆς ὠκνήσαμέν ποτε, ἀλλ' οὐχὶ καὶ πλέον πάντων σχε δὲν εἰς τὴν χρείαν έτοιμοι παριστάμεθα; Τὸ δὲ προδιδόναι τι τῆς πίστεως ἀξιοῦν ἐχόντας, ὡς ἂν ἡ πόλις αὕτη, καὶ δι' αὐτῆς ἡ καθόλου σώζοιτο πίστις, ὁ βουλόμενος ἐπαινείτω. Μᾶλλον δὲ εὐχόμεθα καὶ τοὺς νῦν ἐπαινοῦντας τοῦτο, μεταβαλομένους τὴν ὀρθὴν λαβεῖν γνώμην. Εἰ δὲ καὶ οὗτοι τοῖς αὐτοῖς ἐπιμείνειαν, ἀλλ' οὐχ ἡμεῖς γε τῇ γνώμῃ ταύτῃ ποτέ θησόμεθα, οὐδὲ βουλησόμεθα τὴν οἰκουμένην, εἰ οἷόν τε εἴη σύμπασαν εὖ ποιεῖν, αὐτοὶ τῷ Θεῷ καὶ τῇ ἀληθείᾳ προσκρούοντες θανασίμως, καὶ τὴν αἰώνιον κό ασιν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν προξενοῦντες. Εἶτα καὶ τὴν πόλιν ἡμῶν σύμπασαν ἡμῶμεν κοινωνοῦσαν ἡμῖν τῆς γνώμης ταύτης, πλὴν ὀλίγων τῆς ἀναιδείας μεστῶν. Φασὶ γὰρ πάντα ἂν ὑποστῆναι μᾶλλον, ἢ τὴν πάτριον ἀρνήσασθαι δόξαν, καὶ τὸ τῶν πολεμίων δέος οὐδὲν

DE ADDITIONE AD SYMBOLUM. αὐτοῖς πρὸς τὴν πίστιν εἶναι δοκεῖ. Εἰ γὰρ καὶ μη- τῶν βαρβάρων χειρὶ τὴν πόλιν ἐκείνην ὁ Θεὸς παρα δὲν τῶν ἄλλων ηδύναντο συνορᾷν, ἃ δεῖ τοὺς νοῦν ἔχοντας καὶ ὑγιῶς πιστεύειν εἰδότας, τοῦτο γοῦν οὐκ ἄν ποτε βουληθείεν, χείρους ἁπάντων ἀνθρώπων ἐν τούτῳ τῷ μέρει φαίνεσθαι. Ποιον γὰρ ἔθνος ἐδου λεύσατό ποτε, σύμπαν ὁμοῦ τὴν πίστιν καὶ τὴν θρη σκείαν ἀμείψαι τὴν ἑαυτοῦ, μόνον ἵνα τοῖς ἔξωθεν εὑροῇ; καταγνόντες μὲν οὖν τῆς ἰδίας πίστεως προς τὴν ἀληθῆ μετετέθησαν, μετὰ κινδύνου καὶ σφαγῶν τοῦθ' αἱρούμενοι, καὶ πάντα προϊέμενοι ῥᾳδίως ὑπὲρ τοῦ τῆς ἀληθείας τυχεῖν. Μάλλον δὲ, εἰ δεῖ τὰ ληθῆ λέγειν, τίς ἐν ὁτιοῦν γένει, τοιοῦτον προβαλο λόμενος πρόβλημα, οὐ πυρὸς ἂν γένοιτο καὶ λίθων ἔργον εὐθύς; Ὥστε καὶ ἡμεῖς πάνυ δίδιμεν, μὴ τουτὶ πολλῶν ἡμῖν συμφορῶν αἴτιον ἐκ Θεοῦ κατα σταίη· καὶ ἣν ἂν ἐπήγαγον δίκην, οἵτινες ἦσαν οἱ σωφρονοῦντες ἐν τοῖς δυναμένοις ταῦτα εὐθύνειν, ταύτην ἐπενέγκῃ χαλεπήναν τὸ θεῖον. ᾿Αλλὰ τὸ πάνω βραχεῖς εἶναι τοὺς ταῦτα παρρησιαζομένους, τὸ δὲ πλείστον τῆς πόλεως σωφρονεῖν καὶ τῆς πίστεως εύ λαβῶς λίαν ἀντέχεσθαι, καὶ πάντα ετοίμως ἔχειν ὑπὲρ αὐτῆς προδιδόναι, τοῦθ᾽ ἡμῖν τὰς ἀγαθὰς αὖ ἐλπίδας παρέχεται. Εἶτ᾽ οὐδὲ συνορῶμεν, τίς ἂν γένοιτο ἡμῖν ἐκ Λατίνων διαρκὴς καὶ ἀεὶ παροῦσα βοήθεια, εἴ γε καὶ ἐμέλλομεν πάντων ἐθνῶν περὶ ταῦτα φαίνεσθαι χείρους, τῶν προσκαίρων τὴν πιο στον διαμειβόμενοι. "Η δεικνύτω τις ἡμῖν προφανώς οὕτωσί, μὴ σκιὰς καὶ ὀνείρους λεγέτω. Τὸ μὲν γὰρ πεισθῆναι κακῶς ἴσως ἄν ποτε καὶ συνέβαινεν ἡμῖν ἐγκαταλείποντος τοῦ Θεοῦ· τὸ δὲ περὶ τῆς ἐκεῖθεν ἐλπιζομένης βοηθείας θαῤῥεῖν, ἃ καὶ οἱ ταῦτα λέω γοντες πιστεύουσιν ἢ προσποιοῦνται πιστεύειν, ἵνα τοὺς ἄλλους ἐξαπατῶσιν, ἀμήχανον ἂν ἦν ἡμῖν τοῖς τακείνων πάντ' εἰδότι καλῶς καὶ τὴν βοήθειαν λογιζομένοις, οπόση τις ἂν γένοιτο ἱκανὴ διαπαντὸς τοῦ διηνεκῶς ἡμᾶς πιέζοντος δέους. Οθεν εἰ καὶ μηδὲν. ἄλλο τούτ' ἐχρῆν δεδιέναι, μὴ καὶ τὸ δεινὸν ὑποσταίη τις, καὶ τοῦ καλοῦ διαμάρτοι, εἰ καὶ καλὸν εἶναι μέλλοι τὸ δυσσεβῶς ποριζόμενον, δ πᾶσι συμβαίνειν εἰκὸς τοῖς μὴ μετὰ Θεοῦ τὰ τοῦ Θεοῦ πράττουσιν. Ορᾶτε δὲ καὶ τὰς βοηθείας, ἃς ἡμῖν ὁ πάππας παρέσχετο μετὰ τὸ κλίναι γόνυ τοὺς ἡμετέρους ἐπισ σκόπους ἐκεῖ, εἰ καὶ μὴ παρ' ἑαυτοῦ, ἔκ γε τῶν ἡμῖν ποτε προσηκόντων, ἅπερ ἐπαναστρέφειν αὐτὸν ἐχρῆν εὐθὺς λυθέντος τοῦ σχίσματος, ὡς εἶχεν ἐλπίζειν, καὶ εἰ μὴ τοὺς ἄλλους ἔπεισεν ἀποδιδόναι τὰς νήσους ἡμῖν, καὶ τὰς πόλεις τὰς ἐν Ἑλλάδι, καὶ αὐτὸς τὰς ἐκκλησιαστικὰς εἰσόδους ἀπέτισε τοὺς παρ' αὐτ τοῦ πεμπομένους ἐξελάσας ποιμένας. Καίτοι σαφές ἐστιν, ὡς εἰ μηδὲν ἕτερον ἐποίει τοῦτο γοῦν πράτο των, ἡδύνατ' ἂν τὰ μέγιστα βοηθεῖν τὰς προσόδους τῶν ἐκκλησιῶν συμπάσας ἀποδιδοὺς τῆς ἐν Κερκίρα, τῆς ἐν Σικελίᾳ, τῆς ἐν Κρήτῃ, τῶν ἄλλων νήσ σων, ὡς ἐξ ἡμῶν ἔσχεν ἁρπάσας, καθάπερ ἄλλοι τὴν τῶν νήσων ἀρχήν. Ἀλλ᾽ οὔτε οὐδὲν τούτων ἐποίησε δήπου, καὶ τοῦ τὴν πόλιν τῶν Πατρέων ἀναληφθῆναι πάλιν ἡμῖν σφόδρα ἐμνησικάκει. Καὶ τὸν θυμὸν αὐτοῦ θεραπεύοντες, ίσως τι καὶ ἐχαρίζοντο τῶν οὐ πρεπόντων οἱ τῆς πόλεως ἄρχοντες, ἕως τῇ δούς, τῷ μὲν ἡμβλυνε τὴν ὀργὴν, τοῖς δὲ κακῶ; θεο ραπεύουσι νοῦν, ὡς οἶμαι, ἐνέθηκεν, ὡς μᾶλλον ἂν εἴη φοβητέον τὸν Θεὸν καὶ θεραπευτέον ἢ τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀπειλὰς, εἰ παρὰ πᾶν γίνοιντο δίκαιον. Κωλος οὖν ἐστι καὶ ὁ τῆς ἐκ Λατίνων ἐλπιζομένης βοηθείας ἡμῖν λογισμό;. Αλλ' εἰ μέλλοιμεν ἀπηλ λάχθαι δουλείας, φυλακτέον τὴν πίστιν ἣν παρειλή φαμεν, καὶ τοῖς ἄλλοις ἔργοις ἐξιλεωτέον τὸ θεῖον· συμβούλοις πλείοσι καλλίσσι χρηστέον περὶ τῶν ὅλων, μετ' ισότητος καὶ δικαιοσύνης καὶ λόγου παν τὸς τὰ κοινὰ διοικεῖν ἀρκτέον, καὶ ἀπολαυστέον ἐν τούτων ἑκάστοις, ὅσα δεῖ καὶ δίκαιόν ἐστι, καὶ πρὸ; τὰς κοινὰς χρείας επίσης χορηγητέον, καὶ τῶν δυ ναμένων σώζειν ἡμᾶς ἐπιμελητέον, ἐπαγρυπνοῦντας ” τῇ τούτων εὑρέσει τε καὶ ποιήσει. Πρὸ δὲ πάντων συνέδριον ποιητέον, ᾧ μιλήσει μετὰ Θεοῦ περὶ ἁπάντων καλῶς. Τούτων δὲ προϋποτεθειμένων, καλ τὴν πρὸς Λατίνους εἰρήνην πραγματευτέον, καὶ εἴπερ οἷόν τε εἴη, καὶ τὴν μετὰ πάντων ἀνθρώπων τε καὶ ἐθνῶν, οὐχ ἡμᾶς συνεξαδικοῦντας, ή συμπαρα νομοῦντας καὶ ὅλως πρὸς τὰ χείρω μεθισταμένους, ἀλλὰ πρὸς τὰ παρ' ἡμῖν εὐσεβῆ τε καὶ δίκαια καὶ τοὺς ἄλλους ἕλκοντας, είγε βούλοιντο πείθεσθαι, καὶ μὴ βουλομένους, εἰς τὴν δίκην ἐκείνην παραπεμπτέον. Αὐτοὶ δὲ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς δικαίως συνθώ μεθα καὶ καλῶς, τοῖς τῶν Πατέρων συνδεόμενοι νόμοις, καὶ μὴ ποιῶμεν ἀλλήλους, ὅπερ οι Λατίνο ποτε πεποιήκασι. Καὶ ζητούντων ἡμῶν καταθεμέν νους τὴν προσθήκην, εἶτα δικάζεσθαι οὐκ ἐδούλοντό ποτε συγχωρεῖν ἕως τῆς ἡμῶν ἀσθενείας δραξάμενοι, καθάπερ υποχειρίους τοῖς ἑαυτῶν πεποίην ται νόμοις. 'Αλλ' ἐν γεγονότες σῶμα, καὶ ὑπὸ μια κεφαλῇ τῷ Χριστῷ, ἐν μέχρι καὶ χθὲς πάντες ὁμοίως ἐσέβομεν, καὶ τῶν οὐ καλῶς γενομένων αναντιρρή τως, εἰ μή τις φιλονεικεῖν ἐθέλοι πρὸς τὰ φαινόμενα, τούτων ἀποστάντες πάντες ὁμοῦ, καὶ τοιαύτην δόντες πληροφορίαν ἀλλήλοις ὡς δεῖ ταύτην δίδοσθαι φανερῶς, οὐ συνεσκιασμένως, ἀληθῶς, οὐχ ὑποκριτικῶς, οὕτω γὰρ οἱ τῆς Ἐκκλησίας βούλονται να μα, τότε δὴ καὶ περὶ τῶν πρὸς Λατίνους ἡμῖν δι καίων σκεψόμεθα· καὶ πάντες ὁμοῦ τὴν πρὸς ἐκείν νους ἀπολογίαν υποστησόμεθα, καθάπερ ἁρμόττει Χριστιανοῖς ὑπὸ μητέρα μίαν τελοῦσι. Καὶ πάντα ἡμῖν οὕτως ἀπαντήσει παρὰ Θεοῦ τὰ καλὰ, καὶ ἐν ἑαυτοῖς καὶ πρὸς τοῖς ἔξω ἀρκεῖ γὰρ τοσοῦτον εἰδ πεῖν. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴν ἑκάστου τους λόγους τις ἡμᾶς ἀπαντοίη, καὶ πῶς ἂν ἕκαστα διατεθείη καλώς σὺν Θεῷ, καὶ ἡμεῖς ἕτοιμοι διδόναι καὶ ἰδίᾳ καὶ παῤῥη σίᾳ, καὶ πεῖσαι μετὰ Θεοῦ πάντας τοὺς ὀρθῶς τε καὶ κατὰ Θεὸν εἰδότας περὶ πάντων τούτων λογι ζεσθαι. Ταῦτα πολλάκις ἀνηνέγκαμεν καὶ τῷ βασιλεῖ, κάτ κεῖνος, ἴσμεν καλῶς, τί περὶ τῶν ἐν Φλωρεντία ὑπ' αὐτοῦ γεγονότων ἐφρόνει, καὶ πῶς ταῖς ἡμετέραις ἠσμένιζεν ἀποκρίσεσι, καὶ ὅπως οὔτ᾽ ἐπηνάγκαζε, καὶ ἐβούλετο τὸ πάτριον ἡμᾶς διαφυλάττειν δόγμα καλῶς, καὶ ἐπῄνει τοὺς τοῦτο πράττοντα, ἐμίσει τα τοὺς ἄλλως διακειμένους. Ημείς τούτων μάρτυρες

GENNADI CP. PATRIARCHE πάντες, ἐκ τῆς ἐκείνου φωνῆς καὶ γλώττης ἕκαστος & Ανώχληκε φανερῶς, ἐνὶ δέ τινι τῶν πιστοτάτων ἐξ. πάντα εἰδότες. ᾿Αλλὰ περὶ τῆς ἀρχῆς δεδιὼς ἀδεές τι δέος, καὶ τοῦ μὴ δόξαι Λατίνοις ἀηδής λελυμένων τῶν κακῶν ὑποσχέσεων τὴν τῆς ψυχῆς ἀσφάλειαν φεῦ! προϊέμενος, οὐκ ἠνείχετο φανερὰν τὴν ἰατρείαν τῆς ψυχῆς ἐξεργάσασθαι, καὶ σῶσαι πολλούς, τοὺς ὑπὸ τῇ προσποιήσει τοῦ βασιλέως τέως ἀπολλυμένους. Χάρις οὖν ἐκείνῳ καὶ οὕτω πολλή, ὅτι τὸν τῆς συνειδήσεως Ελεγχον οὐ περιείδεν, ὡς οἱ πολλοὶ τῶν ἀρχόντων πράττουσιν, ἀλλὰ τοῦτον πρὸ πάσης ἀνάγκῆς πεποιημένος, εἰ καὶ μὴ φανερῶς οὕτωσί, καθάπερ ἄρα ἐχρῆν, καὶ ὡς οἱ τῆς Ἐκκλησίας νόμοι κε λεύουσιν, ἀλλὰ τρόποις ἄλλοις ἐδείκνυ τὸν ἐπὶ τοῖς πεπραγμένοις ἀχθόμενον, και μηδὲν αὐτοῖς συν εγνωκότα χρηστόν, παρίεμεν καὶ ἄλλα τῆς ἐκείνου μεταμελείας τεκμήρια. Ἀλλὰ βουλόμενος τὸ πτῶμα ἐκεῖνο μετρίως γοῦν ἐξιάσασθαι καὶ αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων, οἱ τοῖς ἐν Φλωρεντία συντεθειμένοις ἑαυτοὺς ὑπέγραψαν, δέδωκεν ἡμῖν ἄδειαν, ἐν τῷ τοῦ Ξυλαλά λεγομένῳ παλατίῳ πολλάκις συνελθεῖν, καὶ δοῦναι ἀπόκρισιν περὶ τῆς ἐνστάσεως παρόντος τοῦ λεγατου καὶ μεγάλην ἀνάγκην υπάγοντος ὑπὲρ τῆς ἐνώ σεως. Καὶ ἡμῶν ωρίμως καὶ ἐσκεμμένως τὴν ἀπό κρισιν δεδωκότων αὐτῷ, προσέταξεν υπογραφήναι τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἢ τὸν τῆς πίστεως λίβελλον, ὃν καὶ ὑπογεγραμμένον λαβὼν, ἀντεῖπε μὲν οὐδὲν οὐδ᾽ εἶπεν, ὡς ἄρα Πισθόμην ἐμαυτοῦ μέγα τι τῆς συνει δήσεως ἀποῤῥέψαντος ἄχθος. 'Αντὶ γὰρ τῶν κακῶν ἐκείνων υπογραφῶν ἀνθυπογράψαι τῷ τῆς ἀληθείας ἐποίησα δόγματι τοὺς ἱερούς τούτους ἄνδρας, καὶ εἰ μηδενὶ βελτίονι καὶ ἰσχυροτέρῳ τρόπῳ δυνηθείην τὴν πληγὴν ἐκείνην ἀκέσασθαι τῆς ψυχῆς, οὗτος γοῦν ὁ τρόπος τῷ καιρῷ πρόσφορος ων, ἱκανός, οι μαι, δόξει τῇ θείᾳ φιλανθρωπία. Πάντα μὲν εἶπεν ἐκεῖνος, μηδὲν δὲ πλέον ὠφελῆσαι τὴν Ἐκκλησίαν βουληθεὶς, ἐν αὐτῇ τῇ προσποιήσει τοῦ Λατιν σμοῦ τὴν ἀρχὴν ὁμοῦ καὶ τὴν ζωὴν ἀπεβάλλετο. Καὶ τῶν μὲν τῆς Ἐκκλησίας τιμών εστερήθη δια καίως, ἧς οὐ προύργου πεφρόντικεν· εἰ δ᾽ ἔσται τι πλέον αὐτῷ παρὰ τῆς θείας φιλανθρωπίας διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ἡμερότητα, καὶ τὰς ἔνδον μεταμελείας, ὑπὲρ τῶν κακῶς αὐτῷ καινοτομηθέντων, Θεὸς ἄν εἰδείη. Οὕτως οὖν καὶ ἡμῖν ἔκτοτε μέχρι καὶ νῦν ὁ νόμος ἐκεῖνος εἰς ἀνατροπὴν τῶν ὡροτεθημένων άρκεῖ, σύμφωνος ἐν τῇ ψήφῳ τῆς ἱερᾶς ἐκείνης καὶ καθολικῆς συνόδου, τῆς μετὰ τοῦ Βέκκου συνη θροισμένης καὶ καθελούσης αὐτὸν κανονικῶς, ως ἂν καὶ ἄλλο τι δοίη Θεὸς εἰς πανδημόν τινα τῆς ἀληθείας φανέρωσιν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥ̓ΤΟΥ ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ ΤΟΥ ΣΧΟΛΑΡΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΙΜΩΝΙΑΚΗΣ ΑΙΡΕΣΕΩΣ Η ΑΠΙΣΤΙΑΣ. Τὰς ἐκ τῶν ἀθένων τούτων βαρβάρων ἐπελθούσας Ο περιπεσεῖν νενόμικα συμφοραῖς, τὸ τῆς Σιμωνίας ἡμῖν συμφοράς, καὶ ἂς περὶ τοῦ μέλλοντος δέδιμεν, πανταχόθεν ἡμῖν τῆς τοῦ δυνήσεσθαι φέρειν ἐλπίδος ἐκλελοιπυίας, ἄλλοι ἐπ' ἄλλην αἰτίαν ἀναφέρειν πειρῶνται. Οἱ δὲ καὶ πάσης Ερεύνης τοιαύτης ισχυροτέρας είναι νομίζοντες, οὐ σκοποῦνται μὲν τὰς αἰτίας, οὐδὲ γὰρ ἡγοῦνται ῥᾳδίως ἂν εὑρεῖν δύνασθαι, τὰ δὲ τῶν ἀπεγνωκότων ἀλγοῦσιν, οὐδὲ ἀλεωρήν τινα λοιπόν ἐλπίζουσι τῶν δεινῶν, οὐδ᾽ ἐκ τοῦ Θεοῦ, πλὴν ὅσον ἐπιβοῶνται μάτην τὸ θεῖον, ἔδει γάρ τι μὲν ἐξαμαρ· τάνουσιν ὀργίζεσθαι, τί δ' αὖ ποιοῦσιν εὐμενες ἂν φανείη, καὶ τὰ τοιαῦτα πρῶτον εὗρόντας, εἶτ' ἐκεῖθεν τὴν ἐπικουρίαν αἰτεῖν. ᾿Αλλὰ νῦν οὐδὲ σφᾶς αὐτοὺς λελήθασιν ἐπὶ τὸν Θεὸν εἰκῇ τρέχοντες. Ἐγὼ δὲ πρὸς ἐμαυτὸν πολλάκις περὶ τούτων σκεψάμενος, οὐ γὰρ οἷός τε, ὅτι ἦν ἐν τοσαύταις τῶν δεινῶν ὑπερβολαῖς, ἠρεμεῖν ἀκοῇ, καὶ μνήμῃ, καὶ ὄψει, καὶ προσδοκίαις συλλεγομέναις, οὔτε τῆς μόνης τούτων απ είας οἶμαι διαμαρτάνειν, οὔτ᾽ ἀδύνατον τὴν ἐπανόρ θωσιν ήγημαι. Δι' δ μὲν οὖν ἔγωγε ταῖς ἐσχάταις Χριστιανούς ἐστὶ δυσσέβημα. Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τῶν ἡμετέρων ἁμαρτημάτων, τὰ μὲν εἰς τὸν πλησίον τὸ βλάβος Εκτείνοντα, δι' ἃ δ᾽ εἰς τὴν φύσιν παρανομούντα επομένως τὸν Θεὸν ἐκπολεμοῦσιν ἡμῖν, τὸν δικαίως τῶν ἀδελφῶν ἡμῖν ἐπιτροπεύοντα καὶ τὴν φύσιν, ὡς κοινῷ πατρὶ καὶ καθηγεμόνι πάντων προσήκει. "Ο δὲ κὰν τούτοις πλέον ἐστὶν εἰς παροξυσμόν, ὅτι καὶ νόμων ἡμῖν ἐξ αὐτοῦ τεθειμένων ἐφ' ἑκάστῃ τῶν χειρόνων, τῶν βελτιόνων ἐνεργειῶν, τῶν μὲν σὺν πολλοῖς τοῖς προτρεπτικοί; τὴν εὐδαιμονίαν ὑπισχνου μένων, ἢ τὸ τέλος ἡμῶν ἐστι, τῶν δ' ἀποτρεπτικών τε καὶ τὰ ἔσχατα ἐπανατεινομένων τοῖς οὐκ ἀξιοῦσι προσέχειν, εἰ τῶν ἀϊδίων τε καὶ καθόλου καλῶν τὰ φθαρτὰ καὶ πρόσυλα ταῦτα διαμειβόμεθα. Κατά λή. γον ἄρα συμβαίνει καὶ τοῦ νομοθέτου δοκεῖν ἡμᾶς κατολιγωρεῖν, οὗ τῷ πόθῳ τε καὶ τῷ δέει σωφρονεστέρως ἐχρῆν περὶ τὰς αἱρέσεις γίγνεσθαι τῶν ἰδίων, Τὸ δὲ τῆς Σιμωνιακῆς ἄγος ἀμέσως ἡμᾶς ἐχε πολεμεῖ τῷ Θεῷ. Εἰς ὃ γὰρ ἐμέλλομεν εὐσεβοῦντες, εἶτα περὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ἁμαρτανομένοις δεῖσθαι συγ

DE ILERESI SIMONIACA. γνώμης, εἴπερ οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἐν μηδενὶ ἁμαρτά- τει δὲ ταῦτα τοῖς οὕτω φρονοῦσιν ἅπας, ἀνευλαβή νειν ὄντας ἀνθρώπους, τούτῳ δυσσεβῶς διακηρυττόμεθα, οὐ νόμων ἐλευθερίαν πατοῦντες, τὰ γὰρ τὰ νόμων ὕστερα δήπου, ἀλλὰ δυσσεβεῖς λογισμοὺς περὶ τοῦ θείου λαμβάνοντες, καὶ πληροῦντες μὲν ἔργῳ μετ᾿ ἀναιδείας αὐτοί, πείθοντες δὲ καὶ τοὺς συνόντας συνεξαμαρτάνειν, καὶ τὰ χείριστα κακῶν εἰς τὴν τῶν Χριστιανῶν θρησκείαν εἰσάγοντες. Καὶ κτείνοντος μέν τινος ἀδίκως, ἢ ἀσελγαίνοντος, ἢ συκοφαντοῦντος, ή διαρπάζοντος, οὐ τὸ σύμπαν τῆς πολιτείας σώμα νοσεῖ, καίτοι καὶ ταῦτα δεῖ τι μωρεῖσθαι τοὺς ἐφεστῶτας, κἂν μὴ φροντίζωσιν, ἐπ' αὐτοὺς ἡ δίκη τοῦ Θεοῦ πολλάκις ἠνέχθη· τὸ δὲ τῆς Σιμωνίας ἀσέβημα πάνδεινός ἐστιν ὄλεθρος, καὶ συμφορὰ κοινοτάτη, καθάπερ τῶν νοσημάτων (πόσα τοῖς καίριωτέροις ἐνσκήψαντα τὸ πᾶν σῶμα συνδιαφθείρει. Τῆς γὰρ Χριστιανικῆς πολιτείας τὰ θεοφιλέστατα φθείρον διὰ τῶν λοιπῶν ὁδῷ βαδίζον εἰσδύνει, καὶ πάντα ἐφεξῆς ἀφίστησι τοῦ Θεοῦ. Καὶ οὐδὲν οὕτως ἐπιδήμιον νόσημα τὰς πόλεις τῶν νοση μάτων κενοί ὡς ή χαλεπή νόσος αὕτη τὰς τῶν εαλωκότων ψυχὰς τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων. Προαίρεσις γάρ ἐστι καὶ πρᾶξις μετ' αυθαδείας ἀνθισταμένη τῷ Θείῳ, καὶ διὰ τοῦτο συγγνώμης ἐν οὐδετέρῳ τῶν βίων τυγχάνουσα ὁμοίως οἷς ή φθορά τῆς πίστεως ἔνεστι. Διόπερ οὐχ ὡς ἁμαρτάνουσιν, ἀλλ' ὡς ἀσεβέσι τὸ θεῖον εἰκότως κέχρηται τοῖς τολ μῶσι, καὶ κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν ἐπάγει τὰς δίκας, καὶ παραδίδωσιν ἀπίστοις καὶ μικροῖς μετὰ τῶν σωμάτων καὶ τὰς ψυχὰς λυμαίνουσι τῶν δουλευόντων. Ο Παρώργισάν με, φησὶν, ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν, κἀγὼ παραζηλώσω αὐτοὺς ἐπ᾽ οὐκ ἔθνει, ἐπὶ Εθνει ασυνέτῳ παροργιώ αὐτούς. 'Αλλ' ὅτι μὲν μέγιστόν ἐστι τῶν ἁμαρτημάτων ἡ Σιμωνία καὶ ἀτεχνῶς ἀσέβημα πάνδεινον, καὶ ὡς δι' ἄν τι τοῦτο πάντα ἐπῆλθε τοῖς Χριστιανοῖς τὰ δεινὰ καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν καὶ τὰ τῆς βασιλείας εἰς ἐσχάτην, ἦλθε στενότητα πρώταις αὐταῖς ἐμφάντος τοῦ πάθους &ς κακῶς πράττειν διὰ τοῦτο δεῆσαν ἔδει τὸ σύμπαν ἔθνος, ἄλλως τε καὶ τῇ κοινωνίᾳ τοῦ μίσους τοῦδε δυσπραγείν, αὐτὸ τὸ πάθος πείθει πάντας Ιστορηθέν, ὡς μηκέτ' ἂν δεῖν ἡμᾶς τὴν ὑπερβολὴν αὐτοῦ τῆς πονηρίας λόγοις άλλοις δεικνύναι, καὶ ταῖς πρὸς τὰ λοιπὰ τῶν παθῶν παραθέσεσιν, ἀλλ' ἐξαρχεῖν αὐτοῦ τὴν φύσιν ἐπιδειχθεῖσαν τῶν ἑπομέ· νων ἁπάντων τοῖς καὶ ὁπωσοῦν συνορῶσι διδάσκαλον γίγνεσθαι· νῦν δὲ ἐπὶ τοῖς πλείοσιν ἀγνοεῖται τὸ δυσπέβημα τοῦτο διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι δήπου τὰ τοιαῦτα εἰδέναι. Σιμωνία τοίνυν αίρεσις περὶ τὸ πρῶτον τῆς πίστεώς ἐστιν ἄρθρον, ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ βαθμούς ἱερούς, καὶ εἰσόδου; τὰς ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων εἰς τὸ θεῖον λειτουργιῶν, καὶ Πνεύματος χάριν ὠνεῖσθαι ἢ ἀποδίδοσθαι συνισταμένη. Αιρετικὸς μὲν ἔστιν ἅπας ὁ περί τι τῶν τῆς πίστεως ἄρθρων ἢ κατ' εὐθεῖαν ἢ πλαγίως πλανώ, ενός· ὁ δὲ Σιμωνιακές περὶ τὴν ἐνότητα τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς πίστεως πονηρός ἐστιν· οὐκοῦν αἱρετικός προδήλως ἐστί. Καὶ φρονεῖ μὲν οὐκ ἐναντία τῇ ἐνότητα τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς πίστεως, πράτπρὸς τὸν ἕνα Θεὶν καὶ γνώμην καὶ πράξιν ἐπιδεικνύμενος· διὸ περὶ τὴν θρησκείαν μᾶλλον ἢ τὴν δόξαν ἐστὶν ἁμαρτητικός. Τῆς μὲν γὰρ θρησκείας ἐστὶν ἀπονέμειν τῷ Θεῷ τὴν ὀφειλομένην εὐλάβειαν, ὡς ἑνὶ καὶ μόνῳ πάντων αἰτίῳ· Εἰ γὰρ ἐγώ, φησί, Πατήρ, ποῦ ἐστιν ἡ τιμή μου; Καὶ τοῦτο λό γος ἐστὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως, τὸ σέβειν εὐλαβῶς τε καὶ ὀρθοδόξως τὸν ἕνα Θεόν. Εἰς Θεός, μία πίστις, ὁ Παῦλός φησι. Ο δ᾽ εἰς ἀνήν τε καὶ πρᾶσιν τὸ τῶν πνευματικῶν πραγμάτων ἀξίωμα καθαιρῶν ἀνευλατῆς ἐστι περὶ τὸν Θεὸν, τοῦτο δ' ἐστὶ τὸ Σιμωνίαν νοσῆσαι. Εἰ δὲ ἐν θρησκείᾳ μὲν ἔστιν ἐνέργεια πίσ στεως, περὶ δὲ ταύτην πονηρὸς ὁ τοιοῦτος· τί λο6πὸν ἢ περὶ τὴν πίστιν ἐξαμαρτάνειν τόν γε τοιοῦ τον καὶ τοῖς τῶν αἱρετικῶν καὶ δυσσεβούντων ὅροις ἐγκλείεσθαι; Τοῦτο μὲν οὖν καὶ τοῖς ἑξῆς ἐκδηλότε ρον ἔσται. Υλη δέ γε τῆς τοιαύτης κακοπιστίας τὰ πνευμα τικά τε καὶ ἱερὰ γίγνεται πάντα, ὧν τὴν ἐλευθερίαν ἀναιδώς προδιδόασιν οἱ χρημάτων ώνια ποιοῦντες τὰ πάσης ἀνῆς τε καὶ πράσεως ὑπερκειμένην ἔχοντα φύσιν· τὰ μὲν γὰρ ἐκ τῆς γῆς ἐστι· σοφία δὲ καὶ ψυχὴ καὶ εἴ τι πνευματικὸν ἀγαθὸν καὶ δώ ρημα τέλειον, ἄνωθεν κάτεισ.ν. Οὔτε δεσπόζει τῶν πνευματικῶν οὐδεὶς ἐν ἀνθρώποις, ὥστ᾽ ἂν δεηθῆ καὶ αὐτῶν χρημάτων διαθέσθαι καθάπερ ὧν ἐσμεν κύριοι. Ταῦτα πιπράσκουσιν οὐδεὶς ἡμῖν ἐγκαλεῖ, ἀλλ᾽ οἰκονόμοι μόνον εἰσὶν οἱ τῶν πνευματικών προεστώ τες· οὕτω γάρ φησιν ὁ Παῦλος, «Ημᾶς λογιζέσθω ἄνθρωπος ὡς διακόνους Χριστοῦ καὶ οἰκονόμους μυ στηρίων Θεοῦ.» Διακονίας δὲ καὶ δεσποτείας οὐκ ὀλίγον τὸ μέσον. Οὔτε τῇ τῶν πνευματικών χαρίτων ἀρχῇ συνάδει τὸ χρημάτων αὐτὰς ἀντικαταλλάττεσθαι. Διόπερ Αὐγουστῖνος χάριν τὴν μὴ προίκα διδα μένην οὐδ᾽ εἶναι χάριν φησί. Καὶ ὁ Δεσπότης ἡμῶν, Δωρεάν, φησίν, ελάβετε, δωρεάν δότε. Ὡς τῷ προῖκα λαβεῖν τὸ καὶ προῖκα δοῦναι συμβαίνεται. ᾿Αλλ' οἱ τῶν ἱερῶν τε καὶ πνευματικῶν ἀγαθῶν τὴν πρᾶσιν τολμῶντες, καὶ ἀτίμητον ὕλην καὶ ἧς οὐδένα τῶν ἀνθρώπων ἔστι σὺν εὐσεβείᾳ δεσπόσαι, γηίνοι; τιμήμασι παραβάλλοντες καὶ τῇ σφῶν αὐτῶν ὑποβάλλοντες ἐξουσίᾳ, τί γε άλλο ἢ τὴν Ἰούδα νοσούσε δυσσέβειαν, εἰ μὴ καὶ χεῖρον ἄν τις φαίη μαίνεσθαι τούτους, ὅτι καὶ μετὰ πολλοὺς τοὺς περὶ τούτων τε θέντας νόμους, καὶ μετὰ τὴν οὕτω φανερὰν τῆς ἀλη θεία; ἀπόδειξιν, καὶ ἐν χαιροῖς τὴν ἀκρίβειαν ἀπαρ ραιτήτως εισπραττομένοις; Οὐ μόνον δὲ τὴν Ἰούδα ἐξισοῦται ὁ τοιοῦτος, ἀλλὰ τὴν τοῦ Σίμωνος Μάγου προαίρεσιν, ἧς καρπός ἐστι τὸ θεοστυγὲς τοῦτο πάθος, καὶ παρ᾽ οἷς τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἐπωνυμίαν οἱ τῷ πάθει τῷδε δουλεύοντες ἔχουσιν, ἐραστῆς ἀγαθοῦ πράγματος, ἀλλ' ἐκ διαστρόφου γνώμης γεγενημέν νας. Οὐ γὰρ ἀρετῇ καὶ πίστει ἤλπισεν, ἀλλ᾽ ἐκ τού των ἔρημος ὤν, ἠβουλήθη οὐρανίων χάριν διὰ γηίνων ὠνήσασθαι μετάλλων. Ησον δ᾽ ἂν καὶ οἱ μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ τῆς Σίμωνος γνώμης είχε συνεχώρουν αὐτῷ ταῦτα. Ἀλλ᾿ οὐ τοῦτο· ἐκ γὰρ ἀγάπης θείας τας θείας ἐκείνας έγγεγενημένας δυνάμεις ἑώρων.

Διὸ καὶ εἶπεν ὁ κορυφαῖος, Τὸ ἀργύριόν σου σὺν ἡ πρεπῶς ἐξυβρίζειν, καὶ τὴν τοῦ Σίμωνος ἀπώλειαν σοὶ εἰς ἀπώλειαν. Οτι καὶ πρῶτον μὲν ἐνταῦθα τοῦ Σίμωνος τὴν πονηρίαν ἐν αὐτῇ τῇ ρίζῃ κατέκρινε τὸ ἀργύριον, κακῶς συναπόλλυνται τοῖς ὑπὲρ τῶν ἱερῶν διδομένοις χρήμασιν αἱ τῶν διδόντων ψυχαί· ἀντάξια γὰρ τῶν ἀπολλυμένων λαμβάνουσιν προσκαίρους τιμάς τε καὶ ὠφελείας, καὶ ὅσα τῷ βίῳ τίδα συγκαταλύονται· ἡ δὲ τῆς πρὸς Θεὸν ἀνευλαβείας ὀφειλομένη σφίσι ποινὴ τῷ κλήρῳ τῶν ἀπολλυμένων ταῦτα συντάττει. Οὗτοι δ' εἰσὶν οἱ τὰς ἐν ᾅδου δίκας ὑπέχοντες, οὐ τῆς οὐσίας ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ τοῦ εὖ εἶναι καὶ τῆς ἀληθινῆς ὑφιστάμενοι ζωῆς Εκπτω σιν. πρόφασιν ἰδίας εὐκληρίας ποιεῖσθαι ὥσπερ τοῖς τῶν πλησίων ὀλέθροις ἀσμενίζοντας, ἢ ἐμπαιγμόν τινα τῇ καθαρότητι τοῦ κηρύγματος ἀναμιγνύναι, καὶ στ φίζεσθαι τὰς ἐξ ἀνθρώπων ὠφελείας καὶ τιμάς δια δόναι προσποιουμένους, ἅπερ ᾔδεσαν τοιουτοτρόπως οὐ δυνάμενα δεδόσθαι· ἢ νομίζειν ἐκ τοιούτων καὶ οὕτω δυσσεβῶς συλλεγομένων χρημάτων, ἄμεινον ει πράξειν ἐξαναλίσκοντας, ἀλλ' οὐχὶ μᾶλλον ἀπεβήσειν μὲν εἰς Θεὸν, ὀψὲ δὲ, καὶ εἰς Θεὸν ἐγκαταλειφθή σθαι. Διὰ ταῦτ᾽ ἄρα καὶ ὡς ἀπὸ κρημνοῦ τινος ἀνε. χώρησαν. Εἶτα δεικνύναι θέλων ο Πέτρος, ὡς οὐκ ἀρκεῖ τὸ ζητῆσαι μόνον, «ἀλλὰ μετὰ εὐσεβείας, φησίν, οὐκ Έστι μερίς, ο προφητικῶς ὡς εἰπεῖν αἰσθανόμενος, τῶν ἀποῤῥήτων δυσσεβημάτων. Διὸ καὶ οὐκ ἡμέλων ἐκεῖνοί τε καὶ οἱ διάδοχοι τούτων κατὰ τῆς αἱρέσεως ταύτης ἀνδρικώτερον ίστασθαι. "Ηδεσαν γὰρ τὸν τῆς ἀληθείας ἐχθρὸν πολλοὺς ἐγεροῦντα τῷ βίῳ Σίμω νας, οι ταραχῆς τὰ Χριστιανῶν ἐμπλήσουσι πράγμα τα. Ε' τις, φησίν, ἐπίσκοπος δια χρημάτων της ἀξίας ταύτης ἐγκρατής γένοιτο ἢ πρεσβύτερος ἢ διάκονος, καθαιρείσθω, αὐτὸς καὶ ὁ χει ροτονήσας, καὶ ἐκκοπτέσθω, καὶ τῆς κοινωνίας παντάπασιν, ὡς ὁ Σίμων ὁ Μάγος ὑπ' ἐμοῦ Πέ τρου. Καὶ αὖθις, Εἴ τις ἐπίσκοπος, κοσμικοῖς ἄρ χουσι χρησάμενος, δι' αὐτῶν ἐγκρατής Εκκλησ σίας γένοιτο, καθαιρείσθω καὶ ἀφοριζέσθω, καὶ οἱ κοινωνοῦντες αὐτῷ πάντες. "Α δὲ ταῖς συνόδοις ὁμοῦ ἄρισται πάσαις τοῖς τῶν ἀποστόλων ιθυνομέν ναις κανόσι χαλεπὸν ἀριθμεῖν. Ενιοι δὲ τούτων καὶ ἀναθέμασι προδήλως καθυποβάλλουσι, ο Μηδείς, φησί, χειροτονῶν ἐπὶ χρήμασι σοφιζέσθω τὸ πράγμα διὰ τοῦ μὴ προλαμβάνειν ἢ ἅμα λαμβάνειν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα λαμβάνειν. Λαμβάνειν γάρ ἐστι τὸ ὅτι δήποτε λαβεῖν· τοῦτο δὲ φιλαργυρία, ἡ δὲ εἰδωλολα τρεία. Μήτε οὖν τοῦ Χριστοῦ τὰ εἴδωλα προτιμά σθω, μήτε τὸν Ἰούδα μιμήσεσθε, προδιδόντες ἐπὶ λήμμα τὸν ἅπαξ ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθέντα. Ἐπεὶ καὶ τὰ χωρία καὶ αἱ χεῖρες τῶν τοὺς καρποὺς τούτους δεχομένων ἀκελδαμά, τουτέστιν αίματος τιμή, προσ αγορευθήσεται. Ὁ δὲ τῆς ζ' συνόδου εξέργων Ταβάσιος τῷ Ῥώμης ἀποστέλλων Αδριανῷ, τοὺς ἐπὶ χρήμασι τὴν ἀρχιερωσύνην διδόντας δυσσεβεστέρου; Μακεδονίου καὶ τῶν περὶ αὐτὸν Πνευματομάχων ἀποκαλεῖ, καὶ εἰς ταυτὸν Ἰούδα τίθησι τῷ προς δότῃ. Ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τῶν διδόντων εἰς τοὺς λαμβάνον τας μεθίσταται ὁ ρύπος τῆς πονηρίας, εικότως καὶ οἱ λαμβάνοντες συναπόλλυνται, καὶ τοῖς αἰωνίοις δισμοῖς δεσμοῦνται μετὰ τὴν τιμήν, δ δὴ ψυχῶν ἐστιν έλεθρος, καθάπερ ἐκεῖνοι συναπολλύουσι τοῖς χρήμασι τὰς ψυχὰς, οὔτε τὴν ζητουμένην χάριν κερδαίνοντες, τῷ δυσσεβῶς ἐλπίσαι ταύτην λαβεῖν ἂν, καὶ εἴ τις ἐνὴν αὐτοῖς πρότερον ἀποβάλλοντες· «Ἡ γὰρ ἀγάπη, φησὶν, οὐ χαίρει τῇ ἀνομίᾳ, καὶ πρὸς τούτοις τοῖς κάτω κολαστηρίοις καὶ τῇ βίβλῳ τῶν ἀπολλυμένων οἰκτρῶς ἐγγραφόμενοι. Ο δὲ μεῖζόν ἐστιν ὅτι μὴ τὸ δοῦναί τε καὶ λαβεῖν, ἀλλὰ τὸ βουληθῆναι μόνον, καὶ πρὸς τὴν ὠνὴν ἢ τὴν πρᾶσιν ἐξορμηθῆναι ἀπηρτισμέτον τὸν τῆς Σιμωνίας δέχεται λόγον. Ο δὴ πᾶσι τοῖς τῆς καρδίας πρόσεστιν ἁμαρτήμασιν, ἃ τῷ συλληφθῆκαι μόνον τὴν ὑπόστασιν ἔχει, ὡς καὶ τοῖς τοῦ λόγου καὶ τοῖς τοῦ ἔργου υπουργίαν απαρτίζει τὸ εἶδος, Ἰδοὺ γὰρ ὁ Σίμων τῇ τῆς δυσσεβοῦς ἐμπορίας ἐλπί ζει τὸ πᾶν τῆς πονηρίας ἐξειργάσθαι, καὶ θανασίμως ἥμαρται· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ συναπολωλέναι τὸν τοιοῦτον χρήμασιν. Εἰ μὲν γὰρ οἷόν τε ἦν κτᾶσθαι τὴν χάριν διδόντα χρυσίον, οὐ τὸ βουληθῆναι μόνον ἀπέχρησεν ἂν εἰς τὸ μορφῶσαι τὴν πονηρίαν, ἀλλ' ἔδει καὶ τὸν λαβόντα μὲν τὴν τιμὴν ἀντιδιδόντα δὲ τὴν χάριν προσεῖναι· ἐπειδὴ ἀδύνατον αὐτὴν παρα γίνεσθαί τε διὰ χρημάτων, οὔτε τὸν Θεὸν διδόναι τι δυναμένου μὴ προίκα, διὰ τὸ δεῖσθαι μηδενὸς εἰς οὐδὲν ὅπερ ἂν ἡσθείη λαμβάνων, ἢ τῷ τῆς ἁμαρτίας τὴν ἁγνοτάτην χάριν πιστεύοντας, οὔτε τὰ θεόθεν εἰληφότα ταύτην ἀνθρώπου δυναμένου ταύτην ᾧ ἐνδιδόναι τῶν ὠνεῖσθαι βουλομένων τινί· οὐδὲ γὰρ αὐτῷ παραμένει λοιπόν, ἀλλὰ μετὰ τὸ συγκαταθείκαι πρὸς τὴν πρᾶσιν αὐτὸν ἔρημον οίχεται λελοιπυῖα. Οθεν οὐκ ἂν ἔχοι τῶν μηδ' αὐτῷ προσούσης μεταδιδόναι χάριτος. Αρα καὶ τὸ βουληθῆναι μόνον ἁμάρτημα. Οὐ γὰρ ἐκτήσω, φησί, τὴν δωρεάν, ἀλλ' ὅτι ἐνόμισας, εἶτα τὸ ἀργύριον μετὰ τῆς γνώμης ἐπαρᾶται. Μιαίνεται δὲ ὁμοίως ὁ συνδραμών. Οὐκοῦν και νῶς ἐποίουν οἱ Χριστοῦ μαθηταί, μετὰ τῆς γνώμης καὶ τὸ ἀργύριον βδελυττόμενοι. Εἰ γὰρ καὶ μὴ ἐκοινώνουν μηδὲ τὴν χάριν ἐλάμβανεν ἐκεῖνος, ἀλλ' ἐδόκουν ἂν αὐτῷ κοινωνεῖν τοῦ δόγματος, καὶ τῆς κατὰ τοῦ Πνεύματος βλασφημίας, εἰ τὰ χρήματα ἐδέξαντο. Τὰ γὰρ προίκα προσειλημμένα οὐ τοῖς ὀργάνοις τῆς καὶ τὴν τῆς γνώμης ελευθερίαν μικροἘγὼ δὲ μάλιστα τῆς εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημίας εἶδος τὴν Σιμωνίαν λόγοις σοφῶν ἐπι μενος τίθεμαι, διὰ τοῦτο μήτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι μήτε ἐν τῷ μέλλοντι συγχωρουμένων. Οὐ γὰρ οἱ τῷ τῶν δαιμονίων ἄρχοντι τὰ τοῦ Πνεύματος ἀνατιθέντες έργα μόνῃ τῇ κατὰ τοῦ Πνεύματος ήνείχοντο βλασφη μίᾳ· οὐδ' οἱ τῆς ἐξ Αἰγύπτου φυγῆς τῷ εἰδώλῳ τὴν χάριν ἐπιγράψαντες ἀντὶ τοῦ Θεοῦ, οὓς ἐνταῦθα μὲν ἐκόλασεν ἱκανῶς ὁ Θεὸς τρισχιλίων κατ' ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἐμπεσόντων· εἰς δὲ τὸ μέλλον αὐτοῖς τὴν ἀκριβεστέραν δίκην ἠπείληκεν· Ἐγὼ δὲ ἐν ἡμέρᾳ, φησίν, ἐκδικήσεως ἐπισκέψομαι τὴν ἁμαρτίαν

DE JEJUNIO SABBATINO. αὐτῶν ταύτην. ᾿Αλλὰ τούτων οὐδὲν ἧττον βλάσης ἀναισχυντοῦντας, καὶ τῆς τοῦ Πνεύματος ἀναιδώς μοι καὶ πονηροὶ περὶ τὸ θεῖον φαίνονται Πνεῦμα οἱ χρημάτων αὐτὸ νομίζοντες εἶναι. Ὥστε καὶ τῷ μέσ τρῳ τῶν ἀργυρίων το μέτρον τῆς δωρεᾶς ἐπακ λη θεῖ. Οθεν χάνταῦθα κἀκεῖ τὰς ἐσχάτας τίνουσι δίκας. Οτι δὲ χαλεπόν ἐστιν ἰατρευθῆναι τόδε τὸ πάθος ὥστε καὶ συγγνώμης τυχεῖν, ἐναργές ἐστι τῷ βουλομένῳ σκοπεῖν· ἐναποθνήσκουσι γὰρ, καὶ οὔθ᾽ οἱ τὰ χρήματα λαβόντες ἀναδιδόασιν, οὔθ᾽ οἱ δεδωκότες παραιτούμενοι, ἀλλ' ἀνίεροι καὶ τῇ βαρύτητι τῶν κανόνων ὑπὸ κανόνα δίκην τοὺς προσιόντας σφίσιν ἐξαπατῶντες ἐπὶ τὸν αὐτὸν κρημνὸν ἕλκουσιν. Οἱ δὲ ἱεροσυλοῦσι τὰ κακῶς μὲν συνηγμένα, δυσσεβῶς δὲ ἐξαναλωθέντα, δυσσεβέστερον αὖθις καὶ χεῖρον ἐπισυνάγοντες ἐπὶ ταῖς συμφοραῖς ἀϊδίοις ἑαυτῶν τε καὶ συναιτίων τοῦδε τοῦ μίσους. Αρ' οὖν ἔμελεν ὑπερο ορᾷν ἡμῶν ὁ Θεὸς, ἕως τοὺς κατὰ τὸν θεῖον νόμον ἐπιφυομένου; τὰ τῶν ἱερῶν κανόνων έτεμε ξίφη τὸ δὲ λοιπὸν ἅπαν ἐσωφρόνει τε καὶ Θεοῦ καὶ τῶν θείων νόμων ὑπέρδικον ἦν· καὶ πῶς ἂν εἶχε λόγον; οὐκοῦν οὐδὲ περιχώρα. 'Αλλ' ήρχον μὲν τοῦ πλείστου τῆς οἰκουμένης οἱ παρ' ἡμῖν ἄρχοντες· τὰ δὲ τῆς Εκκλησίας ένθει πάνω σεμνώς. Εἰ δὲ οὐχ οὕτως, ἄρ᾽ οὖν οὐκ ἐχρῆν τὸν Θεὸν τῶν ἰδίων νόμων ὑπέρδικον γίγνεσθαι· ἀρκοῦσι γὰρ εἰς ὀδύνην καὶ ἄλγος καὶ δάκρυον τοῖς τῶν δεινοτέρων συναισθανομένοι; αἱ παρὰ τῆς ἄνω δίκης οἰκίαι, ἢ τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἐν ῥάβδῳ καὶ μάστιξιν ἐπισκέψεται· ὅθεν καὶ ὡς προείπεν, οὕτω καὶ πεπλήρωκεν ἔργῳ, οὕτω καθε κομένας ἡμῶν ἐν τάχει καὶ, ὁ φασι, μέχρις ὀστῶν τε καὶ μυελῶν, ὡς εἶναι παράδειγμα δυστυ χίας εἰς τὸν βίον τὸ γένος ἡμῶν μετὰ τῶν ἐν αὐτῇ τιμίων ἁπάντων καὶ δακρύων τοῖς ποῤῥωθεν ἐρῶσιν ὑπόθεσιν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ ΤΟΥ ΣΧΟΛΑΡΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΩΝ ΕΝ ΣΑΒΒΑΤΟ ΝΗΣΤΕΙΑΣ. Καὶ περὶ τοῦ ΟΤΙ ΟΥ ΔΕΙ ΕΝ Μ' ΤΕΛΕΙΑΝ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΑΝ, Ως ἐκ τῶν θείων κανόνων ἡ ἀπόδειξις πέφυκεν. ΕΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΓΑΜΩΝ ΙΕΡΕΩΝ. Ἡ πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπη, καθά φησιν ὁ ᾿Από στολος, μακροθυμεῖν ἡμᾶς ἐκπαιδεύει· ἐπεὶ καὶ ἀπεργαζομένη τους ταύτην ἀσπαζομένους χρηστούς, οὐ λογίζεσθαί τι κακόν, ἀλλὰ τῇ δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ μετὰ τῶν αὐτοῖς ὁμοφρόνων συγχαίροντας δείκνυσι. Τοιγαροῦν οὐ χρή τινα φυσιοῦσθαι, καὶ κατὰ τῶν θείων Γραφών παροτρύνεσθαι, ἀλλὰ τὰ ὀρθῶς καὶ δικαίως παρά τε τῶν ἀποστόλων καὶ θείων δογματισθέντα Πατέρων κρατεῖν ἀπαρασαλεύτως ὀφείλει. Πολλὰ μὲν θεαρέστως ἡ τῶν Γραικών Εκκλησία κρατοῦσα, ὡς ἤδη καὶ εἴρηται, ἃ καὶ ἐν ταῖς ἱεραῖς ὑμῶν βίβλοις γέγραπται, ὦ ἄνδρες Λατίνοι, κἂν καὶ ἀτάκτως ψέγωνται παρά τινων τῶν ἐξ ὑμῶν διαβαλλόμενα ὡς ἀπόκρυφα, καὶ ἐν ταῖς Ρωμαϊκαῖς ὁμῶν βίβλοις, ἂς ἀπὸ Ρώμης ὁ βηθείς καρδηνάλις ἐν Κωνσταντινουπόλει κομίζων ἦν, αὐεἰς πολλάκις ἐγκύπτων εὗρον σὺν ἄλλοις ἐκεῖσε τοὺς τῶν θείων ἀποστόλων καὶ Πατέρων κανόνας, ούσπερ ὑμεῖς ἐν τοῖς νεωστὶ γενομένοις δεκμέτοις ἀποκρύφοις σημειούσθε, ὡς καὶ ταῦτα ἔγνωμεν· ἀπηγόρευον δὲ μὴ νηστεύειν τοῖς Σάββασιν, εἰ μὴ τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ, μήτε μὴν προσφέρειν τῇ ἁγίᾳ Τεσσαρα κοστῇ θεῖον ἄρτον, ἀλλ᾽ ἢ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυρια Ο κῃ. Καὶ πρῶτον, ὅτι οὐ χρὴ νηστεύειν τὸ Σάββατον. Κανὼν ἀποστολικός, ο Β' τις κληρικός, ἢ λαϊκὸς εὑρεθῇ, την Κυριακὴν ἡμέραν, ἢ τὸ Σάββατον νηστεύων, πλὴν τοῦ ἑνὸς Σαββάτου, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω, εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω,» Ὅτι δὲ τῶν ἀποστόλων οἱ πε' οὗτοι κανόνες εἰσὶν, ἔξεστι τοῦτο μαθεῖν ἀπό τε τῶν θείων Πατέρων, καὶ ἀπὸ τῶν οἰκουμενικῶν ἁγίων συνόδων, ὡς τούτοις ἁρμοδίως στοιχούντων, ὧν καὶ τὰ δόγματα περὶ τούτων διαλαμβάνοντα, ἰδοὺ καὶ γράφομεν. Καὶ πρῶτον ὁ θεῖος Βασίλειος, ἔν τινι τῶν αὐτοῦ λόγων, οὗ ἡ ἀρχὴ, • Παρακαλεῖτε, φησὶν, ἱερεῖς, ο φανε ρὸν δείκνυσιν ὅτι οὐ νηστευτέον τοῖς Σάββασι, και φησιν, «Ηδη οὖν σαυτὸν ἄξιον παρασκεύασον τῆς σεμνοτάτης νηστείας, μὴ τῇ σημερινῇ μέθῃ τὴν αὐτ ρινὴν διαφθείρῃς ἐγκράτειαν. Κακὸς ὁ λογισμός, πονηρὰ ἡ ἐπιθυμία. Επειδή πέντε ἡμερῶν νηστεία ἡμῖν προκεκήρυκται, σήμερον ἑαυτοὺς τῇ μέθῃς καταβαπτίσωμεν. Οὐδεὶς γυναῖκα σεμνὴν νόμοι; γαμικοῖς ἐπάγεσθαι μέλλων, παλλακίδας καὶ ἑταί ρας προλαβὼν εἰσοικίζει· οὐ γὰρ ἀνέχεται ἡ νόμι μας τὴν μετὰ τῶν ἐφθαρμένων συνοίκησιν.» Καὶ ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐν τῇ ια' ὁμιλίᾳ τῆς Εξαημέρου

αὐτοῦ οὕτω φησίν· ι Τοῖς τὸν δρόμον τῆς νηστεία; Αὐτὸ δὲ νηστεῦσαι τὸ Σάββατον παρέδωκεν, οὐχ δεξαμένοις καθάπερ σταθμούς, καὶ καταγώγια και ἀκτάς, καὶ αἰγιαλοὺς καὶ λιμένας, τὰς δύο ταύτας τῆς ἑβδομάδος, ὡς Σάββατον καὶ Κυριακήν βραχύ τι διαναπαύεσθαι καχάρισται ὁ Δεσπότης, ἵνα καὶ τὸ σῶμα μικρὸν ἀνέντες ἀπὸ τῶν πόνων τῆς νηστείας, καὶ τὴν ψυχὴν παραμυθησάμενοι, πάλιν παρελθουσῶν τῶν δύο τούτων ἡμερῶν, τῆς αὐτῆς ὁδοῦ μετὰ προθυμίας άπτωνται οἱ τὴν καλὴν ταύ την καὶ ἐπωφελῆ ὁδοιπορίαν ποιούμενοι.» Καὶ Παυλίνος ὁ θεῖος· ι Ἵνα καὶ ἐκ τῶν μεγάλων καὶ ὑμετέρων ἀνδρῶν ταῦτα παραστήσωμεν, ἄκουσον ἐν τῷ τοῦ μεγάλου Αμβροσίου λόγῳ, ἐν αὐτὸς συνε τάξατο, τί φησιν. "Ην ὁ σεβασμιώτατος ἐπίσκοπος Αμβρόσιος πάσης ἐγκρατείας πλήρης, Αγρύπνει το πολλὰ, καὶ ἐπόνει τῇ τε καθημερινῇ νηστείᾳ τὸ σῶ. μα εκτετηκώς εἰ μὴ τῷ Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ, καὶ ὅτε περιφανῶν μαρτύρων ἦν γενέθλιον. Αλλά και τις ἄλλος μείζων, νηστείᾳ καὶ ἐγκρατείς καὶ πάσῃ ἀρετῇ κεκοσμημένος, τῶν νῦν ἡ τῶν τότε τοῦ θείου τούτου ἀνδρός; ' Ἡ δὲ σύνοδος ἡ ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ βασιλικού παρ λατίου, καὶ μάλιστα αἰτιωμένη τοὺς τοῦτο κατὰ τῶν θείων κανόνων ποιοῦντας ἐν νς' κεφαλαίψ, «Επειδή μεμαθήκαμεν, φησί, τοὺς ἐν τῇ Ῥωμαίων πόλει ἐν ταῖς ἁγιωτάταις τῆς Τεσσαρακοστῆς νηστείαις τοῖς ταύτης Σάββασι νηστεύειν παρὰ τὴν δοθεῖσαν έχε κλησιαστικὴν ἀκολουθίαν, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ὥστε κρατεῖν καὶ ἐπὶ τῇ τῶν Ῥωμαίων Ἐκκλησ ἀπαρασάλευτον τὸν κανόνα τὸν λέγοντα, Εί τις κληρικὸς εὑρεθῇ τὴν ἁγίαν Κυριακὴν νηστεύων, ἢ τὸ Σάββατον πλὴν τοῦ ἑνός. Οὗτος ἀποστολικὸς ὁ βεβαιωθεὶς παρὰ τῆς συνέδου. Ο ὅτι δεῖ τὸ Σάββατον νηστεύειν, κατάπαυσις δη μιουργίας ὑπάρχον, ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνο μόνον κρα νηστεύειν, τοῦ Δημιουργοῦ ὅτι ὑπὸ τὴν ἔντος. Οτι δὲ ὁ προδηλωθεὶς κανὼν τῶν ἀποστόλων ἐστίν, δῆλον ἔκ τε τῆς ς' συνόδου, καὶ ἀπὸ τῶν ὑμετέρων ἐστὶ τοῦτο δεικτικών. Τίνες δὲ οὗτος; Ἱερώνυμος ὁ σοφὸς ὑμῶν, καὶ ὁ θεῖος Αὐγουστίνος, οίτινες οἱ Σάββατον νηστεῦσαι προείχοντο, ἀλλὰ Τετράδα και Παρασκευήν, κατὰ τὴν τῶν ἀποστόλων παράδοσιν, Καὶ τοῦ μὲν θείου Ἱερωνύμου λέγει• • Τετράδα οὖν καὶ Παρασκευήν χωρίς μεγάλης ανάγκης οὐκ ὀφείλει λυθῆναι νηστείαν· ὅτι τῇδ' ὁ Ἰούδας τῇ τοῦ Κυρίου προδοσία συνέθετο, καὶ τῇ Παρασκευή ἐσταυρώθη ὁ Κύριος· ὁ δὲ Αὐγουστίνος, ο Παρα δεδομένον κρατούμεν, φησὶν, ἀπὸ τῶν Πατέρων, ἵνα τὴν Τετάρτην καὶ τὴν Παρασκευήν ἀπὸ βρώσεως χρεῶν ἀπεχώμεθα. Διότι ἐν τῇ Τετάρτη ἡμέρᾳ ὁ Ἰούδας τὸν Κύριον πέπρακε, καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ παρ' Ἰουδαίοις τὴν τιμὴν ἔλαβε. Τῇ δὲ Παρασκευή οἱ Ἰουδαῖοι ἐν τῷ σταυρῷ τὸν Κύριον ἔθεντο, ο ᾿Αλλὰ καὶ μακάριος Βενέδικτος ἐν τοῖς τῆς μοναχι κής καταστάσεως κανόσιν αὐτοῦ, καὶ μάλιστα ἐν μα' κανόνι ῥητῶς λέγει· «Τετάρτην καὶ Παρασκευὴν νηστεύσουσιν ἕως ἐννάτης· τὰς δὲ λοιπὰς ἡμέρα; ἐν ὥρα δ' ἀριστάτωσαν οἱ ἀδελφοί. ο Ορος ότι ὁμοφωνοῦσιν οὗτοι τοῖς τῶν ἀποστόλων κανέσιν, καὶ οὐδὲν Σάββατον πλὴν τὰς δύο φασὶν ἡμέρας νηστεύ και παρελάβομεν. Τίς λοιπὸν ὁ τοῦτο ὑπὲρ τοὺς ἀποστόλους, ὑπὲρ τοὺς κοινούς Πατέρας φανείς, ἵνα νηστεύσητε τὸ Σάββατον ἐδογμάτισεν; ᾿Αλλὰ περὶ τούτου ἀρκεῖ τοσαῦτα. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ λειτουρ γεῖν καθημέραν. Ποῦ παρελάβετε τελείαν θυσίαν ἐν ταῖς ἁγίαις τῶν νηστειῶν ἡμέραις καθ' ἑκάστην ποιεῖν, πλην Σαβ. βάτῳ καὶ Κυριακῇ; Λατῖνος. Μὴ οὐκ ἔστι καλόν; καὶ μάλιστα ἐν τῇ ἁγίᾳ Τεσσαρακοστῇ, ὅτε καὶ μαλ λον κατανενυγμένοι ἐσμέν; Γραικός. Οὐ πάντως καλὸν τὸ καλόν. Τί γὰρ τιμιώτερον τοῦ Παναγίου σώματος τοῦ Χριστοῦ; ᾿Αλλὰ τὸ καθεκάστην εὐχαρι στίας κοινωνίαν λαβεῖν, φησὶν ὁ ὑμῶν Αὐγουστίνος, οὔτε ἐπαινῶ, οὔτε ψέγω. Οὐκ ἐπαινῷ γὰρ τὸν ἁπλῶς καὶ παρὰ κανόνα τὰ θεῖα τελοῦντα. Αἱ γὰρ τῆς ἁγίας Αλλ᾽, ὦ Λατίνοι, γίνεσθε ὑμεῖς κριταὶ, καὶ εἴπατε τίσι πεισθῆναι δίκαιον, τοῖς θείοις καὶ ἱεροῖς ἐκεί νοις ἀνδράσιν, ἢ ἑτέροις τισίν; Οἶδα ὅτι φήσουσιν, ὅτι πάντα τὸν καιρὸν ἡ νηστεία καλόν. Σύμφημι, ἀλλὰ τὸ καλόν, ὅταν μὴ καλῶς γίνηται, οὐκ ἔστι και λόν. Μου προστάττει τῇ Ῥωμαίων Εκκλησίᾳ ἡ σύνοδος αὕτη - Πείθεσθε τον κανόνα τοῦτον, καὶ κρα τεῖτε αὐτὸν ἀπαρασάλευτον. Μακάριοι τοίνυν οἱ κρατ τοῦντε; τὰ ἐκείνων δόγματα, ἀνάξιοι δὲ πάλιν οἱ παραβαίνοντες. ᾿Αλλὰ τοῦτο, φασί, οὐ κυρίως παράβασις, πρόσθεσις γὰρ καλοῦ. Ὁ γὰρ μὴ ἐσθίων, φησὶν ὁ ἀπόστολος, Κυρίῳ οὐκ ἐσθίει καὶ εὐχαρι- η Τεσσαρακοστῆς ἡμέραι πένθους καὶ κατανύξεώ; εἰσι στεῖ τῷ Θεῷ. Ναὶ πάντως. Αλλὰ καὶ ὁ μὴ ἐσθίων, ἔφη, Κυρίῳ οὐκ ἐσθίει, καὶ εὐχαριστεῖ τῷ Θεῷ. Ὥστε λοιπὸν ἐγὼ ἐσθίων Κυρίῳ ἐσθίω καὶ εὐχαρι» στῷ τῷ Θεῷ, φυλάττων καὶ τῶν θείων ἀποστόλων καὶ Πατέρων τὰ δόγματα. Σὺ δ᾽, ὦ Λατίνε, νηστεύων μηκέτι καλῶς, τῷ ἐπιτιμίῳ τῶν κανόνων ὑπόκεισαι. Εἰ δὲ ἐρεῖτε, καὶ ὑμεῖς, οἱ Γραικοί, διατί τὸ Σάββατον ὅπερ μέγα φατέ νηστεύετε; λέγομεν αὐτίκα, ὅτι ἐν τῷ α' βιβλίῳ τῶν ἀποστολικών Διατάξεων, τῶν ὑπὸ Κλήμεντος πάππα Ρώμης γραφεισῶν, ἐν ᾧ περὶ μαρτύρων ἐπιγέγραπται, ταυτά φασιν οἱ ἀπό στόλος· Τετράδα καὶ παρασκευὴν προσέταξεν ἡμῖν νηστεύειν ὁ Κύριος, τὴν μὲν διὰ τὴν πρό δισιν, τὴν δὲ διὰ τὴν σταύρωσιν καὶ τὸ πάθος. καὶ νεκρώσεως τῶν σωμάτων ἡμῶν, ἵνα σύμφυτοι γενόμενοι τῷ ὁμοιώματι τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθα, οὐ χαρᾶς δὲ ἀναστα σίμου τῆς ἐν τῇ θείᾳ λειτουργία τελείως τελουμένης. Πλὴν εἰ καὶ βούλεσθε εὐχαριστίας καθεκάστην μετέ χειν, ἔξεστιν ὑμῖν χρῆσθαι προηγιασμένης ἐν ταῖς τῆς Τεσσαρακονθημέρου, ὥσπερ τῇ ἁγίᾳ καὶ με γάλῃ ποιεῖτε Παρασκευῇ, καὶ μὴ κατὰ τῶν συνόδων ποιεῖν, αἵτινες τοῦτο κωλύουσιν. Οἱ γὰρ τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου Πατέρες ἐν κεφαλαίῳ να', ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ μαρτύρων γενέθλιον ἐπιτελεῖν, ἀλλὰ τῶν ἁγίων μαρτύρων μνείαν ποιεῖν ἐν τοῖ; Σάββασι καὶ ταῖς Κυριακαῖς· καὶ πάλιν ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ μ' ἄρτον προσφέρειν, εἰ μὴ ἐν Σαββάτῳ

DE JEJUNIO SABBATINO. καὶ Κυριακῇ μόνον. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ συνόδῳ τῇ οί- Ε' τις ἐπισκοπῆς ὀρέγεται, καλοῦ ἔργου ἐπιθυ κουμενικῇ ἐν κεφαλαίῳ· νγ' ἐν πάσαις ταῖς τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς τῶν νηστειῶν ἡμέραις παρεκτός Σαββάτου καὶ Κυριακῆς, καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Εὐαγγε λισμοῦ ἡμέρας, γινέσθω ἡ τῶν προηγιασμένων ἱερὰ λειτουργία. Οὕτω τοίνυν καὶ παραλαβόντες ἡμεῖς, Σάββατον λειτουργοῦμεν καὶ Κυριακὴν κατὰ τὴν γ΄ ὥραν τῆς ἡμέρας, ὅτε εἰς τοὺς θείους ἀποστόλους κατῆλθε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· διὰ καὶ προσκομίζοντας ἐν αὐτ ταῖς, ἁγιάζομεν τὰ δῶρα, ἐξ ὧν ἀρκούντως ἔχομεν τῇ ἑβδομάδι ὅλῃ· καὶ ἐν τῷ Θεῷ συμπεράναντες πασαν ὑμνολογίαν ἐν τῷ πληρώματι τοῦ λυχνικοῦ, εἰ πόντε; τὰς τετυπωμένας τοῦ μεγάλου Βασιλείου είν χάς, ὑψοῦμεν τὰ Ἅγια λέγοντες· Τὰ προηγιασμένα ἅγια τοῖς ἁγίοις· καὶ οὕτω τελεῖται ἡ τάξις τῶν θείων ἱεροτελετῶν, φυλαττομένων καὶ τῶν ἀπο στολικῶν διατάξεων, καὶ τῶν ἱερῶν κανόνων τῶν ἁγίων συνόδων, μηδὲν ἀπᾷδον τῇ Ἐκκλησία προσ φέροντες. Περὶ τοῦ γάμου τῶν ἱερέων. Πλὴν οὐδὲν θαυμαστὸν, εἰ μετατίθεσθε ἀπὸ τῶν τῆς Ἐκκλησίας ὀρθῶν δογμάτων, καὶ πειρᾶσθε ἐπισ θεῖναι ζυγὸν ἐπί τε τὸν τράχηλον τοῦ καλοῦ ταύτης πληρώματος, τὸν τῆς παραβάσεως, ὃν οὔτε οἱ Πατέ ρες ὑμῶν καὶ ἡμῶν, οἷς ὁ καρδιογνώστης Θεὸς ἐμαρτύρησεν αὐτοῖς τοὺς αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, βαστάσαι οὐκ ίσχυσαν· οἷόν ἐστι τὸ ὑστερή. σαι τοὺς τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου, τοῦ τιμίου γά μου, καὶ τῆς ἀμιάντου κοίτης, δν καὶ ὁ μακάριος Παῦλος, καὶ πάντες οἱ θεῖοι ἀπόστολοι ἐνομοθέτησαν, οἱ δὲ θεῖοι Πατέρες ἐν ταῖς συνόδοις ἐκύρωσαν. Ἐξ ὧν καὶ οἷς τὰ μὲν προσεθήκατε, τὰ δὲ ἀφαιρεῖτε, μὴ δεδιότες τὸ ἐπιτίμιον ἐκείνων. Οὐκ οἴδαμεν δὲ πόθεν τοῦτο ποιεῖν ἀνέχεσθε. Του μὲν γὰρ γάμου κωλύοντος τοὺς ἱερεῖς ἐπεισάκτοις συνεῖναι, τοῦ τρίτου κανόνος τῆς ἐν Νικαία συνό δου τοῦτο κωλύοντος, ο επείσακτον, λέγοντος, μηδεὶς ἐχέτω, εἰ μή είη μήτηρ ἢ ἀδελφή· καὶ τῶν προσώπων, ὧν πᾶσα ὑποψία ἀποδιδράσκεται·, καὶ ταῦτα μὲν εἰσδέχεσθε παρανόμως γινόμενα, τὰ δὲ δικαίως νομοθετηθέντα βδελυκτέα παρ' ὑμῶν λο γίζεται. Τίνα δὲ ταῦτα ἀκούσατε. Επίσκοπος, φασὶν οἱ θεῖοι ἀπόστολοι ἐν τῷ σ' κανόνι αὐτῶν, ἢ πρεσβύτερος ἢ διάκονος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα μὴ ἐκβαλλέτω προφάσει εὐλα Γείας· ἐὰν δὲ ἐκβάλλοι, αφοριζέσθω· ἐπιμένων δὲ καθαιρείσθω. Οποία δὲ ὀφείλει εἶναι ἡ τῶν ἱε ρωμένων σύζυγος, ἐν ιη' κανόνι πάλιν οἱ αὐτοὶ διατάσσονται λέγοντες, Ο χήραν λαβών, ἡ ἐκβεβλη μένην, ἢ ἑταῖραν, ἢ οἰκέτιν, ἢ τῶν ἐπὶ σκηνῆς, οὐ δύναται εἶναι ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικού, Οὐρανὸς δὲ ὁ τῆς Ῥώμης επίσκοπος, Βίδωνι τῷ Τουλλίας ἐπισκόπῳ γράφων οὕτω φησίν, ο Διγάμους καὶ χηρῶν ἄνδρας ἀπὸ τῶν ἱερῶν βαθμῶν κατὰ τὴν κοινὴν τῆς Ἐκκλησίας συνήθειαν τῇ ἐξου· σίᾳ τοῦ ἡμετέρου οφφικίου ἀφορίζομεν.» ᾿Αλλὰ καὶ ὁ θεῖος Απόστυλο; Τιμοθέω γράφων οὕτω φησίν· μεῖ. Δεῖ οὖν τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίληπτον εἶναι, μιας γυναικὸς ἄνδρα. Καὶ πάλιν• Διάκονοι Εστω· σαν μιᾶς γυναικὸς ἄνδρες, τέκνων καλῶς προϊ στάμενοι καὶ τῶν ἰδίων οίκων. Τίτῳ δὲ πάλιν, Τούτου χάριν, φησί, κατέλιπὸν σὲ ἐν Κρήτῃ; ἵνα τὰ λείποντα ἐπιδιορθώσῃς, καὶ κατὰ πόλεις καταστήσης πρεσβυτέρους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάμην, εἰ εἰς ἐστιν ἀνέγκλητος, μιας γυναικός ἀνὴρ, τέκνα ἔχων πιστά. 'Αλλ᾽ ἴσως ἐρεῖτε, ὅτι τὴν Ἐκκλησίαν λέγουσιν οἱ ἀπόστολοι. Οὐκ ἔστι δὲ οὕτως· εἰ δὲ μή γε, οὐκ ἂν εἶπον, Εἴ τις ἐκβάλλῃ τὴν ἑαυτοῦ γυναίκα προφάσ σει εὐλαβείας, τουτέστι τὴν σύνευνον. Κατὰ δὲ τὴν ἔκτην σύνοδον, τί ἐρεῖτε, λεγούσης, «Οὕτως ἐν τῇ Ρωμαίων Ἐκκλησίᾳ ἐν τάξει κανόνος παραδεδόσθαι διέγνωμεν, τοὺς μέλλοντας διακόνους ἢ πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας ἀξιοῦσθαι χειροτονίας, καθομολογεῖν ὡς οὐκ ἔτι ταῖς ἑαυτῶν συνάπτονται γυναιξίν; Ἡμεῖς τῷ ἀρχαίῳ ἀκολουθοῦντες κανόνι τῆς ἀποπολικῆς ἀκριβείας καὶ τάξεως, τὰ τῶν ἱερατικῶν ἀνδρῶν κατὰ νόμους συνοικέσια, καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν ἐῤῥῶσθαι βουλόμεθα, μηδαμῶς αὐτῶν τὴν πρὸς τὰς γαμετὰς συνάφειαν διαλύοντες, ἢ ἀποστεροῦντες αὐτοὺς τῆς πρὸς ἀλλήλους κατὰ και ρόν τὸν προσήκοντα ὁμιλίας. ο Καὶ μετ' ὀλίγα • Εἴ τις οὖν τολμήσῃ παρὰ τοὺς ἀποστολικούς και νόνας κινούμενος, τινὰ τῶν ἱερωμένων πρεσβυτέρων φαμέν, ἢ διακόνων, ἀποστερεῖν τὴν πρὸς τὴν νόμιμον γυναίκα συνάφειαν καὶ κοινωνίαν, καθαι ρείσθω. Ὡσαύτως καὶ εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα προφάσει εὐλαβείας ἐκβάλλῃ ἀφοριζέσθω, ἐπιμένων δὲ καθαιρείσθω.» Τί δὲ πρὸς ταῦτά φατε; Πῶς τὰ τῶν Πατέρων όρια με παθεῖναι τολμάτε; μηδὲν τὸν τοῦ ἐπιτιμίου κίνδυ νον ὑφορώμενοι. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ἐν Γάγγραι; σύνοδος, «Εἴ τις διακρίνει, φησί, παρὰ πρεσβυτέρου γεγαμηκότος, ὡς μὴ χρῆναι λειτουργήσαντος αὐτοῦ, μετα λαμβάνειν προσφορᾶς, ἀνάθεμα έστω. Ὁ δὲ ἅγιος Αὐγουστίνος αύθις, ο Προστάττομεν, φησί, μηδέ τις ἀθέσμους χειροτονίας ποιήσῃ, μὴ δίγαμον, ἢ τὸν μὴ παρθένον μνηστευθέντα, ἢ ἀγράμματον.» Οὐκ οἴδατε δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι πολλοὶ τῶν διαπρεφάντων ἐν τῷ θρόνῳ τῆς Ῥώμης ἐκ γάμων ἱερέων την γένεσιν ἔσχον; Φῆλιξ γὰρ ὁ ὁσιώτατος πάπα πας, τῇ γενέσει Ῥωμαῖος ὑπάρχων, ἐκ πατρὸς Φήλικος ἱερέως ἦν. ᾿Αγαπητὸς δὲ τῇ γενέσει 'Ρωμαῖος, ἐκ πατρὸς Γορδιανοῦ πρεσβυτέρου τὴν πηγὴν ἔσχε. Γελάσιος αὖθις τῇ γενέσει Αφρικανός, ἐκ πατρὸς Βαλερίου ἐπισκόπου ἐγεννήθη. Ως πλεῖστο μάλιστα ἕτεροι εὕρηνται, οἵτινες ἐξ ἱερέως γεννηθέντες, τῷ ἀποστολικῷ θρόνῳ διέπρεψαν. Προσβλέψατε τοίνυν ἃ δεῖ, Λατίνοι, καὶ τοῦ δικαίου ἀντέχε σθε. Τὰ ἀρχαῖα δὲ ἔθη κρατείτω, ὡς αἱ σύνοδοι διωρίσαντο δογματίσασαι. Βλέπετε μήπως τὸ τοῦ Παύλου ῥητὸν, ὁ πρὸς Τιμόθεον γράφει, ἐν ὑμῖν πλη ρωθῇ· μάλιστα δὲ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου ούτωσὶ λέγοντος, ὅτι ἂν ὑστέροις καιροῖς ἀποστήσονται τινες τῆς πίστεως, προσέχοντες πνεύμασι πλάνης გ

κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας επισωρεύσουσιν ἐαυ τοῖς διδασκάλους, κνηθόμενοι τὴν ἀκοήν· καὶ ἀπὸ μὲν τῆς ἀληθείας τὴν ἀκοὴν ἀποστρέψου. σιν. ᾿Αλλὰ μὴ ἡμῖν γένοιτο ἑτέρα διδασκαλία εγκα ψαι, ἀλλ᾽ ἢ τῇ τῶν ὀρθοδόξων ἁγίων Πατέρων ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Περὶ γενείων. καὶ διδασκαλίαις δαιμόνων ἐν ὑποκρίσει ψευδο- στεως καὶ διδασκαλίας οὐκ ἀνέξονται, ἀλλὰ λόγων κεκαυτηριασμένων τὴν ἰδίαν συνείδησιν κωλυόντων γαμεῖν, καὶ τὰ λοιπά. Επιμείνωμεν τοίνυν τοῖς λόγοις τῆς πίστεως, καὶ τῇ καλῇ διδα σκαλίᾳ τῶν ἀποστόλων, ή παρηκολουθήκαμεν ἐξ ἀρχῆς, καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ἐν ταῖς συνόδοις Πατέρες ἡμῶν. Πιστὸς γὰρ ὁ λόγος εκείνων καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ κοπιᾷν ὀφείλομεν, καὶ τὰ ἐκείνων ἐκτελεῖν δόγματα, μηδὲν τῶν παρ' ἐκείνων δογματισθέντων ἀφαιροῦντες· θέσπισμα γὰρ τοῦτο τῆς Πατέρων, τῶν ἐν Νικαίᾳ συναχθέντων τὸ δεύτερον, ἧς καὶ Ἀδριανὸς ὁ Ρώμης ἡγεῖτο διὰ Πέτρου πρεσβυτέρου καὶ ἡγουμένου τοῦ ἁγίου Σάββα, ἐν ᾗ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ αὐτῶν κανόνι οὕτω φασί· • Τοὺς θείους μὲν κανόνας ασπασίως ενστερνιζόμεθα τῶν τε ἁγίων ἀποστόλων καὶ τῶν ἐξ οίκουμενικῶν συνόδων, καὶ τῶν τοπικῶν, πρὸς δὲ καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν ὡς ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐμπνευσθέντων· καὶ οὓς ἀνε θεμάτισαν, ἀναθεματίζομεν. • Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· • Μηδέν τι προστιθέντες, ἢ ἀφαιροῦντες παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῶν θεοφόρων Πατέρων ἐκε τεθέντων καὶ ὁρισθέντων.» Εκ τῆς πρώτης βίβλου τῶν ἀποστολικῶν Διατά ξεων, κεφαλαίου γ' ἀπαγορεύοντος, «Οὐ χρὴ, φησί, τοὺς πιστοὺς γενείου τρίχας διαφθείρειν, καὶ τὴν μορφὴν τοῦ ἀνθρώπου παρὰ φύσιν ἐξαλλάσσειν. Οὐκ ἀπομαδαρώσει γάρ, φησὶν ὁ νόμος, τοὺς πώγω νας ὑμῶν· τοῦτο γὰρ γυναιξὶν εὐπρεπές. Ο κτίσας ἐποίησε Θεὸς, ἀνδράσι τε ἀνάρμοστον εδικαίωσε. Σὺ δὲ ταῦτα ποιῶν δι' ἀρέσκειαν, εναντιούμενος τῷ νόμῳ, βδελυκτός γενήσῃ παρὰ Θεῷ τῷ κτίσαντί σε κατ᾿ εἰκόνα ἑαυτοῦ. Ἐὰν οὖν θέλῃς Θεῷ ἀρέσκειν, ἀπόσχου πάντων ὧν αὐτὸς μισεῖ. Εἰ δὲ λέγεις ότι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ῥώμης τοῦτο παρέλαβεν, ἐπειδὴ ὅπερ οἱ ἀσεβεῖς εἰς ὕβριν τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἐποίουν, τὸν ἐκείνου τίλλοντες πώγωνα, τοῦτο ἡμεῖς εἰς τιμὴν ἐκείνου πράττομεν, οἷάπερ καὶ τὸ κείρε σθαι κυκλικῶς τὴν τῶν ἱερέων κεφαλήν. ᾿Αλλὰ τοῦτο τὸν ἀκάνθινον στέφανον παρελάβομεν πάντως, καὶ ὅτι τὸ μὴ τρέφειν τρίχας τοὺς ἄρρενας παράγγελμα ἔκ τε παλαιᾶς καὶ νέας ἐστὶ Γραφῆς, ὥσπερ τους ξυρᾶσθαι τὸν πώγωνα. Τίς δὲ ὁ οὕτως κατὰ τῆς ἀποστόλου παραδόσεως δογματίσας, εἰ καὶ ἄνευ συν Ποίῳ δὲ κλοιῷ ὑπόκειται ἀφορισμοῦ ὁ προστιθέναι πειρώμενος, ἢ ἀφαιρεῖν τῶν παρ' ἐκείνων εκτεθέν των, αὐτοὶ ὑμεῖς εἴπατε, καὶ γίνεσθε πάντων τού των κριταί, τὰ κρείττονα καὶ σωτηρίας εχόμενα ἀσπασάμενοι. Εἰ δ' οὐ βούλοισθε κρῖναι ταῦτα, ὁ ἐπὶ πάντων Θεὸς διὰ Παύλου μάλιστα λέγει· Εσται γὰρ καιρὸς ὅτε τῆς ὑγιαινούσης πι- όδου, οίδαμεν, τὸ διατί οὐ λέγομεν. ΣΧΟΛΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΥΣΤΕΡΟΝ ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΜΑΡΚΟΝ ΕΦΕΣΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΝ ". Librum suum mittit quem pro Aristotele scripserat (a). Πέμπω σοι τὸ βιβλίον ὅ μοι νῦν ὑπὲρ 'Αρι- φειν αἰτίαν ἀκούσῃ λέγοντος τοῦ βιβλίου· ἧς ἐξέστι στοτέλους συγγέγραπται. Καὶ τὴν μὲν τοῦ συννοά (*) Ex codice manuscripto bibliotheca Parisiensis, n° 1289, fol. 12. (a) Hujus libri partem priorem edidit Minoides Minas Parisiis anno 1858, partem alteram, quam penes se habebat, mox luce etiam donaturus; at eo interim morte prævento spes de hac editione concepta evanuit. Omnia ab eo collecta anecdota monumenta ejus hæredes apud bibliothecæ imperialis administratores egerunt ut pretio redimerentur. Res μὲν τοῖς βουλομένοις κατηγορεῖν· ἐμὲ δὲ καὶ πάνω bucusque nondum peracta videtur; nam Minoidæ codices, sub sigillo asservati, cum publico non communicantur. Cum igitur partem priorem libri Gennadiani, sine spe alterius mex potiundi, typis tradere non sit rationi consentaneum, ab utraque parte edenda, nunc quidem, supersedere cogimur. Ea tantum fragmenta exhibemus quæ in responsione sua Pletho ipse sibi refutanda proponit, quam responsionem vide infra in Plethone. EDIT.

EPISTOLA AD MARCUM EPHESINUM. ταύτης ἔδει φροντίζειν. Ούτε δὴ σοφίας ἐπίδειξις διατριβαῖς γενομένη καὶ ἄγνοια, οὐκ αὐτοῦ μᾶλλον ἦν· οὐ γὰρ ἐρῶ ταύτης οὐδένα καιρὸν, εἰ μὴ μέλλοι τις παίζειν μετὰ παιδαρίων καὶ παρ' ἀκροαταῖς οὐδὲν αὐτῶν διαφέρουσιν, σοῦ τὰ σαυτοῦ μένον καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ πράττοντος, καὶ τῶν ἡμετέρων παιγ νίων πάλαι κατεγνωκότος. Οὔτε τὸν σοφὸν ἐκεῖνον ἐβουλήθην κολούειν· ἐμοὶ γὰρ οὐδείς ποτε τῶν ἁγαθῶν ἐγγέγονε φθόνος· ἀλλὰ μέμφομαι μὲν ἐμαυτῷ, ἐπειδὰν αἰσθάνομαι πολλαχῆ τοῦ πρέποντος ἁμαρδένων· ἀλγὼ δὲ λίαν ὑπὲρ τῆς τῶν ὁμοίων ἀβελτη ρίας· οἷς δ᾽ ἂν ἀρετήν τινα συνειδῶ, χαίρω, Θεὸς οἶδεν, ὡς αὐτὸς ἂν καὶ ταύτῃ οἰκοδομούμενος. Οὐδὲ τῷ Γεμιστῷ τοίνυν ἠνώχλησ᾽ ἂν ποτέ, μὴ τοῦ συνει δάτος ἔνδοθεν ἐρεθίζοντος. Οἶσθα δ' ὅπως περί γε τὰ τοιαῦτα χρὴ διακεῖσθαι, εἰ μὴ τὴν ᾿Αναξαγόρου μέλλοιμεν ὑφίστασθαι σύγχυσιν. Καίτοι τινὲς αὐτὸν μὲν εὐσεβεῖν φασιν ἐν τῇ περὶ τοῦ Θεοῦ δόξῃ, καὶ μήτε διδάσκειν μήτε συγγράφειν νομοθεσίαν τινὰ καινοτέραν, ἐν ᾗ τὰ ἡμέτερα διασύρεται, ἀλλ' ἡμᾶς ὑπὸ βασκανίας αὐτῷ τοιαύτην φήμην ἐγείρειν· οὓς ὁ χρόνος ἐλέγξει λίαν ἀπατωμένους. "Αλλως δὲ χρήσιμος ὁ ἀνὴρ, καὶ τῇ μὲν εὐγενεστάτῃ τῷ γένει ἡμῶν φωνῇ οὐδενὸς ἂν ἡττηθείη, ἧς καὶ Κικέρωνα καὶ πολλοὺς ἄλλους ἐκ τῆς ὑπερορίας ἴσμεν ᾿Αθήνῃσιν ἐπιμεληθέντας· καίτοι, τῆς ἐγχωρίου Μούσης ἐμπεπλησμένοι, πάνυ τι καλὸν ἄδειν ἠπίστα το Πολλὰ δὲ τῆς ἄλλης σοφίας έχει συνειληχώς. Ἠθῶν δὲ ἕνεκα καν γένοιτο τοῖς νεωτέροις παράδειγμα, οἷς ἀρετῆ; τι μέλει γνησίως. Οἶσθα τὸν ἄνδρα πλέον ἐμοῦ. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀπεσχόμην ἂν αὐτοῦ καὶ ὧν κατ' Αριστοτέλους συγγέγραφεν. "Αλλως τε οὐδὲ σφόδρα ἐπαινετόν ἐστι τοὺς ἑκάστου χυλούς ἐλέγχειν· ἀλλὰ δεῖ μᾶλλον ἀποδεικνύειν τὰ ἀληθῆ καὶ τοῖς ἐπιδείκνυσθαι βουλομένοις ή φιλοσοφία μυ ρίας ύλας προβάλλεται, ἐν οἷς ἔστιν εὐδοκιμεῖν μετὰ τοῦ μηδενὶ προσκρούειν τῶν φίλων. Ἐγὼ δὲ ἑκών ποτε λυπεῖν οὐδένα προήρημαι. Εἰ δὲ διαλεκτική; μεθόδου ἥκιστα πάντων αὐτῷ μέτεστιν, ὃ δὴ καὶ τῆς πλάνης αἴτιον αὐτῷ καὶ πολλοῖς ἄλλοις ἐγένετο, ἀλλὰ τούτων ἐκ πολλοῦ χρόνου σπάνις ἐν ταῖς τῇδε ἢ κοινόν ἐστι τοῦ γένους ἐῤῥώστημα. Διὸ καὶ πρὸς τὴν θήραν τῆς ἀληθείας ἄνευ τοῦ μόνου πρὸς αὐτὴν ὀργάνου χωροῦντες, ἀγνοίας μεστοὶ καὶ πλάνης είν κότως ἀναχωροῦσιν. 'Αλλ' ἔλαθον ἐμαυτὸν, πρὸς ὅν οὐ χρὴ, παραιτούμενος. Τίς γάρ σου βέλτιον τὴν ἐμὴν οἶδε προαίρεσιν; Οἶμαι δὲ τοὺς ἐμοὺς γονέας, οι μοι πάντα συνήδεσαν, διδαχθῆναι ἂν αὐτήν ποτε παρὰ σοῦ. Ὁ γὰρ ἐκεῖνοι τῆς φύσεως, οὕτως αὐτὰ μοι λόγων τε καὶ ἠθῶν τὰ σπέρματα κατεβάλου. Κἀκεῖνοι μὲν ἄναξ, σὺ δὲ πολὺν ἡμᾶς ἐγεώργεις τὸν χρόνον· ὥστ' ἐπιγινώσκοις ἂν τὰ σαυτοῦ, τὰς ἐν ἡμῖν εἰκόνας τούτων γινώσκων. Διὰ τοῦτ' ἄρα παρ αιτεῖσθαι δεῖ μᾶλλον, ὅ τι παραιτείσθαι προσέχρην. Τούτου δὴ τοῦ βιβλίου πολλοὶ μὲν ᾔσθοντο τῶν παρ' ἡμῖν γινομένων· ἡ δὲ φήμη καὶ πρὸς τοὺς πόλεω φίλους ἐξέδραμεν, οἳ τοῖς ἡμετέροις ἀεὶ χαίροντες λόγοις, ἐνταῦθα δὴ βελτίους ἢ πρόσθεν ἡμᾶς εὑρή σειν ἐλπίζουσιν, ὡς οὐκ ἀγεννοῦς ὑποθέσεως ἀρξα μένους· καὶ διὰ τοῦτο πέμπεσθαι σφίσιν ἀπαιτοῦσιν εγκείμενοι. Ἐγὼ δὲ δεῖν ἡγησάμην τῷ κανόνι τῆς σῆς τέχνης πρότερον προσαχθέν, οὕτω τοῖς ἄλλοις ἅπασι φαίνεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ πολλοί τινες ἦσαν ἡμῖν ὁμοίως σοι τὰ τοιαῦτα δυνάμενοι, σοὶ πρὸ πάντων προσάγειν ἐχρῆν, εὐνοίας τε εἵνεκα καὶ ἧς εἶπον συγγενείας τῶν λόγων, ἐπιμελησομένῳ τούτου πάνυ καλῶς· νῦν γὰρ καὶ τέχνης εἵνεκα τῶν παρ' ἡμῖν ἁπάντων προέχεις. Τί ἂν οὖν γένοιτο τοιαύτης τι μιώτερον στάθμης, ἦν οὔτ᾽ ἀγνοεῖν οὔτε κρύπτειν ἐνδέχεται τὰς ἐν τοῖς λόγοις ἀνωμαλίας; Επελθὼν τοίνυν ἅπαν τοῦτο καλῶς, τὰ μὴ δοκοῦντά σοι και λῶς εἰρῆσθαι διάγραφε καὶ δίδου πυρί. Περὶ μὲν δυσῖν φίλων οὐδ᾽ ἂν αὐτὸς ἀξιώσαιμι. Καίτοι τῶν Αριστοτέλει προσκειμένων εἶναι σε πάνυ καλώς οἶδα, τῶν τοῦ Πλάτωνος ἐπόσον χρὴ μόνον θαυμά ζοντα. Αλλ' εἰ δεῖ τοῖς φίλοις πέμπειν, ἢ διδόναι πυρί. Ἐκεῖνοι δ᾽, ὡς ἂν ἑκάστῳ δόξῃ, οὕτω τὴν περὶ ἀληθείας τῶν λόγων ψῆφον φερόντων· ἐμοὶ γὰρ ἀντὶ πάντων ἡ σὴ ψῆφος ἀρκέσει. ΕΚ ΤΩΝ ΥΠΕΡ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ. Ἐπειδὴ τὸ βιβλίον τῶν κατ' Αριστοτέλους βλασ- σοφίας ὅσον αὐτῷ Πλήθων. ὀρχηστικής..... Οσοι δὲ φημιῶν καὶ εἰς ἡμᾶς ἀψὲ περιῆλθεν... Εν:οι δὲ καὶ εὐγνωμονέστερον ἀμφοῖν διακούσαντες, συνήψαν ἄμφω τώ φιλοσόφω ταῖς γνώμαις, καὶ τὴν ἐς Πλάτωνα διαφοράν Αριστοτέλει περὶ τὸ τῆς λέξεως φαινόμενον συμβήναι μόνον φασί... Τοὺς δὲ νῦν Πλάτωνος ἡττωμένους ἐν Ἰταλίς, οἷς φησι χαριζόμενος τὴν τοιαύτην πραγματείαν λαβεῖν ἐπὶ νοῦν, ἴσμεν τίνες εἰσί· καὶ ἑώρων πολλοὶ τῷ ἀνδρὶ συγ γινομένους αὐτοὺς ἐκεῖ, οἶ; τοσοῦτον μέτεστι φιλοPATROL. GR. CLX. ἐν ἑσπέρᾳ τῶν φιλοσοφίας δογμάτων γνησίως ἐπεμελήθησαν, οὐχ ὁμοίως τὰ τοιαῦτα κρίνουσι· κρείτ τους δὲ ἀριθμῷ σχεδόν εἰσιν οἴ γε τοιοῦτοι, ὧν αὐτ τὸς οὐκ ὀλίγ οἷς ἐνέτυχον..... Ὥστε εἰ μὴ δι' Αρι στοτέλη οὐκ ἂν φυσικής φιλοσοφίας τὸ τῶν ἀνθρώπων μετείχε γένος..... Ἐν τῷ ἐπιχειρήματι τούτῳ τινές, τους Χριστιανοὺς ἡμᾶς, αἰνιττόμενος [ὁ Πλήθων], ἐκ Μωσέως τὴν δόξαν ταύτην προειληφότας, σύμφω νόν που τῇ Χριστιανῶν πίστει καὶ αὐτὸν ἀπαραί

νεται Αριστοτέλη..... Ὃς τοὺς ἐνθουσιασμοὺς καὶ ἡ εὑρίσκεσθαι μόνου διὰ φιλοσοφίας, ἔν τινι ἑτέρῳ τὰς ἀποκαλύψεις διαβάλλειν, καὶ πλάνην ἀποκαλεῖν ἑαυτοῦ συγγράμματι ἀποδεικνύναι, κ. τ. λ. λέγεται· τὴν δ' ἀλήθειαν ὑπὸ τοῦ ἀνθρωπίνου λόγου GENNADII ET LUCÆ NOTARÆ EPISTOLÆ AMOEBEÆ. (Ex Boissonadii Anecdotis, t. V. - Confer Renaudotum supra, col. 235.) Α'. Ο λαμπρότατος μεσάζων καὶ γαμβρὸς τοῦ βασιλέως, ὡς ἐκ προσώπου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ κυροῦ Νικολάου τοῦ Νοταρά, πρὸς κύρην Θεόδωρον τὸν Καρυστηνόν, ὄντα ἐν Ἰταλίᾳ μετά τοῦ βασιλέως, πράττοντος τότε τὰ συν οδικά Ιπποι παρ' ἡμῖν, ὅτι χρήσιμοι, συχνοί. Τούτων, Lucas Notaras, cujus et Gennadii nonnullas epistolas e codice regio 1760 profero, sub imperatoribus Joanne et Constantino Palæologis μεσάCov seu rerum publicarum summus fuit administrator. Vocalur et γαμβρὸς τοῦ βασιλέως. Sed, cum Joanni et Constantino nulli ex uxoribus fuerint liberi, alterutrius notham filiam duxisse putandum est. Forsan etiam γαμβρός capiendum pro κηδεστῇ, alini; et fuit Lucas Notaras imperatoris affinis, si quidem Constantinus uxorem duxerat, teste Pliranza, Chron. II, c. 18, την κυρίαν Δίκατεὡς καὶ πρὸς θήραν δοκίμοις, τρισί με χρήσθαι παρ τοῦ πατρὸς χάριν ἔλαβον· ἐξ ὧν εἷς, ὃν αὐτὸς προτ ἤνεγκας, λίαν ἀγαθὸς ἐν δυσβάτοις χωρίοις καὶ δυσ ηλάτοις καὶ ὀρεινοῖς καὶ βαθέσι καὶ τελματώδεσι, καὶ τοῖς τοιούτοις, ἐν οἷς τοὺς κυνηγέτας συμβαίνει μάλιστα γίνεσθαι. Πλὴν ἔχει τι καὶ ἐπίψογον, ότι γίναν θυγατέρα τοῦ τῆς εἰρημένης νήσου (Lesbi scilicet) αὐθέντου, χωρίου Νοταρά Παλαιολόγου του Πατελιούτζη (leg. Κατελιούτζη). Estque bic sensus in Byzantinis scriptoribus valde obvins, ut et in vetustioribus. Γαμβρός, alinis, jam titulus erat hom noriacus, ut συγγενής, quod eodem usurpatum modo, et eorum etiam junctum magnatum nomini quibus cum ipso rege nulla erat sanguinis necessitudo, ex inscriptionibus et libris cruditissime illastrat Letron. Disquis. Ægyptiacis p. 321. (a) → Ce. terum valde mirarer primam ac secundam episto- (a) Lucæ Notaræ et filiorum ejus, jussa Mahometis II interfectorum, miseram sortem narrat Joannes Moschus, in Epitaphio de illis habito: Cum vero carnifex, jam præseus, præceptum tyranni barbari exsequi vellet, manuque gestaret ensem, promptusque esset ad eumdem simul et filios interimendum, gaudebat, gestiebatque præ lætitia, quod, pro caduca ista ac menstrua, æternam vitam ac stabilem esset victurus. Ut vero, unum ex illis, uti par erat, animo commoveri, et corpore perbor rescere, vidit, ad carnificem conversus,. Ο generosissimam illam animam! o constantem nimis cogitationem, et infinitarum laudum atque admirationum dignam!»—‹ Contine te paululum, › inquit. Ad trementem autem motuque mentis aliquo exalbescentem filium: «Ubinamn est, aiebat, clarissime, patris reverentia? ubi amor, atque benevolentia? ubi tot promissa, quæ mihi sæpius feceras, si opus fuisset, te vitam pro me prompte positurum? ubi charitas? Quonau in loco ponis corum testimonium, qui hæc audierunt? Anne homines tantum ea vidisse putas, Deum vero ignorare, nec a te promissa, quæ mibi sape pollicitus es, exposcere, tremendi ejusdem adventus die? Ubi patria, fili, ubi generis splendor, ubi Græcorum imperium, ubi morum concinnitas et gravitas, et libertas? Annon vides omnia excidisse? Animo itaque virili præsentique ut sis, para; et cogitationem constantem ac generosam, et tibi debitam, assumnens, mortem contemuito. Prope est universorum Dominus, donis opimis remunerabitur, si, quæ mihi promiseras, Ως δὲ ὁ δήμιος ἤδη παρὼν τὸ πρόσταγμα του τυράννου βαρβάρου ἐζήτει ποιεῖν, τότε ξίφος έφερε τῇ χειρὶ, καὶ ἀνελεῖν ἕτοιμος ἦν αὐτὸν ἅμα καὶ τοὺ; παῖδας, ἔχαιρέ τε, καὶ ἠγαλλιάσατο, ἀντὶ τούτου τοῦ ἐπικήρου βίου, τὸν ἀΐδιον ἐκεῖνον μέλλων βιοῦν. Ὡς δὲ ἕνα τούτων ἑώρα πρὸς τὸν θάνατον ἀποδειλιώντα, καὶ δέει, ὥσπερ εἰκὸς κατεχόμενον, πρὸς μὲν τὸν δήμιον, «Ο γενναιοτάτης ἐκείνης ψυχής ὦ φρονήματ τος σταθηροτάτου, καὶ μυρίων ἐπαίνων, καὶ θαυμά των ἀξίου | Επίσχες, ἔφη, μικρόν. ο Πρὸς δὲ τὸν ὀκνοῦντα καὶ δεδιότα υἱόν, ο Ποῦ σου, έλεγεν, ὦ φίλτατε, ἡ πρὸς τὸν πατέρα αἰδώ;; ποῦ ἡ στοργή καὶ διάθεσις; Ποῦ αἱ πολλαὶ ὑποσχέσεις, ἂς ὑπέσχου πολλάκις ὑπὲρ ἐμοῦ προθύμως ἀποθανεῖν; που τη φίλτρου, που τίθης τὸ μαρτύριον τῶν ἀκουσάντων σου ταῦτα; Η τοὺς ἀνθρώπους μόνον ὑπολαμβάνεις ἐκεῖνα ἀκηκοέναι, Θεὸν δὲ μὴ εἰδέναι, μηδὲ παρὰ σου τὴν ὑπόσχεσιν, ἥν μοι πολλάκις ὑπέσχου ζητείν ἐν τῇ τῆς φρικτῆς αὐτοῦ παρουσίας ἡμέρᾳ; Πο πατρὶς, τέκνον; που περιφάνεια γένου;; ποὺ βασιλεία Ρωμαίων; ποῦ ἠθῶν εὐκοσμία, καὶ σεμνότη καὶ εὐταξία; Οὐχ ὁρᾷς ὡς ἀπόλωλε πάντα; Φρά νημα τοίνυν εὐσταθὲς καὶ γενναίον, καί σοι προσήκον ἀναλαβὼν, φάνηθι θανάτου καταφρονών. Εγγύς ὁ κοινὸς Δεσπότης. Αμείψεται σε δωρεαῖς ἀγαθοῖς τὰς πρὸς ἐμέ σου τὸν πατέρα ὑποσχέσεις ἀποπλη ροῦντα.» Τοιαῦτα εἰπὼν, καὶ τὸ τοῦ νέου φρόνημα νεανικὸν καὶ ἀπτόητον καταστήσας, ο Τούτους,

ET LUCE NOTARE EPISTOLÆ. λειπόσαρκός ἐστι τὴν ὀσφύν, καὶ διὰ τοῦτο οὐ βε- ὁμολογεῖν ἀπεργάσῃ κρείττω πολλῷ τῶν παρ' ἐκε!. ταία ἐπ' αὐτῷ ἡ ἐφεστρίς. Ἐμοὶ δ' ὅμως, νέῳ καὶ βραχεῖ τὸ σῶμα καὶ οὐκ ἐμβριθεί χρήσιμος, ὅτι σύμμετρος, καὶ αὐτός. Ετερπόμην δὲ καὶ τῇ περὶ αὐτοῦ φήμῃ, ὅτι αὐτὸν πάντας ὑπερνικάν τῇ ταχύ τητι ἤκουον. ᾿Αλλὰ τὸ ψεῦδος πολλάκις, ὡς ἀληθὲς διαφημισθέν, περὶ τὴν τῶν ἀκουόντων δόξαν ἐπικρατεῖ, είθ' ὕστερον ψεῦδος ἐλέγχεται. Διὸ καὶ αὐτὸς κεναῖς ἐλπίσι τρεφόμενος ἦν, ὅτι οὐκ ἦν ἀληθὲς τὸ ἀδόμενον. Ἐπεὶ γὰρ ἐν Ἱπποδρόμῳ, θελήματι τοὐμοῦ πατρὸς, ἤχθησαν ἵπποι ἁμιλλητήριοι, ὅ τε τὴν τρίχα βεβαμμένος τῇ φύσει, ὑπόξανθος, οἷα παρὰ τῶν μοναζουσών είθισται τὰ ἔρια χλωρεῖς ἀκροδρύων ἐλύτροις βάπτεσθαι (κακ τούτου ὁ δημώδης λόγος ὀνομάζειν εἴωθε τὸν ἵππον καρυδβαφον), καὶ σὺν αὐτῷ νεώνητοι τρεῖς, καὶ ὁ ἐμὸς, καὶ θέειν αὐτοὺς ἐγένετο, τοῦτον δὴ τὴν ἐμὸν, ᾧ καὶ ἐφηδόμην, οὐ μόνον ὁ ῥηθεὶς καθ᾽ ὑπερβολὴν παρ έδραμεν, ἀλλὰ καὶ οἱ νεώνητοι κατόπιν ἀφέντες ὁπλὰς αὐτῷ καὶ ἱππούρεις παρεῖχον ὁρᾷν. Τί οὖν ἐπὶ τούτῳ με οἴει παθεῖν; ἀθυμίας ἔμπλεως γέγονα οἶμαι δὲ καὶ σὲ μαθόντα πείσεσθαι ταυτό· οὐ γὰρ τοιοῦτον τὸν ἵππον ἐνόμιζες. Διὰ τοῦτο τὸν πατέρα ᾐτούμην, ἵν' ἐκ τῶν τριῶν τῶν εἰρημένων ἵππων ἕνα μοι τέως ἀποχαρίσηται. Ο δ' οὐκ ἐπένευσε, τῷ μὴ γεγυμνασμένους αὐτοὺς εἶναι πρὸς τὰ ὑλώδη καὶ δύσβατα, καὶ πρὸς τὸ ἀναθεῖν ἀνάντη καὶ καταθεῖν κατάντη, καὶ τειχίον ὑπερακρίσαι καὶ τάφρον ὑπερπηδῆσαι, καὶ χαράδραν διάλλεσθαι, καὶ ἀπ᾿ ὄχθων καθάλλεσθαι, καὶ ἔσα συμβαίνει περὶ τὰ κυνηγέσια. Λείπεται οὖν ἐπανελθεῖν σε τὸν ἄριστον ἐν πολλοῖς καὶ μάλιστα τοῖς κυνηγεσίαις. Ελθὲ τοίνυν καὶ μὴ μέλλε, ὡς ἂν ἐκ τῶν εἰρημένων πωλοδαμνήσῃς μέν τινα, εἶτά μοι τοῦτον καὶ μεσιτεύσῃς τὸν πατέρα χαρίσασθαι, τοὺς δ᾽ ἡλικιώτας ἐμοὶ καὶ συνήθεις lam, quarum argumentum est levissimum, non valuisse Nicolaum proprio marte componere, ni meminissem e Lucæ filiis duos (nam plures duobus habuisse ostenderem, si his esset nunc locus) fuisse, judice ipso Constantino in Phranzæ Chronico 111, 2, ρ. 51, σκαιοτάτους καὶ ἀσυνέτους. Theodorus Carystenus, ad quem scripta est epistola utraque, Impense fuit a Phranza laudatus!!!, 3, p. 56: Θεοδώρῳ τῷ ἐκ Καρίστου (leg. Καρύστου. Τη Burigyi Hist. Const. t. 111, p. 114, vocatur Theodore de Carisse), ἀνδρὶ πολεμιστῇ (imo πολεμιστῇ) καὶ δρανοις καὶ ὠκύτερον ἵππον κεκτῖι σθαί με. Β΄. Ο αὐτὸς πάλιν πρὸς τὸν αὐτὸν ὡς ἐκ προσε ώπου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, κατὰ τὸν αὐτὸν καιρόν. Ηφαιστος ἐξάπινα πῦρ ἐνέβαλε τοῖς ὄρεσιν, δ νεμηθὲν ἐν νάπαις τε καὶ δρυμοῖς ἅπασαν ἐτέφρωσε λόχμην, καὶ ψιλὸν εἰργάσατο τὸν χῶρον, ἔνθα τὰ θηρία τὰς καταδύσεις εἶχον· καὶ τὰ πρότερον δυςθήρατα νῦν εὐθήρατα τοῖς κυνηγέταις ἐγένοντο. Ἡμῖν δὲ δυσχερές ξυμβαίνει τὸ συχνῶς εἰς θήραν ἐξιέναι, διὰ τὴν τοῦ φύσαντος ἐπὶ τἀναγκαῖα σχολήν καὶ τὸ παλαίειν ἐν τοσαύταις δυσχερείαις ὑπέρ τα τῶν ἰδίων καὶ τῶν κοινῶν, ὡς μηδὲ τὴν τοῦ ἀρίστου ὥραν ἄνετον ἔχειν αὐτόν. Λείπεται οὖν λιπαρεῖν ἡμᾶς τὸ θεῖον, ὅπως εὐδοκήσῃ ταχὺ ἐπανελθεῖν τὸν 5 αὐτοκράτορα ἐῤῥωμένον καὶ καθώς ἐστιν αὐτῷ βουλητὸν, ἐπειδή, πρὸς τοῖς ἄλλοις πλεονεκτήμασι τοῖς αὐτῷ δεδωρημένοις παρὰ Θεοῦ, πρόσεστι καὶ τὸ πρὸς θήραν γυμνάζειν τοὺς νέους, τῷ ἐξιέναι πρὸς τοῦτο συχνῶς, ὅπερ οὐ τὸ ἡδὺ καὶ χάριεν μόνον ἔχει, ἀλλὰ καὶ πρὸς πᾶσαν σχεδὸν τὴν τοῦ πολέμου παι δείαν καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἐμπειρίαν πέφυκεν εἰςαγωγικόν. Διό μοι δοκεῖ καὶ πλέον σπουδάζειν ἐν τούτοις τὸν αὐτοκράτορα. Γένοιτο οὖν ἐπανελθεῖν αὐτὸν ταχέως, καὶ σὲ μετ' αὐτοῦ τὸν καλὸν καὶ ποθούμενον, καὶ πρῶτον μὲν ἐν φίλοις, πρῶτον δὲ ἐν κυνηγέταις, ἵνα δὴ καὶ ἡμᾶς διδάξῃς, ὡς καὶ ὁ πο τήρ, ὅσα ἂν δοίη ὁ καιρὸς, περί τε συῶν θήραν καὶ ἄρκτων, καὶ νεβρῶν καὶ ἐλάφων, καὶ λαγωῶν, καὶ τῶν ἄλλων κνωδάλων, ὥστε ἐντεῦθεν γίνεσθαι ἡμῖν τὰ θηρία εὐχερῶς θηρώμενα· πρὸς δὲ, ὡς ἂν εἴπῃς ἡμῖν περὶ συὸς μάλιστα, πως βαθύνει τῷ ρύγχει τὴν γῆν, καὶ θήγει μὲν τοὺς ὀδόντας, κείρει δὲ τὰ λήτα, ἐκαπᾷ δὲ τὰ δένδρα, φρίττει δὲ τὴν λοφιά», λεχρίοις δὲ παραβλέπει τοῖς ὄμμασι, καὶ πυρῶδες ὑποβλέπει, φησὶ τῷ δημίῳ, πρότερον ἀνελών, ὕστερον ἐμὲ δράσεις ταυτά. ν " θείας καὶ μεγαλοπρεποῦς ἐκείνης ψυχῆς 1 ὦ γενναιότητος! ὦ φιλοτεχνίας! ὢ πατρικῆς διαθέσεως | Συνεφέλκετο καὶ τοὺς παῖδας ἀποθανεῖν, ἢ ζώντας καταλιπεῖν· καὶ ἀντὶ τῆς εὐσεβείας ἄλλο τε βουλεύσασθαι δεδιώς, ὡς ἔοικε, μή πως φανῇ καν τῷ τέλει τοῦ βίου τῆς ἐκείνων κηδεμονίας ολιγωρών. Ως οὖν ἐκείνους πρῶτον ἀνεῖλεν ὁρῶντος ὁ δήμιος, • Δόξα σοι, χαίρων εἶπε, Χριστὲ Βασιλεῦ, ν καὶ τὰς χεῖρας ἀνατείνας μετά δακρύων, ο Δέξαι μου, έλεγε, τὴν ψυχὴν, καὶ δώρησαί μοι τὸ μέγα σου ἔλεος, καὶ δεϊξόν με κληρονόμον τῶν σῶν ἀγαθῶν, καὶ μέτοχον ἐκείνης τῆς μακαρίας ζωής.» Εἶτα τῷ δημίῳ νεύ σας, τὸ μακάριον τέλος ἐδέξατο. στηρίῳ, καὶ τοξότῃ ἡσκημένῳ ὑπὲρ ἀνθρώπου ἐδόθη. Erat tunc temporis Theodorus in Joannis Palæologi comitatu, qui Italiam ad_concilium profectus erat, ut Græcam et Latinam Ecclesias conciliaret, et obscurissimum de processione S. S. ænigma solveret. Κύρης vel κύρις dicebant pro κύριος· cf. p. 25, n. 2. Ephramius Chron. 2866: Το Κυρι Θεόδωρος, ὦ στρατηλάτα. Malim scribi divisim, κύρι Θεόδωρος. Hunc locum recitavit Cangius Gloss. in Καρυοδαφον, non sine mendis. complebis. Haec dicens, et animum juvenis cou stantem atque imperterritum efficiens: llis, ait carnifici, prius trucidatis, postea in me quoque similia patra.» O divinum ac magnificum illum animum I o magnanimitatem! o liberorum aniorem! o paternam dispositionem! Malebat lilius videre mortuos, quam vivos relinquere, ne quid illi contra pietatem aggrederentur; timens, ut apparet, ne de corum cura etiam in line vitæ aliquid remitteret. Igitur primum, eo vidente, a carnifice liberis obtruncatis: • Gloria tibi, Domine Christe Rex, præ gaudio ge stiens dixit; et extensis manibus, non absque lacrymis: • Accipe meam, dicebat, animam, et concede mihi magnam tuam misericordiam, et tuorum bonorum bæredem lac, et beatæ illius vitæ participem. › Tum carnifici innuens, beatum finem assecutus est,

GENNADII CP. PATRIARCHB τίς τ' ἄν σοι βελτίων ἀρετῆς τε καὶ πρὸς πάντα κηδεμονίας γένοιτο μαρτυρία; μᾶλλον δὲ, τούτων τί γένοιτ' ἂν εὐτυχέστερον; Ζῆθι τοίνυν, καὶ κόσμο; ἴσθι κοινό;, καὶ χαῖρε πολλῶν ἀγαθῶν τετυχηκώς ἄνωθεν· εἰ τί σοι καὶ λυπηρόν, οἷα δὴ ἀνθρώπινα, ἀπαντῴη, δοκιμήν τινα τῆς Προνοίας καὶ τοῦτο, καὶ μικρόν τι καὶ ἀσθενὲς τῆς ὅλης ευτυχίας κα λυμα, κρίνων, καὶ τῷ τἀγαθὰ δεδωκότι καὶ τῆς τῶν χειρόνων ἀπαλλαγῆς ἐλπίζων μελήσειν. καὶ τοῖς ὁδοῖσιν ἀντιπαταγεῖ, καὶ ὡς πῦρ ἐν τῶν ἡ εὐχῶν, καὶ τοῦ παρὰ τοῖς πάντων ήδεσθαι στόμασι, ὀφθαλμῶν ἀφίησι, καὶ ὡς ἀφρὸς αὐτῷ περίζει, και ὡς τραχύς ἐστι πρὸς ὀργὴν, ἀκάθεκτος τὸν θυμόν, δύσμαγος, δυσάλωτος, δυσκαταγώνιστος, προωθών, προσρηγνύμενος, ἐμπίπτων, ἀνατρέπων. κόπτων τοῖς ὁδοῦσιν, ἀναῤῥηγούς, βύμη ἐπιών, βύθιος συμπ προχωρῶν, καὶ ὡς τὴν ὁρμὴν καὶ δυσκίνητος καὶ ὡς τὰς ἄρκυς διακόψειεν αν, καὶ τὰς στάλικας ἀνατρέψειε, καὶ τὰ δένδρα πράξιζα ἐκτρίψειεν, ἔτι πῶς ἐστιν ὑπέρθυμος, Ευσύργιστος, Έμπυρος, υπέρασθμος, ἐν δὲ πλαγίοις τοῖς ὁδοῖσι τῶν κυνῶν τὸ τρί χωμα ἐπιφλέγων, ὥστε, εἰ καὶ ἀποθανόντι τῷ χαυλέξοντι προσενέγκαι τις τρίχας, πῶς ὡς ἀπὸ πυρὸς απ τρίχες συνέρχονται οὕτω πολὺ τὸ φλογώδες πρόσ εστιν ἐκ τοῦ θυμοῦ τῷ θηρίῳ· ὁ δὲ κυνηγέτης οἷος σύ, πῶς ἐμβος τοῖς κυσὶν, ἐγκελεύει, ἐνσημαίνεται, εποτρύνει, προσκαλείται, προτρέπει, παρορμά, πως τε συνθέων, γίνεται, μεταδιώκων, συμπονών, συμπροθυμούμενος, συνδιερευνώμενος. Ταῦτα γὰρ και λῶς ἐπίστασθαί σε πέπεισμαι ἐν Πελοποννήσῳ δια τρίψαντα χρόνον συχνὸν μετὰ τῶν Ἰλλυρικῶν, οἱ πρὸς διέγερσιν καὶ γυμνασίαν κυνῶν εἰσιν ἐπιτήδειοι. Ἔξεις δὲ καμὲ συνεπόμενον καὶ συμπράτ τοντα, οὐ μόνον ἤδη πρὸς τὰ τοῦ συλς, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ τῶν ἄλλων θηρίων. Σπούδασον τοίνυν, ἵν' ἔχῃς καὶ τὸν τεκόντα χάριν εἰδότα σοι, ὡς τὸν ἀμαθῆ υἱὸν τὰ τῆς θήρας διδάξαντα, καμὲ διὰ παντὸς τοῦ βίου τὴν διδασκάλω προσήκουσαν αἰδῶ καὶ τιμὴν ἀπονέμοντα. Τὸ δ' ἐμὸν πῶς ἂν εἴποιμι; κὰν γὰρ πάσας τάς ἀνθρωπικὰς ἀπαριθμήσωμαι σχέσεις, πασῶν εὐ ρήσω μείζω τὴν πρὸς ἐμὲ σοῦ καὶ θερμοτέραν· ὅθεν σιγάσθω μὲν ὁ πατὴρ, ἀφείσθω δὲ ἡ μήτης, οἱ συγγενεῖς, πάντα δὴ τὰ τοιαῦτα· λεγέσθω δὲ τὸ μάλιστα πρέπον, ὅτι, της υψηλοτάτης Προνοίας εἰκόνα καὶ τύπον, ὡς ἐγχωρεῖ, πρὸς ἐμὲ βουλόμενος σώ ζειν, τί μὲν οὐ λέγεις, τί δ' οὐ πράττεις ὑπὲρ ἐμοῦ, τί δ' ἀναδύῃ δοῦναι δυνάμενος; Τούτων δ', εἰς μὲν εὐνοίας λόγον, καὶ αὐτὸς ἂν εἴποιμι παρὰ σοῦ τυγχάνειν δίκαιος εἶναι· τῆς δ' ἄλλης ἀξίας οὔνεχε, καὶ αἰσχύνομαι σαφῶς ἐμαυτὸν, οὕτω σφόδρα τιμώ μενος. Καὶ τῆς εἰς ἡμᾶς οὖν εὐμενείας, ἡμῶν μὴ δυναμένων ἀμείβεσθαι, πλὴν εὐχαῖς τε καὶ χαρίτων ὁμολογίαις, καὶ τῷ τὴν ψυχὴν ἂν ὑπὲρ σοῦ προέσθαι μεθ᾿ ἡδονῆς, ἀξίους ἄνωθεν τους μισθούς, τοὺς μὲν ἕξεις ἐν τῷ παρόντι, οἱ δέ σοι μετὰ ταῦτα τηρούν ται. Οθεν ταῖς τιμαῖς καὶ ταῖς χάρισι βουλόμενος Γ. Τῷ λαμπροτάτῳ μεσάζοντι καὶ γαμβρῷ τοῦ G προστιθέναι, μὴ τὴν ἡμῶν λογίζου φαυλότητα, μηδ' βασιλέως τῶν Δουκῶν ο Σχολάριος. Σὲ καὶ τῇ πόλει ταύτῃ πάγκοινον ἀγαθὸν ἐν ἁπάσῃ χρεία καὶ χρόνῳ παντὶ, καὶ ἰδίως ἑκάστοις πατέρα καὶ κηδεμόνα, καὶ φίλον πραότητος γέμοντα, δέδω κεν ὁ Θεός, ἅμα μὲν αὐτοὺς ὠφελῶν, ὥσπερ ἄλλοτε πολλάκις ἐπ' ἀγαθῇ τῶν Ῥωμαίων τύχη τοιαύτας φύσεις ἀνέστησεν, ὧν οὐδὲν ἔλαττον ή σή, ἅμα δὲ καὶ σὲ τῆς ὄντως χρυσής προαιρέσεως, ἣν προήδει πόρρωθεν, ἀμειβόμενος, καὶ βουλόμενός σοι μεγάλα καὶ τῇ σῇ γνώμη προσήκοντα παρασκευάσαι τὰ ἆθλα. Γράψαιτο δ' ἂν οὐδείς με τοιαῦτα λέγοντα κολακείας. Σὲ γὰρ μόνον ἐπαινῶν τις τὴν μέμψιν ταύτην οὐ δέδιε· κἀγὼ μόνου τούτου τῶν ἀνθρω πίνων ἐλαττωμάτων καυχησαίμην ἂν παντάπασιν ἀπηλλάχθαι, ὥστε καὶ τῷ μὴ δύνασθαι χρῆσθαι ταύτῃ τῇ τέχνῃ, ἐνίοις τῶν ὠφελεῖν δυναμένων τίνος οὐκ ἀηδέστερος έδοξα. Η μὲν οὖν πόλις χρυσοῦ; σοι τους στεφάνους ὀφείλει, δηλονότι πολλὰς καὶ μεγάλας τὰς ἀμοιβάς εἰ δὲ μήτ' ἀποδίδωσιν, οὔτ᾽ ἀποδώσει, τοῖς καιροῖς τοῦτο καὶ τοῖς ἐν αὐτῇ κρατήσασιν ἔθεσε λογιστέον. *Εστω δέ σοι καὶ ἀντὶ στεφάνων αὐτή σωζομένη καὶ μετὰ τῶν ἐχθρῶν εἰρηνεύουσα, καὶ ὅσον ἔξεστιν εὐθηνουμένη· ταῦτα γὰρ πάντα δώρα Θεοῦ, καὶ τῆς σῆς μετὰ τὸν ἄριστον βασιλέα σπουδῆς καὶ φροντίδος. Τῶν δὲ παρὰ πάντων ἐπαίνων καὶ τῶν Videtur excidisse aliquid. Cf. Χenoph. Ven. x, 17. ὑπὸ ταύτης εἴργεσθαι συγχωρήσῃς, ἀλλ᾽ εἰδώ; ὡς ἔχει τὸν ἀμειψόμενον, χρῶ τῇ σαυτοῦ φύσει, μᾶλλον δὲ νίκα σαυτόν πρός τε τοὺς ἄλλους καὶ πρὸς ἐμέ. Ηχει σοι καὶ ὁ ἵππος καὶ πολλαὶ σὺν αὐτῷ χαρίτων ὁμολογίαι· οὐδὲ γὰρ χρήζω τούτου λοιπόν, πράττειν τε οὐδὲν ἔχων, καὶ τὸ σῶμα διαναπαύειν σφόδρα πεπονηκὸς ὑπὸ τῆς νόσου βουλόμενος. Ισως, ἐπειδὰν ὁ βασιλεὺς ἐπανήκῃ, καὶ δέῃ με προσαγο ρεύειν ἐκεῖνον (δίκαιον γάρ), ἅπαξ, ἂν ὁ Θεὸς θέλη, τούτου δεήσομαι, ὅτε καὶ πείσεις τὸν πάντ' ἄριστον βασιλέα ἅπερ ἂν αὐτὸς πρότερος ὑφ' ἡμῶν εὐλόγω; πεισθείης. Οἶμας δὲ μηδ' ἐκεῖνον ἀναξαλεῖσθαι τὴν δωρεάν, νῦν ὀψὲ σαφῆ τῆς ἐμῆς πρὸς αὐτὸν εὐνοίας πεῖραν λαβόντα καὶ ἄλλω; ἡμῖν συνειδότα τοῦτο μὲν δίκαια, τοῦτο δὲ προχειρότατα ἀξιοῦσιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον· νῦν δὲ ἡμᾶς (:0ι πάνω καλῶν τῶν τῆς ἡσυχίας προοιμίων αἰσθανομένους, καὶ πολλὰ τῇ τοῦ τόπου μεταβολῇ χαίροντας, ἐλπί ζοντας δὲ καὶ τὴν τοῦ σχήματος, μᾶλλον δὲ τὴν τοῦ τρόπου, Θεοῦ διδόντος, ἡμῖν ἔτι πλέον ἀρέσειν. Υφ' ἑνὸς μόνου, τῆς τοῦ σώματος ἐνοχλούμεθα δυσκρα σία, ἧς οὐκ ἔστι μηχανή θαύματος ἄνευ ἀπαλλα γῆναι. Υγίαινε καὶ χαῖρε πανοικὶ, ἀνδρῶν ἄριστε καὶ λαμπρότατε. Codex, τῶν δο 5, quod legi τῶν δοκών, Hasio duce.

ET LUCA NOTARE EPISTOLÆ. Δ'. "Ο λαμπρότατος μεσάζων καὶ γαμβρὸς τοῦ Ομηρος, καὶ παντὸς ἀγαθοῦ γέμων ψήφοις Θεοῦ βασιλέως τῷ Σχολαρίῳ πρὸς ταῦτα. καὶ πάντων ἀνθρώπων· σοὶ δ' ἀρνουμένω προσέξει τῶν ἁπάντων οὐδεὶς, οὐδ᾽ ἐκ τῶν πραγμάτων μαρο τυρίαν ἀφεὶς, τῇ σῇ μετριοφροσύνῃ προσθήσεται, εἰ μὴ καὶ ταύτην μόνην ἀρκοῦσαν τῆς σῆς ἀρετῆς ἀπόδειξιν ἕξει. Ευπορία τοῦ λέγειν καὶ γράφειν συνετῶς καὶ κοσμίως τῆς ἀγαθῆς σοφίας ἐστὶν αἴτιον· ἦν αὐτὸς ἐς ἄκρον ἐξησκημένος ἄμεινον τῶν ἄλλων ὑπερτερεῖς, καὶ τὰ καθ' ἡμᾶς μικρὰ καὶ οὐδαμινὰ ὄντα, ὡς μεγάλα φράζεις δυνάμενος. Νοοῦμεν δὲ ἑαυτοὺς Ησθην δ' (πῶς οἴει;) τοῖς γράμματι· και, πολἡμεῖς ἐλάττους εἶναι τῶν γραφομένων κατά πολύ. λάκις ἐπιὼν αὐτὰ, τὴν τοῦ πεπομφότος φύσιν τε Συνάγεται τοίνυν, τὸν ἔπαινον τῆς ἐπιστολῆς τοῦ καὶ γνώμην ἐθαύματα, τὴν μὲν μηδὲ τῆς ἀπὸ τῶν τεπομφότος είναι μᾶλλον ἢ πρὸς ἐν ἔσταλται ο λόγων δόξης ἀμοιρεῖν καθάπαξ ἀνασχομένην, τὴν στήλη γάρ τοί ἐστι τὰ παρόντα γράμματα. Χάριν δὲ εὐθὺς ὑπακούσασαν· οὕτω πρὸς πᾶν ἀγαθὸν οὖν καὶ ἡμεῖς σοι ὁμολογοῦντες. ἔτι καὶ χαίρομεν, κηροῦ μαλακωτέραν ἔσχες αὐτήν· ὥστ᾽ εἰ περὶ αἴτιοι γενόμενος τοῦ ταῦτα γράψαι, καὶ δεῖξαι οἷα πάντων τῶν προσόντων σοι καλῶν ἐποιούμην τότε οἱ εὐγνώμονες φίλοι ἐπὶ μικροῖς πράγματι μεγάλας τὸν λόγον, ἤλγουν ἂν περὶ σοφίας καὶ τέχνης ῥητοτὰς δωρεὰς εὐφημίζοντες, ἐπείπερ οὐκ ἴσμεν ἄξιόν β ρικῆς οὐδὲν εἰρηκώς· νῦν δ', ἑκὼν ἄκων τὰ πλεῖστα τι τῆς φιλίας καὶ τῆς ἀγάπης τῆς σῆς διαπρέ- παραλιπών, οὐδὲν ἡγοῦμαι δεινὸν εἰ καὶ ταῦτα ξασθαι. σεσίγηται. Ἐπεὶ δὲ, πρὸς ἐν προεθον σκοπόν, οὐδ᾽ ἄλλο τῶν παρ' ἡμῶν τιμίων ἄξιον τῇ σῇ θεοφιλεί γνώμῃ φανήσεται, ἀναμένομεν τὴν ἀπὸ σοῦ ἀναλογοῦσαν τῷ καιρῷ αἴτησιν. Αίτησον τοίνυν, ὅταν θέλῃς, καὶ περὶ ὧν βούλει, ἔφεσιν ἐχόντων πληροῦν ὅτι ἡμῖν δυνατά, ὅσα καὶ φιλτὰ τῷ υἱῷ. Χαίρω δὲ καὶ χαίροντά σε ἀκούων δεχόμενον τὴν μεταβολὴν, καὶ τῷ ἔργῳ μετὰ πολλοῦ τοῦ ζήλου ἐπιτερπόμενον, εἰ καὶ λύπη μοι ἐστι τοῦ διὰ μικροτέρου τοῦ χρόνου τῆς φίλης ἡμῖν ὁμιλίας ἀπολιμπάνεσθαι. Θεὸς δὲ, ὁ πάντων τῶν ἀγαθῶν χωρηγός καὶ δοτήρ, τὸ ἔργον συντελέσειεν ὡς αὐτῷ βουλητὸν, καὶ σὲ στηρίξεις τῷ θελήματι αὐτοῦ, τοῦ ζήλου, καθώς σοι νῦν ἐστι, φυλαττόμενον. Έρρωσο, υἱὲ περιπόθητε καὶ παμφίλτατε. Β'. Τῷ αὐτῷ μεσάζοντι καὶ γαμβρῷ τοῦ βασιλέως πρὸς ταῦτα ὁ Σχολάριος. Εἰ δὲ σολοικισμοὺς καὶ τοιαῦτά τινα πταίσματα λέγεις, ἀλλ᾽ οὔτ᾽ ἐγὼ τούτων ἐξεταστὴς ἀκριβῆς ἐν ταῖς τῶν φίλων ἐπιστολαῖς εἰμι, κἂν ὦσι τῶν λίαν ὑπ' ἀσφαλείς σεμνυνομένων· μήτ' αὐτὸς πολύν ποιον λόγον, μηδὲ νόμιζε μεγάλου τινὸς ἑστερή σθαι, τῆς περὶ ταῦτ' ἐμπειρίας, χαῖρε δὲ μᾶλλον ταυτησὶ τῆς τερθρείας ἀπηλλαγμένος. Ολίγους γὰρ εἶδον ἐγὼ μὴ σφόδρα ἂν τούτοις ἁλισκομένους, και τῶν ταυτὶ καλῶς ἡσκημένων τους πλείους ἐν ταῖς πτέρναις, ἢ οὐκ οἶδ' ὅπου, τὸν ἐγκέφαλον ἔχοντας. Σοὶ δ᾽ ἀρκείτω τὸ λέγειν πάντα μετὰ καιροῦ, καὶ τὸ πείθειν πάντας τὰ δίκαια, καὶ τοῖς λόγοις οίχε νεμεῖν, ἵν' οὕτως εἴπω, τοῖς τε προσώποις καὶ ταῖς ὑποθέσεσιν ἁρμοζόντως, καὶ ἐπιχειρῆσαι μὲν ὅθεν δεῖ, ἐξεργάσασθαι δὲ καὶ συμπεράναι καλῶς τε καὶ χαριέντως, καὶ διελεῖν ἀκριβῶς, καὶ ἀποδοῦναι πάντα σὺν τάξει, & τῆς ῥητορικῆς ἐστι τὸ μέγιστον μέρος, καὶ οἷς πᾶσι κοσμούμενον τοῖς τῶν ῥητέρων χορεῖς ἐγγράψομέν σε καὶ μὴ βουλόμενον. Τούτοις καὶ ἡ Θεμιστοκλέους εταιρεία καὶ σή προείχε, καὶ τούτοις ἦγε τα πράγματα. Τὰ δὲ λοιπά σοφι στῶν εἰσι καὶ γραμματικῶν, τῶν περὶ τὰς τῶν δυνατῶν στρεφομένων, ὥς τις εἴρηκε πύλας, καὶ οι, περὶ μιᾶς προσῳδίας ἀλλήλοις ἀμφισβη τοῦντες, οὕτως ὅλον τὸν βίον αὐτῶν λανθάνουσιν ἐκτοξεύοντες, οὐδὲν πλέον οὔτε πράττοντε; οὔτ᾽ Τί τοῦτο πέπονθας, θαυμασιώτατ' ἀνδρῶν; ἀπα Φαινόμενος γὰρ τοὺς ἐπαίνους, καὶ λέγων ἡμᾶς ἐκ τῆς φύσεως ὁμοῦ καὶ τῆς τέχνης τῆς ἐν ἡμῖν, οὐκ ἐκ τῶν σῶν πλεονεκτημάτων, τούτους ποριζομένους, χαρίζεσθαι σου τὰ μὴ προσήκοντα, καὶ τἆλλα συνείρων Τσε σοφίας μὲν ἀληθινῆς, καὶ ἢν Ησίοδος μετά πάντων σοφῶν προτιμά, συνέσεως δὲ καὶ μεγαλοψυχίας και φιλίας σαφούς τυγχάνοι γνω ρίσματα, λέληθας τὸ τοῦ Σωκράτους παθῶν, καὶ Δείξας σαυτὸν ἐκεῖνον εἶναι τῷ ὄντι, δν ἡμεῖς ἐν εἰδότες· οὗ χάριν καὶ τὴν εἰλικρινή γραμματικών τοῖς γράμμασι προύστησάμεθα, μᾶλλον δὲ, οὗ τῶν καλῶν μετρίως άψασθαι βουληθέντες, πολύ του πρέποντος ἀπελείφθημεν. Σωκράτους ἄρα σύ γε μαθητὴς καὶ ἑταῖρος καὶ οὕτω καλῶς ἔργοις τὰς ἐκείνου πληρῶν συμβουλάς, ὥστ' εἴ τινα τῶν ὡμι ληκέτων Αθήνησιν ἕνα γοῦν ἀποφῆναι τοιοῦτον Αδύνατο, οὐκ ἄν, τὰ συμφέροντα λέγων, ἀπέθνηκεν. Εκείνός τε τοίνυν σοφός Απόλλωνος κρίσει, καίτοι τοῦτο καθάπαξ ἀρνούμενος· καὶ σὺ κοινὸς ἀπάντων πισὴν καὶ κίων τῆς πόλεως ἀστραβής, ο φησιν Vide Plutarchum Them. 2, in primis ubi de Phreario Themistoclis magistro narratur, Conf. Simonidis dictum apud Aristot. Rhet. έναν εἰλικρινή τιμώσα δῆθεν ἡ τῶν λατίνων ἀποφαίνεται παροιμία (51. Λέγε τοίνυν οὕτω καὶ ῶς· καὶ πέμπε τοῖς φίλοις ἐπιστολάς, ὅσοι, νοῦν ἔχοντες, τὸ βάθος τῆς διανοίας καὶ τὴν τάξιν τῶν νοημάτων καὶ τὸ φυσικὸν (2μάσουσι κάλλος, οὐ τὴν ἔξωθεν ὥραν καὶ γραφές στοιχείων περιεργάζονται· ἐπεὶ καν τούτοις οὕτως εὐδοκιμεῖς, ὥστ᾽ εἶπεν ἄν τις, ἰδὼν πρὸς τὰ γράμ ματι, ἐκ μουσείων εὐθύς σε καὶ τῆς περὶ ταῦτα μελέτης ἀναστάντα, πταίειν μὲν που, τοῖς δὲ πλείProverbium latinum non memini me tale Jegisse. Quos vocat Latinos esse puto recentes Ita195.

στοις χρῆσθαι καλῶς. Σὲ δ᾽ οὔτε τὴν ἀρχὴν τὰ παι- Α' δευτήρια πολὺν ἐδέξατο χρόνον, οὔτ᾽ εἰκὸς, εὐθὺς πραγμάτων αψάμενον, καὶ ἐκεῖ μελέτας ἐν τοσούτῳ χρόνῳ κατέχειν. Ἐγὼ δέ σοι καὶ τῶν γραμμάτων ἐκείνων χάριν εἰδὼς οὐδέποτε παύσομαι, οὕτω μοι πολλὰς ἀφορμὰς τοῦ χαίρειν παρασχομένων· ὧν ἁπάντων μέγιστον ἦν ὅτι καὶ πᾶσι τοῖς μέρεσι τῆς ἐμῆς ἐπιστολῆς ἐπεξῆλθεν, δ μόλις ἂν αὐτὸς δυνηθείην, ὁ τὰ τοιαῦτα τέχνην πεποιημένος. Ποῦ δ᾽ ἂν θείην τὴν διὰ πάντων λάμπουσαν εὔ. νοιαν, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς εὐγενές σαφῶς οὕτως φαινόμενον ἐν τοῖς γράμμασιν; Εἰ δ' επιτάττεις ἡμῖν ὑπὲρ ὧν ἂν δεώμεθα θαῤῥούντως μηνύειν, μέγα μέντοι καὶ τοῦτο καὶ σύνηθες δίδως ἡμῖν, παρέλκον δὲ ἄλλως. Σὺ γὰρ ἤδη καὶ τὰς ἡμῶν μαντευόμενος χρεία; φθάνεις τὴν αἴτησιν. Καὶ τὸν Ιατρὸν γὰρ ἡμῖν ἔπεμψας, πρίν τι παρ' ἡμῶν εἰδέναι σαφῶς, δς καὶ λίαν ἡμῖν ἔδοξεν ἐξαρκεῖν, ὥστε μηκέτι πράγματ' ἔχειν ἄλλων φροντίζοντας. Σώζοιτο τοίνυν εἰς αἰῶνας, Χριστέ βασιλεῦ, ἡ παν ἀγαθὸν βρύουσα, πᾶσι δὲ πληροῦσα τὰς ἀγαθὰς ἐπιθυμίας, οἰκία· καί γε τῷ ταύτης πατρὶ καὶ δεσπότῃ παῖδες ὅμοιον μὲν τὴν ἀρετήν, τὴν δὲ τύ την βελτίους, καὶ τὴν τῶν κοινῶν πραγμάτων φρον τίδα καὶ τὴν ἑκάστου διαδεχέθωσαν πρόνοιαν, ἐπειδὰν αὐτὸν, εἰς εὔδαι τον γῆρας καὶ λιπαρόν ἀφιγμένον, εἰ; τὸν ἀμείνω βίον μετάγης. Γ'. Ο μεσάζων τῷ Σχολαρίῳ. Οἱ τῶν μυρεψῶν ἐπιστήμονες, ἐκ διαφόρων άρω- σ μάτων συμβολὴν συντιθέντες ἁρμόδιον, εύοσμον εὕραντο τῷ βίῳ τὸ θυμίαμα, ὅπερ ὡς κάλλιστόν τε Ουμιᾷν καὶ τῷ Κυρίῳ προσάγειν ἐθέλομεν ἄνθρω· ποι, καὶ τούτῳ μᾶλλον χρῆσθαι, ὡς τῶν ἄλλων ἀμείνονι. Τοῦτο καθ' ἑαυτὸ τυγχάνον εὔοδμον φύσει τοῖς ὀσφραινομένοις ἐγγύτερον, ὅταν πυρὸς ἅψηται, οὐκ ἔτι κατέχει παρ' ἑαυτῷ τὴν εὐωδίαν, ἀλλὰ καὶ τοῖς πόῤῥωθεν μεταδίδωσι. Τοιοῦτον δή τι καὶ ἐν ἡμῖν γίνεται, Οπερ καὶ τὸ πῦρ ἐν ἐκείνῳ, τοῦθ' ἡμῖν ἀντὶ τοῦ πυρὸς συμβαίνει τὰ γράμματα. Οταν ερεθίζωμέν σου την μελίῤῥυτον γλῶτταν, ἀπολαύουσι πάντες τῆς εὐοσμία; τοῦ λόγου, απ σθητῶς τε ἅμα και νοητῶς ὠφελούμενοι, καὶ πλέον ἢ ἐκεῖνοι τοῦ εὐώδους τῶν ἀρωμάτων ἐκείνου και πνοῦ. Δεδοίκαμεν δὲ ἄρα δυοίν θάτερον, ἢ μὴ ἐν ὄχλου γενόμενοι σε βαρύνοιμεν, ἢ τὴν ἰδέαν τῶν παρ' ἡμῖν γραφομένων, μὴ οὐκ ἀξία παντάπασιν ᾖ. Καὶ οὐδ' αὐτὸς γράψει ἴσως κατὰ τὴν προτοῦσαν σο: σοφίαν (ανάλογο, κἀντεῦθεν μὴ δείκνυσθαι τὴν προσούσαν τοῦ λόγου σοι δύναμιν· ἀξίως γὰρ ἀντεπέσταλκας), εἰ ἦν γράφων καὶ ἀντεπιστέλλων, καὶ νῦν ἐν τῷδε τῷ βίῳ οἷος πρὸς τὸν μέγαν Βασίλειον, καὶ ὁ θύραθεν σοφιστής Λιβάνιος Reponendum esse videtur δι' ὄχλου, ναί ἐν ὄχλῳ, νεὶ ἔνοχλοι. Cujus et Basilii mulum epistolae supersunt. Linum Ægyptium est gossypium. Quod opusculum superest adhuc, T:6 Ἐπεὶ δὲ τὰ παρά σου πεμφθέντα με γράμματα μείζω τῆς ἡμετέρας ἦσαν δυνάμεως, καὶ κρείττω ἢ τοῦ κατ' ἀξίαν παρ' ἡμῶν ἐπαίνου τυχεῖν, τοῖς ἀμείνοσι τῶν παρ' ἡμῖν σοφῶν ἐπεδείξαμεν, ἵν' εἶ κότως αὐτοὶ τὸν ποθούμενόν μοι θαυμάσωσι τῆς τε συνθέσεως τῶν νοημάτων καὶ τοῦ κάλλους τῶν 15. γων. Τί γὰρ ἂν αὐτὸς εἴποιμι περὶ ἧς μοι καὶ νῦν ἐπέσταλκας ἀρίστης ἐπιστολῆς; Επαινέτουσι δὲ μᾶλλον ἀντὶ τοῦ ἑνὸς οἱ πολλοὶ, εἰ καὶ αὐτοὺς σχε δὲν οἶδα τούτους τὸ πρὸς ἀξίαν ἀποστερήσοντας. Ζ'. Ἑτέρα ἐν ταυτῷ. Νέῳ μοι ἔτι ὄνει καὶ ἐς διδασκάλους φοιτώντι ἤκουσται παρ' αὐτῶν πέντε χρῆσθαι γλώτταις τους Ελληνας. Ἡ δὲ τῶν πραγμάτων ἀνωμαλία, καὶ τὸ άλλοτε ἄλλους ἀμείβειν τόπους, οὐκ ἀφῆκαν μαθεῖν με ταύτας καὶ όπωσοῦν σχεδόν, μίαν δὲ μόνην την κοινὴν, ἣν τοῦ λόγου τῇ χρήσει πρὸς τὰς ἐννοίας ἅπαντες χρώμεθα. Ταύτῃ καὶ πρὸς τὸ γράφειν χρῆσθαί μοι γέγονεν· οὐδὲ γὰρ ἀττικίζειν καὶ Ιωνίζειν μεμάθηκα. Ταυτόν τι γοῦν ὁρῶ κἀπ' ἐμοὶ γινόμενον, οἷον ταῖς παρ' ἡμῖν γυναιξὶ πολλάκις ἐξ ἀνάγκης ἐγγίνεται. Αποροῦσαι γὰρ ἐνίοτε μετάξης καὶ τοῦ Αἰγυπτίου λίνου ἐρίῳ τῷ τυχόντι χρώ ται, καὶ τῷ κοινῷ λίνῳ τουτωί, ὅπερ ἡ πιότης της καθ' ἡμᾶς λαχούσης γῆς δίδωσιν. Εἰ γὰρ ἐξ ἄλλου τινός ποθεν ἐδανεισάμεθα, ἴσως ἣν ἂν τὸ ὕρασμα λεπτὸν καὶ Αἰγύπτιον. H'. Ο σοφιστής Λουκιανός, του λόγου θέλων δεῖξαι τὴν δύναμιν, ἐξέδοτο καὶ μυΐας ἐγκώμιον Τοῦτο καὶ ἐπὶ σοὶ ἴδοι τις ἂν, ἐπαινοῦντι τὸ παρ' ἡμῶν πρὸς μικροῦ σοι σταλιν βραχύ τι γραμμάτων. Πρὸς γὰρ τοὺς γράφειν εἰδότα; παραβαλλόμενον, μυῖαι καὶ κώνωπες ἄντικρυς ἐσμεν πρὸς ἐλέφαντας. Παυσόμεθα τοίνυν τοῦ λοιποῦ, ἵνα μή σοι κόπους παρέχωμεν, μὴ καὶ παρ' ἡμῖν γένηται ὅπερ ο Ασάν ἐκεῖνος παρὰ τῶν ἐπαινούντων αὐτὸν, ἐξ ἀμαθίας, ἢ ἀνοίας μᾶλλον, ὑπενόει πλανώ μενος, μὴ εἰδὼς τῶν ῥητήρων ἢ τῶν φιλοσόφων τὴν κεκρυμμένην ταῖς ἐπιστολαῖς ἔννοιαν· ἐκεῖνοι γὰρ ἑαυτοὺς μᾶλλον ἢ τὸν γράφοντα οἷς ἐπίνουν ἐπεδείκνυον· αὐτὸς δὲ, νομίζων είναι τοιοῦτος, τοῖς φιλοσόφοις ἑαυτὸν ἐγκατεμίγνυεν. Αρνούμεθα τοι γαροῦν ἐφ' ὅσον σοι τοῖς προτέροις γεγόναμεν αίτιοι γράμμασιν, ἐν οἷς σαφῶς ἐπεδείξω οἷος εἶ προς τοὺς φίλους καὶ οἷα τὰ ἐκ τῆς ἐνούσης σοι σοφία; αὐγάσματα, διὰ θαύματος ἔχοντες ἀεὶ τὴν σὴν με γαλόνοιαν. Θ'. Καὶ αὕτη πρὸς τὸν αὐτὸν ἐν ταὐτῷ καὶ ἐπὶ ταῖς τρισὶν ἔτι. Ηχει μὲν ἔναγχος ἡ ἐπιστολὴ χαρίεσσά τε ἅμα καὶ θαυμαστή. Δημοσθένους ἂν ἔφη τις εἶναι ταύτην ἢ Πλάτωνος· οἱ δὲ μεμυημένοι τὰ σὰ τοῦ καλοῦ κἀγαθοῦ Σχολαρίου φήσουσιν εἶναι, τοῦ καταEx multis, quorum est serrata memoria, Asanibus, quis nunc significetur ego non habeo dicere. Col, οιδέα μεμυημένος. Fors. οἱ δὲ ἀκριβῶς μεμ., οἱ δὲ εὖ μ.

ET LUCE NOTARE EPISTOLE. τεπωκότος μὲν τὰ τοῦ Ἑρμοῦ νέκταρ, δεξαμένου δὲ χλεῖσθα: εἴσῃ καλῶς, ἡμῶν σοι φανερούντων αὐκαθάπαξ τὴν τῶν Μουσῶν χάριν. ᾿Αντεπιστέλλειν · οίνυν ἀξίως σοι παραπλησίου τινὸς ἔδει τῶν κατὰ «ἐ· ἀλλ᾽ οὐκ ἔστιν οὐδείς. Οὐκοῦν, κατὰ δύναμιν ἡμετέραν, ἡμεῖς αὐτοὶ τὸ τῆς ἀμοιβῆς χρέος ἐκτίν νομεν, καί σοι τρεῖς ἀντὶ μιᾶς ἀντεπιστέλλοντες, εἴ γε δὴ καὶ ἐπιστολὰς αὐτὰς προσειπεῖν δίκαιον Ενδεικνύμεναι μὲν πάντως τὸ τῆς ἡμετέρας ἐνδέον δυνάμεως ἀφοσιούμενοι δ' ὅμως τὴν περὶ σὲ πόθου. Καὶ ἔστιν ἰδεῖν ἐνταῦθα τοῦτο συμβαινόν μοι, ὅπερ καὶ ἐπὶ τρυτάνης ἴδοι τις ἄν. "Αν γάρ τι;, προκα- · αλαβὼν τὴν ἑτέραν τῆς πλάστιγγος ἐπὶ σταθμῷ, εἰσάξῃ τι ἐν αὐτῇ τῶν βαρυτέρων ἅμα καὶ τιμιων -έρων (χρυσός δ' ἂν εἴη ταῦτα πάντω; ὁ καθαρών τατος, καὶ λίθων και μαργάρων οἱ διαυγέστεροι), τί ποτ' ἂν ἄλλο τῶν καθ' ἡμᾶς θείη τις ἐν τῇ ἑτέρα, ἀντίσταθμον τοῦ βάρους δηλονότι καὶ τοῦ τιμήματοῖ, ἐκ τῶν σῶν μαργαρειδῶν καὶ χρυσέων λόγων προκατειλημμένης τῆς πλάστιγγος; Ἴσμεν τοιγαροῦν καὶ αὐτοὶ ὡς, εἰ καὶ πολλάκις τρὶς ἀποστείλαι μεν, κατ᾽ οὐδέν τι τὴν πλάστιγγα καθελκύσαιμεν, Πρόσθες τοίνυν, εἰ βούλει, καὶ τὴν παροῦσαν· εἰ γὰρ καὶ πρὸς τὸ βάρος οὐδὲν ἀνύσει, ἀλλά γε όγκον τινά Ζήπου καὶ ἥδε προσθήσει. τοὺς, ὁπόταν ᾗ καὶ τούτου καιρὸς, καὶ ὅταν Θεοῦ καὶ τῆς σῆς ἐνεργείας ἐπὶ τῇ τούτων ἀπαλλαγῇ δεησώμεθα. Αἱ δὲ χρυσαῖ ὄντως ἐπιστολαί μένουσαι παρ' ἡμῖν ἄλλην μετὰ σχολῆς ἀποτέξουσιν, οὐκ ἔτι κατὰ τὰς πρώτας, ἀλλὰ μείζω τε καὶ βελτίω. Μὴ γὰρ Ελπιζε νικήσειν ἡμᾶς τῷ πλήθει τῶν ἐπιστολῶν· ἀλλ', ὥστ περ αὐτὸς ἐμηχανήσω τὸ πλῆθος, τρεῖς πέμψας ἀντὶ μιᾶς, οὕτως ἐγὼ τὸ μέγεθος ἀντεπινοήσω, οὐ παύσαι βουλόμενος, ἀλλὰ μεγίστην καρπούμενος ἡδονὴν ἐκ τῶν τοιούτων ἀγώνων, ἐπεὶ τὴν κατὰ πρόσωπον ὁμιλίαν, ἣν ἁπάντων προετίμων, οὐκ ἔχω. Υγίαινε καὶ εὐτύχει πανοικ!, ἀρχόντων ἄριστε. ΒΙΑ'. ῾Ο αὐτὸς μεσάζων καὶ γαμβρὸς τοῦ βασι λέως, ο μέγας δούξ, τῷ ὁσιωτάτῳ ἐν μοναχοῖς, σοφωτάτω, λογιωτάτῳ, ἁγίῳ διδασκάλῳ, κυρῷ Γενναδίῳ, τῷ ποτε Σχολαρίῳ. 1. Σχολάριος τῷ μεσάζοντι πρὸς ταῦτα. Αγιέ μοι αὐθέντα, παντοίως ἡμᾶς κατεγλύκανας. Καὶ τοῖς μὲν γράμμασι παρεμυθήσω τὸν πόθον, ὃν ἡ τῆς σῆς ὄψεως καὶ ὁμιλίας μνήμη, τῇ ψυχῇ συνεχῶς συνιζάνουσα, αὔξει μὲν καθ' ἑκάστην ἡμέραν, θεραπεύει δέ πως, τυχοῦτα συμβόλων γοῦν τινων αὐτῆς, καὶ ταῦτα τοιούτων· τοῖς δὲ γλυκάσμασιν οὐ γὰρ φροντίζω νῦν τῶν Ἑλλήνων) καὶ πολλὰς ἡμᾶς ἡμέρας παραμυθήσῃ, ὀλίγα μὲν ἔχοντας, εἰ δὲ καὶ δυνάμεθα ἔχειν, τῇ λιτότητι μᾶλλον χαίρειν ἐθεζομένους· φίλου δὲ, μᾶλλον δὲ εὐεργέτου, πέμψαντος, ἀνέγκ η όν ἐστι χρῆσθαι. Κρέασι δὲ εἰ βρέ ψεις ἡμᾶς, καὶ ταῦτα τοῖς ἀπὸ θήρας, ἡδέως μὲν φαγούμεθα, ἀηδῶς δὲ ἀπαλλάξομεν· πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα, πλὴν περδίκων τῶν εὐχύμων τε καὶ εὐκα τεργάστων, ἐνοχλεῖ τῇ τοῦ στομάχου δυσκρασία τε καὶ χαυνότητα. Μη φρόντιζε τοίνυν περὶ κρεῶν· ἀλλὰ φίλει μή τον καθάπερ φιλεῖς, καὶ εὔχου παντάπασιν ἡμᾶς πραγμάτων ἀπηλλαγμένους (ἔτι γὰρ ὑπὸ λογισμῶν ἐ οχλούμεθα, πολλὰ τῶν οἴκοι καὶ τῶν ἰδίων ἔχοντες ας όρθωτα), καὶ τὴν ποθουμένην ἀκραιφνώς εὑρόντας σχολὴν, οὕτω καὶ Θεῷ καὶ φίλοις ἀρέσκειν. Εἰ δὲ καὶ παραμυθείσθαι βούλει, τοιαύταις δέ τισι εωρεαῖς ἁπλαῖς ούτωσὶν, ὁπόταν ἐγγένηται, καὶ λιτοτέραις παραμυθοῦ. Ὑφ᾽ ὧν δὲ λογισμῶν φαμεν ἐνο Graecos nunc non curo»; excusans, opinor, nominis γλυκάσματα usum, quo purior et vetus sermo vix utebatur. Metaphora usitatissima σκάφος de re publica diritur, quam ne verbulo quidem tetigissem, ni ea usus fuisset Ephræmius Chronicorum loco corrupto, ν. 3452: Ω; ἄγριοι γὰρ κακίαι πεπνευκότες ἄνδρες στρατηγοί βασιλειῶν τις τότε Ολκάδα κράτους κατέδυσαν εἰς βάθος. Ριο κακίας, quod latine versum est ‹ belluæ›, rescribendam omnino zainlàı, Ήθελον γράψαι σοι καὶ προτοῦ (περὶ τῶν κοινῶν γάρ μοι ἡ σπουδής, ἵνα συμβούλῳ σοι χρήσωμαι, ὅπως καὶ αὐτὸς δώσῃς τὴν ἀπὸ τοῦ λόγου βοήθειαν καταβαλοίμην γὰρ χρήματα, καὶ τῶν διακοσίων χρυσίνων ἐπέκεινα. Νύττει δέ μου τὴν καρδίαν ἡ ἐπιστολιμαία σου γραφή, λυπούμενόν σε ὁρῶντος, εἰ καὶ οὐ δι' αὐτὸν σέ, ἀλλὰ διὰ τὸ κοινόν. Τοῦτο γὰρ καὶ ἐμὲ λυπεῖ, τὸ κακῶς πάσχειν τὴν πατρίδα διὰ τὸ κακῶς κυβερνᾶσθαι· ὅμως δ' ἀνέχου. Τὸν γὰρ ἄρι στον κυβερνήτην αι μεγάλαι τρικυμίαι στεφανούσιν, ὅταν ἄνω γίνηται τῶν κυμάτων. Εἰς ταῦτα δὲ κἀγὼ εἰ ῥαΐσω τῆς ὀδύνης, καὶ δυνατά μοι καὶ εἰκότα συνεργήσω, και σε παρακαλέσω παραθέσθαι μὲν τὴν λύπην, ἰδεῖν δὲ πρὸς τὸ σκάφος κλυδωνιζόμε νου Τὰ πλείω δὲ λέξομεν, ὅταν ἐπιδημήσωμεν δι᾽ εὐχῶν σου αὐτόθι. Ἐγὼ δὲ ἂν εἶχον σκοπὸν, πάλιν ἔχομαι τούτου. Φάσκοντος γὰρ τοῦ σοφοῦ • Φίλῳ μηδὲν ἄγνωστον, ο διὰ τοῦτο καὶ τὰ νῦν καὶ κρείττονα διὰ βουλῆς τῆς σῆς ἐθέλω κυροῦσθαι. Τῷ κρατοῦντι γὰρ μόνῳ ἐχρησάμην εἰς ταῦτα, ὡς δι' ἐκείνου κινηθεί; εἰς ταύτην τὴν ὕλην, καὶ νῦν τῇ σῇ ἁγιότητι. Τάδε εἰσὶ τὰ πρὸς τοὺς ἄρχοντας τῶν Τούρκων γραφέντα μοι γράμματα· εἰ δέ τι καὶ βαθύτερον ἔχουσιν, ἐν τῷ ἑνὶ εὑρήσεις ἀμυδρώς πως τὰ πλείω δὲ εἰλέχθησαν ἐκ στόματος τῷ κομίζοντι, ἅτινα καὶ ἀναγγελοῦμεν τῇ σῇ αἰδεσι μύτητ:, ἐπειδὰν ὁ Θεὸς θέλῃ. Κομίζει δὲ ταῦτα ὁ καλός Θεόδωρος Καὶ εἴ τι πλέον καλὸν καὶ ὠφέ λιμον φανῇ προστεθῆναι εἰς ταῦτα, τῷ κομίζοντα σοι ἀνάθες. Μὴ σκόπει δὲ βαρβαρότητας· οἶδας γὰρ ὅτι οὐδ' ὁπόσα μέρη του λόγου μεμάθηκα. Μετάνοιαν καὶ εὔχου ἡμῖν. cacia scilicet venti; et pro βασιλειῶν τις, βασιλει ῶντες, quod legisse videtur interpres latine reddens, educes cupidi tyrannidis.» Callimachus scilicet, cujus vide Fragm. 422. Ista sunt adeo brevia el scripta ἀμυδρώς πως, ut crediderim nonnihil periisse. Theodorus forsan Carystenus, cui inscripta est epistola pag. 117. verSubaudiendum βάλλω, ποιῶ, aliud, et tendum, salutationem ac reverentiam impertion.

GENNADI CP. PATRIARCHE [Β'. Το μεγαλοπρεπεστάτῳ ἀξιεπαινετωτάτῳ μο- μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν μνημονευομένων κάλλιστα ναδικῷ τοῦ γένους ερείσματι, τῷ μεγάλῳ δουκὶ, εὐτυχῶς τῷ κυρίῳ μου, ὁ ἐλάχιστος Γεννάδιος ψυχῆς σωτηρίαν σὺν εὐζωΐᾳ παν τοίᾳ. Τί πρώτον, τί δ' ὕστατον, τί δὲ μεταξὺ τῶν ἐν τοῖς γράμμασι τῆς σῆς ἐνδοξότητος καλῶν καταλέ ξαιμι ὥστε τοῖς μὲν ὑπ' ευνοίας εἰρημένοις ἀποδοῦναι τὴν χάριν, τὸ δ' ἐξ ὑπογυίου τοιαῦθ᾽ ὑπο αγορευθῆναι σως θαυμάσαι πρεπόντως, ὑπὲρ ὧν δὲ κάλλιστα συμβουλεύεις, τούτοις εἰ μὴ πεισθείημεν, αἰτῆσαι συγγνώμην, ὡς οὐκ αὐθαν τα μᾶλλον ἢ που γισμοῖς βιαίοις ἀγόμενοι. Οπότε δὲ καὶ ἀναπέμ πειν θάττον ἐχρῆν τὰς καλλίστας ἐκείνας ὑποθέσεις τῶν ἐν τῇ πρεσβεία γραμμάτων, οὐδὲ πειρᾶσθαι οἷόν τ' ἦν ἡμῖν τοῦ ἀγῶνος. Οὐκοῦν ἐκεῖνα μὲν εἰσαὖθις ἡμῖν ὑμνηθήσεται· καὶ μένουσα παρ' ἡμῖν ἡ καλλίστη καὶ τιμιωτάτη γραφή σὺν τόκῳ τὴν ἀντιγραφὴν καθ' ἑκάστην εισπράξεται, καὶ οὐκ ἐάσει λοιπὸν ἠρεμεῖν, ἕως ἀπολύσαιμέν σοι τὸ χρέος. Τα δὲ πρὸς τοὺς ἄρχοντας γεγραμμένα ἐκείνους, οὓς ἡ κακὴ τῶν Ἑλλήνων τύχη φοβερούς ἡμῖν οὕτω καὶ χρειώδεις εποίησεν, ὑπερήσθην ἐδῶν, καὶ τήν τε φύσ σιν ἐθαύματα του φιλτάτου μοι τήν τε προαίρεσιν, καὶ θαύματος ενόμισα κρείττω. Προσθεῖναι δ' αύτ τοῖς μόλις ἄν τις ἴσχυσεν ἐκ θειοτέρας ήκων σχολῆς καὶ τῆς μετὰ τοῦ κρείττονος ὁμιλίας· τὸ δ' ἡμέτε ρον, εἰλικρινῶς ἀνθρώπινον δν καὶ τῆς κοσμικῆς ταύτης διατριβής μέχρι καὶ χθές σχεδόν, τοσοῦτον ἀπέχει τῇ σῇ συνέσει καὶ πείρα παραβληθῆναι, ὅσον ἡμεῖς δοκοῦμεν εἶναι δεινότεροι τῶν μηδαμῶς ἐν τούτοις συνειθισμένων· ὥστε καὶ τὸ Θεοκρίτου μεταβαλόντες ἂν εἴποιμεν, καὶ πάνυ δι καίως. Ο μὲν γὰρ τὴν ὀφυΐαν ἐνειδίζων τοῦ ποιητοῦ πυθομένου ποῖα ἂν εἴη τὰ καλῶς εἰρημένα, ο "Α παρέλιπες, ο ἔφη· ἡμεῖς δὲ ἐκεῖνα παραλελείφθαί φαμεν, ἅπερ οὐκ ἂν ἐδέησε λέγεσθαι. "A ᾿Αλλὰ πέμπε θαρρούντως, ἀνδρῶν φρονιμώτατε, ὑφ' ἡγεμόνι θεῷ, ὅς σου τὴν διάνοιαν καὶ τὴν γνώμην ἐπὶ τὰ τῷ γένει συνοίσοντα καθ' ἡμέραν κινεῖ, τούτου χάριν σε τῇ χρείᾳ παρασκευάσας πανταχόθεν προσήκοντα, ὡς ἕνα σε καὶ μόνον ἀρκεῖν, διανοού μενον μὲν ἁ μηδὲ διδασκομένοις ἄλλοις πράττειν ἐξέσται, πράττοντα δὲ ἃ καὶ λογίσασθαι μόνον δυσχερές ἐστι τοῖς ἐπὶ τῷ διοράν τι φρονοῦσι, ποιοῦντα δὲ ὁπόσα καὶ τῶν ἐν ὑπουργίαις τεταγμένων ἄν τις ἐχνήσειεν, ἐν δὲ ταῖς τῶν χρημάτων στενότησιν ἀντὶ κοινοῦ πρυτανείου τῇ πόλει τοὺς οἴκοι θησαυρούς ἀνιέντα, ἃ δὲ τῇ πόλει φέρει φιλοτιμίαν, ἀπόμενα πανταχού μεγαλοψυχίας ἔργα, οὐκ ἐν τοῖ; οὔτι νῦν Locutio est ex'stylo ecclesiastico ac liturgico de- • mmpla. Eadem formula sequens clauditur epistola. Symeon quidam in Crusii Turcogræc. p. 220: ἀπονέμω μέν σοι... τὴν ὀφειλομένην μετάνοιαν. Ει p. 221: ἡ κυρᾶ Μακαρία ἡ Μποζίκανα τοῦ ποεῖ μετάνοιαν. Meminerat Odyss. 1, 14: Τί πρωτόν τοι ἔπειτα, τί δ' ὑστάτων καταλέξω; Agi puto de Theocrito Chio, cujus nota est (licacita. Dieti fontem non memini. Ditissimus fuit Notaras, Urbe carta, imme D' πράττοντα, Ημᾶς δὲ τῶν πραττομένων εἰ συνίστη. ρας ἔχοις ἐν τοῖς καιρίοις, ὡς ἔφησθα, τοῦτο μὲν δήπου φιλανθρωπίας ἔσται τῆς τῆς λήψῃ δὲ ἐξ ἡμῶν οὐδὲν, πλὴν ἐπαίνου καὶ θαύματος της μεθα δὲ καὶ ταῖς ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ σου σπουδαίς, σε τα τοιαῦθ' ὑπὲρ αὐτοῦ δύνασθαι, καὶ τοῦτο τεκούσαν ἀπολαύειν ἐκ σοῦ καλῶν, ἐν ἴσῳ τῆς ἡμῶν εὐγόνες ναι σωτηρίας. Ταραττέτω δέ σε τὰ παρὰ τοῦ φ του βέλη μηδόλως· πληγαὶ γὰρ εἰσ: νηπίων, εὐχ ἀμαυροῦν, ἀλλὰ λαμπρύνειν μᾶλλον, δυνάμενα· μέσ νος γὰρ σύ γε τοῦ φθονεῖν κρείττων. Καὶ κακτο θείας μᾶλλον ἢ φθόνου σημεῖον ἐκφαίνουσι καθ᾽ ἐπι τῶν οἱ τολμῶντές τι τῶν σῶν ἔργων μέμφεσθαι. Ο γὰρ ἔχει τις ἁμιλλᾶσθαι σοι περὶ τῶν ὑπαρχόντων σοι καλῶν οὐδενὸ:, οὔθ᾽ ἁρπάζεις τὴν ὑπὲρ τῶν το νῶν πραγματείαν, ἀλλὰ μᾶλλον ἡρεμεῖν σε βου θέντα πολλάκις, ὥσπερ ψυχής τινο; έρημα λελειμ μένα, πρὸς ἑαυτὰ μετὰ βοῆς ἐβιάσαντο. Καὶ σύ γε πείθῃ τοῖς πράγμασι, καὶ ἡμῖν πᾶσιν ὑπὲρ τῆς αὐτῶν σωτηρίας σε δυσωποῦσι, καὶ πρὸ τοῦ των ἔπῇ Θεῷ κελεύοντι ὅθεν ἐλπίζεις ἥξειν τα τοὺς μισθοὺς τῆς εἰς τὸ γένος κηδεμονίας· & γὰρ δικεῖς ἐκ τοῦ γένους εἰς ἀμοιβὴν ἔχειν τῆς ἀρετῆς, καὶ ταῦτα σοῦ μᾶλλον πρὸς αὐτὸ τυγχάνουσι χάρι τδς. Ζήθι τοίνυν, ἡμέτερε κόσμε καὶ κοινὸν ἄγαλμα, καὶ ἡμᾶς εὔχου σὺν ἰδιοπραγμοσύνῃ τὸν λοιπών ἀνύσαντας βίον, ἣν μετὰ τὰς ἀκάρπους τύρέας ἐκείνας εἰλόμεθα σὺν Θεῷ, οὐ τί τοὺς ἄλλους ώρες λήσαντες μηδὲ θέλοντας αὐτοὶ βλασφημησόμεθα, ἀλλὰ τί βελτίους αὐτοὶ τὰ πρὸς Θεὸν ἐσόμεθα σκο που μένους ἀεὶ, μόλις τοῦτο δυνησομένους, τῆς κατά Χριστὸν πτωχείας, αὐτοῦ χεῖρα διδόντος, ἀπόφα σθαι. Μετάνοιαν ἐκλαμπρότατε. ΙΓ'. Τῷ αὐτῷ μεγάλῳ δουκὶ ὁ αὐτός. "Ην μὲν ἐπηγγειλάμην σοι πέμψειν ἐπιστολὴν, καὶ μὴ ἀπαιτοῦντι πεμφθήσεται (καὶ ἡσθήσῃ πάνω λαβὼν), τὸ θεῖον ὕλην πεποιημένη, οὗ μάλιστα και περὶ οὗ τὸν πλεῖστον ποιουμένῳ σοι λόγον πολλή μὲν ἐπὶ τῆς γῆς εὐφημία, πλείων δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς μισθός, συναθροίζεται. ᾿Αλλὰ νῦν ταῖς καλλίσταις ἐπιστολαῖς ἡρέθισας ἡμᾶς ἀντιγράφειν, οὐκ ἀνα σχομένους σιωπῇ παρελθεῖν τὴν ἐν ἐκείναις διαπρέ πουσαν χάριν καὶ σύνεσιν. Ὁ μὲν γὰρ Ησίοδος σοφόν φησιν εἶναι τὸν πολλὰ εἰδότα φυᾷ· σὺ δέ γε τῇ μὲν φύσει νικᾶς τοὺς καὶ τέχνῃ μετά ταύτης σεμνυνομένους, ταύτην δὲ τῇ παιδεύσει λαμπροτέ sos auri, argenti, lapidum pretiosissimornm thesauros sultano frustra obtulit, quibus scilicet suam ae suorum vitam libertatemque redimeret. Illam tyrannus et filios vita simul ac thesauris privavit. Res narratur a Phranza, Chron. 111, c. 9.- Respectu ad antiquum Pythagoræ dictum Επου Θεῷ. Vide p. 149, n. 3. Nou Hesiodus, sed Pindarus, Ol. 1, 154: Σοφὸς ὁ πολλὰ εἰδὼς φυλ

ET LUCE NOTARE EPISTOLE. ραν απέφηνας, ὥστε καὶ λέγων ἀεὶ περὶ τῶν ἐκά- τὸν ἐπιδοῦναι, τελεώτατος ἦσθα, νεωτερος μὲν ὤν, στοτε συμπιπτόντων, κάν ποτε δεήσειε γράφων, ἐν μὲν λογίων χοροῖς ὑπ' ὀλίγων ἂν παρευδοκιμηθείης, οι πολύ πλείον ήττηθείεν ἂν ἐν τῇ τῶν νοημάτων δεινότητι, ἢ ὅσον δοκοῦσιν ἐν τῷ τῆς φράσεως ἀκριΕεστέρῳ προέχειν. Εἰ δὲ ῥητορείας ἀληθινῆς, ἢ τὰς πολιτείας συνίστησιν, ἅμιλλα προσκειτο, καν ἀπῆλθόν σου κατόπιν πάντες εὐθὺς, ὅσοις γε του χρήματος μέτεστιν. Ἐγὼ δὲ οὐδὲν τοῦτο θαυμάζω, καίτοι τοσοῦτον δ', ἀλλ' ἔτι τοταῦτα πράττειν ἔχων, ἐπεὶ καὶ τῷ μέρη: τῶν λόγων ἐβουλήθης νείμαι σαυτόν, οὔτ᾽ ἐν ταῖς πράξεσιν ἀργότερος ὤφθης διὰ τοὺς λόγους, οὔτε πρὸς τοὺς λόγους ἐκ τοῦ πλεῖστα πράττειν ἀμβλύτερος, ὥστ᾽ ἀφυεστέρους ἡμᾶς τοὺς παρά πάντα τον βίον λόγος ενησχολημένους ἐλέγχεις. Οὐ γὰρ τῷ πλέον εἰδέναι φιλοτιμησόμεθα μᾶλλον, ἢ τὸ τοὺς ἀπὸ τῶν πραγμάτων ὑμᾶς ἐγγὺς ἡμῶν γίνεσθαι καὶ πάνυ νομούμεν ἧττον ἡμῶν· δι' 8 και δεινῶς ἐβασκήναμεν, εἴ γε ἀπὸ τῆς ἴσης ἐκρινόμεθα τύχης. καὶ βουλεύεσθαι, καὶ στρατηγεῖν, καὶ πρεσβεύειν, οὐδενὸς τῶν ἐγγεγηρακότων τοῖς πράγμασι καὶ ταῖς ἐκείνοις δεύτερος δόξας, περὶ ἃ δὲ τοὺς ἐπὶ τὰ μείζω γυμναζομένους πονεῖσθαι χρή, ἐν τούτοις ἅπαντας ὑπερβὰς ἀπ' ἐλάττονος τῆς ἀσκήσεως, ὁπότ σοι γε ταυτί συνεπήνουν· χρόνῳ δὲ συναυξομένων σοι τῶν καλῶν, οὐ κατὰ πλῆθος (εὐθὺς γὰρ πάντο σου τῇ φύσει συνῆν, ἀλλὰ μεγέθει μόνον καὶ κάλλει, καὶ ζῶντας τοὺς ἐφ' ἡμῶν ἀρίστους μεθ᾽ ὑπερβολής ἀποκρύψας· ἐκείνων δὲ οἰχομένων, οὐ μετὰ πλειό νων, ἀλλὰ μόνος σχεδὸν ἐμπρέπων τῇ κυβερνήσει τῆς πόλεως, ὥστε δοκεῖν μὲν ταὐτὰ σοί τε καὶ τῷ καλ λίστῳ νῦν βασιλεῖ καὶ πρὸ αὐτοῦ τἀδελφῷ δοκεῖν δὲ τοῖς ἄλλοις οὐδὲν ὁ μὴ πρώτοις ὑμῖν δόξειεν, ἀλλ', ὥσπερ νόμοις επομένους, συναγορεύειν καὶ ὑπουργεῖν, οὐκ ἔχοντας ἄμεινον ὧν ἂν ὑμεῖς ἐξεύ ροιτὸν ἐπινοεῖν, οὔτε τὴν ἀρχὴν πειρωμένους· ἅπαξ γὰρ συνεγνώκεσαν ἑαυτοῖς δυοῖν ἑττωμένοις, εἰ καὶ δοκοῦσιν ἄλλων προέχειν, εἰτ! δ' ὧν ὡς εἰκός ἐστι καὶ προέχουσιν. Οὐ λέγω δὲ τοῖς ἄλλοις μεμφό Νῦν δὲ τὴν ὑμῶν ἀρετὴν εὐδαιμονίαν οἰκείαν μενος· τουτί γὰρ οὐδὲ σας ἂν ἦν ἔπαινος δήπου κρίνομεν εἶναι, ὥστε καὶ σοφωτέρους ἡμῶν γενέ- ἀλλά σε πάνυ καλῶν πλεῖστον ἀποφαίνω βελτίω. σθαι καθάπαξ ηξάμεθ᾽ ἂν, εἰ οἷόν τε ἦν. Εἶτε γὰρ Ἐπεὶ δέ γε καὶ τὸν ἐκ τῶν λόγων κόσμον ἐζήτεις δέοι τοὺς περὶ λόγους ἔχοντας ἐλπίζειν τι παρ' ὑμῶν (οὗτος γὰρ ἐνέδει τῷ μεγέθει τῆς φύσεως), εν βρα ἀγαθόν, πότε μᾶλλον αὐτοῖς χαρεῖσθε, ἢ τοῦ καλ- χεῖ χρόνῳ συνελέξω τὰ κάλλιστα, βιβλίοις ἐγκύψας, λίστου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐκ τῶν ἴσων αὐτοῖς συμ- ἢ προσέχων, ἀναγινωσκόντων ἑτέρων, οὓς ἡ τῆς μετέχοντες, ἔστι δ' οὗ καὶ νικῶντες· εἴτε μέλλοι- σῆς ἀρετῆς αἰδὼς, ενίους δὴ καὶ ἡ χρεία, καθ' ἡμέ μεν ὑπὸ λόγου κυβερνώμενοι σώζεσθαι, τοὺς ἐπὶ ραν εἰς τὴν σὴν οἰκίαν συνῆγε. Καὶ νῦν, ἂν δέῃ τὸ τῶν πραγμάτων ὑμᾶς εὐξαίμεθ' ἂν ὑπερβάλλειν συ συμφέρον ζητεῖν, συντάξει τε καὶ δεινότητα τους πελ φία τοὺς ἀρχομένους, ὡς ἂν καὶ σώζειν μᾶλλον ρὶ αὐτοῦ ποιῇ λόγους, ὥσπερ ἄν τις ἥκων ἐκ τῶν εἰδείητε. Εἰ δὲ σὺ μόνος ἐκ τῶν ἐφεστώτων τοῖς ᾿Αθήνῃσί ποτε γυμνασμάτων· κἂν ἄλλη τις ὕλη λόπράγμασι λόγω γεγονώς θιασώτης, σὺν λόγῳ μὲν των προκέηται, πᾶς τις ἀκούσας εὐθὺς τὰ κράτιστα τὸ σκάφος ιθύνεις ἡμῶν καὶ ταῦτ' ἐν τοσούτῳ χει- τῶν ἀρχαιοτέρων εἰς τὴν σὴν ἂν φαίη συνεῤῥυηνέ μῶνι, εἰ δέ τι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὠφελεῖν (ἐπιγινώ- και ψυχήν. Τις γὰρ γνώμη σοφῶν τινος, τί δὲ μνήσχεις καλῶς), τῶν ἄλλων, ὁ φασιν, οὐδ' ίκταρ βαλ μης ἄξιον ἔργον των σπουδήποτε γῆς ἀρξάντων και λόντων, ἄρα νεμήσητέον ἂν εἴη σοι τῆς περὶ λόγους γῶς, οὐ συνεπικοσμεί σαι τὸν λόγον, ἀραρότως φιλοτιμίας; ἢ κοινὴν εὐδαιμονίαν τότε τίθεσθαι μνημονευθέντα; Καὶ πειρῶνται μὲν καὶ ἄλλοι του χρὴ, καὶ κόσμον μὲν τῆς πατρίδος, ἐπειδάν τις άλχρήματος, ἀλλ' ἐοίκασι τοῖς ἐκ ξύλου καὶ λίνου συνλαθέν ποθεν ήκων, θαυμάσας σου την παίδευσιν, πλέκειν καλώδιον βουλομένοις· οὕτως ἀφαρμόζει ἀπαλλάττηται, ὠφέλειαν δὲ πρὸς τῷ κοινῷ καὶ ἡμῶν, τῆς χρείας ἅπερ ἀπομνημονεύοντες λέγουσιν· σοῦ όσοι παρὰ βαρβάροις ἂν ᾠήθημεν ζῇν, εἰ μὴ σὺ δέ ποτέ τοιοῦτό τι λέγοντος, πᾶς ἄν τις φαίη θεόθεν πεμφθεὶς διδόναι λόγον καὶ λαμβάνειν ἡδύνατο, καὶ ὁπότον τι τῶν ἀπαιδεύτων διαφέρουν σιν εἰδέναι καλῶς πόλει μελλούσῃ σώζεσθαι ἄν δρες ἀπὸ βιβλίων ἀνηγμένοι καὶ λόγων μετά φρο νήσεως; Ἐγὼ δὲ τοὺς μὲν τῶν ἀνθρώπων οἶδα τὴν ἔμφυτου πονηρίαν δυνάμει λόγων αυξήσαντας, τοὺς δ' ὑπὸ πολλῆς ἀλογίας οὐδὲν ἀμείνωσι τῶν ἐκ ναυαγίας κακοῖς τοὺς σφίσι συνόντας περιβαλόντας, τοὺς δὲ τὴν φυσικὴν ἀμορφίαν τοῖς ἐκ τῶν λόγων κάλλεσιν ἐπιχρώσαντας. ᾿Αλλὰ σύ γε, ἀνδρῶν ἄριστε, μετ δλίγων, τὴν μὲν φύσιν, καὶ πρὶν τοῖς βιβλίοις σεαυSic codles, loco corrupte. Αν τοῖς κοινοίς? Constantino Paleo ogo, tune imperatori, et, ante illum, fratri Joanni Palirologo. De unione Ecclesiarum et primatu Papa villidæ tunc agitabantur Byzantii inter aulicos homi - Ο μηδὲ τὴν ἀρχὴν πρὸς ἄλλην τοῦτο χρείαν εἰρ-- σθαι, μήτ' ἄλλο τοῖς λόγοις δεῖν ἐπενηνέχθαι παρά δειγμα. Δογμάτων δὲ περὶ τῶν ἱερῶν οὔπω σε βούλομαι καθαρῶς ἐπαινεῖν· δέος γάρ ἐστι μή, τὴν ψῆφον ταύτῃ ἁρπάσας, ἐπαχθῆς ἡμῖν ποτε γένοιο, τὸ πολλάκις εἰρημένον ἐκεῖνο φέρων εἰς μέσον, τὸ τὴν Πάπαν ἐν ἡμῖν ἀνακηρύττεσθαι δεῖν, ὀρθοτο μοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείας ἐπειδάν τι πρὸς Θεὸν εὐσεβῶμεν, εἶναι δὲ καὶ οὕτως ὀρθοδόξους ἡμᾶς, καίτοι ταναντία περιφανῶς τῷ Πάπα πιο στεύοντας, οὔτε δυναμένους ἄλλως πιστεύε:ν· ταῦτα nes et ecclesiasticos controversiæ. Paulus ll ad Tim. 11, 15: Σπούδασον σεαυτήν δόκιμον παραστῆσαι τῷ Θεῷ ὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείας.

GENNADI CP. PATRIARCH δὲ καὶ τὸν Γαβριὴλ ἐξ οὐρανῶν νουθετοῦντα ἢ ἐντεῦθεν ὀνόματος, σὺ δ', ἐν ἑκάστῳ παρενεγκών παρεδράμομεν εὐλαβῶς, ὡς εἰκῇ τῇ πιθανότητι χρώμενον· εἰ γὰρ δύναιντο ταυτί συνεστάναι, αίνιγμα τοῦτ' ἂν εἴη καὶ πέρα παντός αἰνίγματος. - Οὐ τοίνυν βουλόμεθα, πειρωμένου σου καὶ αὖθις περὶ τούτων πείθειν ἡμᾶς μαλακώτερον ἀντι βαίνειν, ὡς ένεσχημένοι τῇ ψήφων, ἣν ἂν σοι νῦν περὶ τὰ δόγματα δοίημεν. Εἰ δὲ μὴ τουτὶ τὸ δέος ὑπῆν, κἂν παρεδώκαμέν σοι τῶν ἡμετέρων ἡγεμόνων τοὺς πλείους πάντα πεισθησομένους, ἅπερ ἂν βού λοιο· μὴ δυνάμενοι γὰρ ἀντιλέγειν, ἅμα δὲ καὶ περί τινας ἀντὶ τῶν πραγμάτων επτοημένοι σκιάς, ἅπαντα συγχωρήσουσιν. Ὑφ' οὗ δὴ καὶ, ἐμοῦ ποτε συνόντος, ἐφιλοτιμήσω πολλάκις πεῖσαι μὲν τοὺς πένητας πρότερον ἅπερ οὐδὲ ταυτὸν ἐπεπείκεις, εἶτα πρὸς τοὐναντίον αὖθις μεταστῆσαι σφίσι τὰς γνώμας· ἐβούλου γὰρ οὐδ᾽ αὐτὸς τὸ ψεῦδος τότε κρατεῖν, ἀλλὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων ἕξιν ἐξήλεγχες. Κἀγὼ μὲν τὴν ἀρχὴν ἐτεταραγμην δεινῶς καὶ ἀντ ἔλεγον· ἐπεὶ δὲ διατριβὴν ᾐσθόμην εἶναι τὸ πρᾶγμα, ἀχθόμενος ἠκροώμην ἅμα καὶ χαίρων. Οὐ δὴ δέδια μή ποτε προαχθείης ἐκὼν ἐξαπατῆσαι τοὺς ἄνδρας, ἀλλὰ μή ποτὲ μᾶλλον αὐτός τι παρενεχθῇς, εἰδὼς μὲν ὁπόσον ἐκεῖνα διαφέρει καλῶς, ἀνάγκην δέ τινα νομίσας ισχυροτέραν τῆς ἀληθείας, ὅπερ οἱ πολλοὶ πάσχουσι, καὶ κρίνα; αἱρετώτερον εἶναι τὴν αὐτίκα ῥαστώνην τῶν ἀποκειμένων τοῖς ὀρθῶς δοξάζουσι καὶ πράττουσιν ἄθλων, καί τινα τῶν ἀνθρωπίνων φόβων ἐλπίσας ἀπαλλαγὴν ἡμῖν καταπράξασθαι, τοῦ Θεοῦ παροξυνομένου, καὶ διὰ τοῦτο πείθειν ἐθελήσῃς τοὺς ἄλλους, ἅπερ ἂν ὑπὲρ σαυτοῦ γε πρῶτον πείσθείης, δυοῖν ἀναγκῶν ἐνδεδωκώς μὲν τῇ μείζονι, καλῶς ποιῶν, μὴ καλῶς δὲ κρίνας την μείζω. Οπόταν τοίνυν, ἐκεῖνα πάντα ἀφεὶς, τὴν τῶν πατρίων ἡμῖν ἐλευθερίαν συγκαταπράξῃ, Λατίνους δὲ ἐάσῃς ἀντιλέγειν ἡμῖν, καὶ πείθειν, εἰ δυνηθείεν, μετὰ τῆς ἀληθείας, ὅπερ οὐκ ἄν ποτε δύναιντο, ἕως ἂν περὶ τῶν οὐκ ὄντων μήτ' εἶναι δυναμένων βούλωνται πείθειν, τότε δὴ καὶ περὶ τούτων οἴσομέν σοι τὴν ἁρμόττουσαν ψῆφον, ὅσα δ' εἰς τὴν ἄλλην τῶν λόγων ήκει δεινότητα, θαβιούντως καὶ πλείω τις τῶν εἰρημένων περὶ τούτων εἰπὼν, οὐκ ἂν τῆς ἀληθείας ἁμάρτοι. ἕκαστον τῶν τῆς ὁμοίας μετασχόντων της τύχης, οὐκ ἂν ἔχοις ὅτῳ τῶν ὑπαρχόντων μᾶλλον γνωρίζοτο· καὶ διὰ τοῦτο τὸ πᾶσι μεθ᾽ ὑπερβολῆς κεκοσμήσθαι, συν ἐκράτησεν ἐπίσημον εἶναι. Φρόνησιν μὲν γὰρ πρότερον ειρηκώς, παρίημι νῦν· οὐ γὰρ οἷόν τ' ἂν ἦν ἐκεῖνα, μὴ μετὰ φρονήσεως ἄκρας καὶ διὰ ταύτην, εἰς τὴν σὴν ψυχὴν συνδρα μεῖν. Οὔτε περὶ σωφροσύνης φημί, ἧς σε πάντες ἴσασι καὶ τῶν ταύτην υπεσχημένων τε καὶ τηρούν των πολύ πλέον ἔχειν, ἔν τε ταῖς ἡδονεῖς καὶ ταῖς λύπαις ἀκριβῶς τῷ τοῦ λόγου κανόνι μάλιστα χρώ μενον. Αλλὰ τὴν γενναιότητα, την μεγαλοψυχίαν, τὴν δικαιοσύνην, την πρόνοιαν, τήν προς τους φί λους εὐαρμοστίαν, τὴν πρὸς τοὺς ξένους φιλανθρω πίαν, τὸν οἶκτον, ἐν σοί τις ταῦτα πάντα, βουληθείς ἐναργώς ἰδεῖν, δίψεται. Αρτιμελῇ γὰρ καὶ ἀπηκρι " Ερῶ δ' ἐφεξῆς καὶ τίνα τοῖς ἀπὸ τῶν λόγων ἄν Θεσι λαμπρότερο; ὤφθης. Ελευθεριότης τοίνυν ἐστὶν, ἣν ἐπίσημον τις εἰπὼν ὑπὲρ πάντας τοὺς πώποτε τοιούτους φανέντας σὸν γεγονέναι, ἐκείνους μὲν οὐκ ἂν ὁδικοίη, σοὶ δὲ τὸ κάλλιστον ἀναφέροιτο τῶν ἐπισήμων καὶ ὅσον ἐστὶν ἄντικρυς, ὅτι τῶν μὲν ἀδομές νων ἕκαστο; ἑνί τῳ τοὺς ἄλλους υπερβαλὼν ἔτυχεν Forsan de Fugenio Papa hæc sunt intelligenda, cui sæculare nomen Gabrieli fuit. Atque respectus fit ad verba Pauli ad Gal. 1, 8: 'Eày quɛis ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν· Est hic aliquid difficultatis. Qui nunc Pape ambitionem apud Gennadium defendisse videtur, Suit tamen unioni ac Papæ omnino adversarius, si Ducæ fides est habenda, qui, Histor. pag. 1.48, Lucam Notaram tradit cum Gennadio operam consoσωμένην τὴν ἰδέαν ἅπαντα φέρει, ὥσπερ εἰ πρὸς ἐν τι μόνον αὐτῶν τὸν σὸν συνέτεινε; βίον· δ τοῖς πλείστοις, οἶμαι, συμβαίνει, οἷς ἐν τι μόλις τῶν και λῶν ἠσχηκόσιν ἀγαπητόν ἐστιν, el και δευτέρου το νὸς ἀμυδρὸν ἐμφαίνοιεν εἴδωλον. Τὴν δ' ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἁπάντων σωτηρίας σπουδήν, οὐκ ἄνευ κινδύ νων σοι πολλῶν δεδειγμένην (τῶν γὰρ ἀναλωμάτων ήττων σοι λόγος), οὔτε τῶν ἡμετέρων καιρῶν ἐστιν ἐνεγκεῖν, οὔτε τῶν παρόντων λόγων ὑμνῆσαι· ἀλλὰ του. Εν τε τοῖς ἔργοις μιμεῖσθαι πειρασομένους, τοῖς ξένην τινὰ φορὰν ὁ καθ' ἡμᾶς ἤνεγκε χρόνος, ομοίως τε λόγοις ἐξυμνῆσαι βουλησομένους, ἀμηχάνης ἐπι χειρεῖν ἐξελέγχουσαν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν παρέργως ἀπηρίθμητα: νῦν, καίτου προύργου καθ' ἡμέραν ἡμῖν καὶ πᾶσιν ἀνόμενα ὑπὲρ οὗ δὲ νῦν ἐνεστησάμεθα γράφειν, ἡ τῶν ἐπιστολῶν ἐκείνων ἐστὶν ὑπόθεσις. Τροφών μὲν δὴ μηδετέρας ἡμῖν φρόντιζε πέμπειν· εἰ γὰρ ὡς ἔφησθα, ταῖς ἐνεργείαις τοῦ νοῦ τὸ παρὰ τῶν τρι φῶν προσίσταται βάρος, ἑκάτεραι τὴν ἴσην ἡμῖν ἐνεργάσονται βλάβην, αἱ μὲν ἐκ τῆς ποιότητας απο τῶν ἐνοχλοῦσαι, αἱ δὲ τῇ προσότητι λυμαινόμεναι· οὐ γὰρ βάδιον ἐγκρατῶς αὐτῶν ἅπτεσθαι, τοῦ δη κεῖν εὐκατεργάσους είναι, πρὸς τῷ κατὰ τὴν γεύσιν ἡδεῖ, ποιοῦντο;, αὐτῶν καὶ ταῦτα δαψιλῶς πεμπ μένων, μόλις κεκορεσμένους ἀπανίστασθαι τῆς τρα πέζης. Μᾶλλον δὲ φροντίζεις μὲν οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ εὐπόριστά σοι θεόθεν γῆ τε καὶ θάλασσα πέμπουσιν, ἀνθ' ὧν ὑπὲρ αὐτῶν ἀγρυπνεῖς ἐλαχίστην ταύτην χάριν ἀποτινοῦσαι. Ἡμεῖς δὲ τούτων ἡμῖν ἀνηκόν των ὀλιγωροῦμεν, ὅπως ἀπολαυσόμεθά σου των δώ ρων φροντίζοντες· προσήκει δ' ἡμῖν ἀντὶ τούτων ciasse, et dixisse quoque summa cum petulanta. comulucere magis ἐν μέσῃ τῇ πόλει εἰδέναι φακιό ο βασιλεύον Τούρκων, ή καλύπτρην Λατινικήν. Οι est humanæ mentis natura, potuit Notaras Papæ favisse primum, dein adversatus esse Papr. Ac sæpe homines politici aliud agunt, sentiunt alind. Sequentia subindicant pristinis opinionibus Notaram valedixisse.

ET LUCE NOTARE EPISTOLE. λιτὴ καὶ σχέδιος τράπεζα, καὶ τῶν ἐν ἀγροῖ; ὁσημέ- μενοι ἄν, ὡς οἱ πανταχοῦ σωφρονούσες τοῖς μὲν και διαιτωμένων οὐδέν τι πλουσιωτέρα. Καίτοι πυνοῦσι μὲν ἐκεῖνοι πολλά, δι' & κἂν ἁβρῶς τρέφοιντο· ἡμῖν δὲ πάντα μεμαγμένη μάζα, φασὶ, καὶ τὸν ἀργὸν βίον ἀνύομεν, δι᾿ ἂν οὐδὲ καθάπαξ ἐσθίειν ὁ τοῦ Παύλου νόμος ἐξ Τοιαῦτα μὲν οὖν μὴ θέλε πέμπειν ἡμῖν· ἀλλ' ἐπειδάν του διηθῶμεν τῶν ἀναγκαίων, αὐτοὶ πρός τὴν σὴν οἰκίαν καταφευξόμεθα, ή καὶ ἡμῖν πολλάκις ἐν ταῖς χρείαις επήρκεσεν, καθάπερ όσημέραι πλείστοις ἀνέφγεν Ελέου βωμό;. Εἰ δ' ὁπόσον ἡμᾶς φι λεῖς καὶ τιμῇς ἐντεῦθεν βούλει σοι δείκνυσθαι τοῖ; πολλοῖς, ἔχουσιν ἐκ πολλῶν, εἰ βούλοιντο, καὶ ταῦτα γνωρίζειν τῶν γὰρ ἀτεχνῶς μειζόνων οὐδενὸς ἀμε λεῖς. Καίτοι καὶ ταῦτα, τῆς σῆς ἀρετῆς ἀπόδειξιν, Έχοντα, γίνεσθαι συγχωρούμεν· ἄλλως δὲ, τῶν ἀνθρωπίνων τιμῶν ἅπαξ ἀπεῤῥωγότες, τούτων χωρίς τὸν ἡμέτερον ἀνύειν θέλομεν βίον. Επαίνοις τε οὓς ἡμᾶς ἐπαινεῖς, ὅσον μὲν εἰς ἀκοῆς ἤχει χάριν, ἡδόμεθα, ἀχθόμεθα δὲ, τῶν λόγων τοῖς πράγμασιν ἐφαρμοζομένων· ἡ γὰρ ὑπ᾽ εὐνοία; ἡμῖν τοσαῦτα χαρίζῃ, ἡμεῖς δὲ ἔρημοι παντὸς ἀγαθοῦ καὶ μάταιον ἄχθος τῇδε τῇ γῇ· καὶ τί ἂν τούτου λυπηρότερον εἴη; ή, τοιούτων ὄντων υπερορώντες, ὑμᾶς αὐτοὺς • ἀδικεῖτε· ὅθεν εὐλόγως ἂν ὑμῖν συναχθοίμεθα. Εφροντίσατε δ' ἂν οἰκείως ἡμῶν, οὐκ ἰχθὺς πέμποντες. οὐ ταρίχη, οὐδὲ δημοσίαις σιτήσεσι τρέφοντες, οὐδὲ ἀρχὴν τινα νέμοντες, θορύβων οὐδὲν πλέον ἔχουσαν, ἀλλ' ἐφ᾽ ἅπερ γεγενήμεθα καὶ ἐληλύθαμεν, φασί, κεχρημένοι· ταῦτα δ᾽ ἔστιν, ἐλέγξαι τοὺς ( ἁμαρτάνοντας, λύσαι τὴν ἀπιστίαν ἢ ταῖς τῶν ἀνα θρώπων ψυχαῖς δεινῶς ἐνεβάκχευσεν, ἀπὸ τοῦ ζαφώδους καὶ σκοτεινοῦ πρὸς τὸν ὡς ἀληθῶς ἀνθρώ πινον καὶ χριστιανικὸν βίον μεταστῆσαι λόγῳ τοὺς ἕπεσθαι δυναμένους, δεῖξαι τοῖς ἐπιτρόποις πᾶσιν, εἴτε τῶν πραγμάτων, εἴτε τῆς πίστεως, ἃ πράττοῦντες ἐπιτροπεύσουσιν ἄμεινον, καὶ ὅπως τήν τε καλλίστην τοῦ μεγάλου βασιλέως ψυχὴν σώσουσιν ἀληθείας λόγοις, οὐκ αἰσχρᾷ κολακεία διαφθεροῦ σι, καὶ σοι, τῷ καλλίστῳ τῶν ὀργάνων αὐτοῦ, οὐ ζητοῦντες ἀκόλους και στρεπτούς, προσδραμοῦν της καθάπερ ἡμεῖς ποτε τοις γονεῦσιν, ἀλλὰ μετὰ πατρικῆς παρρησίας μᾶλλον ἐροῦσί τι πρὸς ὀργὴν, καὶ δήξουσιν ἐν τῷ βάθει (οὐ γὰρ πάντα γε ὑμεῖς ἀναμάρτητοι, τὸ δὲ μικρὸν ὑμῶν ἀρξώστημα τοῖς ὅλοις πράγμασιν όλεθρος γίνεται)· ἐξυπνίσαι τὴν πόλιν σύμπασαν δεινὸν ὑπνώττουσαν, καὶ τὸ δεινὸν ἐπιόν οὐκ αισθανομένην, οὗ τὴν ἀπαλλαγὴν καὶ σώμασι καὶ χρήμασι καὶ πᾶσι τρόποις ἐξωνητάPaulus scilicet ut ad Thessalon. 111, 10: Εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. Hieronymus, Vita Hilarionis: • Fiscellas junco texens.mit. labatur Ægyptiorum monachorum disciplinam, et Apostoli sententiam dicentis: Qui autem non operalur, non manducet, › Codex, προσδραμοῦντας. Εει ζητοῦντες ἀκόλους imulatio Homerici versus, Αἰτίζων ἀκόνου:.... Εἰ μοικία στρεπτούς, quod est placent genus quoddam, a Demosthene sumere De cor. § 79. Turci urbem undique premebant. Sic codex. ἐντρυφῶσιν, ὡς ἀπόνως σφίσι σωθησομένοις, σκιαῖς δέ τισι καὶ μύθοις ὑπερορίοις την σωτηρίαν πιο στεύουσιν, ὧν τὸ μάλιστα προύργου, ἢ μετὰ τὴν προδοσίαν τῆς ἀληθείας ἐκ τῶν Παπικῶν χρημάτων ἐλπίς ἐστιν, ἢ τὸ δοκοῦντας ἔτι Λατίνοις συνήφθαι ἀνεπιχειρή τους τοῖς ἐχθροῖς διαγίνεσθαι, καὶ τοιαῦτ ταί τινες μικροψυχίαι καὶ δυσπιστίαι, τῆς οὐρανίου συμμαχίας ἐλαυνομένης ἀμφοτέραις χερσίν, ἧς ἄνευ οὐδὲ μετὰ πλείστων τῶν ὑπαρχόντων ἂν δυναίμεθα σώζεσθαι, πρὸς ἦθος ἀληθοῦς πολιτείας πάντα μετ ταβαλεῖν συμβουλεύοντα, πείθοντα, καταναγκάζοντα· ὡς νῦν γε τῶν ἐν ταῖς σκηναῖς οὐδὲν διενηνόχαμεν πόλεων, εἰ μὴ καὶ χεῖρον ἐκείνων ἔχομεν, τῷ μηδὲ κίνδυνόν τινα προσείναι ταῖς πεπλασμέναις. Εἰ γάρ τις τοὺς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοὺς ἐπὶ πάντα διατείνοι τὰ τῆς πόλεως πράγματα, οὐ μάλλον ἀσθενῆ δι᾿ ὀλιγότητα ἢ διὰ ῥᾳθυμίαν τε καὶ σύγχυσιν ἀδύνατα σώζεσθαι, καὶ πρὸς τούτοις, οὐδ' εἰ σώζοιτο μέχρι πολλού, σεμνὸν οὐδὲν ἔχοντα, ἀλλ', ὥσπερ ἐν σκότει βαθεῖ, ὡς ἔτυχεν ἐπιόντα ἀλλήλοις καὶ εἰκῇ συμπλεκόμενα, καὶ τῆς ποτε ἄνθης οὐδὲ λείψανον ὄντα, οὐδὲ δυνάμενα τέρπειν ψυχὴν εἰς δυΐαν, καὶ δυναμένην ἀρετῇ καὶ κάλλει ψυχῶν τέρο πεσθαι καὶ πολιτείας, ίχνος τι σωζούσης τῶν ἀδο μένων ἢ ὅσαι νῦν εἰσιν ἐπαινούμενα:. Ἐπὶ ταῦτ᾽ ἐβουλόμην ὑμᾶς ἐμοὶ κεχρῆσθαι τὰ γὰρ ἄλλα παρίημι), καὶ τὸ νοσοῦν συνορῶντι, καὶ λόγοις ὑφηγησομένῳ καὶ ἔργοις συμπραξομένῳ· ἴσως γάρ τι μετά τοιαύτην σπουδὴν ἐγένετ᾽ ἂν τοῖς πράγματι ἄμεινον. Αλλ' ὁ μὲν ἐν τῷ προτέρῳ σχήματα χρόνος ἀργοτάτους εἶχεν ἡμᾶς, εἰ και ποτέ τι λαθόντες ή βιασάμενοι τὸ κοινὸν ὠφελοῦμεν, οὔτε συνορῶντος σχεδόν τινος, οὔτε χαριζομένου· νῦν δὲ, καὶ τῷ σχήματι κωλυθέντων, ἴσως οὐδὲ βουληθέντες χρῆσθαι δυνήσεσθε. Πρὸς ἄλλοις γὰρ ἡμᾶς εἶναι χρὴ, ἄλλοις πράγμασι καὶ ἄλλῳ δεσπό τη δεδουλωμένους, ἐπεὶ καὶ τῆς μονῆς, ὡς οἶσθα, τὴν ἐπιμέλειαν ἐστέρξαμεν μὲν τὴν ἀρχὴν, λογισμούς θειοτέροις κεκινημένοι, ἀλλὰ νῦν, τῶν δεδωκότων ἐκείνην καὶ δεηθέντων πάνυ λαβεῖν οὐ πάνυ τοι τοῖς ἡμετέροις συμφωνούντων σκοποῖς, οὐράνιον τουτί δεξάμενοι σύνθημα περὶ τοῦ δεῖν μᾶλλον ίδιοπραγμονεῖν, καὶ τὴν ψυχὴν καθαίρειν, καὶ ἀνάγειν πειρᾶσθαι τοῖς ἀπλανέσιν ἐκ Θεοῦ φωτισμοῖς καὶ ταῖς ὁδηγίαις τῶν ἀρχαιοτέρων ἐκείνων, καὶ τὴν μικρὰν ἐκείνην παῤῥησίαν ἀμέμπτως ἐφύγομεν. Κἂν μὲν ὅτι τάχιστα τοῦ Θεοῦ τε καὶ τῆς πίστεως περιυβρισμένων λόγον ποιήσησθε, καὶ τὴν τῆς ἡμετ Sunt μῦθοι υπερόριοι Latine Ecclesiæ dogma1; vel false spes de ltalorum auxiliis, quæ Papa Graecis, unione facta, pollicebatur. Hic aut vicino loco deesse videtur, εὕροι ἄν, aut simile aliquid. In priore vita statu, cum negotiis publicis interesset, munere fungens aulico κριτοῦ τῆς βασ σιλικῆς κρίσεως. Habitu scilicet monastico, quem nuper induerat. Gennadius, homo Græce doctissimus, scripsit, puto, πάνω τι, cum id sit in usu, non π. το:

GENNADIL CP. PATRIARCILE τέρας ἐκκλησίας λύσητε σύγχυσιν, εἴδωλον γοῦν τι θείων ολιγωρίαν, τί χαριζόμενοι, καὶ τῶν ἐκεῖθεν τῆς προτέρας ευταξίας ἐκείνης καταγαγόντες ἡμῖν, σπουδῇ τινι καὶ χρόνῳ κατὰ μικρὸν ἀκριβωθησόμενον ἴσως, γωνία τις καὶ ἡμᾶς συνέχουσα κρύψει, Θεῷ καὶ λόγοις ἐν μέσῃ τῇ πατρίδι προσέχοντας, κόσμου δὲ ἐπεισάκτου φροντίζοντας οὐδενός· ὁ γὰρ θεόθεν ἡμῖν, ὡς εὐδόκησε, δεδομένος καὶ βασιλείας αὐτῆς ἐστι τιμιώτερος, εἴ γε δεῖ Σολομῶντι πείθεσθαι ψηφιζομένῳ περὶ ἀμφοτέρων οὕτω καλῶς, τῷ σοφῷ τε ἅμα καὶ βασιλεῖ. Εἰ δὲ μέλλοιμεν περαιτέρω τὸν Θεὸν παροργίζειν, ἀλλ' ἐμέ γε ὁ ἱερὸς οὐκ εἰς μακρὰν "Αθως δέξεται. Εἰσὶ δ' ἕτεροι παρ' ἡμῖν, οι, συνεργαζόμενοι τὴν τῶν Respectu forsan ad Prov. 1ιι, 15-15. σὺν ὑμῖν ἀπολαύσονται δήπου. Ταῦτα καὶ τῷ καλ λίστῳ δις ήδη προείρηκα βασιλεί. Ο δὲ Θεὸς ἡμῖν καὶ φυσητῆρα δοίη καὶ κάμινον, τοῦτ' ἔστιν, ἀντιλαβέσθαι τῶν αὐτοῦ τε τοῦ Θεοῦ καὶ πάντων τῶν πρινμάτων ποιήσειεν αὐτόν τε τὸν μέγιστον βασιλές καὶ σὲ μετ' ἐκεῖνον, ἵνα μὴ μάτην ἡμεῖς ἀργυρο κοπῶμεν καὶ ἔτι μαίνεσθαι δίξωμεν, ή, δ χεῖ ρον, συκοφαντώμεθα ἐπὶ βεβαίαις τῆς ἐξ οὐρανῶς φιλανθρωπίας ελπίσιν, τῶν μὴ δυναμένων ἀν βλέπειν πρὸς τοὺς ἐλέγχους ἢ διορθούσθαι ἐπὶ το συκοφαντεῖν τρεπομένων. Jerem. vi, 29: ἐξέλιπε φυσητὴρ ἀπὸ πυρός, Montis Athio proprium est epithetum Ιερός, ἐξέλιπε μόλιβος· εἰς κενὸν ἀργυροκόπος ἀργυροκοπεί. adeo ut τὸ "Αγιον δρος omnino vocetur. GENNADII SCHOLARII PATRIARCHIÆ CONSTANTINOPOLITANI EXPOSITIO LITTERARUM QUÆ IN SEPULCRO CONSTANTINI MAGNI INSCRIPTE ERANT. (Apud Anselmum Bandurium in Imperio Orientali, tom. 1, p. 184.) De reliquiis Constantini Magni. Cum imperium regeret Constantius Constantini Magni filius, reliquias patris sui imperatorio cum flee Matthaeus Cigala, Cyprius, cujus Nora variarum historiarum Synopsis Græce tantum edita fuit Venetiis apud Antonium Julianum 1637, in 4", et in fine ejusdem habetur Gennadii Scholarii, patriarchæ Constantinopolitani, Expositio vaticinii supradicti. Quod quidem vaticinium cum expositione Gennadiana habetur etiam editum in fine 'Chronici Dorothei Monembasiæ metropolite, Venetiis apud Joannem Petrum Pinellum eodem anno. Verum in straque editione ubi legitur μετὰ τῶν προκτόρων, scribendum esse puto προκτητόρων, quo etiam molo in versione expressinus. Προκτήτωρ quippe Græcis recentioribus primus possessor dicitur. Leges Cypriorum mss. Ἐὰν ἡ προκτήτωρ οὐκ ἠδύνατο κωλύσαι τὴν τοῦ ὕδατος πρόοδον, οὐδὲ νῦν ἀγοραστὴν δύνατα κωλύειν, etc. Nonnulli ex amicis loco προκτόρων scribendum putant πρακτόρων, hoc est exactorum. Quid vero intelligat Gennadius Scholarius per illa verba praecedentia τὸ δὲ ξανθόν γένος, facile ex aliis scriptoribus docemur. Sic Leo imperator oraculo de restitutione Constantinopoleos, quod primum eddit Leunclavius in fine Constantini Manassis Ann lium, et demde Lambecius post Oracula ejusdem Lonis in calce Codini De originibus CP. Αλλά σε πυρίστατον καὶ ξανθόν γένος Πᾶσαν τεφρώσει καὶ τὸ σὸν λύσει κράτος. Sed te perustam ab igne, te flavum genus, Totam incinerabit, et regnum evertel tuwm. Lis Lamn! ccius hæc aduolat: c Antiquus, inquit Ο Περὶ τοῦ λειψάνου τοῦ Μεγάλου Κωνσταντί του Οταν ἐβασίλευσεν ὁ υἱὸς τοῦ Μεγάλου Κωνσταν τίνου ὁ Κωνστάντιος, ἀνεκόμισε τὸ λείψανον του ille, interpres oraculorum Leonis hec ita vertit: Sed te ignis summus, flavum genus. Videtur ergo, subjungit ilen Lambecius, in codice ejus pro πυρίστα του seri ptum fuisse πῦρ ὕστατον. Illi vero, quos bic Leo ig neum et flavum genus hominum appellat, videntur esse Latini, qui duce Balduino comite Flandrensium anno Christi 1203 [1201 scribendum], fugato Alexio Angelo Comneno, Constantinopolim ceperunt, et integros quinquaginta annos occuparunt. Idem similiter Exvol vocantur in antiqua Græca Oraculorum Leonis Paraphrasi, φέρων τε τὸν πόλεμον καὶ τῶν Ξανθῶν τὰς μηχανάς. > Hucusque Lambecius prre dicto loco. Εt quidem non abs re; Ξανθο! siquidem dicuntur Græcis Franci sive Alemanni. Sic Pachymeres lib. 1. cap. 18, τὸ Ξανθὸν καὶ ἁρμάνιον γέ vos, Flava et bellicosa gens. Danielis Visiones es coni. Reg. 1815, καὶ κρατήσει ἐπὶ τὴν Ἑπτάλοφον τ Ξανθὸν γένος, ἐξ ἀπέντε, etc. Leonis Sapicntis Eni mala mss. cum explicatione lingua Græca vulgarı in cod. Colbertino 5104: Βασιλεὺς τῆς ᾿Αλαμανίας ἔρχεται εἰς τὴν Νέαν 'Ρώμην, σκηνὴ ἐν τῷ ἀμπέλι εἰς τὸν Ρουφιάνας. τὸ λέγουν εἰς βοήθειαν τοῦ γένους τοῦ Ξανθοῦ γένους τῆς Ῥώμης. Et infra, ὅταν τὸ ΣανΟὸν τὸ γένος λεηλάτησε τὸν κόσμον. Vide Mauricii Strategic. lib. πιε, cap. 5; lib. ir, cap. 1; lib. 1. cap. 4. Ξανθο! vero dicuntur Græcis Franci, Alemanni ac alii septentrionales populi ub capillorum colorem. Priscus Rhetor in Legal pag. 4U scribit se Romæ regis Francorum filium vidisse, legatiðnem ebeuntem, μήπω Ἰούλου ἀρχομένου, Ξανθον την κατ

EXPOSITIO INSCRIPT. SEPULCH CONSTANTINI M. ΤΟ πατρὸς αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Νικομήδειαν μετά πάσης βα. honore Nicomedia Constantinopolim transtulit, atque in templo Sanctorum Apostolorum summa cum magnificentia imperatorioque honore sepelivit; et in operculo tumuli Porphyretici ejusdem piissimi ac primi Christianorum imperatoris quidam viri sapientissimi ac sancti, qui tunc temporis vivebant et futura prospiciebant, litteras quæ infra habentur, exararunt. Quæ litteræ quid significarent non minutation exprimebant: sed prima solum vocum singularuin elementa exhibebant. Eæ vero enuntiabant Turcarum imperium et finem ejus, vocanturque Oracula. Ila sapientissimus patriarcha Dominus Gennadius sub imperio Domini Joannis Palæologi, qui octavam synodum Florentiæ celebravit, exposuit; saecularis ipse tum temporis erat, et impeσιλικῆς τιμῆς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ ἔθα ψαν αὐτὸ μετὰ δόξης, καὶ παρρησίας, καὶ βασιλι κῆς τιμῆς, ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων ᾿Αποστόλων. Καὶ ἄνωθεν εἰς τὸ σκέπασμα τοῦ τάφου αὐτοῦ τοῦ εὐσεβεστάτου καὶ πρώτου βασιλέως τῶν Χριστιανῶν, εὑρέθησαν τινες σοφώτατοι άνδρες ἡγιασμένοι, καὶ προορατικοὶ τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, καὶ ἔγραψαν ταῦτα τὰ κάτωθεν γράμματα εἰς τὸ σκέπασμα τοῦ τάφου, τὸ ὁποῖον ἦτον πορφυρόν· καὶ ταῦτα τὰ γράμματα δὲν ἦτον κατὰ λεπτῶς ἡ ἐξήγησις ὅλη τὸ τί δηλοῦν, ἀμμὴ ἔγραψαν μόνον τὰ στοιχεῖα τῶν πρώτ των γραμμάτων, τὰ ὁποῖα γράμματα ἐδιαλάμβανον περὶ τῆς βασιλείας τῶν Τουρκῶν, καὶ περὶ τοῦ τέλους αὐτῆς. Λέγονται δὲ χρησμοί. Τὰ ὁποῖα ἐξήγησεν ὁ σοφώτατος πατριάρχης κύρ Γεννάδιος, ὁ ratoriæ aulæ judex. Litteræ eo modo infra repr ὁποῖος ἦτον εἰς τὸν καιρὸν τῆς βασιλείας τοῦ κύρ sentantur, quo erant conscriptæ in imperatorio scΙωάννου τοῦ Παλαιολόγου, ὁποῦ ἔκαμε τὴν ὀγδόην pulcro. σύνοδον εἰς τὴν Φιορέντζαν, καὶ ὅταν τὰ ἐξήγησεν ἦταν κοσμικός, καὶ κριτής τῆς βασιλικῆς κρίσεως, τὰ ὁποῖα γράφομεν κάτωθεν ὡσὰν γραμμένα εἰς τὸν τάφον τὸ βασιλέως. μην τοῖς αὐτοῦ περικεχυμένην διὰ μέγεθος ὤμοις. Latinis. Claudianus in Rufinum lib. u. de Gallis: pny cols mepixexului dicuntur scriptoribus Inde truces flavo comitantur vertice Galli. Iden Claudianus De bello Gelico, de Sicambris: ' Agmina quinetium flavis objecta Sicambris, Flavos Britones appellat auctor libri De Disciplina Scholarium cap. 2. Sanctus quoque Hieronymus ep. 7, ad Lelam, Gelaram rutilum et flavum dixit. Ce terum quod attinet ad hujus epitaphii seu vaticinii veritatem, nemo est eruditus qui illud ceu commen - tua recentiorum Græculorum non respiciat: qualeΙΔ H Ἰνδίκτου ή T τῇ Η Τ πρώτη cunque tamen illud vaticinium sit, in variis nibilominus bibliothecis reperitur ms. una cum expositione Gennadii Scholarii patriarchæ Constantinopolitani, licet non semper sub codem titulo; nam in bibliotheca Cas. lib. v habetur cum hoc titulo: Χρησμοί Σολομώντος καὶ ἑτέρων σορών. Ταῦτα τὰ γράμματα εὑρέθησαν ἐν λίθῳ μαρμαρενίῳ τοῦ τάφου του Μεγάλου Κωνσταντίνου· ἐξηγήθη δὲ ταῦτα ὁ μέγας πατριάρχης Σχολάριας. Ipsum anteu vaticinium cum Gennidiana interpretatione interlineari in nonnullis diversum apparet a nostro,ut ex hujusce initio, quod ibidem refert Laurbecius, manifestum deprehenditur. MA KA MAM Μωάμεθ, μέλη T Λ T IMA 0 τῆς βασιλεία τοῦ Ἰσμαήλ, Ο καλούμενος ΔΑΝΤΗΣ ΓΝ T ΠΛΟΑΤ Τ δια ατροπήσειν γένος τῶν Παλαιολόγων την ΠΤΑΦ ΚΤΣ Επτάλοφος κρατήσει, etc. Meminit quoque hujus vaticinii et expositionis Gennadiana Leo Allatius in Diatriba de Georgiis, pag. 404, qui docet hoc idem vaticinium reperiri in bibliotheca Vaticana, Scoriali regia Vil, ζ', 1; Bavaria coll. 193, et in bibliotheca Antonii Augustimi cod. 140. In uno ex dicis codicibus cum hoc titulo legi illud vaticinium scribit idein Allatius citato loco: Χρησμός ὅσπερ εὑρέθη εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς μίαν κολώναν μαρμαριτικήν διὰ ψηφίων γεγραμμένος, ὃν ἐξεκαθάρισεν. Αλλοι δὲ λέγουν ὅτι ταὐτὰ τὰ γράμματα ηὑρέθησαν σημειωμένα ἐν μαρμάρῳ τοῦ τάφου του Μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ ἐξήγησε ταῦτα ὁ ἐν ἁγίοις πατριάρχης Σχολά. ριος. lioc est: Οraculum Byzantii reperium in columina marmorea musivo descriptum, quod explanavit. Alii dicunt prædictas litteras incisas faisse in marmore sepulcrali Magni Constantini, easque exposuisse sanctum patriarcham Scholarium. Deinde subjungit idem Allatius: e Vaticinium hoc ipse primo Variorum antiquorum tomo, in Antiquita tum Constantinopolitanarum auctario a me præcitato cum aliis ejusdem Leoni, Methodii Palarensis, Theophili Romani, Danielis monachi, et aliorum vaticiniis connexui, › Verum hoc Allatii opus cui titulus Varia Antiqua nondum editam fuit, imo nec in catalogo Allatiano librorum ineditorum reperitur; idcirco puto virum illum de re litteraria optime meritum, antequam hoc opus absolvisset, morte præventuin,

GENNADII EXPOSITIO INSCRIPT. SEPULCRI CONSTANTINI M. ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΠΟΥ ΗΣΑΝ ΓΡΑΜΜΕΝΑ ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΑΦΟΝ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΚΑΙ Η ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΑΥΤΩΝ. LITTERÆ QUÆ DESCRIPTÆ ERANT IN SEPULCRO MAGNI CONSTANTINI, EARUMQUE EXPLICATIO. ΠΛΟΛΓ Παλαιολόγων, τὴν Τ ΠΤ τῇ πρώτῃ Τ Ι Τ τῆς Ἰνδίκτου Η ΣΛ Τ IMA ή βασιλεία τοῦ Ισμαήλ, KAMN ΜΑΘ MA καλούμενος Μωάμεθ μέλλη N ΤΡΠΩΣ ΓΝ Τ T διὰ να τροπώση γένος τῶν ΕΠΤΑΦ ΚΡΤΣ ΕΣΘ Επτάλοφον κρατήσει. ΕΡΜΣ MXP Τ ἐρημώση, μέχρι ἔπαθει ΕΞΝ του Ευξίνω ΠΛΟΝΣ KTE Τ ΒΣΑΣ ΕΘΝ Π βασιλεύση· ἔθνη πάμπολλα ΠΤ ΙΣΤΓΤΝ Πόντου. Ιστρογείτωνας ΠΟΣ πορθήση. ΙΑΚΤ Ἰνδίκτου, εἰς Τ ΔΜΤ τοὺς Δαλμάτας ENT Τ ΙΑΚΤ ἐννάτῃ τῆς Ἰνδίκτου ΚΤΕ Κ Τ ΝΣ κατάρξη, καὶ τὰς νήσους Τ ΟΓΔ T τῇ ὀγδόη τῆς ΙΑΚΤ Ἰνδίκτου Πελοπόννησον κατάρξη. τ Τ BP Τ MP ΜΔ N ΣΤΣ T ΔΚΤ Τ τα βόρεια τὰ ΤΗΣ τροπώση ПАМ ET P ΜΓ ΑΡΚΤ πόλεμον ἐγείρη μέγα, μερικόντε T СПР ΘΑ Σ Κ των Εσπερίων διὰ θαλάσσης καὶ μέρη μέλλη διά να στρατεύση. τῇ δεκάτη της ΠΛ ΕΠΣΤ Ψ ET πάλιν ἐπιστρέψει Ετι X N χρόνον T AMT τοῖς Δαλμάταις ΣΤΒΝ K T ΠΟ K Τ ΦΛ ΕΝΔ συντριβῆναι. καὶ τὰ πλήθη, καὶ τὰ φύλλα ΣΝ Ψ συνάψουν, καὶ τὸν συνοδή ξηράς τὸν ΒΣΑΣ II AM πόλεμον K T IMA Ισμαήλ EAT MK P ΟΛΓ T ΕΘ ΟΛ ΜΑ βασιλεύση, ἔλαττον μικρὸν ὀλίγον. ΕΚΤΡ προκτόρων ὅλου Ισμαήλ τροπώσουν, τὴν Επτάλοφον δὲ ξανθη ΤΗΣ T ΕΠΤΑΦ ΤΟΣ Τ τροπώσουν. τὸ ΑΙΓΝ AT ἀπόγωνον αὐτοῦ ΓΝ ΑΜ MT Τ γένος ἅμπ μετά τῶν БОР MT IN M ἐπάρουν μετὰ T τῆς ΠΕΤΑ πεμπταίας Пл πολλά, T TT ΠΑΜ ΕΓΡ τῶν προνομίων. τότε πόλεμον ἐγείρουν ΩΡ Κ Φ Ν ΒΣ TT ΣΤ ΣΤ ώρας, καὶ φωνὴ βοήσει τρίτον, στῆτε στῆτε ΣΠΑ T ΔΕ Τ MP ΑΔ EPT ΓΝ σπουδαίως εἰς τὰ δεξιά τὰ μέρη άνδρα εὕρητε γενναῖον, θαυμαστόν, ΔΣ ΠΤ ΦΛ δεσπότην· φίλος γάρ ΕΦΛ ΠΓΡΩΜΝ ἔμφυλον ἡγριωμένον MT Φ μέχρι ΣΟΣΤ μετά φόβου. σπεύσατε ΘΜΣΤ K καὶ EM ἐμὸς ΥΠΟΧ K AT ΠΡΑ ὑπάρχει· καὶ αὐτὸν παραλι EM ἐμὲν ΠΑΡΤ. πληρείται. ΡΜΛΟ ΤΤ ΕΞΤ ξωμαλαῖον. τοῦτον ἕξητε BT ΘΑ Μ βέντες θέλημα θέλημα Indictione prima regnum Ismaelis, qui vocabitur Moameth, Palæologorum genus subvertet. Urbem septem collium obtinebit; in ex regnabit; multis gentibus imperabil; insulas devastabit usque ad Euxinum Pontum; Dunubii accolas depopulabitur. Octava Indictione P. loponnesum sibi subjiciet. Nona Indictione ad Septentrionales partes bellum inferet. Decima Indictione Dalmatas profligabit. Rursum alio tempore contra Dalmatas magnum bellum excitabit, eosque partim alteret. Tunc multitudo gentium Occidentalium congregata, mari terraque bellum Ismaeli inferet, ipsumque superabit. Posteri ejus modico et tantillo tempore regnabunt. Flavum vero genus una cum primis possessoribus totum Ismaelem expugnabunt; urbem septem collium cum ditione capient. Tum civile bellum concitabunt, quod ad quintam usque horam grassabitur: voxque ter clamabit: State, state cum timore. Festinate diligenter ad dexteram partem, virum invenietis generosum, mirabilem, et fortitudine eximia. Hunc Dominum habebitis: amicus quippe meus est, Hunc accipientes voluntalen mean facietis.